>
n
J
HISTORIA
ECGLESIASTIGA
VARUS COLLOQUIIS DIGESTA
V B l
PRO THEOLOGl^ GANDIDATIS
^s fr<ecipux , non folum adHifloriam , fed etiam ad
Dogmata, Criticam , Chronologiam , <& EccleftiS
Difciplinam pertinentes,fer breves Interroga"
tionesy & B^fponfiones perfiringuntur ,
C^ inpnectaro ordine ceUocantur .
TOMUS Q^UINTUS
Comple<aens duo Ecclefiae fxcuh
Decimum tertium, & Decimum
quartum .
^ 'V C T O II E
FR. IGNATIO HIACYNTHQ
AMAT DE GRAVfiSON
Sacra: Facultatis Parifienfis Dodorc, SiCollegH Cafanatenfis Theologo,Orci. Fratrum Piaii,
&:t '^'^ '^M&^
^"^4f^^^^*^ROMM MDCCXIX. ClitjhnAJ
Apud Francifcum Gonzagam.
SVl'£IHOiiVM PEIIMISSV,
•\^.
."^■i^
I
NOS FR. ANTONINUS
C L O C H E
Sacrae Theologi» Profefror,ac totius Ordinis
Fratrum Prsedicatorum humilis Magi-
Aer Generalis Sc fervus falutem •
TEnore praefentium noftrique audoritate OfBcii li- centiam facimus Reverendo admodumPatri Fra-^ tri Ignatio Hiacyntho Amat de Gravefon in Sacra Fa- cultate Parifienfi Dodori ac in Collegio Cafanatenfi Conventus Sanftjc Mariae fuper Minervam de Urbe Theologo 9 Provinciae noftrae Provinciae Alumno ty- pis edendi Opus in plures Tomos diftributum , cui ti-J tulus eft : HJftona Ecclefiaftka variis Colloqmis digS'^. fta , iyc. dummodo prius approbatum fiierit a duobus Ordinis noftri in Theologia Magiftris , & aliis fervati& de jure fervandis • In quorum fidem &c. Datum Ro- mx in Conventu noftro Sandtae Maria^ fuper Miilert vam die 8. Martii iji/,
Fr. Antoninus Clocha
Magifter Ordini#* Loco t Sigllli.
Fr. Bemardus i'Arcft MaglficTf
R^SiItT.M.79-
Dllobus verbis comprehendi potefi: munus ejus , qui lucubrationibus fuis de litteraria republica quam optime iiudet promereri : Videndum enim eft , quid doceat , & quomodo. Prius illud eam vim ha- bet , curandum tfft ei , primiim ut vera doceat ; Tum utpropria ejus argumenti , in quo verfatur , aut certe cum co quod agitur , conjunda & cohaerentia . Modus autcm pulchre fcribendi is eft , ut perfpicud fcribat , quod duabus rebus conficitur , ordine , & genere fer- monis ad res enodandas & enucleandas accommodato. Haec omniaqui praeftet, ut in fcribendo & vera tradat, & pertinentia ad argumentum quod verfat , & ea di- flinguatjUt fuo quodque loco digerat ac coilocet , & verbis propriis , fignificantibus, ab eorum qui pure ac nitid^ loquuntur confuetudine haud abhorrentibus , ei ego nihil omnino ad eximii authoris laudem deeffc ftatuo 5 digniffimumque efle puto , cujus honeftiilimos conatus , & itiduftriam ad prasclara tendentem bono- rum omnium perpctuus applaufus approbatioque co- xnitetur • Has boni Scriptoris partes implet Rev. P# Fr* I^natius Hyachithus A?mt De Gravefon , Sacrs Fa- cultatis Parifienfis Do6ior , Coilegii Cafanatenfis Theologus, t& Hiftorioe Ecclefiafticx variis Colloquiis digeftje Author . Unde poft anteriorum voIuminuHL^ Commendationem noftram , hoc quod faiftoriam Saeculorum XIIL & XIV. compleditur , dignum om- nino public^ luce , kc eruditorum cognitione judico , ciim nihil in eo nec a reda fide , nec a bonis moribus alienum fit , fed totum variae , recotiditseque eruditio- nis plenum , multamque praeferat verborum elegan- tiam , ^ rerum copiam • Datum Romae vi. Kalendas Ofibobris anno 17 19. in Coflventu iandtic Marix fu- per Minervam .
Fr. Antoniui Bardon in Sacra Facultate Pari^ .penfi Do&or Thcologm^ ^ Catcdraticus Ca^ faniitcnfis , Ordinis Ff^ Fradicatorum .
SUpremi O^dinis noftri Archimandritat mandatls ob- tequuturus, ijuintum Hidoriae Ecclefialtiea; Volu- men i Clarjffimo Viro Fr. Ignatlo Hiac^ntho Amat Dc Gravefon, Sacra^ Facultatis Parifienfis Dbdore,& Gol-^ legii Cafanatenfis Theologo elucubratum y dat^ operi perluftrayi . Quo quidem in Opere , tantum abcft y ut quidpiam offenderim , quo.d five Ariftarchi grave fu-* percilium , fivc mordacem Zoili linguam pertimefcat, ut potiiis omnia,quae ad exadam accuratamque decimi tertii, & decimi quarti Eccleli» Saeculorum Hiftoriac notitiam faciunt» pracclaro certi ordine digeftapofita- que invenerim . Iftud praeterea in pracftantiffimo Gon«^ cinnacore,tum olim , tiim prxfertim impraefentiarum haud fcmel obfervavi,quod meo equidem judicio vel maximam laudem promereatur: Isfcilic^tinterobfcu- ritatem & prolixitatem incedcns, atq; Regiam captans viam,claritatem Gum brevitate fumm^ prudenti^,fum- moque ftudio componit : id quod Ledorem , mirum quantum rapiat , neminem latere puto . Nam , ut pul- chre monet Hugo d SanBo ViBore: ledio duobus mo- dis animo faftidium ingerere folet , & affligere fpiri- tum . Et qualitatc , videlicet , fi obfcurior fuerit : & quantitate , fi prolixior extiterit . In quo utroque ma- gno uti moderaminc oportet : ne quod ad refedtionem quaefitum eft , fumatur ad fufFocationem . Quocirca , ciim Opus hujufmodi nihil demiim contineat , quod fanx do^trinae dogmatibus, & Chnftianaj Morajis do- cumentis nonfit confentaneum ,ut in Theatrum licte- rarium prodeat, dignumomnind cenfeo. Datum Ro- mae in Conventu Sandae Mariae fuper Minervam^ , die 2 5.Septcmbris, Anni 17 19.
/t. Patrkius Plof?J?et Ordinis Praiicatorwm, Sacra Facultatii Parijienfis DoEtor , 6* CoU Ugii Caj0natenjii Thsologus i
IMPRIMATVRy
Si videbitur Reverendiffimo Patri Magiftro SacriPalatii Apoftolici.
T.Eplfcopm Heraclt£ Vkesgerens»
APPROBATIO
D. LEANDRI DE PORZIA
Abbatis Sadrenfis .
Ordinis SanSli BenediPa^ Sac.Indicis Congregatiouis Confultoris y necnon S. Ojficii Qualificatoris .
T UiTu Reverendifs.P.Gregorii Selleri Sac.Pal. Apoft. J Magiftri perlegi librum infcriptum : Hifloria Ec- 'ckfiaflica &c. Tomus Quintus : Cumque illum inve- nerimquolibetnomine,laude5& publicaluce dignif- limum, ideo cenfeo typis vulgandum, ut ex hoc Ope- re litteraria Refp.ejuscommodi acceflionem percipiat, quod ex aliis a celeberrimo Authore exaratis & edi- tishucufque percepit . Romae ex iEdibus Sancti Cal- lifti die 26. Septembris anno 17 19.
D^ Lcandcr dc Porzia Ahb* Sadrcnfis Congr.Cofin.
IMPRIMATVR,
Fr. Gregorius Selleri Ordinis Prsedicatorum Sacri Palatii Apoftolici Magifter .
IN-
I N D E X
COLLOQUIORUM
Quae continentur INHOC QUINTO TOMO.
COLLOQyiA
In Hiftoriam Ecclefiafticam Saecu- lorum XIII. & XIV.
COLLOQUIUM l.
DE/larUjJeu loco , quo erant res Ecclefta Saculh XIII. & XIV, thm In Oricme^ quam in Occidente fub Impcratoribm , ^ jPrincipibus Chrifiianis , pag- 5.
COLLOQUIUM II.
In quo texitur Series Epifcoporum , qui Illu- Jlriores Ecclefia Sedes Saculis XIII. (^ XIV. tenuerunt . 7^ .
COLLOQUIUM IH.
De Harefibus & Controverfiis ^qua Saculis XIII. (^ XIV, enatafunt in Ecclefia. 171.
COL-
COLLOQUIUM IV.
De Cmcillh thm Oecumenich , quam Natlo- naUhus , in quihusglifcentes Saculis XIII. (^XIV. Harefes fuerunt damnat^c ^ &* refituta efi Ecclefia Difciplina • 2 5 1 •
COLLOQJJIUM V^
De Viris Illujlrihus , qui ioBrina , vita-^ que SanBimoniaScccula Ecckjia^ XIII. d^ XlV.illuftrarunt . 3^7
COLLOQUIUM VL
De Dodirina Fidel , de Difciplina thm EccJe- fiajiica y quam Monaficay df^ de Ethices Chrijliana DoBrina , qUiC Sceculis XII L & XIV* in Ecclefia ohtinuit . 47 1»
^^
HISTO-
HISTORIA
ECCLESIASTICA
Sa^culorum XIII. a^ XIV.
Varii^ Colloquiis digejia^
IsTORiAM Ecclefiafticaiu-ji Sa?cuIorum XIII. & XIV. con* tiaua ferie dcfcribemus, quia Hcclefia ia utroque Sceculo graviffimis turbis atque diu- turnis bellis miferum in mo- dum fuit funeftata . At enim, S^culo decimotcrtio occafio- nc diflidiorum^quse Romanos Pontificcs inter & Imperatores non raro cmerfe- runt , duse in Italia infenfiflimaj excitatae funt fa- diones, videlicet Gibdlinorum , qui ab Imperatori- bus ftabant, & Guelphonm, qui obtentu tuendi jura Pontificum accrrim^ decertabant . Hx duas arma- tx fadiones tot clades , funera , perfidias , parrici- dia, & facrilegia invexerunt , ut tota Itafix facies fuorum difcerpta manibus ^ fuis convulfa fedibus , & populorum mutuis ccedibus in fe irrucntium-j ubique fanguine ir^undata cerneretur • Nec minus Ecclcfia? fatalis fuit gravis illa dilfenfio, quas eo- dem SseculoXIII. Bonifdcium J^III. Pontificem Ma- ximum inter & Pbilippum pulchrum Galliarum Re-^ gem veiiementer cxarfit^ut nihil in prsefentia dicam Tom.F. A dc
% HlSTORIA
dc Vefferis Siculis , feu de occulta illa , & poft ho- minum memoriam crudeliflima confpiratione , qua Siculi ofto millia Gallorum inermium , nihilquo minus cogitantium dic xxx. menfis Martii , in quam co anno, feu mcclxxxii. incidit Domini- ca Rcfurrcaio , abique ulio aetatis , fcxusve difcri- mine, immaniter trucidarunt, & Siculas mulieresi qua^ dc Gallis concepcrant , plufquam Scythica barbarie exenterarunt, ut, excuflrs earum foetibus> nihilprorfus Francici fcminis in Siciliafuperefl*et/ Tot turbas Sxculo XIII. excitatas cumularunt Hx- refeon proccll», quibus jaaata eft Ecclefia , pr^^i- pue Albigenfium, quibelloflammaque inCatholi- cosatrociterfaevientes,nonnifi bello facrojac mul- torum profufo fanguine in ordinem redigi,atque^ penitus exterminari potuerunt . His haud leviori- bus malis & calamitatibus fequenti Sasculo , feu decimoquarto, exagicata eft Ecclefia . Romanse fi- quidem Sedis pcr Clementem V. Pontificem Maxi- mum in Gallias translatio , quam Itali appeJiavere Babylomcam, quod LXX. annos duravent , Orbem Chriftianum conturbavit . Acceflit infuper Italo- rum difcordia concitata Florentinorum diflidus , Longobardorum Regulorum bellis , Ludovici Ba- H)ari Imperatoris Schifmate , l?etri de Corbaria , feu de Corvario Francifcani Antipap^ intrufione,Gibel- linorum & Guelphorum faftionibus , Ochami tu* multibus, Beguardorum , Beguinarum, & y^vicleffiiia- j rwwexitiofispeftibus, quibus tandem cumulum-i omnium malorum addidit nefandum illud Schifma^ per quod poft morte Cregorii XI. Papas Chriftianus Orbis fubinccrto Capite per quadraginta annos divi:us eft , uao videlicct Pontiiice Roma? , alterc
Ave-
ECCLESIASTIGA. 3
Avcnione fedente . In tam alto tot bellorum , Hx- refum, difcriminumq;pelago Ecclefia Sasculis XIII. & XIV. variis fuit agitata procellis,& tantum non fludibus operta, nunquam tamen divina opitulaa- te providentia demerfa eil , fed potiiis eo magis emicuit Summorum Pontificum, Pafl:orum, & Do- Sorum in remigando labor , quo proximius pcri- culum imminebat. Sa^vas beliorum tempefl:ates ia optatam tranquillitatem convertit Deus Optimus Maximus . Obortas Hserefcs Romani Poatifices iti Conciliis, Dodores fuis eruditis Operibus,& Prin- cipes Chriftiani facris bellis feliciter obtriverunt . Poftrcmo , acceflit ad fidel viftoriam & fidelium.-» blamen pietas in Occidente renovata per nqvos religiofos Ordines , qui in hoaorem Dei & firmif- imum Ecclefiae praefidium ScECulis XIH.^ & XIV. :xcitati, collapfjim vit« Regularis difciplinam , & roIidampictateminCIauftris jam ipsa fenec^uto abantem repararunt, quorum ingentes frudus noa blum in Sandis Thoma ^quinate , & Bonaventura, iliisque Lun^inibu^ claruerunt, verum etiara in tu- :andis , ac vindic^dis Sedis Apoftolico? juribus laud parvo adjumento fuerunt . Hxc omnia , quar id Hiftoriam Sasculorum XIII* & XIV, fpedant , Dtevitate cum claritate conjundajjuxta methoduni lobis a principio pra^fcriptam in fex Colloquiis ex- I pendemus, & in his nihil, quod ad Sana;^ Ecclefi^ 3ublicam adminiitrationem, dogmata & difcipli- um pertinet , omittemus ; nullam Hserefim, nulla i ^onciliaGeneralia, Nationalia , aut Provinciali^ •1 ntafta rclinquemus ; Romanorum Pontificum , ac ^i ^r^cipuarumEcrcIefixSedium Epifcopornm, ncc- Vioalmpemoruig cuoj Qrientis , tum Qccidentis ,
A 2 &R€-
4 H I S T O R 1 A
& Rcgum Chriftianorum fuccefliones ac nobiliora
gefta rcferemus ; illuftriorum Virorum Opera , &
Ordinum Regularium inftitutioncs atque in Ec-
clefiam promcrita indicabimus; uno verbo.omnia,
quse ia Hiftoria utriufque Sarculi vel fcitu utilia, vel
ledu dele(%abilia exiftimabimus , fummatim attin-*
gemus in noftris Colloquiis , in quorum primo
oftendemus,quo loco Sarculis XIII. & XIV. eflenc
res Ecclefia? tam in Oriente , quam iii Occidentcj>
fub Imperatoribus & Principibus Chriftianis . In
altero dabimus {eriem Epifcoporum, qui illuftrio-
res Ecclefiae Sedes tenuerunt . In tertio recenfebi-
mus Harrefes, quas Saeculis XIII. & XIV. ex orco
prodicrunt, & Ecclefiam infeftarunt. In quarto
diflTeremus de Conciliis y tum Occumenicis , tum
NationalibuSj in quibus vel ferpentes Haerefes da-
mnatac funt, vel reftituta fuit collapfa Ecclefia^ di-
iciplina . In quinto Illuftrium Virorum , qui do-
6:rina, vitacq; fanftimonia magnum Ecclefia? fplen*
4orcm conciliarunt , Opera examinabimus . In ul-
timoColIoquio Dodrinam Fidei , Difcipli-
nam cam Ecclefiafticam , quam Mona-
fticam , & Moralem Chriftianam
utrlufque Saeculi XIII. & XIV.
.^ perftringemiis •
COL
EcCLESIASTICAi f
COLLOQUIUM PRIMUM
Dejlatu^ feii locoy quo erant res Eccle/io' Sa-^
cuUs XnL& XJV.tam in Orienteyquhm
in Occidentefub Imperatorihus^ (^
Principibus Chrijlianis •
Disci- T% Es Ecclefia: pefllmo loco in Orlcn- PULus. 1-^ te decimotertio SsbcuIo fuiflc , fa- JL m* cile conjicio ex trifti , infauftoque exitu,quem tota Latinis Crucefignatis contraSa- racenos fufcepr^ in Oriente Expcditiones habue- runt ob perfidiam , & sBmulationem GraecoruixL^ [mpcratorum, qui Latinos exofi , ncc e.orum auxi- liis , nec armis ad faniorem mentem revocari po- :uerunt, fed potius, per fummam & a fsculis inau* litam ingratitudinem, illis ad Terram Sanctam re- ruperandam fuppetias ferentibus occultas pararunt n(idias, & focietatem cum Saracenis inire malue« unt, quam eorum exfcindere tyrannidem fuis cer- 'icibus imminentem • Vcrum ^ quo magis perfpe- 4am habere poflim Hiftoriam Byzantinam , & ple- tiorem aflequi notitiam rerum, qua? ab Impcrato- ibus Orientis XIII. Saeculo geftx funt , neceflb cft^ it refumamus in pr*efenti Colloquio fcriem Impe- atorum Orientis , quam in Colloquio I. in Hilt^- iam duodecimi Saeculi perduxifti ufque ad Impe- atorem c///^jr/«w/^. Ifaacii Angcli iilium , qui i atruo fuo ^lexio III. tyranno in carcerem detru- is , & ex co dilapfus confugir ad Venetos , & a •'rucefiguato Latinorum exercitu fuic anno mille-
A 3 fi'^^
6 H I s T o R 1 a:
fimo ducentefimo tertio Imperio reftitutus, pa- tf emq;fuum Ifxacitm ^Angdum y(\\x{ a fratre fuo ^le^ tKio tyranno exaudoratus & excaecatus iii carcerem conjedus erat, inde extraxit, fibique Collegam fa- dum gubcrnaculis Imperii rursiim admovic .
Magister. Orientale Imperium variis deci- motertio Ecclefise Saeculo turbis ac diflenfionibus Gra;corum conculfum , venit tandem in poteltatem Francorum , qui eo per fpatium quinquaginta fe- ptem annorum,trium menfium & undecim dierum potiti funt . Franci fiquidem cum Venetis foedera- ti Conftantinopolihi ceperunt die xii. Aprilis an- ni Mcciy. & Imperiuna Orientis obtinuerunt uf- que ad diem xxv. menfis Julii anni mcclxi. quo Michael Palseologus Grsecorum Imperator Latinos Regia urbe ejecit,& Orientale Imperium ipfis ere- ptumadGrascosrevocavit, ficut fusc defcribitui in Hijioria Conftantinopolitana fub Imperio Franco- rum, quam Gallico idiomate ex Scriptoribus co^ vis, pra^fertim ex Gunthero , & Godefrido Fillarduim ■ «Campanias & Romanias Marefchallo , concinnavi . clariflimus Carolus Du Frefne Du Cangius , ex qu( i pauca nunc dcflorabo j qua: ad illuilrandam-. i Hiftoriam Byzantinam ,& texendam feriem Impe ratorum Orientis multum conducerepoflunt .
Junior ^lexius hujus nominis /r. Orienti t Imperator, Ifaacii ^ngcli filius, anno millefimo du ceutefimo tertio a Francis cum Venetis foederati \ capta urbe Conftantinopoli , & expulfo ^lexio t) ranno, reftitutus Imperio , fupremam in Orientc ' una cum patre Ifaacio ^ngeloy dominationem obt nuit, fed eam diu non retinuit . Orta quippe e i ConftantinopoJi anno rnillefimoducentefimp qua *
1 <
EcCLfeSlASTlCA* 7
to atrox feditio Grsecos inter & Latinos, cujus prsEcipuus author fuic Mefcius Ducas , ob conjun- da, & imminentia fupercilia MnrtzHlphus cogno- minatus , qui , ciim eflfet ingenii fubdoli y & animi capeflendi Impcrii impotenti cupiditate flagrantis, juniori ^lexio Imperatori ac benefacSori fuo in- gratus male rcpendit vicem . At enim , ciim tu- multuans populus adolefcentem Nicolaum Canxt- bum inauguraflec Imperatorem , infignisproditor ille ^lexius Ducas ^dam five dolore rerum prasfen- tium^fivCjUt credicum cii, vcneno potatus animarn ageret Ifaacius ^-^ngelus, pater juaioris KAlexii Im- peratoris , fub fpeciofo obtentu juniorcm ^lexium Imperatorem eripiendi e manu furentis plebis , cum nihil diffidentem in carcerem conjecic, Orien- tale Imperium invafic, moxque vincto, & cuftodiae tradito 'Hicolao Canubo , qui, uc mox diximus, a tu- multuante pkbe Imperator faiutatus fuerat> e6 crudelitacis prorupit, utjunioris ^lexii Impcra- toris,<juem bis in carcere veneno fruftra tencave- rac, propriis manibus fauces laqueo fregeric,ficque arrepcam cyrannidem confirmare aufus fuerit . At non permifitDeus, utfceleftus ille tyrannus ^le- xius Ducas Imperium y quod tam injuftc & crude- licer fibiarrogaverat ,diuoccuparet. Praelium fi- quidem,pr«vialma^ine Bearse \^irginis,quam Grse- ci ri^TtoiQv ^ feu Vi^toria efeiiricem ,3,ppcllitdtc fo- lcbant, cum Francis Crucefignatis committerc au- fus, tam infQlici marte pugnavic , ut Grseci csefi fu- gatique vidoriam amifcrint & facnam Imagineoi B. Virginis, quam ab Orientis Imperacoribus "^oan" ne Zemifce,6c Joanne Comneno oiirn curru triumpha- \i poft adeptas vidorias dcferri folitani eflc, ja^ ia
A \ pra:^
t H I S T d R 1 A
pra?cedcntibus Colloquiis obfervavinius . Latini tam profpero belli exiru aniraaci>& pra-cunte Ima- gine B*Virginis,qu5 a Grsecis ad ipfos tranfieratjia Ipem ulterioris confequendae vidorii erefti /aftu- tum communi confilio viribusque Conftantinopo- lim regrediuntur , eamque denuo terra mariquo adorti , brevi temporis intervallo expugnant die XI. mcnfis Aprilfs anni mcc^v. ficut fuerat quibuf- dam Oraculis antehac prsenunciatum , quae legi poflUnt apud Henricum Sfondanum Continuatoreni Baronii ad annum mcciv. Hanc urbis Conftantino- politauce direptionem a Latinis fadam , Sacrorum profanationem, aliaque fcelera inejufmodi urbium cxpugnationibus patrari contra fas juftumque fo- lita tragice defcribit, acultramodum exaggerat 2\r/mtfj. Sedprofefto mirum videri haud debet , <ju6d hic Scriptor Gr^cus in Schifmate pertinax > &inexpiabili in Ecclefiam Romanam odio aftus, Latinos tot probris oneraverit , totque horrenda flagitia eis affinxerit . Kicetc^ itaque hac in re te- Itimonium , utpote viri gr^c^ , ac fublefta^ admo- dum fidei, contemni merito debet . Non negave- rim tamen aliquot fcelera & facrilegia in hac urbis Conftantinopolitanse expugnatione a Latinis com- miira fuiWe, cuni Scriptor anonymus vitas Innocm" tii Ul. Pontificis Maximi id candide fateatur . Ca- pta a Latinis Conftantinopolitana urbe , rebusque pro tempore compofitis , de Latino eligendo Im- peratore acium eft, & communibus fuffragiis , an- nitente potiffimum ,& promovente Dandulo Vene- tx Claffis Prxk&OyBalduinus Flander a duodecim^ defignatis EleSoribus creatus eft Imperator By- zantiaus, ^Akxius vero Ducas cognominatu$ Murt-
zul-
ECCLESIASTICA» 9
zulpbusy qui, occiCo ^lexio juniorc , Imperifcim in- vaferat , & , capta ConftantinopoU , fibi a Latinis tiaiens in Peloponefum fugerat^ab ^lexio tyranno, patruo Alexii junioris , & focero ^lexii Murtzul- fhi (qui ejus filiam Eudociam fibi matrimonio co« pulaverat ) ibidem proditorie captus & oculis or- batus in Latinorum manus incidit , a quibus Con- ftantinopolim redudus, & ob caerdem , quam Me- xio juniori Imperatori fuo nefarie intulerat, extre- mo capitis fupplicio damnatus,gratas Graecis per- inde ac Latinis pcenas , fuis tamen fceleribus mi- tiores, pependit , <& ex altiflima columna pra^cipi- tatus , humique allifus ac membratim difcerptus miferam efflavit animam . Hoc pa<3:o in potefta- tem Latinorum venit Orientale Imperium , diftra- dumtamen, & exiguis anguftisque finibus con- clufum, eo quod Principes Graeci Conftantinopoli a Latinis expulfi , quafi vedores in communi nau- fragio, tabulas , quas fors ofFerebat , arripientes , varia fibi Regna per ejufdem Imperii Orientalis regiones conftituerunt . Danjidyic ^kxius Comneni Trapezuntinum Regnum fixerunt in Ponto ; Theo-- dorus ^ngelus Theflalonicse dominatum ufurpa- vit; Theodorus Lafcaris Nicsese in Bithynia Imperii quamdam imaginem fundavit , ciimque efl^et ftre- nuus belli Dux , Turcas db ^lexio , focero fuo, quondam Imperii invafore , contra fe concitatos , iteratis prseliis fudit , fuperavit , ac magna ftrage delevit, eorumque Principi '^atathini Iconii Sulta- no fuapte manu caput amputavit , quo in fublimo elato, & hoftibus oftentato infignem de illis retu- lit vidoriam . Nec folum Principes Grxci, veruni ctiam Latini varias Imperii Orientalis regiones
(uanv
16 HlSTORlA
fuam in poteftatem redigintes , anguftiores cjus fincsreddiderunt. Venetiquippe , plerasque tum maris >^g2ei,tum Mediterranei Infulas retinuerunt. Bonifacius Marchio Montisferrati Peloponefum-j , qua» vulgo MoreaiCum Regis titulo occupavit . Go- defridiis tvcccnRs Athenas iibi afferuit^aliique alia loca fuo dominio armis fubjicientes , tot in partes Orientale Imperium dilacerarunt , quot olim in fruftainfelicem Orpheum Bacchse mwlieres difcer- pferunt. Ad has anguftias red^ftum Orientalo Imperium anno «tatis fnx trigefimo fecundo gu- bernare coepit Balduinus injter Latinos Imperatores Byzantinos hujus nominis primus , quem virum-» fiiiflb fortem, pium, modeftum ac juftum , non fo- liim Latini, fed & Uicetas Scriptor Grsecus & Lati- iii$ infenfus, ingenue fatetur hisverbis: Hondunut^ Balduinus anuim Matis xxxij» concejferaty & alioqui mr erat pius & modejlus , nec impudico quidem afpe-- Slu mulierem intuitus,quamdiu dfua conjuge abfuerat, vacabat divinis laudibus , necefjitatibus >confii£iantes fubtevabatsfua fententia adverfantes aquo animo au- diebat ; e^ quod maximum efi , bis quaUbet hebdoma'^ da^efperiproclamarijubebat, ne quis in fuopalatio cubarety qui alienam mulierem attigifjet . At , quod maxime dolendum eft, £alduinus,lmpcta.tor omni- busnumerisabfolutus, periit in ipfo setatis fuae flore. Adrianopolim quippe ,urbem Thracias mu- nitillimam, quofeGrasci perduelles receperanc , ftrenue oppugnans, a ^oannitioyhvc Calojoanne Uul- garoruui Rege, qui cum ingentibus (uoruni , Scy- tharumque copiis hiic advenerat , ut Gracis Lati- norum jugum excutere molientibus auxilium fer- ret, in par^tas incidit infidias £^/rf«/««jjcaptusque
iBul-
EcCLESlASTXCAi If
d Bulgaroruin Kege y captivus iti Bulgariatn abdu- dus eft aano mccv. ubi meniiutn fexdecim fpatio in carcere detentus obiit ex morbo , ut Rex ipfc^ Bulgarorum in littcris ad Innocentium IIL Summunx Pontificem , a quo pro ejus libertate urgebatur , datis, & Godefridus VilUrdmnus , qui rebus a Bd* duino Imperatore geftis interfuit, teftantur, quibus magis adhibenda Hdes eft , quam Gr^cis ^qui poft: 2s[icetam Cboniatem fcribunt , Bdduinum Imperato- rem cruribus, brachiisque truncatum, proiedum«f eflfe in vallem , ibique poft triduum expirantem volucribus & feris relid:um efle prsedam. Nec enim verofimile eft, Joannitium Bulgarorum Regem, vi- rura alioqui fuopte ingenio crudelem , tantam im- raanitatem in Balduinum optimum Imperatorenu» exercere voluifle. Sic Balduinus ^ Heros invi£tilli- mus , poft scquatas pugnis vidorias , poft tot per,- duellium Gra^corum urbes uno armorum impetu & continenti ferie triumphorum domitas , acerbo & omnibus piis luduofo cafu occubuit .
D. Quis Balduino in Imperio Conftantino- politano fuccefliit .
M. In Balduini demortui locum fuffecaus eft a Latinorum exercitu Henricus , ejus frater an- no Mccvi. Fuit Princeps prudentiflimus, & tiim domi , tiim foris rebus gerendis aptilfimus . Rem adverfus Bulgaros & Scythas, qui perpetuis incur- fionibus ejus Imperium infeftabant , ftrenue geflit. Vivente adhuc fratre fuo Balduino, fed captivo, Im- pcrio prsefedus, illud adminiftrare ccepit , nomine tamen Imperatoris & Inlignibus abltinens , donec anno & menfibus fex ab illa captivitatc cxadiis , poftquam mors fratris fui comperta eft , in Impe-
rii
Ji; H 1 S T O R 1 A
rii nomeii & ornamentatuc demum confcnfit.Qul occafione Nicetas Choniates moderationem , csete- rafque Henrici virtutes commendat , ac fimlildete- ftatur ambitionern & immanitatem fuorum popu- larium Gra^corum , apud quoshi, qui Imperio erant defignati , non expedata pr^deceflbris mor- te , per Ciisdes ad tyrannidem graflabantur . Obiit Henricus Imperator Conflantinopolitanus die xi. Junii anni mccxvi» cum annos decem , noveiri-^ menfes & dies xxii. imperafl!et . Ei fine prolc de- fundo fucceflit Petrus Corteniacus y Antifiodorenfis Comes , qui illius fororcm "Jolantam in matrimo- nium duxerat , 6c ab Honorio IH. Pontiiice Maximo Imperii coronam Romae accepit quinto Idus Apri- lis anni mccxvii. Sed Roma difcedens , cum Con- ftantinopolim contenderet , in Albanise niontium angufliis a Theodoro ^ngelo Graeco^Epiri Principe, perfidiose capcus, in carcere , vel , ut alii volunt , )praelio peremptus eft. Succeflbrem habuit l^^^r- tum filium fuum , qui die xxv. Martii anni mccxxi. Conftantinopoli coronatus Imperium tenuit ufquc ad annum mccxxviii. quo e vivis exceflit , & Bal- duino hujus nominis IL filio , aut , ut alii volunt j fratri fiio, Imperii fucccflionem reliquit . Verum , ciim Balduiniis IL juvenis adhuc decdnnis eflet , ac ftibinde regendo imperio im^zr ^^oannes Bryennius, qui Regis Hierofolymorum nomen ferebat, ex Italia accitus eft , ut junioris Balduini tutelam, & Imperii Conftantinopolitani adminiftrationem ac defenfionem fufciperet . Imperio autem Confl:an- tinopolitano Balduinus IL annos circiter triginta-* duos a morte Ppberti potitus eft , hoc eft , ab an- no Mccxxviii. ufque ad annum mcclxi. quo an-
no
ECCLESIASTICA. Ij
no Michael PaUologus , Urbe Conftantinopoli , \Alexii Strategofuli artibus cum dccc. haud am- plius militibus proditione capta xxv. Julii, Bal^ duinumll. ultimum intcrLatinos Imperatorem^ Conftantinopolitanumjmperioac Regia Urbe eje-» cit , atque Impcrium Conltantinopolitanum iii^ Gr^corum poteftatem denuo redegit. Vixit tamea Balduinus 11. (\xx calamitati fuperttes arinos XI. filiumque unicumP/?///pf«w nomine reliquit , cui Beatricem filiam Curoli Sicilise Regis defpondit , Conftantinopolitano promiflb Imperio , li illius opc recuperari poflet • Hoc pado Franci ;, feu La* tini, Imperium Conftantinopolitanum , quo, ut jam diximus, per qu^*nquaginta fepiem annos, tres menfes , & undecim dies potiti funt , penitiis ami- ferunt ^itaut Philippus filius Balduini 11. & alii dc- inceps Latini , qui Imperatores Conftantinopoli- tani appellati funt , fuerint dumtaxat folo nomine, & titulo teniis Imperatores , ut videre eft ia H///o- ria Conflantinopolitana fub Francorum Imperio lcripta a viro jam laudato clariflimo Carolo du Frefne , Do- mino duCangey cujus ftudiis & eruditione & By- 2antina & Francorum Hiftoria plurimiim illuftra- taeft.
D. Expone , quasfo , uberius, quibus artibus Michael PaUologus Orienris Imperium , Francis ablatum , reftituerit Grsecis ^ & quos fucceflbrcs habuerit ?
M. Ut artes dctegamus , quas MichaelPa" Uologus Imperator adhibuit , ut Francos Imperio Conftantinopolitano privaret, illudque reftitueret popularibus fuis Graecis > rem altius repetere de- bemus . Capta a Francis cum Yenetis federatis
Urb«
14 HlSTORlA
Urbe Conftantinopolitana anno millcfimo ducen- tefimo quarro , Grascorum Principes , quos Latini cxeaexpulerant, varia fibi Regna percjufdem^ imperii Conftantinopolitani regiones conftitue- runt . Tbeodorus Lafcaris Imperator a Grxcis falu- tatus Imperator anno mcciv. Nicea^ in Bithynia fedcm habuit , obiitque anno mccxxii. Impe- rii xviii. Moriens fine mafcula prole Theodorus Lafcarls Imperii Gr^corum fucceflbrem defigna- vit generum fuum ^oannem Ducam , cognomento Vatacium , qui , poftquam Imperium auxiflet , e vivis fublatus eft m. Kalendas Novembris anni MCCLv. Imperii trigefimo tertio . Filium unicum-j reliquit ^oannes Ducas ex lYcne Augufta priori co- njuge fufceptum , qui ab avo materno Theodorus Lafcaris appellatus eft , & poft obitum patris mi- litum populique concurfu Imperator acclamatus , ab ^rfenio Patriarcha Gra:co Conftantinopolitano inauguratus eft ^ Sed anno iv. Imperii fui gravi morbo correptus > ac valetudine a Medicis defpe- cata , Monafticum habitum induit , ac multis edi- tis fincerse pcenitenti^ fignis vitam claufit menfe-? Augufto anni mcclix. Filium reliquit ofto dumta- xat annorum puerum , ^o^»«ew nomine, quem-» Imperii legitimum hceredem & annum astatis de- cimum agentem MichaelPaUohgus ,poft captam, uc jam annotavimus , ^lexii Strategofuli artibus Conftaptiaopolitanam urbem , indeque expuUos Latinos , igniti crepitaculi objedu cxcsecavit anno MCCLxi, totumque Orientis Imperium , ejed:is La- tinis, fibi vindicavit , ac Graecis addixit . Hiceft Michael ille Palaologus Grsecorum Imperator , qux ingruetuem fibi cuiij valido ejercitu Carolum Si-
cili^?
£cCL£SIASTieA» I5
cilix Regem extimefccns , Romanum Pontificem-^ fibi conciliandum duxit , adedque EccJefi^e Gra^cae cum Romana unionem promovendam in ConciJio Generali Lugdunenfi II. fub Cregorio X. Pontific<^ Maximo , ficut in Colloquio quarto , agendo de Conciliis^commodius oftendemust Hic breviter obfervandum eft^non foliim Michaelem PaUolognm^ fed ctiam alios ejus pracdeceifores Imperatores Grsecos de pangenda Ecclefiae Gtxcx cum Latina pace cogitafle eo folo finc ^ ut Conftantinopolita- num Imperium , quo Latini tum temporis potie- bantur , Imperatori Gr«co reftitueretur • Anno fiquidem millefimo ducentefimo trigefimo fecua- do Germams 11, Patriarcha Gr^ecus Conftantino- politanus , annuente ^oanne Duca Gr^ecorum Im- peratore , Epiftolas ad Gregorim IX. Poiitificem^ Maximum, necaon adCardinales adpromoveor dam utriufque Ecclefiae unionem Nicsea fcripfit . Roma Nicaeam mifli funt ex Fratrum Praedicato- rum Ordine duo,totidemque ex Ordine Minorum, qui cum Gr^cis pacifcerentur > habitaque Nim- phxaj in Bithynia Synodo , cui Patriarchse Gr$ci Conftantinopolitanus , & Antiochenus , interfue- runt , litteras ad inftar profeOionis fidei ad Papam Gr^eci dcdere , in quibus , quam plurimis Patrum fententiis intexti§ , errorem fuum de Spirixu San- fto diferte enuntiarunt, ficque malisartibusPa- triarchas Antiocheni caeptum opus pro votis non^ ct^iutiihilommixs^oannes Ducas Gr^orum Im- perator pro viribus egit , ut pax redintegraretur . Idque ttHdintMxMtttv^^Uxandriiy. Pontificis Ma- ximi datae anno mcci.vi. ad Bpiicopum Urbeveta- num, quem Po.atifex Leg^tum ^dTheodomm ^^-
Itf H I S T O R i A
fcarim jmtorem , filiutn ^oannis Duc£ , Grajcorum Imperatorem , mifit , in quibus defcribuntur arti- culi ineundse pacis . Sed neqilaquam foedus fanci» tuni fuit , quia Cohftantinopolis Imperatori Grac- co non fuit reftituta, Nec feliciorem exitum naftaj funt alias uniones Ecclefias Grgcas cum Latina, qux, Conftantinopoli Grascis anno mcclxi. reftituta/ub Michacle PaUologo y & aliis deinceps Imperatori- bus Grascis tentatse , aut fadae identidem fuerunt, utexhis, qu2e poftea diduri fumus , liquido pa- tebit.
Sed redeamus ad fcriem Imperatorum Grajj corum t Michael PaUologus y poftquam imperaflet annos a capta urbe Conftantinopoli viginci duos , obiit die xi. menfis Decembris anni mcclxxxii. Ha^redem Imperii reliquit filium fuum ^ndroni^ am^ qui fatrem Imferatoria fepultura adeo non hono" ramt , ut neptebeja quidemfit dignatus , ficut referc Wcephorus Cregoras , idque in odium concordiag Ecclefias Gtxcx cum Latina , quam totis viribus vivens ipfius paterpromoverat , & ad morteiru^ ufquc fervaverat • Sed pertinacias kix in pronio- vendo Schifraatc, & Spiritus Sandi neganda ex Fi- lio proceflTione paenas , jufto Dei judicio dcdit ^n- dronicus Imperator ; quippe qui , mortuo filio fuo Michaele, nepotem ^ndronicum Imperii defignavit ha^redem , qui adverfus avum rebellans faspiiis , tandem , capta Conftantinopoii anno miilefimo trecentefimo vigefimo feptimo die facra Penteco- ftes , ficut obfervat Cantacuzenus lib.i.cap.<^9. eum Imperiali folio dejecit , in carcerem conjecit , ubi multa toleravit incommoda, &exmorbo oculo- rum ufum amifit . Paulopoit Monafticum induere
habi-
ECCLESIASTICA# I7
habitumcoaduseft,quem poftquamper bienniiim geftaflfet , obiit anno mcccxxxii* in ipfa religiofe vitflc profeflTione ^ntonius appellatus . Interim^ Gr«corumImperiummi(ere lacerabatur a Turcis, quorumjrruptionibus o^iptciiuSxAndronicus jimior, fedintegrandsB cum Romana Eccle/ia concordia: pium pr« fe tulit defiderium . Narrat fi quidcm^ Nicephorus Gregoras lib. 10. fub ^ndronico juniorc^ tentatam efle reconciliationem ab Epifcopis Lati- nis duobus , qui Conftantinopolim venerant , fc vero, Gr«cos fuos, habita oratione, quam recitat, deterruiffe variis dc caufis, ac praefertim quod Ro- mani omnia Sedis Hxx arbitrio finiri velient , ac Latini Dialedicis cavillis nimium indulgerent:, qui ad dogmata fancienda nocivi efient. Ha:c itaque^ unio Ecclefias Graecae cum Latina, ad quam ^ndro* nicusjunior fe propcnfum demonftrabat , exitu ca- ruit ; tum quia Latini Principes Graecis auxilium contra Turcas petentibus fuppetias non tulerunt ; tum quia etiam id temporis Palamitarum ha^refis , de qua in tertio Colloquio agemus, Orientalem-» Ecclefiam invafit . £a etenim grafiante ha^refi, cui plurimum (d^vltxAndronicus junior , & cx qua robur novum fchifmati acceflit, de unione EcclefiarunL^ farcienda pariim cogitabatur , quamvis Imperium Byzantinum in dies collaberctur . Obftitit etiam huic Ecclefiarum unioni diutinum inter Latinos diflidium , quo tres Pontifices Romanam fedcm-> fibi vindicabant . Ohiit ^ndronicus junior Grajco- rum Impcrator die xxv. menfis Junii anni mcccxli. filiumque novennem "^oannem PaUologum Imper' . fucceflorem reliquit, cujus tutclam & publica: lA adminiftrationem fufgcpit '^oannes Cantacuzenus , TomtK ^ qui
i8 H I s T o r; 1 A
quipoftea Imperii Iniignia lumplit, ob idque a ^a- anne Patriarcha Conftantinopoiitano anathemate-> percuflbs . Sed a Joanne Cantacuzeno capta anno McccxLvii. ConftantinopoIi,initum eft fedus inter Cantucuzenunii & Joannem PaUologum, ut ambo fi- mul imperarent , feque ea invicem benevolentia complederentur, qua patres & filii folent . Ut au- tem faedus iftud magisconfirmaretur, filiam fuam Helenam Imperatori ^oanni PaUologo collocavit ^o- annes Cantacuzenus . Hoc fancito fsedere, Cantacuze" w//^ Imperator> ut Romanorum Pontificumj & Oc- cidentalium Principum fibi conciliaret amicitias , &auxilia ad frangendum Turcarum impetum ab ipfis impetraret , de Graecorum conjuactione cum Romana Ecclefia inftauranda ferio cogitare cse- pit . Pium, quod inierat confiHum , cum llomanis Pontificibus Clemente VI. & Innocentio VU commu- nicavit, Sedis Apoftolicg Legatos honorifice exce- pit , & conditionem propoluit de Concilio cele- brando . At confilium fuum,cum ad optatum exi- tum perducere minime poflct , & aliunde aegre yi- deret, Orientis Imperium inteftinisbellisin dies debilitari, tandem rerum humanarum pcrtsefus, purpuram ac fceptrum cum habitu Monaitico, no- jnenque ipfum ^oannis cum '^oafaph nomine com- niutavit anno mccclv. Ea infperata Joannis Canta^ cuzeni abdicatione Impcrii potentior faftus ^oan- nes PaUologus Imperator , armis fine mora aggref- fus eft Matthmm Cantacuzenum j quem ipfius pater ^Joannes Cantacuzenus Imperatorem renunciaverat,. coque Phih'ppis capto , & in ordinem redado , fo* \ lus , domito cgmulo, Imperiumobtinuit . Romam, ut Latinorum auxilium coutra. Turcas implgraret^
annc
ECCLESIASTICA* Ip
anno mccclxix. acce(fit,ubi,ex prsefcripta a Sumrno
Poncifice Vrbano V. Fonnula , Ronian^ EccIcfiiE fi-'
dcm profeflbs eft.Profeirionem ipfius apud Odoricum
I{aynaldum legere eft adan.McccLxix.Incercii eft quo
anno mortuus fic ^oannesPaUologus Imperator. Mo-*
rtis ejus tepus a Petavio refertur ad an.McccLxxxiv.
i Bulialdo confignatur an. mcccxci. Sed , fi quod iii
Graecorum Imperatoruni catalogo , qui Codino dc
Originibus Conftacinopolitanis fubjungitur, verum
eft, "Joannem videlicet PaUologum imperafle an.xLi.
eum exceflifle oportet anno mccclxxxii. cum ^n-
dronicus ejus pater,ut mox diximu$,obieric die xxv.
menfis Junii anni mcccxli. Verum, cum annus mil-
lefimus quadringentefimus vigefimus fecundus fuc-
rit Imperii Manuelis filii ^oannis PaUologi trigefi-
mus fecundus , tefte ^oanne Canano illius «tatis fcri-
ptore , hinc fanc Bulialdi firmatur calculus, confici-
turq; ^oannem PaUologum imperafle annos fcre lii.
& e vita migrafle an. mcccxci. ^oannem PaUologum
excepit in Imperio Orientis Manuel PaUologus ejus
filius natu minor , in quem pater magis propenfus
fuit , ;quam iii ^ndronicum , fuum primogenitum ,
I cum quia Manuel ohRdcm kCc dederat pro p^cre^qui
I captivus a Venetis detinebatur ob magnfam pecunia?
fummam a fasncratoribus acceptam, cui folvend^
par non erat ; tum quia etiam ^ndronicus primoge-
nitus Genuenfium fultus auxiliis conjuraverat ia pa-
crem^qui , e^ conjuratione dctcdi ^ ^/indronicum fi-
lium fuum primogenitum excsecari , & in carcereni
j decrudi juflJit . Ad Imperium itaqueeve^us Mamel^
cum a Turcarum Principe Bajazethe immani bcllo
iacefleretur , ac undique prcmeretur , cotam fere
peragravic Europam, uc au>^iliares copias ^ prsefer-
^2 xm
tiin a Francorum , Anglorumque Regibus elicerc poflet , fed turbg Anglica: , & Caroli VI. Galliarum Regis morbus frcquens in caufa fuerunt , cur nul- lum itineris fruftum reportarit . Obiit Mamel Grajcorum Imperator ex Apoplexia die xxi. men- iis Junii anni mccccxxv. cum biduo ante Monachi habicum induiflet , Matthai fumpto nomine . Im- pcravit annos circiter xxxv. cum ^oannes PaUolo^ gus ejus pater obicrit, ficut mox infinuavimus , an- no Chrifti mcccxc. vel fequenti mcccxci. a quo ad annum ufque mccccxxv. intercedunt anni xxxv. Hi funt Imperatores By zantini ciim Latini ^ tum-> Grarci 3 qui fasculis xiir. & xiv. fumma rerum in Oriente potitifunt, & quorum Genealogias , feu Familias, legere poteris apud Carolum du Frefne do- minum du Cangium , qui eas accurate defcriplit .
D. Quis eft ifte Bajazethes j a quo , ut mox obfervafti, immani bello impetitus & pene oppref- fus fuit Manuel PaUologus Grsecorum Imperator ?
M. Antequam exponam , quis fuerit ifte Ba- jazethes , fedulo obfervare dcbes , Turcicam gen- tem , dc cujus origine non una eft Scriptorum fen- tentia, magnilmperiiinOriente anno millefimo ducentcfimo nonagefimoodavo, Audore Othoma" no y jecifle fundamenta • Is quippe Othomanus, five Ofman , filius Orthogulis , animo & corpore prajcel- lens , ex Sogutha Myfix vico oriundus erat , iii-> Afiam cum gentilibus fuis infudit kk ^ rcm Tur- cicam incrcdibiliter auxit, plurimas fubegit ur- bes , ac Prufac Myfise urbi opibus florenti , magna obfidioue expugnata:, fedem [mpcrii, quod ab iplo Othomanum didum eft , anno mccxcviii. conftituit. Obiit Othomanus j primus Turc^rum Xmperator ,
an-
EcCLESIASTlCAi XI
tnno Mcccxxvi. Ei in Imperium fucceflit Vrchanes ilHus filius, qui Myfiam , ac Lydiam univerfam di- tioni fuas fubjecic , Nicseam expugnavit , Lycao- niam , Phrygiam , Cariam , caetcraque ad Hellef- pontum , & Euxinum ufque in fuam poteftatem re- degit , diim Joannes Cantacuzenus , & ^oannesJPa^ laologiis Grajcorum Imperatores inter fe odiis Sc armis certantes , novis Turcarum viftoriis atquo incrementis locum dederunt • Mortuus efl: Vrcba-'^ nes , fecundus Turcarum Imperator , anno Chrifti McccLvir. Imperii trigefimo fecundo . Vrchanem in Imperio Othomano excepic ejus filius .Amura-* thesjCujus frater Solimanus natu major inter venan- dum ex equo lapfus , humique allifus , jam e vita-# imigraverat. Mufulmanicse fuperftitioni addidif- fimus fuit ^murathes , utpote qui Templa , Scho- las , Xenodochia Religiofis Turcis ac pauperibus extruxit . Bellica etiam virtute infignem kk pro- didit. Callipolim, Adrianopolim, ac circumje- ftas Provincias occupavic , Triballos ac Myfios domuit , & bellis triginta feptem in Afia & Euro- pa , partim contra Chriftianos , partim contra re- belles fuos confedis , nullo vidus fuccubuit , fed feniper fibi arridentem fortunam expertus eft. Ex- ceflTit c vivis ^murathes anno Chrifti mcccxc. poft- quam , juxta Annales Turcicos , imperaflet annis triginta duobus . Filium reliquit ^murathes Impe- rii Othomani haeredem Bajazethem , quiin Annali- busuTurcicis Gilderun , ideft , Fulmeny cognomina- tur . Hic ille eft Bajazethes , qui , ut mox diceba- mus , Graecia:, vicinifque rcgionibus armorum-» terrorem inferens , Manuelem PaUologum Grasco- rum Imperatorem ad extremas redegic anguftias ,
aa H 1 s t o r i k
& Gra?corum Imperium miferum in modum lace- ravit . Othomanum Imperium longe late'que pro- pagavit Bajazethes . Theflaliam , Macedoniam , Phocidem , Atticam, Myfiam , Bulgariam , & Va- lachiam Turcicse ditionis fecit , Conftantinopolim veropluribus obfeditannis , quam tamenobfidio- nem folverc coadus eft , ut contra Sigifmundunu Hungarise Regem Nicopoli cum cxercitu immi- nentem procederet , 6c cumillocommitteret prse- lium, in quo Sigifmundum Hungarise Regem raagna clade affedum fuiffe ex Turcarum Hiftoriis Leun* cUtmus narrat . Tot vidoriis ac fecundis rebus ela- tvimBajazethem debitapaena caftigavit Deus pr^- potens fcelerum ultor . A' Tamerlane quippe , qui cum ingenti Tartarorum , Perfarumque exercitu in Afiam irruptionem fecerat , viftus captufquei? Bajazethes , cavea ferrea inclufus , ferx inftar , ad ludibrium circumdudus eft , & fcabelli loco adhi- bitus , quoties equitandum aut ex cquo Tamerlani viftori ucfiliendum erat . Ha animi aegritudine do- loreque confedus Bajazethes,yk poft homincs na- tos faperbiflTimus , ac ferociflimus , mortem fibi- met ipfi conicivit, caput fuum allidendo cavea; fer- xex , qua tenebatur inclufus • Periit autem anno Mcccciii, ciim annos quatuordecim imperaflet . Si plura dc exoraio Imperii Othomani , ^ de Turca- rum Imperatoribus , qui decimoquarto Ecclefix (xculo praefuerunt Imperio Othomano , fcire defi- deres, legefis Annales Turcicos , Lconicm?! Chal- €ontlilamy&, Phranzem, qui de rebus Turcicis fcrip- iferunt, quibixs addc Lemcla^jium in pandedis Hi- ftoriae Turcicse , &: in Hiftoria Mufulmanorum . D. Ab Imperio Qrientali , quod fati§ hade-
nus.
ECCLESIAST1CA# 2^
nils perluftraviniu!», transferamus nos ad Imperium
Occidentale , quod fub finem CoIIoquii primi in^
Hiftoriam xii. ikculi obfervafti , haud parum tur-
batum fuiile a duobus illud prehenrantibus , Ele-
ftorumque fufFragiis in eofdem diftradis poft mor-
tem Henrici Fl. Imperat. qua^ accidit anno mcxcvii^
Hi erant Philippus Suevise Dux , Henrici FI. Impe-
ratoris germanus frater , & Otto Saxoniae Dux ,
quorum primus , feu Philippus eledus Impcrator ,
diim in cubiculo poft venac fedionem cubaret , k
quodam Palatino perfidiose casfus eft Bambergac
anno mccviii. Otto vero , fublato fuo competitore ,
folus Imperio potitus eft , ut ibidem annotafti .
Cum igitur ad Ottonem inter Imperatores Occi-
dentis hujus nominis ly. pervenerimus , obfecro te
ut illius gefta , ac feriem aliorum, qui fcsculis xm.
& XIV. ei in Imperio Occidentis fuccefferunt, ia^
pr^fentia defcribendi munus fufcipias .
iVf. Otto hujus nominis IF. filius Henrici Leonis Bavari^ ac Saxonia? DuciSjCoutra Philipfum Suevia? Ducem & Henrici FL Imperatoris fratrem , cledus Imperator,eodem mortuo an.Mccvui. tenuit Impe* rium, & fequenti anno , poftquam Sedi Apoftolic» Sacramcnto obflridus , tcclefia^juraconfirmaffct, Imperii coronam accepit ab Innocentio ///.Pontifice Maximo.Promiffis non ftctit Otto Imperator , eum- que juraac ditionem Ecclefias invadentem Pontifex pcr legatos admonuit, ut ab inc^pto defiftcrctj fed cum morem gerere pertinaciter detreftarct , ana- themate percuflus efl , ejufque fubditi Sacramento fidelitatis foluti . Quo fadum eft, ut plurcs e Ger- mani^ proceres ab eo alienati Friderictm IL filium Henrici VI. Imperatorcm f^lutavcrint , qucm fociis
|i 4 um%
24 Hii f 6 VL t i
arrais fovit ctiam Philippus ^ugujlus Galliarum Rex . Cum his Otto cougreflus ad Bovinas prope Tornacum anno mccxiv. ingenti fuorum caede vi- fius eft j fenfimque ab omnibus deftitutus in Saxo- niam fugit Imperio privatus,obiitque,datis Chri- ftiana? p^nitentise non dubiis argumentis , anno Mccxviii. cum Imperium ab obitu Philippi per an- nos circiter fex tenuiftet . Exaudorato , Ottonc^ j ejufque exercitu , ut jam diximus , profligato pc- nitus anno mccxiv. Fridericus 11. Imperium folus obtinuit , & ab Honorio III. Pontificc Maximo Im- perator coronatus eft anno mccxx. Poft folemnem iux inaugurationis pompam aureos montcs pro tuenda Ecckfiae dignitate pollicitus eft , legefque tulit dc exterminandis Ha^reticis , de teftamentis Cruce fignatorum fulciendis , & agricolis ab inju- riis vindicandis , ut apud Coldafium in confiitutioru" bus Imperialibus legere eft . Quin, & Crucis fignum adHierofolymitanam expeditionem cx manu H«- golini Cardinah*s Hoftienfis accepit, feque ad pro- fedtionem maturandam totum c nutu Summi Pon- tiacis pendere juravit, fed fidem fefellit . Ea quip- pe arma , quae ad expugnandos Saraccnos , ut pri- inum Imperium iniit, capturum voto ac juramen- to fefe obftrinxerat, ad infcftandam Ecclefiam im- pie convcrtit^atque Romanos Pontifices diii dive- xavit , a quibus viciflim , ciim eftctin impietatc^ pcrtinax , quinquies fuit anathemate percuflfus . Primo ah Honorio III. quod Epifcopos quofdam-ji injufte exagitaflet, ac f :dibus expuliflet . Sccundo, iGregorio IX. anathcmate confixus eft, quod expe- dirionem in Palasftinam , quam poHicitus fuerat, fiiSe ac fimulate fttfcipiens , turpe^ S^ rei (Qhriftia-
nx
EcCLESIASlTieA^ 25
tis exitiofum fsduscum Suluno BabyloniariniviA fet , & Hierofolymitana peregrinatione ad folam Dftentationem perfundus cum maximo dedecore rediiflet. Tertio ab eodem Summo Pontifice ex- communicationis fulmine perftridus eft , quod Lombardiam , aliafque Italia: Regiones immanifli- misftragibus devaftaret, inccnderet, ac deforma- ret ; Quod Ecclefi» ditiones iavaderet , Cardina- Ics, Epifcopos , Abbates RomamadConcilium ab eodem Pontifice indictum cuntes interciperet , ca- ptivofquc detineret ; quod Ecclefise libertatem op- primeret, Ecclefiafticis viris moleftiam crearet, 8c priora fcelera novis criminibus cumularet . Quar- xo > novo anathemate ab Innocentio ly. conftriitus cft , quod in impietate fua adhuc perfeverans , bo- na Ecclcfiae fibi ufurparet . Denique , ab eodem-f Summo Pontifice in Concilio Generali Lugdune»- fi l. anno mccxlv. celebrato non folum excommu- nicationis fulminc percuflus eft , fcd etiam , ceii indignus , Imperio dejedus , ficut uberius explica- bimus in Colloquio quarto , ubi agcmus dc Con- ciliis . Ex hac exauftorationis fcntentia in ipfuin ab Innocentio IK in Concilio Lugdunenfi prolata.» furibundus evafit Fridericus U. nedum refipuit; ar- ma corripuit , graviflimaque damna Pontifici ^ & Ecclefise intuIit,qu2B illius temporis Hiftorici com- memorant. Parmam per menfes omninofeptem obfidione cinxit , a qua ingenti clade repulfus in^ Sicillam fe recepit, obiitque anno mccl. in Arce quadam Apulisc , quse Florentina dicebatur . Quo autem morbi genere extindus fuerit, non convenic inrer Hiftoricos. Ah'i quippe volunt, Fridericum Ih a Manfredo , quem ex concwbina genucrat , fuifl^
fuf.
2(? H I S T O R 1 A
fufFocatum • Alii aflerunt , eum gravi morbo cor- reptum , vel ex veneno fibi propinato iuteriifle • Inccrtum itidem eft , an Fridericus Ih moriens , ad meliorem frugem fe receperit ? Sunt nonnulli Scri- ptores , quitradunt, eum nihil unquam deodio in RomanosPontifices , & pervicacia remififfo, adeoque excomunicatum, & impgnitentem exhac vitamigrafle . Non defunt tamen ah'i Scriptores , quos inter cenfetur Mutthaus Parifius , qui teftan- tur , Fridericurn IL antequam moreretur , edidiffc psenitentia: figna, & ab Archiepif copo Panormita- no fuifle abfolutum .
Poft exaudorationem Friderici II. fluduavit Imperium Occidentale nulli fccure innixum , & , juxta probabih*orum eruditorum Scriptorum fen- tcntiam 5 contigit Interregnum ab anno mccxlv» quo Fridericus II. ab InHocentio IF. Pontifice Maxi- mo in Concih*o Generali Lugdunenfi I. Imperio abdicatus cft, ufque ad annum mcclxxui. quo i^- dulphus Comes Habspurgenfis fuit Imperator ele- ftus . Fuerunt quidem nonnulli ab anno mccxlv. ufque ad annum mcclxxiii* eledi Imperatores , vi- dclicet Henricus Thuringia?, & Haffiae Landgravius, Cuillelrnus Brabantise , five HoIIandiae Comes , /^- chardus Cornubias Comes , Henrici UL Angiix Re- gis frater, & ^lphonJUs Caftellas Rex Ferdinun di III. Hifpaniarum Regis filius ; veriim hi Principes Imperium dumtaxat deguftarunt , & a multis Scri- ptoribus Imperatorum Occidentis Catalogo non^ accenfentur . Quapropter de ilJis pauca dicemus , eorumque eleciionis, ac mortis cempus indicare fat fuperque lufficiet . Henricus Thunngiaj , & Haf- fias Laudgravius, exaudorato Friderico , ele<5tus eft
eodem
EcctEsrASTieAa 27
codem anno MccxLv.Imperator apud Hcrbipolim. Movit contra ipfuni Conradus , quem Fridericus 11. ejus pater Regem Romanorum anno mccxxxiv. eli- gi curaverat , cujus eledionis Ada edidit Baluzius totno L Mifcellaneorum pag.472. Inpraelio vidus tugatusc];f-uit Conradus.zc vidor remanfit Henricus^ qui tamen dum Ulma obfidet/agitta idus, indeq; reverfus obiit ex vulnere annoMCcxLvii.ab eledio- ne fua fecundo . Mortuo Henrico Septemviraiibus Comitiis fufFedus eft Guillelmus Brabantiar feu Hollandiae Comes, contra quem Conradus a patro fuo Friderico II. miilus , grandi repulfus clade fugit ad patrem , ut ejus furorem augeret & ignomi- niam; Guillelmus vero eledus Imperator Aquisgra- num expugnavit, &: in ea urbe ritu iblemni corona- tus ell . Contra Frifios rebelles fortiter pugnans Cuillelmus in glaciem inciditfub equo fubfidcn- tem , e qua ciim fubfilire haud poffet , jaculis ac contis d nefcio quibusconfoflus periit ann.MCCLviU Poft Guillelmi obitum Principes tledores, varia ia ftudia diftradi, duos creavere Casfares , I^chardum^ fcilicet Cornubi*e Comitem , Hmrici IIL Anglise Regis fratrem, & Mphonfum Caftellse Regem> f^r- dinandi III. Hifpaniarum Regis filium . Utriufque eledio coram Summis Pontificibus ^lexandro IK- Vrbano IF. & Clemente IF. ciim diu difceptata fuif- fet, mchardns pariim firme fe in Imperio confifterc poffe cernens , in Angliam rediit ; ^lpbonfus vero^ Princeps excelfi ingenii & eximia: literaturse, di- ftusque cognomento 5^jp/>;/x , ciim undique imnai-» nentia bella confpiceret , coaUliis Gregorii X. Sum- mi Pontificis permotus, fpoate ceffit Imperio, & in Hifpaniam fuam fe recepit. Va^mim iwque ciim
utrius-
a8 HisTORiA
utriusque elecfti C^faris ceflione reliftutn eflet Gertnaniaelinperium, Gregorins X. Comitiaindi- xit, in quibus ^odulphiis Comes Habspurgenfis ele- d:us eft Imperator pridie Kalenda^ Odobris annt MCCLxxiii. Vir juftitia , religione, & bellica virtute Jmperio non impar^, quique , ficut Scriptores non^ obfcuri tradunt, pietate fuadiuturnum, fibi, fuisq; pofteris afTeruit Imperium ob honorem exhibitum Sandiflimo £uchariftia: Sacramento , dum in vena- tione & tempore pluvio occurrens Sacerdoti illud lubrico & diflicili itinere ad infirmum deferenti , e veftigio equum , cui infidebat , dedit , pedesquc^ cquitem maxima religione deduxit ad segrum , ac in Ecclefiam reduxit , eique reh*giofa qusedam fce- mina ampliflimum honorem a Deo in remunera- tionem tam pii facinoris augurata cft, ficut late refert & probat Serarins libro 5. 1\erum MogHntina- rum. Aliud poftfuam adlmperium eledionem-f infigne pietatisargumentumdeditidem ^odulfhus. Nam ciim fidelitatis Sacramentum cirecufarent Eleftores, quod Sceptrum Imperii non adeflet , ac- cepta ille Cruce ait : Eccefignum , in quo nos & to* tus Mundus efi redemptus : & hoc ftgno utctmur loco fceftriy eamque mox deofculatus, capteros^ ut ideni facercnt invitavit , & fidelitatis Sacramento fibi obftrinxit , ficut referunt Stero , &: Eberardus Au- thores coaevi . Piura in Germania bella gefllt 2^c/Wf/;«j-, inquibus,virtute fumma & felicitate^ fuff^ragantibus, tot fere vidorias retulit, quot prx- mia commifit . Othocarum ipfi parere decredantem armis ad officium revocavit , fed reparatis viribus poft veniam adhuc infolefcentem acie fuperavit, in qna Othocarus ipfe a gregario quodam militc^
perem-
ECCLES1ASTICA# 29
^eremptus eft . Hu/us viftorisB prajmium ^udol^
)hus tulit Auftriam^ qux ^lberto ejufdem B^dulphi
mperatorisiilioconceflra, AuguftcB Auftriacae fa-
nili« Imperatorum feracillimseinpofteris nomen
i originem dedit . Aiiainfuper bella geflTit cum-»
-lelveciis & Burgundis, qus ipfi feliciter celfer unt.
^biit I{gdi4lphi4s Imperator anno Chrifti Mccxcr.
. )ridie Kalend. Octobris , anno ^tatis iax lxxiii.
[mperii vero xviii. B^dulphum excepit ^dolphus
MaHavi« Comes,qui avaricia, crudelitace , & li bi-
iine infedus Imperium extenuavit , difcordias &
:)ellanutrivit, populos tributis iniolitjs oppreliit ,
odium procerum iibi conflavit , praefertim cx pa-
aione, quam cum Eduardo Anglorum Kege fecit ,
si videlicet fuppetias ferendi contra Philippum Pul-
:hrum Francorum Regem , priiis ab eodem Eduardo
-accepta fumma triginta milJium marcarum.Eledo-
ribus igitur eum indignum Imperio judicantibus ,
in ejus locum fufFeftus eft ^lbertus Auftriae Dux ,
T^gdulphi Imperatoris filius, contra quem ^dolphus
Imperio dejedus bellum movens,commifsa acerri*
ma pugna per fex horas in campo dido Burgentrich
prope Wormatiam, vidus eft, & ab eodem ^lber-
to vulneratus cecidit in praelio anno Mccxcviii.Poft
^dolphi nccctn i^/ilbertus eledionenpi fua a Septem-
viris ratam haberi curavit, eamque Bonifacius yill.
anno mcccii. approbavit, ficut CJolmarienfe Chro-
nicon teftatur . Nonnulla bella in Germania geflic
•^/^erit/f j Imperator j nimirum contra Eledores,
Trevirenfem, Moguntinum, Colonienfem^ & B^doU
fhum Palatinum, qui foedus contra ipfum inicranr,
cofdemque repreflit . Pugnavit etiam contra Qtto-
nem Bavaria Ducem , qui S^Iisburgenfis JEpifcopi
arti-
30 H I S T O R I A
artibus adjutus Hungarias Regnum afFeaabat^tutn* que tAlberto Imperatori venenum ab Epifcopo Sa- lisburgenfi propinatum cftj quod dum arte medica evomere conatur^ oculum amifit ^ indeque MonocH" lus cognominatus . Movit etiam ^lbertus in Hen^ ficum Carinthise Ducem , ut Bohemisc regnum re- cupcrarct>quodiIIe, Imperatore infcio , fibi ufur- paverat ; fed fafta fuorum confpiratione , a Princi- pe ^yoannej fratris fui filio , cui Suevi» Ducatum^ , tanquam niniis prodigo, abftulerat , pugione idus nefarie trucidatus eft Kalendis Maji anni millefi- mi trecencefimi odavi , Imperii decimi . ^/tlberto c vivis fublato, poft varia Eleftorum diffidia , quo- rum fuftragia diftrahcbantur a Philippo Pulchra Galliarum Kege, qui Henrico yalefio fratri fuo Im- perium aucupabatur , tandem eledus eft anno Mcccviii. Imperator Henricus VIL Comitis Lut- zemburgenfis, & i^e^mV/f HannoniaeComitifli fi^ lius , qui in Italiam anno mcccx. cum numerofo cxercitu veniens , Mediolani corona ferrea ab Ar- chiepifcopo redimitus eft . Deinde , quafdam Ita- lisc civitates, quae Imperii jugym exculferant, fube- git,alias in deditionem accepit, & Romam ingref- fus anno mcccxii. a Cardinalibus, quibus Sunimus Pontifex Clemens V. qui tunc temporis in Galliis , feu Avcnione Sedem habcbac , hanc provinciam-* demandaverat , folemni ritu inauguratus eft . Bel- lum geffit cum Florentinis , & cum ^gberto Siciliac & Apulia? Rege, qui eis favebat ; fed in mcdio re- rum curfu fublatus eft apud Boiiconventum , qui pagus eft duodecim millibus Senis in Etruriadi- ftans, anno millefimo trecentefimo decimotertio , Imperii ab elecaione quiatOa 4 llonuua vero coro^
na-
ECCLESIASTICA* 3 IJ
atione anno fccundo per menlem unum Sc dies vi- I intiquatuor inchoato^ficuc Jordanus coaevus Scri- tor teflatur . Nonnulli Hiflorici falfo rumore de- jpti craduntj Henricum VIL Imperatorem obiiffe i veneno ipfi porred:o in particula Sanaiffimg Eu- lariftisE manu Bernardi Volitiani Ordinis Praedi- itorum, qui Imperatori erat a Confeflionibus , & )ud ipfum audoritate 5 & gratia plurimiim pote- .t . Sed hanc efle Sanaiflinio Ordini & de Eccle- i benemerito affidam calumniam multis momen- > cvinci poteft . Primo , quia multi Scriptores , los inter cenfetur ^lbertinus Mtijfatus , coxvus uthor, diferte zScntyHenricum /^//.Imperatorem .turali morte occubuifle . Continuator etianL-f dllelmi lS[angii, qui tum vivebat , adan.Mcccxiir. ribit , Henricum VIL morbo & febre ex hac vita.* ceffiffe 3 veneni autem propinationem ad vagos incertos rumores refert ; idemque faciunt Plati-^ : in Vitis Pontificum in Clemente F. & Joannes auclerusy Prfiepofitus Tubingenfis , qui folum ru- orem veneni Henrico VII. Imperatori propinati ftem proferunt . Secundo , fi Henricus VII. vene- ) periiflet ,omni proculdubio figna veneni 'm ca* ivere apparuiffent,& camen conftat;, Medicos poft ortem Imperatoris accerfitos > difledo ipfius ca- ivere , vifcera, cor, jecur, partesque fingulas dili- -nter infpexiffe , ncc veneno , fed naturali morbo :>ii&t Henricum VII. Imperacorem teftatos fuiffo cteris & inftrumentis publicis , quse in Chronicis acobi Sufati extant • Tertio , ii Bernardus Politia-- is tam nefandum fcelus perpetraffet,debuiffet poft lortem Henrici Imperatoris , ut vitse fua: confule- :t, ad f lorentinQS, aut ad B^bemm Sicilise Regem
Hen-
3* H i % t a fi t K
Henrici Imperatoris hoftcs fugerc , noti fugit ta« nien , fed fibi bene confcius nunfit apud Henria Imperatorisamicos^calumniam a malevolis difle- minatam intrepido excepit animo , certo certius habens, eamfacile dilfipatum iri , ficut revera dif fipata eft, tum tlemcntis V. Pontificis Maximi {tn tentia, tumjudicio ac teftimonio Principum Im perii,& prflefertim ^o^»»/^ Bohemias Rcgis, ipfiu: Henrici Imperatoris filii Diplomate , quod , ex vc- teri membrana authentica m Conventu Virdunenf FF. Pra^dicatorum aflervata, publicavit Vir dodif fimus Stefhanus Baluzius lib, i. Mijiellaneorum pa gina 162. tum denique ex fingulari illo afFedu,quc Carolus IV. Imperator , ^oannis Bohemiae Kegis fi Jius, & Henrici Imperatoris ncpos , Ordinem Frx trum Pr«dicatorum femper complexus eft . Illc^ qujppe a Magiftro Generali ejufdem Ordinis obti- nuit , ut Pragae , qu« Bohcmiae Metropolis eft a«^ Rcgia Civitas, Comitia generalia celebrarcntur Die fando Pentecoftcs Euchariftiam in folemn Sacro de manu Magiftri Gcneralis accepit cum Im peratrice;DipIomataaureis figillis appenfis mu tiita, quibus Prsedicatorum Ordinem magnis exor «abat Privilegiis, conceflit ; omnes Patres Capitu lares Imperiali convivio in Regia excepit,multisqu< affecit honoribus • Credibile aurem non eft ^oan nem Bohemiaj Regem , & Henrici VU. Imperatori: filium, ipeciale Diploma ad vindicandam Fratruii' Pra^dicatorum innocentiam concedere , ejufque fi lium Carolum IV. Imperatorem , & Henrici VlL Im peratoris nepotem, tot beneficiis & privilegiis Or- dinem Prasdicatorum donare voluifle , fi Bernaxdm Volitianus ejufdem Ordini^ Henxico VU. Imperaco-
r-
ECCLESIASTICA. 3 5
ti Hoftiam veneno ilJitam porrexiflet. Qaarto ^ prseter hsec antiqua & integerrim^ fidei monu- mcnta,Ts[icolatts Serarius Societ. Jefu, vir doftiffi- mus, libro "y.B^rum Moguntinarum duos laudat Au- rhores Tritheminmy & Conradum Vecerium Scripto- rem Vit^ Henrici FIL qui hoc exeerabile facinus a Bernardo Politiano Dominicano amoliuntur , & ad €jus tuendam innocentiam multa proferunt argu- menta; quibus Scriptoribus duos magni nominis adjungam Auftores, videlicet Henricum Spondanum Appamiarum Epifcopum, &:OdoricHmI{aynaldum Congregationis Oratorii Presbyterum , quorum^ primus in Annalibus Ecclefiafticis adan. mcccxiii. Num.vi. ab hac putida & immani calumnia Domi- tiicanum Ordinem egregie vindicat , 8c locupletif- jfimis teftimoniis probat , Henricum FU. Imperato- cem morte naturali obiifle , ejusque infirmitatem-^ ccepifle ab apqftemate in coxa , & inde sfzwi&Q' iti febrem , cx qua deceflerit decima poft die . Alter ver6,feu Odoricus B^ynaldus in Annalibus Ecclefia- fticis ad annum mcccxiii. Num. xiv. ait, ejufmodi calumniam perperam Ordini Prajdicatorum impa- dam , & dpietatis oforibusconfiftam, eadem faci- litate refelli, qua objicitur , ciim levi recentiorum auftoritate nitatur, & veteres Hiftorici morbo na- turali Herj^ricum VIL Imperatorem extindum fuiflb affirment. Nonmefugitj quofdam fcripturiifle , ob facrilegum & parricidiale Bernardi Politiani fa- cinus Praedicatores omncs a Romano Pontifice hac poena fuifle mulftatos , ut Sacrum facientes manu liniftra Corpus Chrifti fumant . Sed hoc purum-^ putumque commentum eflb evincam in Colloquio fexto^ ubi agendo de Monaftica difciplina^ quas Sas- Tom.V. C culo
34 HlSTORIA
culo EccUCix decimoquarto viguit , oftcndam-* , hunc ritum , quem etiamnum Dominicaai Sacris operantes obfcrvant , ab ipfo Ordims exordio in- valuifle •
D. Redeamus , quasfo , ad feriem Imperato- rura, qui fasculo decimoquarto poft Henricum VlU fumma rerum in Imperio Occidentis potiti funr.
M. Mortuo Henrico VLl. Imperatore, dio
S. Bartholomxo Sacra anni mcccxiii. extitit Interre-
gnum menfium quatuordccim , & divifis bifariam
Principibus , alii Ludovicum Bavarias Ducem , alii
Fredericum ^uflriacum Impcratorem defignarunt .
Potior fuit Ludovici Bavarig Ducis eledio,ad quam
Eledores omnino quinque confpiraruac , Petrus
MoguntinuSj & Balduinus Trevirenfis, Archiepifco-
pi, ^oannes Bohemix & Polonias Rex , Waldemarus
Marchio Brandeburgenfis , & "Joanncs Dux Saxo-
nia: . EleSio vero Frederici ^ujiriaci duobus dum-
taxat Eledoribus probata eft> videlicet Henrico
Archiepifcopo Colonienfi , & B^dolpho Comiti Pa-
latino , qui ad Comitia vocati eis interefle nolue-
runt, & Fredericum extra locum & diem conftitu-
tam Imperatorem elegerunt . Ea diHenfio Germa-
liiam atroci beilo ab anno mcccxiv. ufque ad an-
niim Mcccxxii. diftinuit, fed poft muita praelia-j
fredericusy commifsa in Bavaria cum Ludovico pu-
gna, ab eo vi&us & captus eft,atque triennio apud
viftorem ftetit in vinculis, indc anno mcccxxv. di-
miflus eft, ea lege, ut Auftria fua penitus conten-
tus, omni jure ad Imperium cederet , omni ambi-
tui rcnunciarct , omnia inftrumenta & literas, qui-
bus fua fulciri poterat eledio , in Ludovici manus
depoaeret, & qu«cumquc ipfc , cjusquc fratres de
Im-
ECCLESIASTICA. 35
nperio tcnebant , Ludovico refticuerent . Litteras acis ex Archivis Sereniffimorum Bavariac Ducum i^efcripfit Herw^r^^^tomo I. pag,3z8. Sic femoto : in ordinem redado Frederico , Imperii i^mulo , udovicus Bavarias Dux, Imperium folus obtinuit , d a ^oanne XXI. quem alii appellant XXII. qui- ue anno mcccxvi. Summus Pontifex fuit ele£tu3i laugurationem & coronationem impetrare haud otuitiimmo, ipfum monuit Summus ille Pontifex, cfub poenaexcommunicationis ipfo facSo incur- mdac, intra trium mcnfium fpatium ab omni Re- tii & Imperii adminiftratione ceflaret , nec eam^ nplius refumeret , nifi poll approbationem ejus erfon« a Sede Apoftolica fadam . Hujus Pontili- i mandati gravitate exaccrbatus Ludovicus , cuni \ fua animi obfirmatione perfeveraret , ab eods^m ammo Pontificc quinto Idus Julii anni mcccxxiv. eclaratus eft contumax , & omni jure Regni & nperii , fi quod fibi cx fua eledionc competero oflet, privatus . Huic fcntentiae , quam Avenionc ublicatam, alibi etiam per Germaniam, Italiam , [iaque Regna promulgandam PrjElatis direxit oannes XXI. parerc no\\xit Ludon^icus y & excufsa i, qua: debetur Scdi Apoftolica: reverentia , aufus ift EpiftoJam publicare virulento calamo exara- ^m, qua Joannem XXI. uti injuftum innocentium erfecutorem, Clavium fubverforcm,EccIefi^ lcgu 2meratorem,deniquc incorrigibilem & hasreticum otorium impetiit , & univerfo Orbi declaravit . 'ofthacc, invitantibus Gibellinis^Italiam ingreflus, abitis Tridenti Comitiis , itcrnra ^oannem XXL ^xdecim contra ipfum oppofitis articulis , hacrcti- um palam dcnunciavit, eum non jam Pontificem,
C 2 It^
3<J HlSTORIA
fed Presbyterum ^oannem irriforie appellans . Inde Mediolanum progreflus , Corona ferrea ab Epifco- pisduobus propcer crimina exaudoratis redimi- tus eft . Quae omnia , ubi refcivit ^oannes XXI. ci- tavit Ludovicum , cumque non comparentem , kd contumacem, velut h^rcticum damnavit y & bonis omnibus mobilibus > & immobilibus , ac juribus privatum edixit, Vaffallosque ipfius , Scquafcum- que perfonas ei obftridas a juramento fidelita- tis abfolvit , prohibuitque Fidelibus univerfis ne illi obtemperarent , aut cum illo communicarent . Hanc Pontificis fententiam ex Codice Vaticano defcriptam edidit Odorkus I{aynaldus ad annum^ Mcccxxvi i.Num.xx. & fequentibus . Ea Poncificis fententia ferocior faftus Ludovicus Bavarus, cuiru» quatuor millibus Equitum Romam an.Mcccxxviii. ieptimojanuariidie ingrefius eft , & in Bafilica-> S. Petri a Sciarra Columna Imperator coronatus eft,& a Jacoh ^lberto Venetiarum Epifcopo inua- ^us . Tunc longe majora moliens Ludovicus Ba^ warusyditxii.m^nCis Maji ejufdem an.Mcccxxvin. qua gloriofae Chrifti in Coelos Afcenfionis cele- brabatur folemnitas, Schifmaticis & Apoftatis qui- bufdam Minoritis , cum Abbate Fuldenii , Nicolao Fabrianenji , aliisque ejufdem furfuris hominibus cumpromifcuaplebe congregatis, Petrum }\aynaU ducii de Corbaria, Oppido Dioecefis Reatinos, Ordi- nis Fratrum Minorum , qui Rom^e in Conventu S, Mari£ de ^ra Cali refidebat , iVntipapam confti- tuit.ab eoque iterum coronatus eft;cum ipfiprius purpureum pileum impofuiflet . Sed de hoc Pfeu- do-Pontifice dido Hicolao V. plura dicemus in fe- qienti Coiloquio . PqU mortem ^Qarmis XXU co-
natuj
ECCLESIASTIGA. 37
I atus eft Benedi£ii4s XII. contumaciain Ludovici ! ]avariy literis ac Nunciis ad euni miffis , frangere, le cujus reconciliatione femel iteriimque adum--» Lib ipfius Pontiiicatu , confedum nihil . Denique, lim Ludovicus Bavarus fe infeftum femper & im- >ium adversiis Sedem Apoftolicam exhiberet,om- ibus concordice viis Sacerdotium inter & Impe- ium fruftra tentatis, Clemens FL qui Benedi^lo XIL acceffit, latam oh*m in Ludovicum Bavarum d Joan'- e XXI. fententiam renovavit^ omnique jure acf mperium, Ducatum & Palatinatum exuit , Princi- esque Eleftores convenire juffit, ut alium Germa- ix Regem crearent, quem Sedes Apoftolica in Im- eratorem promoveret y ut videre eft apud Odori-^ Hm I{aynaldum adannum MCccxLvi,num*iii.&ix. . bi Clementis VI. ea de rs Decretum , litterasquo I d Principes Electores diredas refert . Mandato ontificis morem geflerunt Principes Eledores , ui in Comitiis habitis in Villa I^l^ens Dicecefis \ revirenfis , qua? fupra Confluentiam ad Rhenun\ ta eftj CarolumlV. Regem Bohemi3B in Romano- im Regem elegerunt anno mcccxlvi. Obiit vero Hdovicus Bavarus anno fequenti , feu mcccxlvii. i on fine fufpicione veneni a ^oanna Auftriae Ducif- i propinati , quod fruftra cum vomere tcntalfet;. )erans agitatione corporis illud difibiutum iri, ve- atum iitj ubi dum vehementius equitando aprum ifequitur, fubita apoplexia correpcus , lapfu equi btritus eft . Euni Chriftianae poenicentiae figaa-* didifle, Cufpinianus yVaulus Langius^ aliique Autho- ^s ab Herwarto laudati aflerunt , alii vero aegant , t videre ett apud Spondanum ad aonum mcccxlvii. iludomnino cartum eft , Ludovicmi Bdvarum nun-
C i quam
38 HlSTORlA
quara a Sutnmis Pontificibus abfolutum fuilTc ab cxcoinmunicatione , qua rcpetitis frequentiflimfi diriflimis fententiis juftc ligatus fucrat atque da- mr^tus.
Mortuo Ludovko Bavaro «tnno mcccxlvi i. Ca" roUislF. filius ^o/;^«w/V Bohemiaj Regis , & nepos Henrici FU. Imperatoris , qui , ut mox diximus , a Principibus Eledoribus anno mcccxlvi. creatus fuerat Ronianorum Rex, aliquos poft obitum Lw- dovici Bamri expertus cft Imperii aemulos . Bavari Iiquidem Principes , & hi ,qui a partibus eorum-» fiabantjlmperium Eduardo Regi Angliaf detulerunt, fed huic injuftum ac plenum periculis honorem re- cufantifufieceruntFre(/mV«w Thuringiaf Landgra- vium , Mifnisequc Marchionem , qui oblatum fibii Imperium fubire detredavit. Tertio igitur iocoi» fubftituerunt Gunther um ^Comkcm Scurartzbur- genfem , qui Francofurtum veniens publice accla- matus eit Imperator , quam tamen dignitateni-jr dumtaxatdeguftavit. C^yo/«^ quippe hujus nomi- nis //^.Imperator, corrupto Fridanf^o, Comkis Gmi^ theri Medico, operam dedit, ut venenum ipfi propi- naretur . Quare intra fex mcnfes Guntherus, qui ad eledionem fuam armis tutandam kfc comparabatj fublatus eft; Carolus vero, incruentaparta vittoria. foluslmperio libere potitus eitt ejusque inaugura- tione , quae Aquisgrani anno MCccxLix. fac^rtacft;, quieverc penitus omnes in Germania excitata: tur- bae . In Italiam venit Carolus IF. anuo mccclv. a< Romae die Paichatis coronam Imperii accepit at^ f^ySgidio Cardinali Poenitentiario Innocentii VI Poiitificis Maximi, ftatimque, juxta pafta convent** cumcodem Komano Pontificc , utbe cxceiru , a(
ECCLESIASTICA* 39
:ota ditione Pontificia . Haud male Imperium rc-
icit Carolus IK fuitquc Princeps «quiiruiius, in uti-
litates EcclefisB propcnfiffimus , erga facras reli-
quias, prsefertim Cruccm, Lanccam & CIavos,qui-
bus confixus cft Chriftus Dominus , fingulari pic*
tateaffedus. Ad promovenda litterarum & lin-
guarum ftudia, quibus erat impensc addi<9:us,Pra-
g« Acadeniiam inftituit . Legem diftam Carolinam^
feu Bullam auream/m Comiciis Nuremherga: anno
McccLvi. habitis promulgavit, qu3E continet trigin-»
ta Capita , in quibus prxfcribitur forma , feu mo-
dus aut ritus procedendi in celebranda five Roma-
norum Regis, five Imperatoris ele<aione , & deter-
iminantur fingulorum Eledorum numerus , officia,
llocus, comitatus, jura, aiiaque plura in ea ftatuun-
nur ad generale Imperii regimen attinentia . W^»-
ceslaum filium fuum quindecim annorum adole-
;fcentem,redemptis magna pccunise vi feptem Prin*
cipum Eledorum fuffragiis, Romanorum Regemi-*
creavit anno mccclxxvi i. Quo hd:o haud parvam
uomini fuo iouffit maculam , prodita propter ni-
mium privatsB (ax familiae ftudium Imperii maje-
ftate, ficut refert e^neas Sylvius , qui poftea Sum-
mus Pontifcx fuit, didus Pius II, Cap» xxxi 1 1. H/-
flori£ Bohemic£. Vita funcius eft Cawlus IK anno
McccLxxvi 1 1. in Vigilia S. Andrcx , ut Mbertus
^rgentinenfisy & Trithemius teftantur. '^enceslaum,
filium natu majorem, Bohemici Regni, Imperiique
fucceflbrem reliquit . Hic, ut jam diximus, Patris
fui Caroli IF. artibus ac pecunia in Romanorum-ji
Regem anno mccclxxvii. elcdus , fucccffit eidem
in imperio anno mccclxxviii. Princeps corporo^
animoque deformis , libidini, crapui^que, iacanta-
C 4 «io-
40 H 1 s T 0 sl 1 h
tionibus y ac {xvitix , inftar ISleronis , deditiflimus nihil geffit memoria dignum • Luftralem aquam , dam baptizaretur, lotio refperfit,ficut unus eGrae- cis Imperatoribus Conflantinus Copronymus , uti re- fert Dubravius . Imperium peflime adminiftravit ufque ad annum millefimum quadringentefimum . Na ^ !>ra?ter mox memorata illa vitia , quibus , in- ftarfuisin volutabro,fefefoedavit, Imperii jura-> diflipavit, Urbem , Ditionemque MediolanenfemL-» ^oami CaUatio Virtutum Comiti vendidit , ipfum- qac primi Mediolanenfium Ducis titulo infignivit, acceptisab eodem centum & quinquaginta milli- bus Florenorum ; latrocinia permifit , in Sacerdo- tes, aliosque viros honeftos crudeliter f^viit, quo- rum plures in riumen praecipites egit , igne damna- yit, aliisve fuppliciis vexavit &peremit. His tur- piflimis moribus infedus ^enceslaus Imperator, ia tantum fuorum odium & contemptum venit, ut anno milkfimo quadringentefimo ab Eleftoribus fuerit Imperio privatus . Hanc exauftorationis iii \C^enceslaum fententiam a ^oanne Archiepifcopo Moguntino c^terorum Eledorum nomiue latam.^ refert Odoricus B^ynaldus ad ann. Mcccc.num.xiii. Habes nunc feriem lmperatorum,qui Sseculis XIIL & XIV. Occidentis Imperium gubernarunt , com- pendiose quidem, fed accurate , quantiim fieri po- tuit, dcfcriptam .
D. Totvarios &infauftos rerum eventus, iguibus Sjeculis XIII. & XIV. Imperium tam Orien- tis, quam Occidentis jacftatum eft , & Ecclefise per- turbatatranquillitasjdum racitus mecum perpen- do, non poflum, ut candide fatear , quin vehemen- tcr indokam;,hisque fuccenfeam Principibus Chri-
ftia-
EccLjESiASTicii; 41
ianis, qui a^ftu ambitionis abrepti turbas excita- unt , & omnia in Ecclefia sus deque mifcuerunt • it expe<9:atio rerum bonarum , quas alii Orbis :hriftiani Principes iisdem Sasculis pro utilitate^ c defenfione Ecclefise geflerunt, jacentem animum rigit, & inducit in fpem , melioremque cogitatio- lem . Oftende igitur , obfecro te , quo loco cflenc es Ecclefi^ S^culis XIII. & XIV. fub Chriftianifli- nis Galliarum Regibus •
M. Ineunte Saeculo XIII. Philifpus lU cogno-
nento ^ugufius Galliarum Rex, de quo haud pau-
a in CoIIoquio primo in Hiftoriam XII. Ecclefi^e
iasculi diximus , annum Regni fui agebat vigefi-
num, pace inita ipfum inter 6c ^oanmm , diftum-^
'ine tena Anglorum Regem, laetiflimum . Sed bre-
e fuit populorum de pace gaudium . Rex quippe
foannes Parifios a Philippo ^Auguflo vocatus j uc
[ anquam Regis Francorum Beneficiarius pro Co-
^ nitatu Piftavienfi , & Andegavenfi , & Aquitanise
Ducatu ftata die coram illo ie fifteret , refponfurus
id ea, quas ei objicere debebat, nec per fe , nec per
Dratorem comparuit . Quocirca Rex Philippus
Auguflus bellum redintegravit , & ^oannem Anglo-
um Regem inobedientem in ordinem redegit.
Joannes de SancloVi£lore 2L(imn\xmMCCxxiiud^
Philippo Augufto non minus de Ecclefia , quam de
Regno Galliarum bene merito hasc fcribit , qua^
lium plurimum commendant: Hoc anno , inquit,
^biit PhilippHS Fex Francorum ab aliquibus ^uguflus
'^ognominatus hujus nominis 11. fortunati/Jimus , qui
^gnum Francorum fere duplo ampliavit . Hic in om*
nbus Adlisfelixy Eccleflarum & Perfonarum religio"
"arumamator & fautor , & fpecialiter EcclefiarurrLs
S. Dio-
4i H I s T d R I A
S. Dionyfii & n^oris Parifius . De ipfo referehat B. LudomcHs ejus exfitio nepos , quod cum diiius ^Phi^ lippus I{ex reprehenderetur d quodam militefuo Confi* liarioy quia tot dabat Ecclefiis, & qubd perfon^ EcclC'' fiafiica multa damna ei inferebant , jura ^idelicet ipfius ufurpandOi multique mirabantur , quomodo h£c itapacificifufiinebat y z!rfHbfilentiopr^teribat, re^ fpondit: Bene crcdo id quod dicitis, fed quando co- gito Benciicia, quae Dcusmihi contulit, cui ipfi de- ftrviunt , & ad quem pro me preces & pro Regno fundunt, mal© hoc pati pro Deo, quam inter me & Ecclefiam fcandalum generare , vcl fufcitarc , & cos, quorum orationes fcio mihi profuifle, contra msprovocarc. InfavoremetiamEcclefi^ confiituit, ne ^udai apudfe quocumque modo vefiimenta Ecclefia^ fiica , "vel ornamenta ^ltaris , vel Cruces , aut libros , ut Mifjalia & Textus retinerent, & retenta redderen" tur abfque pecunia, & quod di£ii Judai nulli religiofo wutuarent pecuniamfine licentia ^bbatis fui • In Ec^ clefia BeatiC Marix Parifienfis quatuor Capellanias confiituit pro anJma Gaufridi Comitis Britanni£ , & etiam pro anima Ifabellis B^gin^e , & multa alia bona, fropter qucc Deus contra omnes inimicos fuos "viiiorem femper fecit . ls[a;m Hormanniam , Pi£ia*viam , ^nde^ ga^vianjy Cenomaniam,^quitania magna^n partem con' tra B£gem ^nglorum ( Joannem fciacet didum Sine terra) acquifivit . Flandriam , Hannoniam , Bolonis Comitatum * Sedetiam tanta btnignitatis & liberali^ tatisfuit , quhd Comitatum Flandrtx , quem Ferrandus jufte amiferatyreddidit Margaretafatis juveniy & ejus forori ^oannccuxori Ferrandi ^ De laude igitur Phi" lippi B^gis dicere poffumus^qubd d tempore Caroii Ma- gni nonfitit B^x in Francia , qui tot agones habuit p^o
EcCLESIASTICAi 43
^gno fuo gubernando , nec aliquis tot viStorias • JF^- unitus enim in omnibus fuit , e^ multas bonas Conjii" utiones in B^egno fecit . Belluni BeJgicum omni tv >arte fecundo marte confecit Philippus ^uguflus ^ [mperatore Ottone , necnon Ferrando Flandria: j & B^ginaldo Morinorum Comitibus j numerofo cum excrcitu, ad Bovinas, Tornacum intcr & Infulam-ii jufto praelio profligatis anno mccxiv. In cujus vi- fioriae celeberrim^ acccpti bencficii monimcntum, Abbatiam prope Silvane^um erigerediccrcvit Rcx Chriftianiflimus , cjufqae votum Ludovicus VllU sjus ftlius exoluitj & Fi6ioria nomen Abbati« indi- dit. Omnium Literatorum amantiftimimi fuiife^ Philippum ^ugujium, coque regnante , Academiara Parifienfem muJtum floruiffe oftendit Egaffius Bu^ Uus tomo 3. Hifloria Vniverfitatis Parijienfis pagi- na 109. Poftremo , B^gordus , qui Philippi ^ugufli gefta litteris commendavit, hoc unum in tanto Rc- ge reprehenfionc dignum fuifle teftatur,quod i/iw- burgim Reginam uxorem fuam duriiis habueric , & ab ea fexdecim annos & amplius diflenferit ; quani tamen in gratiam rcccpic anno mccxxiii. Mortuo Philippo ^uguflo Galliarum Regi fuccclfit Ludovi^ cus VLII. ejus fih'us cogaomento Leo , annum agen$ aetatis fusc trigefimum circiter feptimum ,qui , vi- ventc adhuc patre fuo Pbilippo ^uguflo, Expeditio- nem Anglicanam ea occafione fufccpit • Anno Mccxvi. Innocentius IIL Pontifcx Maximus a '^oan* ne diSto Sine terra Anglorum Rege enixiflime ro- gatus, Barones Angli*e,qu6d Joannem c Kegno An- gliae expellere mohrentur, nominatim cxcommu- nicavit. Eo Summi Poiuificis patrocinio adjucus foannes Anglorum Rex, impune omn^a vaitare, di-
ripe-
44 HlSTORlA
ripere, ferro, flammisque mandare ccepit , adeout nunquam tam luduofa , lugubrisque vifa fuerit ul- libi rerumfacies, quam in Auglia^cujus miferrimse cladis hypotipoiim exhibet Matthaus Parifius ad hunc annum . Rebus in eo pofitis , Barones llegni Angliseomnium rerum inopes, nefcii quo , aut ad quem confugerent, demum, miflis Legatis^LWo^y/- cum filium Philippi Augufti Galliarum Regis fibi popofcerunt in Kegem , quorum precibus acquie- fcens Ludovicus relcripfit , fe quamprimum auxilio afFuturum . Id ubirefcivit l^ontifex Innocentius IIL Legatum mifit in GaHias Wallonem , feu Guaionem S. Martini Presbyterum Cardinalem a.dPhilippumj & Ludevicum cum litteris deprecaioriis , ne ^o^/z- nem Anglorum Regem jam aliunde fatis afflidum tnagis affligerent . At fruftra minis prohibente.^ Legato , Ludovicus propofiti tenax exercitum de- portavit in Angliam, urbes adventu fuo confterna- ras , aut expugnatas in deditionem accepit , agros dcpopulatus eft , fautoresque ^oannis Anglorum--» Regis ubique paflim oppreflit . Hinc a Gualonc^ Summi Pontificis Legato fententia excommunica- tionis perculfus eft Ludovicus , qui ideo Romam.-^ Legatos mifit, ut eum apud Innocentium III. Ponti- ficem Maximum cxcufarent ; & ^oannem Anglias Regem multorum criminum infimularent , pra:fer- tim vero, quod ^rturum nepotem fuum Regni le- gitimumhaeredem jugulaflfct;fed parumilli Legati profecerunt. Inttnixi Ludovicus longe lateque in Anglia dominabatur, dumque acerrimoanimorum seftu utrinque decertaretur j contigit & ^oannenu> AnglorumRegcm, dclnnocentium Ilh Papam mori. '^oannes Anglia? Regni h^redem reliquit Henricum
Pri-^
EcCtESIASTICA. 45
^riniogcnitum luum , qui tantiim decennis erat , Juftodemque, feu Tutorem habuit Wilklmum dc^ ^enbroc Anglise Marefcallum ,qui fapientibus con- iiils fuis Anglorum animos ad obfequjum novo legi praeftandum, & GaJlos ex Anglia expellendos onvercit . Quo fadum eft> \xt Ludovuusy coacelio Anglise Regno Henrico hujus nominis ///.hlio ^oan-' misy in Galliam regreilus ht, gloriam exanuiii mo- dieratione non minorem, quam antehac ex bellica > brtitudine hbi pepererat • In Gallias reverfus Lu^ iovicus duas Expeditiones fufcepit, unam adversus \ngIos in Aquitaniam^ubi Savaricum Mdleonenfem luic Provinciag Pr^fedtum , U magni in Anglica^ \ula nominis virum^praelio vicic, & Rupeliam,qu6 \ngli appeilere folebant, iii fuam poteftatem rcde* ;jgit anno mccxxiv. Alteram Expeditionem anno viccxxvi. in Albigenfes aggreflus eft , quorum om- lia pene Oppida, prater i olofam , quam peftilen- :iae metu obiidere noluit, addeditionem compulit. ied ii\ citeriorem Gailiam ab hac Jbxpeditione re- iiens dyfenteri^ morbo correptus , ad Montewpen- Jerium in Arvernia e vita migravit eodem anno viccxxvi. Princeps fuit caftiliunus , qui , tefte ejus 3eftorum Scriptoreapud/)//c/;^/w/«;» tom. 5. nul- lam, pr^ter uxorem fuam , foeminamcognovit un- ijuam , oblatamque fibi virginem cleganti forma praeditam, dum segrotaret , qua morbum ex Medi- corum confiliodepellere poflet ,conftanterrecufa- vit his verbis : Non ita erit , non enim peccarem mor^ taliter ullo 7nodo ^ maluitque mori , quam fcedari j iicut refert Guillelmus de Podio Laurentii cap. 25« Hijloriie ^Wigenftum .
Defuncto Ludovico VIU. Gftlliarum Rege , So-
iiuai
4tf H I S T O R I A
lium Regale confcendit Ludovicus IX. cjus filuis an- iium agens setatis duodecimum j qui ilatim Re- mis inauguratus eft . txordio Principatus fui Lu^ dovicus IX» fub tutela matris fux Blancha heroici animi & pietatis eximiae faemina; , Philippum Boio- niac Comitem , Theebaldum Campaniae , aliofquo Princeps, qui a?gre ferebant, quod Blancba, generc €xtera,rerum fumma in Regno potirctur, armis ad obfequium compulit . Dein , facrum bellum jam a patre fuo fufceptum contra Albigenfes 3 qui in Mi- niilros , & Ecclefias immaniter grafliabantur , in- ftauravit , illudque feliciter confecit an.MCcxxviii. quo B^ymundus , tiiius B^ymundi fenioris Comitis Tolofani, cujus pracfidio fulta Albigenfium ha^refis totam regionem infecerat, ejurata Lutetia? Parifio- rum hajrcfijfiliam fuam ^lphonfoyhzxti Ludovici IX. Galliarum Regis, cum Tolofani Comitatus doto collocavit . Finita contra Albjgenfes facra militii, de qua in Colloquio tertio itenim redibit fermo , conditifquc fandiflimis legibus ad Harrcfeos extir- pationem, & ad Ecclefiafticae reftaurationem liber- tatis in Narbonenfi , & Arclatenfi Provincia , gra- vi,ac pcriculofo ex morbo recreatus Ludomcus IX. Crucis Infigne anno millefimo ducentefimo qua- dragefimo quarto ab Epifcopo Parifienfi accepit , & facrum bellum in iEgyptum invexit , cujus tota moles in Damiatam urbem -ffigypti incubuit , quam Saraceni i Francis magna clade affedi ac ii\ fu- gam compulfi, injedo igne , deferuerunt, camque, poftquam cxtindus fuiflet ignis, piifllmusRex, midis pedibus & capite, ingreifus eft,ejufquc Tem- pluni a Mahometanse fuperiiitionis fordibus om- nino repurgavitannOMCcxLix. At, proh dolor!
anno
ECCLESIASTICA* 47
nno fcquenti poft atrociffimum prselium Rcx £«- ovkus IX. captus cft a Saracenis cum fratribus lis xAlfhonfo Pidavienfi , ^ Carolo Andegavenfi , iliil tamen clade fua dejedus^ tam fortem ac ma- nanimnm in fua captivitate cxhibuit animum, ut, abylonise Sultano a fuis occifo, Mammalucchi dc ^inRegemeligendodeliberarint, idque reapse raeftitilient , nifi Reh"gionis diffimilitxido obftitif- :t, ut ^oin^villms teftacur . Reddita Saracenis Da- iiata^Rex in libertatem aflertus annos quinque in yria commoratus eft^ubi omues Regiae, paritcr & ihril^iana^ virtutis numeros impievit,captivos re- smit innumeros , & coplures ^aracenos ad fidem hriftianam convertit . Acccpto tandem nuncio i morte Regina: Matris,cui Regni procurationem [.emandaverat ,inGallias rediit anno mcchv. Lu- I :tiam reverfus Ludovicus IX, promovendse pu- lic« utilitati , atque ampliiicandaj Reiigioni to- xva fe dedidit . Juftitiam cafte adminiitrari , fan- iflimis conditis le^ibus , jiidicibulque integerri- lis conftitutis , non foliim curavit Ilex optimus , d etiam fubditis fuis , maxime pauperibus , jus )fe dicere folitus erat ad Nemus vincennarum fub atul^ quercus umbra caufas ipforum audiens. Me- linerat quippe , fe a Deo Regnum accepifte , non c fibi , fed Religionis, ac Subditorum tranquil- tati confuleret . Hinc ille amplificand? fidei nun- uam intermiflus ardor ,plena animi pietas , ple- a dignitatis & modeftise ad pervidenda, qu« Rei- ublicx Chriftianas rationibus conducebant , pru- cns lagacitasadconticienda quaeperviderat,con- lantia fingularis, mens reda, ut nihil vellet aliud, ifi quod eflet optimum ; fumma au^toritas , ut
quod
48 H r $ T o r; I A
quodoptimum efle intelligebat, ad optatum cxi- timi id certe perduceret . Hinc ifumma illa chari- tas , qua Ordines Fratrum Prsedicatorum , & Mi- norum compledebatur , quorum Casnobia Pari- fiis , & in aliis Galliarum Regni civitatibus pluri- ma cjus fumptibus ereda funt ; inviftum illudani- mi robur , quo , pro tuenda gloria Dei , Edido fanxit, ut blafphemi«,p2ena ferri candentis in blaf- phemantes decreta, punirentur, luxus in veftibus , conviviifque reprimeretur , publicas Meretrices ex urbibus & pagis expellcrentur > & ludi aleatorii prohiberentur . Sed anguftior erat Europa, quam ut tantam Regis pietateni in fe contineret . Ite- rum in Africam anno mcclxix. tranfmifit S. Ludo- t;/f«j Tunicium expugnaturus, ut inde in Terran: Sand^am, five in .ffigyptum tranfiret; utrobiquc Chriftianos a Saraccnorum tyrannide vindicatu* rus . Votis tamen non refpondit exitus ille , cujui . explorata fpes injeda fuerat . Caftra fiquidenu.. ChrifHanoram lues invafit , quse junc5ta dyfenterisi: SanctumRcgem afflavit. Quare, cum prseclara. i Philippo primogenito fuo tradidiflet documenta quac Gallice ^oinuilUns hiftoria: {\xx inferuit , La - tine vero verterunt Gaufridus de Bello locoy & Guii lelmus Nangius, migravit ad Dominum an.MccLx> inter Saftos poft mortem a Bonifacio VIU. Pontit ce Maximo folemni canonizationis ritu adfcriptuid' Extant adhuc Parifiis , inter caetera alia pia: liba ralitatis San£li Ludovici Galliarum Rcgis perpetui^ monimenta,Sacrum SaccIIum ab ipfo fundatum- in quo fpinea Corona Salvatoris, pars vivific Crucis , alia^que Reliquise fummacum veneratio» aiiervantur; £t DomusHofpitalis vulgo dicla
ECCLESIASTICA* 49
!^indecim mginti, feu treccntorum cacoruni.quatn
SanBus Ludovicus confeftim poft fuum ex Syria re-
ditum ad recipiendos & alendos trecentos csecos
excitavit , dotavitque in memoriam trecentorum
militum fuorum , qui ab Infidciibus crudcliterex-
csecati fuerunt , dum ipfe Terram Sandam ab eo-
rum manibus cripereconaretur . S. Ludovico Gal-
liarum Regi ab hac mortali vita ad Coelefteni--f
translato lucceffir ejus fiiius Philippus IIL didus
^udax , qui , pace cum Tunicii Rege certis qui-
bufdam legibus confeda , in Gallias ex Africa re-
diit, & Sacra parentis fui San^ii Ludovici olfa Pari^
fios ad Sandionyfianas iEdes auguftiflima pompa
funebri deferri curavit , eoque pietatis officioper-
funduSjRemis ipfo die AflTumptioni Virginis facro
fuit ab Epifcopo Sveffionenfi annoMccLxxi. de«>
more coronatus. Comitatus Tolofani, qui cjus
patrui Mphonfi y Pidavorum ac Tolofatium Comi-
tis , ex Africa redeuntis morte vacabat , pofleffio-
nem adiit. Cum Paro Aragonias Rege acre ac
diuturnum belJum geffit Philippus ^udax Gallia-
rum Rex, cujus originem & cau(am paucis aperire
non abs re erit * Vrbanus ly. Pontifex Maximus*
itriufque Sicilig Regnum in C^ro/wwAndegavorum
Comitcm, Sandii Ludovici fratrcm, tranftulerat an-
.10 MCCLxiii. quod idem jus Clemens IK. qui Vrba-
wIV. fucceffit,novo Decreto firmavit. Carolus ita-
que Romae uni cum conjuge Rex Sicilise corona-
:us Manfredum Sicilise tyrannum, & filium fpurium
mpii Friderici II. Imperatoris , fibi cum valido
ixercitu occurrentem anno mcclxvi. acie vicit , &
)ccidit , atque biennio poft Conradinum , cjufdeni-#
Yiderici II. quondam Impcratoris nepotem^SicilisB
Tom.r. D Re-
JQ H I S T O R I A
Rcgnutn afFedantem ad Fucinum iacum priielio fu- peravit, & infuam poteftatem redaaum capitis fentcntiadamnavit annoMCCLxviii. Hunc fincm-> habuit maledifta , ac Sedi Apoftolica: jure merito exofa ftirps Fridmci II. Imperatoris . Adversus Carolm^ utriufqueSiciliaeRegnum lcgitime ac pa- cific^ pofiidentem 3 MichaH PaUotbgus Grascorum Imperator novo & arcano artificio machinatus cft conjurationem . Petrtm enim Aragonum Re- gem cxtimulavic ad Siciliam invadendam , quafi iibl debitam jure uxoris fua: Conjiantia , filix Man^ fredi Siciliae olim invaforis • H^c hoirenda confpi- ratio 3 quar ob malas & occultas artes j quibus in- c?ptaac finita cft , vere appellari poteft Negotim ferambulans in tenebris , crudeliflimum poft homi- num memoriam habuic exitum • Anno fiquidem McCLxxxii. die xxx. Martii fub campanse ftgnum-» ad Vefpertinum Officium convocantis ( unde Si- cularum Vefferarum nomen ) per fingula infute oppida omnes ad unum Galli cujuslibet fexus, 02tatis,conditionis, & ordinis ex condiclo a Siculis trucidati funt, Petro Aragonise Rege cum fua clafle in Anchoris rei exitum haud valde procul expedan- te • His infauftis aufpiciis retrus Axzgomn\ Rex Sicilias Regnum invafit , quem Martinus i/^. Ponti- fex Maximus confeftim diris devovit , exaudora- vit,ejufquc AragoniaeRegnum CaroloyfxVio Philippi ^udacis GalliarumRegisjdetulit . HancPontifi- ciam Regni Aragonii donationem acceptavit Phi- lippus Uudax , juftumque bellum Petro Aragoniaft Regi intulit ob videlicet Gallorum ftragem , ejuSj ut credcbatur, nutu ia Siculis Vefperis editam , ot ufurpatum Sicili*^ Regnum, injuriamque iilatan:^
ECCLIESIASTICA* 5^
: Romanae EcclcCix & Carolo Regi SicIHae patriio
lo. Cuni valido itaflue exercitu, tot atroces inju-
as ulturus, ia Aragoniam venic Philippus ^udax,
^mplures urbes expugnavic, & , coaimiiro prx-
3, Aragonii fugere compulfi funt , Petrus wct^
^rum Rcx accepto vulnere paulo poft obiit • Ex
ac bellica expedjltione in Gallias rediens Philippus
'udax , contrado ex aeris intemperie , & itineris
iflicukate morbo , Ecclefia: Sacramantis pie fu-
eptis , conditoque Teftamento , quod Luccis Da^
lerius tomo ix. Spicilegii pag. 268* refert , fupre-
ium diem obiit Perpiniani die vi. Oilobris anni
ccLxxxv* Eum jejuniis > & mirabili ciborum->
)ftinentia corpusfuum macerafle^jcilicio loricani
• ifuper indutum uti lolitum fuiile , aliifque Chri-
iianisprsefulfiflc virtutibus aflerit Guillelmus Islan-
m Monachus San-dionytianus Ordinis Benede-
ini. PhilippOsAHdaci [\xccciY\t c\\xs fiViWS Philip*
ts if^. quiob formse pr^eftantiam , & decentilli-
am totius corporis fpeciem didus eft Pulcher »
ic Remis Vin. Idus Januarii anni mcclxxxvi.
auguratus , aflidua fere cum Anglis corumquo
edcratis Bclgis bclla fufcepit • Eduardum K. An-
i« Regem , qui Normaniam &Aquitaniam in-
iferat, magnaclade rcptctCit^ixcc Carolo l^alejio
mo Mccxciii. & per eum Aquitaniani rccepic .
uidonem Flandri^ Comitcm vicic ad Furnas anno
ccxcv. &non mulcopoft pcr Carolum Falcjiir/r^
elgasanno Mccxcxx. rursusperdomuit. At tri-
mio necdum elapfo > ciim ^acobus Caflilion£us ,
elgii regio nomine praefedus , tributorum gra-
cate plebem niniium vexarcc , Belgae tam duri ju-
i fwr^ndi impatiences , a Pbilippo Pulchrodckct-
52 HlSTORlA
runt , quos ipfe ut iii ordinem redigeret, vaiicjun^ contraxit exercitum , qui ad Curtracum cum fe- ditiofis infeliciter pugnavit anno mcccii. .Ca^fa^ quippe Gallorum vigintimillia . Infula , Ganda- vum , Duacam^ Caffellum , cseteraque oppida Gui'^ doni triumphanri fafces fubmiferunt , ac portas aperuerunt . Hujus cladis acceptx ignominiam-* hiennio poft delevit Pbilippus Pulcher , ac prifti- num belli decus reparavit . Coramiflb fiquidem ad Audomaropolim pra^lio anno mccciv. quindecim Belgarummilliaprofligavit, eofque compulit ut pacem cum illo inirent, ea tamen lege ut fuis mo- ribus acinftitutis viverentjveterique immunitatc fruerentur • Hic fuit belli Flandrici exitus , de quo plura fcribunt "Joannes Villanius , qui tum in Bel- gio verfabatur, continuator Gnilklmi Hangii, Pau^ lus ^milius , Klicolaus Gilius^ & Papirius Maffonusy aliique Francorum Hiftorici . Cum Bonifacio Vllh Pontifice Maximo, Philippo Pulchro Galliarum Rer^ gi negotium fuit ac diflidium acerrimum , cujus originem & caufam ia fequenti Colloquio , texen- do leriem Romanorum Pontificum , commodius referemus . Ordinis Templariorum extinftionem» promoviflfe Pbilippum Pulchrum , eamque a Clemen' - uV» Romano Pontirice inConcilio Viennenfi ob-, tinuifie , fuo loco itidem oftendemus , fca iii-j. Colloquio' quarto , ubi de Conciliis , qu^e fctcu- lis XIII. & XIV. fuerunt celebrata , dedita operii agemus . Exceflit e vita PbiUppus Pulcher apuci FontembIaudi,ubi natus erat, facramentis Eccleii3 pie fufceptis die xxx. menfis Novemb.ann.Mcccxiv £jus comugis ^oann^ pluriiiumi commeadatur li beralitas , quippequ» i^arfUis celeberrimum Na
varrii
EcCLESIASTICA^ 55
arr^ fundavic Collegium ^ cujus Fundationis lit-
zrxy aliaque ad eam fpeftantia legutur in hiftoria
jufdem Collegii Navarrae , quam edidit Joannes^
.aunojus Sac. Fac. Parifienfis Doftor . Mortuo
! 'hiiippo Pulchro Galliarum Regi fiicceflit ejus filius
lMdo<viciis X^ cognominatus Hutinus^ ideft , rixofus*
II pervicax , annos viginti fex natus . Remis inau-
Luratus bellum fiifcepit Belgicum , & Curtracuna
•' bfidione cinxit^ quam tamen brevi folvere coa-
tus 5 rediit inglorius. Supremum SenatumLute-
\x in Palatio Regio collocavit , & Ordinawuau-i
aftituit. Veneno fublatusi tik LHdovicus X. dio
uinta JunH anni mcccxvi. Regni undevigefimo
lenfe, Reliquit filiam ^0^;/«^?« ex priori uxore^
: Ciemntiam alteram uxqrem fuam gravidam-* .
^juare Philippus ejus fratcr , qui ob ftaturse proce-^
tatem fuic Lmgus appellatus , Parifios veniens
egni adminiftrationem fufcepic, diim Clementia^
xor Ludovici X. cjus fratrisj peperiflet , & ii maf*^
alum pareret, donec adolcviflfet • Peperit Clemen^
a filium Joannem I. didum ^ qui paucos poft dies
lortuus eft. Tum Philippus hujus nominis F» fra-
rr Ludo^ici X. ab omnibus Rex agnitus eft^ & Re*
lis die FpiphanisE inundus , rejeda ^oanna^ Ludo"
ici X. filiaa propter legem Saiicam > qua? fceminas
\ Galliis d Corona Regia arcet, eamque folis ma-
ulis adjudicat. Nihil pr^ciarum geflit Philippus
ujus nominis r. Galliarum Rex , & ineunte anno
xto Regni fui obiit , nulla ex fe virili prole rdi-
a , die iii. Januarii anni mcccxxii. Poft Philip"
m longum regnavft In Galiiis ejus frater Caro--
s iV. ob egregiam formam Pulcher nuocupatus ,
' quo > pra?tsr belium Aquitanicum ^ quod divce^
D 3 CarO"
54 H I S T O R I A
Carolo Falefto feliciter gellit , nihil laude ac mciiK)- ria djgniun dicendum occurrit . Vita funcius eft Carolns Pulcher die i. Februarii anni mcccxxviii. Kegni fui incunte anno feptimo . Uxorem ^o^w- narn gravidam reliquit , quse mox filiam enixa eft , iicque per legern Salicam omnino defecit , ac jure Ilegni excidit familia Philippi IF. didi Pulchri Galliarum Regis y cujus tres iilii, qui poft ipfum fucceflive regnarunt , fine prole mafcula continen- ter mortuifunt.
D. Deficiente familia Philippi IV. Pulchri cognomine donati , cuinam delata fuit Galliarumt Rcgni corona?
M. Mortuo CaroloIF. qui ultimus fuit ex ftirpe Philippi Pulchri oriundus , de Jure ad Gal- liarum Regnum difceptavere Eduardus VL Anglo- rum Rex , Elizabethx fororis Caroli IV. filius , ac fubinde ejufdem Caroli nepos, & Philippus Valeftus quidefundi C^ro///r. patruelis crat. Hxc lis in ter utrumque Principem de Jure adGalliarum Re gnum fuborta , diu agitata eft, ac tandem Philipp\ /^a/e//o omnium Regni Parium confenfu adjudica ta . HiQ ^Wctt Bene FortmatusKtx fuerit appella tus , Galiiarum tamen Regnum male fortunatun fecit , Bello cum Eduardo VI. Anglorum Rege in feliciter gcfto. Eo fiquidem bello iipiiis Galli fue re vidi , primiimad Clufas \\\ Flandria navali cei taminc die xxiii. Junii anni mcccxl. Deinde , tei reftri ad Croffiacum ^it xxvi. Augufti an. mcccxlv in quo praelio Principes undecim , £quites mille ducenti , peditum triginta millia in Francorui cxcrcitu cecidere , & ex eo Caletum oppidum i poteftatcm venit A»gJorum . f elicipr im VhiUi
ECCLESIASTICA. S$
ms rdeftus Rex in bello Belgico , quod ftatlm pofi:
ideptuin Galliarum Regnum fufcepit* Nam com'-
nifsa ad Caflellum pugn^, Belgarum amplius duo-
lecim millia internecione delevitj CaJJellism ^ Po^
^eringce y Ipr£ , Brugce Vrhcs munitiflimse deditio-
I lem fecerunt . Obiit Philippus Falefius hujus no-
I ninis FI. die xxii* menfis Augufti anni mcccl. &
inejusfamiiia, P^alejiana {cilicet , Galiiarum Re-
jnum ducentis annis, hoc eft ufque adobitunL->.
/ewnV////* couftitit. Hic aucem duas res mema-
abiles j quse > regnante in Galliis Philippo Valefto
ontigerunt , filentio prastermittere haud poflTum .
In primis > regnante Phitippa Valefio > afta eft
unno Mcccxxix. celebris illa caufa Epifcoporum ,
te Prsetorum Regiorum , fcu Bcclefiafticorum dc
Siascularium Judicum . Pr^tores Regii , tefte Papi*
io Maffono i omnem jurifdiiSionem adEpifcopos
ranfire conquerebantur ; Epifcopivero aPrasto*
ibus Regiis injuriam fibi fieri aflerebantjquod Ec-
lefiafticam libertatem infringere , quaatiim in fe
rat, non dubitarent. P hi lippus Valefius Ktxdc^
lacce controverfia cogniturus j Lutetiam eos con-
rocavit. Tum Petrus Cunerius ^ feu dc Cuneriis ,
ulgo gallice ^ fed corrupte > Maitre Pierre du Coi^
net y cx ordine Equeftri Confiliarius , & Advoca-
us in Senatu Parifienfi , caufam Pr«torum > fcu
i^ecularium Judicum,egit acerrime,adversus quem
»ro ^jurifdidione Ecclefiaftica difputaruat Petrus
sPgerii ( qui deinde ad Pontificatum Maximum.-*
vedus eft , 6c vocatus Ckmens VI.) Petrus Bertran-
us /Eduenfis Epifcopus , poftea S.R.E. Cardinalis.
>rimas refponfiones ad Objecaa Petri Cunerii fccit
^etrus I\ogerius ^ cajteras Bertrandus Epifcopus
D 4 Bdur
^6 H I S T O R I A
TEduenfis . Exitus judicii hic fuit • Rex , nc poftc-* ris exemplum daret de Sacerdotum privilegiis ali- quid detrahendi , nihil immutandum pronuncia- vit , Sequejura Ecclefiarum au£ia , quam imminut^ ejfcvelle; monuit attamen Antiftites utEcclefias abufus & exceflus corrigerent , & fic tollerentur deinceps omnes querelarum occafiones, ut videre elt apud Spondanum ad annum mcccxxix. Hac pe* riculosa Iite difceptata, tantam fibi invidiam con- flavit , odiumque ia fe concitavit Petrus Cunerius , utomnium fibilis explodcretur , atque admajo- rem ci inurendam infami^e notam ^ quia Ecclcfiani infra jurifdidtionem Regiam deprimere contende- rat , fadum eft ipfius fimulacrum fimum ac defor- nie , inque Chori Cathedralis Ecclefias ParifieciGs parietcm obfcuro in angulo infixum fub repraefen- tatione orci five /nferorum , quod fchoiaftici prae- tereuiites fuis Itylis fcriptoriis, pugnifque confode- re atque contundere folebant . Qua de re plura Ic- gefis apud jam citatum Spondanum , Sc apud Egaf- jiumBiiUum tom. 3. Hi/ioria Vniverfitatis Parifien- fis pag. 222.
Altel-a res memorabilis, qnas ad tempora Phi-- lippi Falefii Galliarii Regis referri debct,eft Provin- cjg feu^i^rincipatus Delphinatus ad Regias ditiones acceiiio , donatione Humbcrti Delphinatum Pi iaci- pis, qui rerum fascularium pert^ius ^ ac riliis orba- tus, muiidonuncium remifit, & Ordinem Fratrum Pra^dicatorum profcflus eft , relifto fui Principa* tus , five Delphinatus h^rede Primogenito Regis Galiiap , ealege , ut , fuperftite parente , ante adi- tum Regnum , Delphini Homen & Infignia ferret . 5^am doaatigftCOi iaudavit ^ apptgb^vitque cle-
EcClESIASTlCAt 57
ens VL Poatif^x Maximus Htteris Apoftolicis ,
uaru mennnit Odoricus l\uynaUus ad an.MCGCxLiv»
um. Lxii. , & ad annum mcccxly^ num. viiu
oftquam Philippus Vakjius Galliarum Rex ex
ac vita migraflet , anao , ut fuperius obfcrvavi-
lus y milleiimo trecentefimo quinquagefimo , f ^-^
nnes ejus filius cognomento Bonus in illius locum
ufFedus eft, Princeps cxcelfi quidem animi, fed in
;crendo cum Anglorum Rege hasreditario bello
nfeliciorem^quam pater, habuit exitum. At enim>
um Eduardo Wallia^ Principe , Eduardi VI. Anglo-
um Regis filio , pr^lium m Picftonibus die xix.
nenfis Septcmbris anni mccclvi. magno quidem-i*
mimo , fed praecipiti confilio commifit , tamquo
iinfeliciter ei ceflit martis alca, ut cxRs fex Franco-
rum millibus, atque inter caeteros Petro Borbonio^
iliifque proceribus , & octingentis Equitibus pri-
nariaB nobilitatis , ipfemet Rex ^oannes captus
fueric cum PJnlippo fiho natu minimo , qui d Pa-
tris iatere nunquam divelli potuerat ,eumque, fu-
prahominem pugnans, acriter defenderat . In Aa-
.gliam itaque ^oannes Galliarum Rex captivus ab-
dudus cft ; fedquarto poftquam captus fuerat an-
no , tricies centum aureorum millibus , hoc eft tri-
bus aureis millionibus rcdemptus, Parifios rediit,
& in Regnum , variis ob ejus abfentiam faftioni-
bus ac feditionum procellis agitatum,receptus eft.
Tot exhauftus calamitatibus,lacram contraTurcas
expeditioncm meditatus ^^^««^^ Rex, cujus ab
Vrbano F^ Pontifice Maximo Dux fuerat renuncia-
tus , in Angliam anno McccLxiVi trajecit , ut An-
gh» Regem in belli facri focictatem pellicere pof-
iet . At raorbo correptus obiit JLondini di^ viii.
Apri"
58 H 1 S T O R 1 A
Aprilis ejufdem anni^ eiqiie funus magnifice ab £duardo paratum , corpufque in Gallias remiffum, quod in Eccleda Monafterii San-Dionyfiani fepul- turas mandatum eft . Carolus hujus nominis F. co- gnomcnto Sapiens , mortuo patri fuo Joanni Gai- liarumRegi fucceflit, & Remis die ix. Majianni McecLxiv- inauguratus eft . Hic fortunam in bel- lis magis fecundam , quam pater , cxpertus fuit . Duce Btrtrando Guefclino Aremorico,& rei milita- risfcientiflimo , beilum Hifpanicum feliciter con- fecit adversus Petrum CaiiellsB Regem,diaum Cru- delem , ut ulcifceretur injuriam Blanc^ Regin^ , fo- rori uxoris fuse^ fadam , quam ille Rex Petrus Cru- delis repudiaverat , probris affecerat, in carcerem detruferat , ac tandem poft injurias omnis generis toto decennio illatas , veneno necaverat, ficut nar- x^lMariana lib. xvii. De rebus Hiffani^ cap. iv. Alterum bellum geflit Carolus V. adversiis Anglos, quos mari terraque vicit , & Aquitaniam , ac No- vempopulanam omnem , Burdigala & Bajona ex- ccptis , in fuam redegit poteftatcm . Beilum deni- que movit contra ^oannem Montefortium Aremo- ticx , feu Britanniae minoris Regulum , qui ad An- glos defecerat . De Iiifce bellis a Carolo k\ confe- dis legendi funt Continuator Cuillelmi Nangii , Froijfardus , Waljinghamus , Paulus e/£milius , alii- que Hiftorici. Obiit Carolus V. die xvi.Septembris anni mccclxxx. cujus abfoiutilfimum EIogiuiiLj pangit Audor Anonymus Operis , quod infcribi- luiX Somnium yiridarii cap. cxxxv. apud Goldafium iom,i. Monaroln^. Carolns V. Galliarum Rex filium reliquitduodennem, qui ftatim poft obicum pa- tris cx procerum & Optimatum confilio inaugura-
tus
EeCLESlASTlCA» 59
Lis eft, diftufque Carolus Vl. cujus setas cum rcbus
:erendis necduin idoiiea eflet , Regni adminiftra-
io Ludo^ko Andegavenfium Duci , patruo Rcgis
aroli VI. natu maximo, demandata eft . Hic illo
ft Ludovicus Andegavenfium Dux , Regni Gallia-
um Regens,quem ^o^ww^^Neapolis & Siciliae Ro*
'ina^in filiura & Regni Neapolitani hseredem ado-
ptaverat , quas tamen a Carolo Dyrracbino j ivl^
quem Vrbanus VL Regnum Neapolitanum tranftu-
erat , opprefla & perempta fuit , antequam Galli
nfuppetias ferre potuiflent . Ludovicus Andega-
vcnCis a Clemente VII. tempore Schifmatis Avenio-
ne fedente coronatus Rex Neapolis, Siciliae &
Apuliae , colleftis copiis ex Provincia digreflus ,
iper Alpes Cottias in Italiam penetravit , ubi plu-^
dmis affedus incommodis , fatifcente Francorum
cxercitu infolitis aeftibus & morbis, iaterceptifque
ad vitam fuftentandam neceflariis commeatibus ,
atque Italorum invidia infeftis ,ut fertur , vencno
aquis , commifl^o praelio occifus eft , magnaque^
Gallorum edita ftrages . Haec in Italiam expedi-
tio , quam Ludovicus Andegavenfis, Regni Gallia?
Rcgcns , & CaroliVI. Rcgispatruus fufcepit > fu-
ncftafuit Galliarum Regno , quippequa* Kegium
cjus asrarium exhaufit . Acceflit etiam ad ejufdem
Galliarum Regni omnium malorum cumulum-»
morbus Caroli VI. Francorum Regis, qui in Ducem
Brittania^ minoris vindidam animo no6tu diuque
verfans, in eum duxit exercitum ; (ed cum C«no*
manos perveniflet , ardore folis ifto capite iii^
amentiam incidit . Quare Caroto VI. regnandi im*
pote per dementiam facSo, duo fuperftites ejus pa-
trui ^oannes Biturigum ^ & PhilippHs JBurgundi^
Duces
^Q H I S T O R I A
Duces Regni adminiftrationem fumpferunt , Ludo^ fvico^ RcgisftattQ & Aurelianorum Duce, rejedo ;, qu3:res Burgundioneni inter & Aurelianenfem, ac ucriufque ilirpcm implacabilis odii femen , belli- que civilis fomitein fubminiftravit , ficut commo* dius referemus in Colloquio I. in Hiftoriam Sx- culi decimi quinti , ubi de Carolo yi. Galliarum_> Rege , qui obiit anno mccccxxii. plura , auxi- liante Deo , dicemus.
D. De Galliarum Regibus uno fpiritu mut- ta continenter dixifti, quae mihi fummse volupcati fuerunt, tantum abeft, ut tsedium aliquod attule- rint, nec minorem , ut fpero > voluptatem perci- piani cx brevi narratione rerum , qux Sxculis XIII. & XIV. fub Caftell^, feu Caftiliae Regibus in Hifpania geftas funt .
M. ^lpbonfpis VIIL feu > ut alit volunt > IX^ CaftdlseRegnum , ut jamobfervavimus in Collo- quio Lin Hiftoriam XII. Saeculi , SanSlio hu|us no- minis ///. patre fuo defundo, anno mclvmu admi- niftrare coepit > ac fubinde decimotercio ineunte^ Sa:culo quadrageiimum fecundum Regni numera- batannum. Hifpaniam id temporis Saraceni mi- fere vexabant . Miramolinus quippe Tuniiii Rex to- tam vinccado pervagatus JHifpaniam , Arelatum & Avenionem ufque pefruperat . Sed anno mccx. quatuor Reges, Caftellse videlicet , Aragonise, Lu- fttania?, & Navarras , jundis viribus contra Saracc- nos progrefli funt , eosque tanta ftrage profliga- runt, ut duccnta millia cecidifle dicantur , e Chri - ftianis vero viginti quinque, aut triginta dumtaxat occubuerint. Poft hanc nobiliflimam Hifpanorum vidoriam^ quam narrant l\odericHs Tolecanus Ar-
chie-
ECCLBSI ASTtCAm 6t
liepifcopus lib. 8. del^ebm Hifpam^^y Sc ^oannes:
rlariana lib.io. cap. 25. 6c 24. Saracenorum io Hi«
>3ania res inclinare cceperunt ^ adeo ut paulatim.^
miflis Provinciis^ quas invaferant/nihil eisprseter
iranatenfe Regnum reliquum fuerit . Obiit 4/^/-
^honfus CaftellsB Rex anno mccxiv.. plenus non tan-
lim dierum , fed vi;rtutibus & honore cumulatifli-
le exornatus , cum quo totam Caiiell^ giorianx^
^pultam fcribit idem l\odericus Ximenius Archie-
dfcopus Toletanus. Vixitannis lxii. equibus an-»
iis tribus & quinquagiiita regnavit , ac filium reli-
ait Regni h^redem f/^«r;V/f»; annorum undecim«-.
uerum , quem ex fua conjuge Leonorcty iilia Henrici
legis Angh*x, fufceperat . Poft obitum itaque M--
honfi patris Rex Caftell^ falutatus cft Henricus
ub tutela & inftitutione fororis fuse Berengarict ,
onjugis Alphonfi Legiooi$ Regis . At dfu non re-
jnavit HenricHs hujus nominis primasy nam duni-*
^alentiae in ^edibus Epifcopi cum sequalibus lude-
et, cocti lateris idu vulnus accepit in capite , &
Jx eo undecimo poft dic e vita migravit viii. Idus
unias anni mccxvii. In ejus locum fufFedus eft
¥erdinaudus hujus nominis ///. filius ^lphonfi Le-
^ionis Regis, & Berengaricz ejus conjugis . Utroque
iiegno Caftellae viddicet & Legionis potitus eft
Ferdinandus^ omnibusque Hifpanias finibus Mauros
procLiI eliminavit^ira^ter Granatam, cujustameii^
Regcm fibi tributarium fecit, magna ubique cdita
Barbarorum ftrage . Diem fupremum obiit Ferdi-
nandus Hifpali Kalendis Junii anni mcclii, cum an-
nos XXXV. Caftellanis ^ Legionenfibus vero xxi i.
imperalfet . Ferdinando fucceilit Mphonjus X. filius
Ferdinandi UL Hic ille Ulphonfus eft , cui , ut fupra
dice-
^Z HlSTORXA
dicebamus, varlantibus m creando Occidentis Im- peratore fententiis, Imperium delatum eft,causaq; fub ^lexandro ly. Vrbano IV. 8c Clemente IV. judi- cata , demum fub Gregorio X. jure cedcre coadus eft • Aftronomiam , Syderalemque Scientiam pro- feflfus eft idem Mfhonfus , & in ea tanta cum laude l verfatuSj ut quas modo extant Aftronomica: Tabu- i IsE, ab eo didae fint <Alphonftn<£ . Primus etiam fuit Hifpanise Regum,qui leges & Edida vulgari Hifpa- norum lingua condiderit,cum antehac Latino idio- matc publicis in tabulis exprimerentur . Sacros Bibliorum libros in vernaculam linguam verten- dos quoque curavit . Obiit ^lphonfus Rex Caftel- \x, a perduelli filio fuo San£lio Regno exturbatus , inno MccLxxxiv. Regni fui xxxi i. £o mortuo, San^^ £lius hujus nominis IV. illius filius, fpoliati ejediq; e Regno patris nota ad pofteritatem infamis , Rcx Caftellse falutatus eft , & undecim annis Regnum-* tenuitj obiitque Toleti Kalendis Maji ann.Mccxcv. Princeps fuit,tefte Mariana^magnis Principibus ex^^ quatus fortitudinis^ aquitatis^ prudentiaque laudibus. fed egregid callidusyfagax , neque uno loco crudelitatis impreffavefligia adpojteritatis invidiam relinquens . Poil obitum Sanilii Caftellx Regnum excepit Fer- dinandus IV. ejus filius , quod annum agens setatis nonum per nKitrem fuam Mariam filiam ^lphonfi Infantis de Molina geffit • Unde Ferdinandi Regis atas adolefcentior,ejusque matris Maria cumSan- ilio nuptisB, quac ob impedimentum propinquitatis (erat enim Maria neptis San£lii) a Martino IV. Pon- tifice Maximo refciflise fuerant, civilibus, externisq; bellis locum dedere . Una ex parte Aragonia:,Na- ^varra:, & Lu(jitanr;e Reges, ex altera vdlphonfus de U
Cer-
EcCtESIASTICAi ^3
I fda^ Joannesque patruus, quorum alter fe Callel-
1 Regeni, aker Legionis ailerebat , jun6tis copiis
i opibus in Ferdinandum IV. arma moverwnt;
adentia tamen matris incolume fiJio Ferdinando
gnum fervavit,ac pace inter Principes compofi-
lOdodecim circiter annis Caftella: Regum gu-
rnavit Ferdinandus IV. obiitque vn. Idus Septem-
isanniMCccxii. Ferdinando (ucc^^it ejus filius
Iphonfus hujus nominis ^/.adhuc puerulus, utpote
i tus dumtaxat annum unum & dies fex , qxiod in
ufafuit, cur^ Rege adhuc minore^ inteftinis difli-
isfoedum in modum laceratum fuerit Cafteilse
*gnum . Anno a?tatis fuasr decimo quinto ^lphon-
' Regni adminiftrationQm capeflivit. De Mauris
(ignem vicSoriam reportavit adTariflam anno
:ccxL, & ab iis fsepius praelio vidis plura recepic
3pida> rerumque annis trigiiKa ofto potitus , pe*
s contagione correpti^s decelfit ia obfidionc Ca-
r:i deGilbratar diexxvi, Martii anni mcccl. Ex
aria LufitanisE Regis filia j jufta & legitima con-
ge fua, unicum reUquit fijium , videlicet Vetrum^
egni ha?r^dem , At ex Leonora Gufmaniaj pellic^
a, quam in deliciis habebat, plures fuffepit , reli-
aitque liberos, Henricum fciJicej:, Frederieum, San-
ium , Telium , Petrum , & Didacum . Mortuo ^l-
bonfo fucceflit cjus filius Vetrus j^ Maria legitimS
onjuge procreatus^ qui Crudelis fuit appeJlatus j
onfolum quia impudicis Ma^i<Q Padillii^ amoribus
retitus, Blancam, Joannis Ducis Borbonii filiam ,
uam fibi legitimo matrimonio copulaverat , inju-
X repudiavitj captivam omni folatio deftitutam^
etinuit, ac tandem veneno extinxit; verura etiam
uia multos Viros Principes ferro percmit • Idem
cjru-
6*4 H I s T o k I A
crudelltatis genus exercuit in tres fratres fuos no- thos, feu in Frederkumj Petrum > & Didacum , quo- rum ctiam matrem Leonoram Gufmaniam Principa- tus fui initio occidit . ^ubeumy qui cum MachomeU de Regno Granatse contendebat, quique adverias fadionis viribus impar ad eum confugerat, huma- nodivinoque jure violato, jugulavit , khiansthe- fauris, quos advexiflc fecum putabatur. Ciim igi- tur 3 regnantc I^etro Crudeli , fceda effet Hifpani* facies, & bellis civilibus externisque deformata-* , ficut Mariana lib.17. aliique Hifpanicse gentis Hi* ftorici defcribunt, tres adhuc fuperftites P^m Cr^- delis fratres nothi, nimirum Henricus > San^iius , & Teliuf, mortem matris fuse Leon^ra Gufmani^e y ac fratrum fuorum ulturi, ad Aragonum Regem fefo teceperunt, impetratoqueauxiho, Caftelte fines adoriuntur, &, expulfo Petro Crudeliy regium no- men fumpfit Henricus ejus frater nothus . Animura tamen non defpondit Petrus Crudells , fed in Vafco- niam profedus, Anglos , qui haiK Provinciam te- uebant, oftentata pra^miorum^prajdaeque fpe pelle- xit, ut ei fuppetias ferreot • Inito prslio adversus Menricum vidLorii potitus eft Petrus Crudelis yCum' quc finibus Hifpania^ cxegit . Vi<9;us Henricus in^ Galliam venit, inftauratoque bello Francorum Re- gis Carali V. auxilio adjutus y commiflb apud Op- pidum Montielem praelio , Petrum Crud^lem fupera- vit, captumque ac de fuga cogitantem ftrido gla- dio confodijt . Hxc Petri Crudelis mors contigit die xxm. menfis Martii anni mccclxix. anni verd Regni Petri CrudeUs undevigefimi . Sublato Petro Crudeliy Caftella? Regno, nemine reclamante 3 poti- tus eil HenricHs hujus nQminis (/. pus ^lphonfi xk
ECCLESIASTICA. ^5
t : Leonora GufmanloCy illudque fapiencer rexit ufque
l i annum mccclxxix. quo e vivis exceflit . Narrat
Ifariana lib.17. ^^ i{^b^^s Hlfpaniie cap. 2. Henricuw,
aftell^ Regem, prae (ingulari amore , quo Prasdi-
Jitorum Ordinem, ob Beati Dominici fui gentilis &
jnati memofiam, compledebatur , voluiife pro*
> sdiem moriturum veitc Dominicani Ordinis ia-
\m y & ea indutum fepeliri . Addit etiam idem.^
Irriptor, Hifpania: Regibus folemne fuifle ex eo
mero <& Ordine^ feu Fratrum Prasdicatorum , Sa^
c^rdotes deligere ^ quibiisconfcienti^e vulnera detege-*
nt . Hinc Dominicani, ut obiter dicam , ab initio
•rdinis ad audiendas Catholicorum Regum Con-
(Tiones admifli funt, eoque pr^claro, ac perhono-
. fico munere eontinua ac perpetua temporunL-f
i rie magno cum zelo & Eccleliie Regnique utiJita-
t: perfundi funt ufque ad annuni mdcc. quo, Caro^
IL Hifpania: Rege ex Auftriacorum progenio
)fque liberis defundo , Rex Hifpania? proclama-
is eit Philippus r. ex Borboniorum Sanguino
riundus , qui Sacerdotem e Societate Jefu fibi
onfeflarium adfcivit .
D. Abfolviftine feriemRegum, quiS^cuIis IIL & XIV. Hifpanise , feu Caftell^ Rcgnum ad- liniftrarunt.
M, ^ Duo adhuc fuperfunt Reges , qui S^culo 'IV. Hifpanise , feu Caftell^e Regni gubernacula.^ aftarunt . Mortuo Henrico hujus nominis //. Ca- ellae Regi , quem in Dominicanum Ordinem opti- ie affeftum fuiflb diximus, fucceffit ^oannes hujus ominis /. ejus filius anno mccclxxix. Belium gef- it cum Lufitanis, Anglisque difScillimum,quod ^ndemfeliciter<;Qmpofuit. Totius Rcgni Comi-
4S6 H I S T O R I i^
tia habuit Caracae anno Mcccxc. ad deliberandum deinultis rebus Rcmpublicam, Ecclefiamque fpe* danribus, & ad perverfam , quae inoleverat , excir- pandam coniuetudinemjuxta quam Proceres Laici in jura Ecclefiarum involabant, & Patronorum oc-. cupato nomine, Sacerdotes , exiguo ftipendio con- ftituto, Ecclefiis prsehcere folebant , decimarum-j multo maximam partem pro fe quifque domum-j avertebant, Ecclefiarum jura impune occupabant , dabant & auferebant Templis mercenarios Sacer- dotcs atque temporarios . Hunc graviflimum fer- pentem id temporis in Hifpania abufum merito deplorat ^oannes Mariana cap. 13. lib. 18. de ^ebus Hijpanii^ , ubi etiam obfervat , praeclaros ^o^ww/x Callellae Regis ad a?quitatem , & ad fanciendam--» Ecclefiarum libertatem propenfi conatus fuifle im- peditos Regulorum interceflTione , morem ifl:um per multas setates continuatum , majorum merita , & veterum Pontificum veniam excufantium , quos amplius urgeri haud vifum Regi, ne nova offenfio- ne eorum aiumi irritarentur . Pofl: h«c celebrata Comitia, Joannes Rex Complutum venit , cumquc , feptimo Idus Oftobris anni mcccxc» ad quod- dam Spedaculum Equitum Africanorum exiilTetj atque ut fe obledarec , oflentaretque peritiam--r . equum , quo vehebatur , calcaribus incitaliet , e> / cquo prascipitatus momento temporis extindus eli j annoastatis fuae xxxiii.Regni xii.Reliquit Rcgn hseredem fiiium fuum natum annos dumtaxat un decim, H(r«r/c^whujus nominis /7/. qui poll obi tum pitris Rex falucatus efl: , ejus tamen setati mi nori r ;gendx, doncc adolefceret , ac Regni admi mUiatiQaiprocurand«e decreti funt ab Ordinibu
Tu
ECCLESIASTICA* Sj
itorcs, quorum a^mulatione haud parum res tur- XX funt , Regnumque periclitari coepit tum ab teftinis difTenfionibus , tum etiam a Lufitanis res as interim promovere fatagentibus ^ donec poft rtium annum^padis cum Luiitanis in amios quin- cim induciis, compofitse exterae diflenfiones, in- rnae vero per Legatum Pontificis inintegrum^ [titutce tuerunt . Quatuordecim annos natusRe- iiCaftellas adminiltrationem fufcepit Henricus . . itharinam filiam Leceftrias Ducis fibi matrimo- 3 copulavit . Cum Lufitanis haud infeliciter pu- avit,& a Tamerlane, Ta,na,rorum Imperatore, ho- rificam Legationem excepit , ad quem viciflinuji atores mifit . Tandem, cum uteretur faepius ad- :sa valetudine , & eam ob rem Valetudinarius Igo appeliaretur, obiit vi 1 1. Kalendas Januarias liMccccvii.a^tatis xxvii. Regnixvii. Filium iquit ^oannem Regni Cafteflae hseredem , cujus [ta referemus in Colloquio I. in Hiftorianji Sse- i XV,
D. Colloquium noftrum, Ci placet , abfolva- is, &^ ne quid eorum > qua? ad notitiam ftatus clefiae fub Principibus Chriftianis comparandam are poflunt, in eo defiderari videatur; totum-^ id concludamus brevi narratione geftorum ac ie Regum ,qui Ssecuh^s XIIL & XIV. fupremum Anglia dominium obtinuerunt .
M, Regum Anglorum feriem perduximus in lloquio primo in Hiftoriam Sa^culi duodecimi jue ad B^chardum , qui anno poftremo ejufdeni-^ :uU duodecimi vita fundus regnare defiit ia gh"a . I\lcbardo Anglia: Regi dcfundlo lucceflic •> fraccr, dictus ^oannes Sine terra^ quod ei i pa-
£ 2 ilC
^8 H I S T O R I A
tre nihil reliftum eflct . De jure ad Coronam An- glise contendic cum nArturo Britannias Duce nepot< fuo, & filio Gaufridi , qui frater erat ^oannis natt major . ^rturi jura Philippus II. didus ^uguflu: Galliarum Rex protexit ac defendit . Sed ^oanne. captum ^rturum nepotem fuum & Rothomagum abduftum in Arce Nova inclufit, ac paulo poft tru cidavit. Hdsc moxs ^rturo injufte illata occafio nem dedit graviflimis bellis , quae Philippus ^ugu flus , ejusque filius Ludovicus VUI. Galliarum Re ges contra ^oannem Anglorum Regem geiferunt de quibus bellis fuperiiis fermonem fat fuperque. habuimus . Aliud acerrimum diflidium habui idem ^oannes Anglorum Rex cum Innocentio II Pontifice Maximo, qui in eum Excommunicationi fententiam tulit ^ & facrorum juftitium Anglise iii dixit , quod prasdidus Rex Stephani Cantuarienfi Archiepifcopi eledioni obftinato animo interce deret,& Ecclefiafticos redditus facrilega temeritat invaderet . Veriim fadi poenitens Joannes Rex , ti pacem cum Innocentio III. iniret, Regna fua Angli ' Sc Hiberni*E, Ecclefiae Romana? , feu Innocentio L ejusque Succeflbribus refignavit ac contulit, ut vi dere eft apud Matthxum Pariflnm ad ann.Mccxi i Obiit ^oanncsK^x \i\ pervigilio 5*. Luc^ Hvangeli ftie annoMCcxvi. Hunc Regem parum ia fide Chr ftiana conilantem fuifle fcribit Matthaus Parifliv aflerens illum de Refurreftione corporum ac d^ aliis Chriftiana: fidei Capitibus male fenfifle , qu.i dam impia ac blafphema laspe evomuifle , eumqji ad ejuraadam Chriftianam Religionem paraturra Legacos mififle ad MiramoUnum Africa? d' Marr^ chi^^ut ei R^gaum fuum Angli;? tributarium rei
dern
ECCLESIASTICA* ^9
krct • Quac omnia fabiila: fimillima vidcntur. ?oft obitum "Joannis Anglias Regis proclamatus cft ilius ejus primogenitus Henricus hujus nominis ///• ]ui, prsefente Calone Sedis ApoftoIica5Legato,/^n> wmagium San^cQ I{pmana Ecclefiay & Innocentio P^- la de I{egno ^ngliiC & Hiberniae ; <& juravit quod nille marcas, quas Pater ejus J^mana contulerat Ec* 'lejii2ifideliter perfolveret , quamdiu pra^diSla B^gnn^ eneret . Sicut teftatur MatthaeHs Parifius , Belluni idversiis S. Ludovicum hujus nominis /AT. Gallia- rum Regem infeliciter geilir Henricuslll. adTalle- 3urgum datus in fugam , ad Xantonas profligatus,^ Dbtentis demum induciis in Angliam rcdire com- :>ulfus eft anno mccxliii. Pietatem Henrici III. erga iacrofandum Miflse Sacrificium plurimum com- mendat Walfinghamus , aitque, eum folitum fuiffe-> :res Miflas folemnes quotidie audire , pluribus ^tiam privatim celebrantibus adefle , atque Sacer- dotisj Corpus Chrifti attoUentis , dexteram deo- fculari . Obiit H^/7nV«j 11/. Anglia^ Rex anno xrx Chriftiana: mcclxxii. poftquam regnaflet annos quinquaginta fex . Ei fuccefljt filius primogenitus Eduardusy quem alii hujus nominis/.alii meliiis /A^. appellant . Cum Scotis accrrime pugnavit Eduar- ius^ eosque profligavit infigni pra?lio , in quo fexa- ginta Scotorum millia ceciderunt . Qud fadum-» sft, ut Rexj Proceresque Scotorum fefc ac Regnuni Scotia? voluntati Eduardi K^gh permiferint. Sed hoc Regno, quamdiii vixit 3 novis identidem emer- gentibus bellis ac dllfenfionibns , potiri haud po- cuit . Qiiare , fub finem yitx (ux juflit filio fuo Eduardo Regni harredij ut paternas injurias in Sc5- tos honorihcc ulcifccretur , ejusque oflk in aliquo
E 3 viCc
70 H I S T O R 1 A
vafe reclufa fccum deportaret , donec totam Sco- tiam pervagatus, hoftes omnes fuperaffet . Hxc fu- prema mandata poftquam filio fuo dediflet fuper- bus ille Rex, diirenteria correptus e vita migravit; pridie Nonasjuniianni Mcccviii. ciim regnaflet annostrigintaqurnque • Mortuo Eduardo IF. An- glisE Regi fucceifit ejus filius Eduardus hujus nomi msl^. quo regnante magnis motibus Anglia fui agitata, ac bellis civilibus lacerata . In primis, an no Mcccxi. grave diflidium habuit Eduardus Rc: cum Proceribus fupremi Senatus , quem Parlamen tum vocant , quod lic^ anno mcccxiii. fatagenti bus Regni Epifcopisjpace Regem inter & Frocere cohciliata, fopitum fuerit ; acriiis tamen recrudui anno mcccxxvii. Eo fiquidem anno Ifabella Anglij Regina^quam Regniinimicam Londini proclamar juflerat Eduardus Rex ejus maritus , Comitis Har nonise , qui filiam fuam Philippam juniori Eduard Angli^ Regni h^redi defponderat , necnon Angli canorum Prajfulum auxiliis adjuta , trajecit in Av gliam, cique e veftigio Proceres ac populus fe ac junxerunt . Tum ipfe Rex Eduardus captus eil Duo Hugones Spencerii^ pater fcilicet & fih'us, quc rum confiliis ac minifterio Rempublicam regeb* Eduardus ySiUoci fupplicio fublati funt . Adha?c habita funt Regni Comitia , in quibus Procerum. , {cntcntii Eduardus Rex fuit Regno abdicatus , 1 Eduardus juniory ejus filius primogenitus, Rcx fali i tatus . Hnic fententise acquievit Eduardus patei filii eIe<5tionem probavit, & Regiae dignitatis Ini i gnia, miffis Oratoribus, tradidit . Dcnique Edua " dusfenior in Caftro de Berkley detentus , inaudii • crudelitatis genere, a Cuftodibws fuis nccatus efl
Vci
ECCLESIASTICA. 71
Veru fcilicet caiidente per anum iinmiflfo confoiius & cornea riftula ad parteni illam pudendani apta- ca, ne aduftionis veftigia confpicerentur* Sic ex- cinftus crt Eduardus fenior^ ciun regnaflet annos no- ^emdecim • Ejus filius Eduardus jtmior bellum^j Scotis indixit , cum quibus poftea paceai iniit > quam turpcm Angli vocant , qua videlicet Scatia declarata eft immunis ab omni jure , quod Angli fibi in eaiii ufurpaverant , & ia vinculum fancitse concordiic £fi(//art//^^;««/(?r, hujus nominis Vl^ Aa- glorum Rex > ^oannam fororem fuam Da^vidi, filio T{gberti Scotise Regis^ matrimonio collocavit . Ve- riim, turpiorem maculam Eduardo Regi inuflerunC obfca^niamores^quibus implicitus fuit cum MiciiX Verefiay pellice impudentiflima, quam licet , rogan* tibus Regni Proceribus, ab Aula recedere julfiflet > mox tamen ipfam revocavit,ad obirum ufque rcti- nuit, & in ejus complexu , nullis Ecclefiae munitus Sacramentis,immortuus eilpropudiofiirimus kncx. Hic ille eft Eduardus hujus nominis K/. Anglorum Rex, qui, ut fuperiiis dicebamus , magnis cladibus Gallos affecit, regnancibus Pbilippo yalefioySc '^oan" we, quem poftremum habuit captivum , ac primus Galliarum Regis fibi nomen adfcripfit . Sed , cum varius fiteventus belli , adveriam fortunam fub Carolo V. Galliarum Rege expertus eft Eduardus , actotam , exceptis Burdigala 6c Bajona , perdidic Aquitaniam,qu3B ab ipfo defecic, ac Regi Chriftia- nilfimo fededidit. Obiit Eduardus hujus nomi- n.s K/. Anglorum Rex diexxi. menfis Junii anni McccLxxvii. ciim regnaflec annos LU Defundo Eduardo fucceflit eJLJS rilius l^ichardus hujus nomi- uis //. undecian dumcaxat annos natus, cujus aetas
£ 4 cum
72 H I S T O R 1 A
cum ad Rempablicam regendam fufficere haud poflet, Regni procurationem fufcepere Lancaftrise Dux, & Edmundus Cantabrigcnfis Comes , I{ichardi Regis patrui • "^oannis Wickjeffi haerefis , cui nimia Eduardi fenioris Anghas Regis negh'gentia initiuna^ dederat, late in Anglia ferpere ccepit fub ejus fuc- cellbre F^chardoy cujus pueritia opportunum feren- dis erroribus tempus ^ & viam ad eos fpargendos facillimam ^Joanni Wickjefo natione Anglo , & ia- genii vehementis homini , fuperbo & ambitiofo ftravit , ficut oftendemus in fequentibus Col- loquiis . Regnum Anglias peflime adminiftravit I^chardus hujus nominis //. tamquc gravi tyranni- de omnes Regni Ordines a fe alienavit , ut Regno fefe abdicare coadus fuerit anno mcccxcix. EjuS renunciationem non folum omnes Regni Ordines admiferunt , fed etiam fententiam ciepofitionis> quam refert Waljinghamus in Hiftoria AngIicana-> ad annum mcccxcix. in ipfum tulerunt , qua illum ciim ex propria confeflione , tum cx tribus & tri- ginta Capicibus contra eum probacis ^ in quibus Regalis Juramenci vioiati, & tyrannidis convidus crat, Regno omnino ineptum,ac fubinde jure opti- mo txiiuctoratum declarabant . Confeftim Anglia Rtgnum fibi vindicavit B^chardi Regis depofiti pa- trueJis Henricusy qui filius erat Joannis Ducis Lan- caftnx, Rexque ab Ordinibus faiutatus eft . Regnc liotitus Henricus hujus nominis//^. rtefandiflimuu: fcclus perpetravit^quodomnes Hiftorici , etiam- Angli>deteftantur. I{ichardum fiquidem, quem Re ■^no deponi curaverat, & in turri Londinenfi capti- vum detinebat, fpecie cujufdam conjurationis in f^ a nonnullis Regni Proceribus i^di^ , cito obtrun-
Ecclesiastica; 73
cari juflit . Hunc deploratiflirnum cxitum habuic execranda illa rebellio , quam , Audore Hcnrtco , contra mchardum legitimum Regem excitarunt in Anglia nounulli perHdi homines , quos omni feve- ritate dignosj pcftes Regnorum,pubIicarum rerum fubverfores, populorum deftruftores, hoftes deni« que Dei & hominum jure merito appcllat Henricus Spondanus in Continuatione Baronii ad an.MCCcxcix. S^d de Henrico IF» Angli« Rege> qui hujus rebellio* nis adversus J^chardum incentor ac promotor fuic, plura dicemus in Colloquio !• ii\ Hiftoriam Ecclc- iiafticam Sa^culi XV.
COLLOQJJIUM IL
In quo texitur Series Eplfcoporum , qui lUu--
Jlriores Ecclefia Sedes SacuUs XIIL
&» XIV. temerunt .
Disci- f" ■ '^ O T inter procellas , quibus univer* puLUs. I fus Orbis Chriftianus Sgculis XIIL JL & XIV. fuit agitatus , potueruntnc Romani Pontifices clavum Ecclefia^ felicit^r gu* bernare ^ & non folum ornandas ac propagands Rchgioni, fed etiam paci Sacerdotium intcr & In> perium conciliandsB utilemnavare operam?
MAGisTER . Summi Pontifices , qui S^cu- lis XIII. & XIV Sedem Romanam tenuerunt , in^ communcm gloriam & utilitatem tam univerfse , cui praeerant j Ecclefi^ , quam ad procurandam Imperii & Regnorum paccm indefeflo ftudio in- cubuerunt» Eorum pietas publicafuitad excm-
plum^
\
74 H 1 S T O R I A
plum, conftans ad diuturnitatem^ fortia ad debel- iandam impietatem , & deftruendam omncm alti- tudinem fele extollentem adversiis fcientiam Dei. Bcllum Hasreli , flagitiis , improbitati , lapfis iii-> deteriora moribus perpetuo indixerunt, dilcipli- nam legum feveritate fanxerunt> confticuerunt ve- terem Ecclefiae dignicatem , emendarunt ea , quae obrepferant temporum labe , vitia ; & Imperaco'' ribus Jura Ecclefice violare , aut ejus pacem , indu- dis Schifmatibus , perturbare molientibus magnis animis reftiterunt .
D. Made itaque animo , mihi quidem gra- tum erit, feriem , geftaque Pontificum , qui Ssecu- lis XIII. & XIV. Ecclcfije Romanar prsefuerunc , in prasfenti noflro Colloquio perluftrare , fumma- timque delibare •
M. Anno mcxcviii. uiortuo Cxleflino UU Pontifice Maximo , ficut jam obfervavimus in-> CoIIoquio fecundo in Hiftoriam Saeculi duodcci- mi , non vacavit Sedes Pontificia , fed eadem df e , qua fepultus eft Cale/iinus lU. feu IV. Idus Januarii annimillefimicentefimi nonagcfimi odavi Inno- centius IIL eledus fuitPontifex Romanus , ut te- ft:atur Scriptor Anonymus a Bofqueto^ poftea Epif- copo Mouipclienfi , editus , qui Innocentii III. ad- hiic viventis resgeftas dcfcripfit . Verum , quiaj Innocentius IIL tunc tantum Diaconus trat , dilata eji ejus Ordinatio in Presbyterum ufque ad SabbatuTru quatuor temporum ixt Kalendas Martii ; & fequefzti Dominica , in qua tunc occurrit fejium Cathedr^ San- £iiPetri (die ncmpe xxi i. menfis Februarii )/^/i apud Sanilum Petrum in Epifcopum confecratus, & ii ejufdcm ^poJioH Cathedra conjjitutus , uti referuni
iden
Ecclesiastica; 75
idem Aiionymiis , Sc ^gdulphus de Diceto Scriptor Anglus in Uiltoria , quam cdidit , pag* 701.
D. Aileris , Innocentium III. fuiflfe dumtaxat Presbyterum ordinatum ix. Kalendas Martii , feu die XXI. menfis Februarii anni millefimi centefimi nonagefimi oclavi , & tamen, ut audivi a viris eru- ditis 5 extant etiamnum antiqua qusedam Brevia- ria Ordinis Sanftiffimse Trinitatis , in quibus dici- tur, Sandum Joannem de Matha , ejufdem Ordinis Inftitutorem,una cum Ssin&o Felice l^ale/io, Kom^m anno mcxcviii. venifle , & petiifle ab Innocentio IIL recens eledo fui Ordinis confirmationem, & Pon- tifici in feflo San£i£ ^gnetis fecundo , fcilicet die^ XXVIII. menfisjanuarii, diim iuEcclefia Latera- nenfi Miflam celebraret , ad Sacra: hoftise elevatio- nem , Angelum candida vefte, cruce bicolori, fpe* cie redimentis captivos apparuifle ; quo vifo,Pon- tificem hoc novum Inftitutum approbaflfi. Qui igitur fieripoteft, iit Innocentius IIL (uctit dum- taxat , ut dicis , Presbyter Ordinatus dk xxi. men- fis Februarii anni mcxcviii. ciim tamen dic xxviii. menfisjanuarii ejufdem anni eum jam Miflam ce- lebrafle antiqua illa Breviaria aperte teftentur ?
M. Non parvam certe proponis difficulta- tem , ad quam folvendam Bonaventura Baro m an- nalibus Ordinis Trinitariorum a fe Romg vulgatis aflerit , verum non efle quod palfim dicitur , Inno- centium III. qui Diaconus tantiim crat j quando SnmmusPontifex die VIII. Januarii creatus eft, diftulifle ordinationem fuam in Presbyterum ufq; ad diem vigefimam primam menfis Februarii,cum vifio , quam inter celebrandum miflam die vigefi- ma Qd:aYa menfis Januarii habuic Innoventius IIL
certa
7(J H I S T O R I A
certafit, ideoque jam Presbiter eflet ordiaatus Innocentius /L.die vigefima odava meiifis Januarii. Veriim , ipfe ^ etfi Jubentiflime facear, certam effc hanc vifionem , quam habuit Innocentius III. dio xxviii. menfis Januarii, exiftimo tamen, eum hac diQ necdiim fuiffe Presbyterum , fed tantiim Dia- conum , uc diferte tettanturjam cicati Scriptor cosevus Anonimus , & I^gdulphus de Diceto . Sed, fi ita fit , inquis , cur igitur in antiquis Trinitario- rum Ordinis Breviariis legitur , Innocentium III. hanc habuiflb apparicionem , dum celebraret Mif- fam die vigefima octava Januarii ? Profedo , fi ea die nondiim fuiflet Presbyter , fed cancum Diaco- nus,Mifl'am celebrare haud potuiflec Innocentius UU Non eo inficias , hanc diflScultacem nonnullis infuperabilem vifam efle , eam tamen , Ci confula- musScriptores mediae & infims Latinicatis , apud quos celebrare & audire MiJJam aliquando unum & idem ert,facih* negotio folvi pofl^e exiftimo. Unum, prsB caeteris aliis , quse apud illos Scriptores fup- petunt , proferam exempium peticum cx S. Grego- rio Turonenfi y qai in libro de Gloria Martyrunu cap. Li. referens miracula San^ii Sigifmundi Bur- gundi^ Regis , ait : Si qui nunc Frigoretici ( ideft , Febricitantes , uti variis exemplis explicat Du Can- gius in Gloflario ) in ejus honore Miffas devote cele^ hrent ( ideft Miflas audiant ) ejufque pro requie of- ferant oblationem , Jlatim comfreffis tremoribus , r^- Ilin£iis febribus Janitati prifiin^ refiaurantur . Ciim itaque apud Scriptores medi^ & infimae latinita- tis cekbrare & audire Mijfam aliquando unum & idem fit, & promifcue ufurpari poflit , mirum vi- d^ti haud debct , quod in anciquis Trinitariorum
Ordi^
ECCLESIASTICA* 77
Ordinis Breviariis legarur, Innocentium //?". dic vi- gelima oftava menfisjaauarii annimiJleumi cen- tefiminonageiimi odavi MiffiimcdebraJJt , icat j audivijfe , cum ea die non cilet Presbytcr, /ed taii- tiim Diaconus . Hoc paClo folvitur iftc nodus ^ & cadem cpera corrigitur Anachronifnms , in quem lapfus elt Sfondanus , qui ad annum mccix. aic, Or- dinem Sandiflimse Trinitatis ab Innocentio ///. fuif- fe confirmacum eo anno , & hanc Apparitionem , cujus fuperiiis mentionem fecimus y contigiflc-? V. Kalendas Februarii ejufdem anni millefimi du- centefimi noni , dum Innocentius IIL rem divinani faceret . Hunc Spondani , & aliorum AuthoruiiO-j , quieum fecuci func, Anachoronifmum aperte re- fellunt ea , qua? mox adduximus diferta probata: fidei antiquorum Scriptorum teftimonia .
D. Res magnas ac memoria digiias, quas in fuo Poncificatu geifit Innocentius III. Pontifex Maximus 3 obfecro te , ut breviter defcribas .
M. Cum lles propemodum infinitas in fuo Poncificatu Innocentius IIL pr^clare geflerit , quas mc memoria complechi , nec obfervando hic no- tarepofiem; praecipuas dumcaxat , quas litteris prodiderunc celebriores Hiftorici ^ compendiose ref^ram . Innocentius III. natione Campanus , pa- tria Anagninus,filius Thrafimundi ex illuilrifljma^ Comicum Signix familia,ance promotionem fuam Lotbarius didtus , a Cceleftino III* Pontifice Maximo Cardinalium albo fuit adfcriptus , cum aanuni^ dumtaxac vigefimum nonum aetatisfuas atcigiiicc, & poft C^leflinum III. ad Pontificatum provectus eft die viii. Januarii anni mcxcviii. Fuit Ponci- fex, tefte TritUemio, in di^inis fcripturis erndi-
tijji^
78 H I S T O R 1 A
tiffimus , quippt^ qui d fueritia ( iii Acadcmiis Pari- iienfi & Bononienfi ) operam litteris impenderat , e^ in virum non minusprobum , qudm do^um evaferat. Quo autcm zelo , quantave aniaii conftantia Ec- clefiam rexerit Innocentius IIL facile ex his , quse jam in pra:cedentibus Colloquiis obfervavimus , colligere potes . Ille quippe eft , qui Philippum II. Galliarum Regem cognomento ^uguflum moni- tis, obfecrationibus, Cenfuris, ad Infeburgim repu- diatam uxorem recipiendam , & Mariam , Ducis Moravise filiam, fuperduftam, compulit dimitten- dam . ^oannem , di&,\xm fine terra , Angliae Regem tyrannidem in Ecclefiam & Clericos exercentem anathemate percuffit, ipfiufque fubditos aSacra- mento fidelitatis abfolvit. Ottoni hujus nominis IF. de Imperio cum Philippo Sveviae Duce decertanti conftanter favit , eumque , poftquam Safcramen- tum prajftitiflct 4e obedientia & reverentia Ro- manae Ecclefia?, de fervanda Canonicarum elcftio- num libertate , de Ha^reticis delendis, de omnium pofleflionum Ecclefix reftitutione facienda &c.Im- peratorem coronavit 3 quem tamen poftea infigni perfidia praftitum Sacramentum violantem , & caftra plurima Ecclefiafticaj ditionis , urbefque Apulia^ invadentem anathemate confixit , & ejus fubditos ab ejus fidei Sacramento folvit , ut con- ftat cx Byigordo , & ex variis Innocentii UI, Epifto- lis , quas duobus Tomis collegit Stephanus Dalu- zius . Siciliam , fiduciarium Romanas Ecclefiae Re- gnum , fumma diligentiatuitus eft Innocentius IIL coque Cow/i?^«^/^/w Imperatricem & Fridericum ejus filium inveftivit , poftquam ipfi , ejufque Succeilo- ribus^ fidelitatem iuwftct . MarcuaUum Sicili^ Ty-
r4n-
£CCLES1ASTICA. 75)
1 'annum anathemate contrivit , & confcripto exer- - :itu armis fregit atque fugavit. Regem Aragonum ; )ropriis manibus coronavit Petrum , qui {uum^ Aragoni» Regnum Romanae Ecclefise fiduciarium 4c vciftigale conftituit . Buigaros ad Romanae £c* :lefias obedientiam revocavit , efFecitque , ut ^oan- litiusy feu Calojohanmsy Bulgarorum Rex^humiJem )bedientiam Sedi Apoftolicae profeiihs , fe ac Re- ^num fuum illius Sacro Principatul fubjecerit* Ar- nienorum Catholicum iSoLeonem, minoris Arme- niae Regcm^devotionem fuam ac obedientiam erga lomanam Ecclefiam fcriptis litteris profitentes )aterno affedu excepit , 6c Armenix Ecclefiam-j^ :um Romana conjunxit . Nihil etiam intentatum eh'quitj ut Ecclefiam Graecam cum Latina uniret, niflls ad ^lexium ^ngelum Orientis Imperatorem uCgatis, qui Gvxcos adEcclefias unitatem revoca- e fatagerent . Antiquam litem intcr Ecclefianu* ruronenfem & Dolenfem , de qua in prdeccden- :ibus noftris Colloquiis fermonem jam fecimus , (inivit Innocentius IIL fanxitquc ut Dolenfis Eccle- lia ranquam fufFraganea Ecclefia^ Turonenfi , ceu Mecropoli , in perpetuum fubjaceret . Ad exfcin- Jendam ac penitus extirpandam Albigeofium haj- refim , facram Expeditionem indixit , B^iymundum Jomitem Tolofanum eorum fautorem anathemate perculit,& Synodum Oecumenicam Eateranenfem :juartam anno mccxv. cekbravit , iii qua Albigen- lium harrefim,^o^c/;/?wi Abbatis libeilumj & Mma^ ricum daranavit , ficut in Colloquio quarto data opera oftendemus . Obiit Innocentius Iu\ Peru- fii XVI, vel xvii. Kalendas Augufti an. mccxvi. ciim annos duodeviginti , menfes lex j & dies novem--»
Ecclc-
8o H I s T 6 R 1 A
Ecclefiam rexiflct . Nonnulla fcripfit Opera > fed praefertim doftiflimas Epiftolas per annos fingulos in Regefto digeftas , quas ad Hittoriam Ecclefia- fticam illius tempori&illuftrandam , & ad Jus Ca^ nonicum excolendum plurimum conferre poflcj) . iina eft omnium cruditorum fentcntia.Sed de Ope- ribus & Epiftolis Innocentii III. plura diccmus ir Colloquio quinto, ubi de Viris Illuftribus, qui Sx- culis XIIL & XIV. floruerunt , difleremus. Gefta: feu Vitam Innocentii IIL Romani Pontificis ab Au dore incognito , fed coaetaneo,defci:iptam Stepha nus Ealuziiis prasfaxit fronti Tomi primi Editioni: accuratiflinisE , quam adornavit, Epiftolarum Inno centii IIL Poft obitum Innocentii III. ciim Sede Pontificia vacaflet unum tantumraodo diem , fuf fcdus eft ibidem Perufii in locum ejus Cencius Sa bellusy ex nobiliflima SabelJorum farailia oriundus patria Romanus , vir dodrina & morum probita te confpicuus , didus Honorius IIL quem Calejii niis IIL Diaconum Cardinalem & Camerarium ,5 Innocentius IIL Cardinalem Presbyterum anteha creaverant . Hic decefloris fui veftigiis infiftens Tiihil tam curas ac cordi habuit , quam ut Sacram. i contra Saracenos Expeditionem promoveret, mil iis ad Philippum Galliarum Regem, aliofque Chri itianos Principes , Legatis , qui illos ad eamdexri- i ineundamexpeditionemadhortarentur. Xn Syriar | profectionem adornarunt Crucefignati , tantum « quc fuo adventu terrorem Saracenis injeccrunt, u « mulios cx illis trucidarint , caftra divitiis refei tiflinia actutum occupaverint , & Pelufium , fe . Damiatam , nobiliflmiam -ffigypti urbem, obled( riut , atque expugnaverint • At , orto Damiat 4
int< 1.
ECCLESIASTICA. 8l
inter Chriftianos diflidio , eorum Claflis a Sarace-
nis combufta eft , & Damiata ad deditionem com-
pulfa . His auditis , Pontifex Honorius, ne Sarace -
ni fortuna fua utcrentur , FridericHm IL Imperato-
rem ad Expeditionem Syriacam impulit, fed fru-
ttra • Hic liquidem Imperator, qui de manu Hono^
rii IIL Infignia ceperat Imperii , fidemque jureju-
rando obltrinxerat iixpeditionis adverfus Sarace-
nos fufcipiendse , innumeris ufus tergiverfationi-
bus , moras confuko nedebat , & poftquam inani-
buspromiflis , fuis commodis unice ftudens , Ro-
manum Pontificem diu delufilTet , in apertas ad-
versiis ipfurn fimultates erupit , illius ditionem.-^
vexai^it , Epifcopos diverfos per Apuliam ^ Sici-
liam conftituit , depulfis his , quos Summus Pon-
tifex iifdem prsefecerat Ecclefiis • Joannem Hiero-
folymorum iiegem, Socerum fuum (ejus quippe fi-
liam ^okm , feu '^olantarriy uxorem duxerat Frideri^
cus II. ) Regno exuit , ficque inutiles omnino red-
diditoptimi illius Principis conatus , qui totum.-*
pene Occidentem peragrarat , ut facram expedi-
tionem promoverec . Tuendse adverfus Mauros
Hifpaniae , &c exfcindenda? Albigenfium graflanti
haerefi, traducendifque ad fidem Catholicam ha^re-
ticis Honorius Poncifex curam omnem adlubuit .
Henricum UL Anglia» Regem poft ^oannis patris
I obicum in tutelam Sedis Apollolicse fufcepit, ni-
hilque non egit > uthunc Anglise Regem cum Phi^
; lipfo ^uguflo y ejufque filio ludovico , qui ei nego-
j tium faceflebant , conciliaret . Ordines ReJigiofos
il Fratrum Praidicatorum, Minorum, & Eremitarum
.j Beacx Maris de Monte Carmelo confirmavit, ficuc
I.fufius exponemus in Colloquio fexto,ubi de Mona- . Tom.r. F iiiQSL
8l HlSTORlA
ftica Difciplina Sf culorum XIII. & XIV. fermonem habicuri iumus . Obiit Honorius 111. Optimus Pon- tifex, XV. Kalend.Aprilis anni mccxxvii. ciim annos decem , & meiifes odo Ecclefiam rexiflet .
D. Innocentium UL decelforem Honorii IIL Sandiflimum fuifle Pontificem , ac multa ad utili- tatem Ecclefiae magno zelo praeftitifle obfervafti,& tamen nudiustertius audivi a viris eruditis , tum^ poft mortem ingenti flamma cinc5tum vifibiliter apparuifle Ludgarcii Virgini Sandiflimse , eique fi- gnificafle , fe ob tres caufas cruciari , quas etiam^ asternis fuppliciis illum addixiflent , nifiper inter- ceflionem piiflimsE Matris Dei , cui Monafterium condiderat , in extremis ipfum poeniruiflet . Hanc de Innocentii HL poft mortem apparitione Hifto- riam , an fabul^ loco habere debeam ? Dubius ad- huc haereo .
M. Hanc de Innocentii IIL poft mortem ap- paritioneHiftoriam, quam graves referunt Scri- ptores , videlicet aoftcr Thomas Cantipratcnfts iii_j Vita ^ quam defcripfit , Ludgardis Virginis, Bellar" minus lib. 2. de gemitu Columbce cap. 9. & Spondanus jn Annalibus ad annum mccxvi. falfi infimularc-> non audeo , fed potiiis cum Bellarmino crediderinij id ad timorem Praslatis , etiam piis, incutiendunij fapienter fuifle a Deo ordinatum . Si eni^n , inquit dodiflTmius ille Cardinalis , tam laudabilis Pontife^. ( feu Innocentius IIL ) quiin oculis hominum non pro- bus & prudens folimifedetidm San£lus ^ imitatiom dignijjimus habitus efl , tam parum fuit dgehenna , (^ fifque ad diem judicii purgatoriis incendiis atrociffimi puniendus efl , quis Pralatus non trepidet ? quis nort accuratijjime confcienti^ fn^ femta rimetur ? Eg^
enim
ECCLESIASTICA. 83
mim facile mihi perfuadeo 3 tantum Pontificem non lotuijje Letbalia peccata committere y nifi fubfpecicLJ 7oni deceptum ab adulatoribus & domeflicis 3 de qui^ 7US in Evangelio dicitur : inimici homines domefti- :i ejus . Itaque boc tam magno exemplo difcamus om'- les folUcite fcrutari confcientiam noftram , ne fort^ ^rroneafit y cum nobis re£ia , & fana ejfe videatur •
D. Quem in Sede PQntificia Succeflorem ha- )uit Honorius III. qui , ut mox dicebas , obiit xv# Calend, Aprilis anni mccxxvii,
M. Honorio III. in Pontificatum fuccelTit Vgo-'
inus y patria Agnaninus y exIlluftriffimaComitum
ignias profapia Oriundus , Oftienfis Epifcopus, &
.1 Pontificatu diftus Gregorius IX. quem fempiter-
a laude , & immortali memoria digniffimum efl'e>
nimi magnitudine , & vkx fanctitate clariflimum,
I )ivini humanique juris confukiflimum , authori-
itis Ecclefiaftics aflertorem conftantiflimum , te-
2Lt\ir Ciaconius in Vicis Pontificum . Ut primum
ontifex Maximus inauguratus fuit Gregorius IX.
nperatorem Fridericum II. vebementer adhorta*
is eft , ut promiflam jam olim in Palaeftinam con-
•a Saracenos profedionem maturaret , eumquo
^rgiverfantem facrorum communione interdixit*
0 fulmine territus Fridericus , in Syriam naviga- t , ubi, niillo edito praslio , ciim turpe , & exitio- mReligioni Chriftian^ focdus iniifletcum Sulta- ) , & ia Itafiani inglorius atque infamis regreflus iifet, iterum ab eodem Summo Pontifice anathe- ate percuflus eft^ejufque fubditi Sacramenti, quo ant ei obftrifti , religione fuerunt abfoluti. Tunc idacia furens , & fcelus anhelans Fridericus Impe- tor , totam Italio^m odiis & fa^aionibusreplevit
1 F a G/.
84 HlSTORlA
OibelUnOYum , qui ejus partes acerrime fuftine- bant , Sc GuelphoYum , qui a Romano Pontifice fta- bant. Conftituit etiam in Longobardia Ducem Ecelinum GibellincC partis & ftirpis Teutonica? Tyrannum periidum & immanem , qui annis tri- ginta quatuor Patavium , Veronam, Brixiam, Tri- dcntum, Tarvifium , & alias urbes oppreflas tenuit^ tamque belluinam in Longobardos crudelitatem.^ cxercuit,ut nonnulli eum ex Dsemone genitum fibi perfuaferint . Niiiil antiquius habuit GYegoYtus IX. Pontifex Maximus , qudm ut Principum ac Popu- lorum pacem procuraret . Hinc inter Florentinos & Senenfes , inter Romanos varias in fadiones di- vifos , inter Longobardos & FYideYtcum Imperato- rem,interAngliae & ScotiaeReges pacem conciliare funimopere ftuduit . Litterarum ciim effet aman- tilfimus Summusille Pontifex , Academiam Pari- lienfem impense coluit, ejus Leges ac Privilegia-j* renovavit in Epiftola xiii. lib. v, in qua eamdeiTL- Academiam appellai: Sa-pientia^ Officinam , & Scieu' tiaYum puYentem . Academiam etiam Tolofanam ; £{aymun(lojunioYe ComitcToloC^no inftitutam ap probavit . Redimendis Chriftianis apud barbara Naiiones captivis , & proferendis Ecclefia? finibu intentus GYegoYius IX. Ordinem Beata^ IVlarise dc Mercede Redemptionis captivorum confirmavit &: ad Gentes intenebris, & umbra mortis fi dentes fpargendi Evangelii prsecpnes mifit , prs fercim Dominicanos , quii , velut nubes in aera f blat^ , Infidelium regiones non foliim Divino Ve bo , & ^vangelii copiofo imbre, fed etiam propr fanguine largifiime irrigarunt . Obiit GYCgoYius I prope ceac€uariu$ aimg Chrilti mccxu. poftqua.j
SLili
ECCLESIASTICA. 85
annls quatuordecim , & menfibus quinque Eccle-
(iam rexiiret . Trigefimo a Gregorii IX. obitu die ,
Pontifex eiedus eft Gaufridus Cajiilon^us , morum
integritate , eximia doftrina, in traftandis Eccle-
fiafticis negotiis cxperientia diuturno rerum ufu
comparata multum commendatus , & ex Ordino
Ciftercienii ad Cardinalitias iRfulas a Gregorio IX.
«xHumptus, qui in Pontificatu Calejiinus IF. fuit ap-
Dcllatus . Sed hunc Pontificem tantae dignitati ob-
mndcE parem^poft lepremdecim ab inito Pontifica-
u diesj pr^smatura mors rapuit, ficutteftatur Ber^
lardus Guidonis in Chronico Romanorum Pontifi-
um . Mortuo Cielefiino IF. vacavit Sedes Pontificia
nnum unum , menfes ofto, & dies quiadecim , eo
uod Fridericus Imperator aiiquot Cardinales
Lmalphitano carcere detineret , qui poftea , adni-
j Mitibus S. Ludo^vico Galliarum Rcge , & Balduino
nperatore Conftantinopolitano , remifll , elege-
uit Anagnise cum aliis Cardinalibus Sinibaldum dc
lifcOy Genuenfem tituli San£ii Laurentii in Lucina^
ardinalem , qui iu Pontificatu Innocentius IF. di-
us eft, & propter eximiam, quapollcbat, dodri-
im, Paterjuris , & Pater veritatis paffim appella-
s. In exordio Pontificatus fui concordiam Sa-
rdotii & Imperii ftatuere pro viribus ftuduic
mmusille Pontifex , & m eam inclinare videba-
r Fridericus Imperator , miflis ad Pontificem Le-
tis , & propohtis ineundx pacis legibus , quas
itthiQus Pariftus recenfet ad annum mccxliv. Ac
'dericum, fupcrbi, levifque animi Principem,cit6
iil aituit 5 quod fe ad parendum Summi Pontificis
l\ tidatis , prseftito per Oratores fuos Sacramento,
litriaxifiec^ propofitispacis conditionibus ftarc
m F ? " no.
S6 H 1 S T O R I A
noluit , Summo Pontifici paravit infidias , fefcque apertum prodidit Ecckfise inimicum . Quapro- pter , Innocentlus IF. ut evaderet infidias, quas im- placabili odio eillruebat Friderkus Imperator , in Gallias, folitum Romanorum Pontificum Azilum, fe recepit , ubi a Ludovico yRcgc SandiflimOjSum ma , qua par erat , reverentia , ac magnifico appa- ratuexceptus , Oecumenicam Synodum Lugduni indixit anno mccxlv. in qua in contumacem Fride- ricum Imperatorem excommunicationis & exau ftorationis fulmina vibravit y ficut latius expen demus in quarto Colloquio , in quo de Concilii habitisSseculis XIII. & XIV. operofius difleremuj Mortuo Friderico //. Imperatore anno mccl. Innc centius IF. Lugduno difceffit , & in Italiam revei fus eft , ubi multos populos , qui Friderici Impen toris partibus adh^ferant , ad officium revocavi' Ecelinum tyrannum > & Fridericianse perfecutioiii in Marchia Taruifina incentorem &: adminiftrun tanquam hsereticum prorsus vitandum , & Fid lium armis petendum , palam denuntiavit . Com duWy Imperatoris Friderici filium , hseredem patc i\x tyrannidis , ut e Sicilia , quam occupabat , ( pelleret , Siciliae Regnum Carolo , Andegavix Provincise Comiti , Sandi Ludovici Galliarur Regis fratri , certis conditionibus in Diplomai €xpreffis , in feudum poffidendum obtulit Innoi tius IV. qui tamen fufceptum confilium , ob abi tiam SanEli Ludovici Regis ciim perficere haud tuilfet , Sicilise ac Apuliic Regnum Henrico Ani Regi iii feudum obtulit pro Eadmundo , minore fius filio , ut teftatur Matthceus Parifius ad anr MccLiv. Maximo fidei apud gentes barbaras pn
ECCLESIASTICA# 87
gandas ftudio flagravic Innocentius IV. In Prufliani (iquidem , Norwegiam , Gr3eciam , Bulgariam->, jEchyopiam , Indiam > ad Jacobitas , Nellorianos , Tartaros , Saracenos , nec non ad Turcarum Sulta- num mific Viros religiofos , praefertim Ordinis Fratrum Prsedicatorum , qui Fidei Catholicaj do- cirinam eispraedicarent acque inltillarent . Quos vero fruftus in iftis Miirionibus tulerint Religiofi iili Viri , opportuniiis oftendemus in Colloquio fexto , ubi de Monaftica Difciplina nobis fermo erit. Hic dumtaxat breviter obfervabo Innocen- tium IF. ad reprimendos Hsereticos , qui in Lom- bardia , Romandiola , Marchia Anconitana > & Taruifina id setatis graflabantur , Sacrse Inquifitio- nis munusFratribus Prsedicatoribus demandaflo. ObiitOptimusille Pontifex Neapoli anno mccliv. die VII. vel , ut fcribit Ciaconius , die xiii. Deceni- bris,cum annos ix. menfes v. & dies xiv. fedifleu. Nofter Thomas Cantipratenjis lib. 3. De ^pib-us c. x. num. xxi» aflerit , hunc Summum Pontificem , ob refcifla Fratrum Mendicantium Privilegia a fuis Deceflbribus concefla , divinitiis percuflum fuifle^ paralyfi , ac vocis ofliciumad mortem ufque ami- fifle . Duplicem caufam mottis Jnnocentii IT. afli- gnat Matthms Pariftus . Prima eft , quod seger- rime tulerit Summus ille Pontifex , exercitunx-j» fuum a Conrado ,Rege Sicili^e , adverfario fuo , vi- ftum ac diflipatum fuifle . Altera eft , quod B^ber- tus Lincolnenfis in Anglia Epifcopus ( quem ode- rat Innocentius IJ^. &: cujus ofla e tumulo eruere, & infepulta relinquere decreverat , nifi obfticifienc Cardiiiales) in vifione nodurna cufpide Baculi fui iPaftoralis ipfum in lacere iratus pupugeric, ex quo-
F 4 i^u
88 HlSTORIA ■
iftu ait , csepifle Innocentium ly. laborarc pleurefi > qua taadeiTi extincius eft ^ Sedhaec omnia, quae de obitu Innocentii IV* referiit Thomas Cantipratenjisydc Mattbaus Parifius^ fomnia funt ac mera commeiita, qugnon folumaccurati Hiitoriaj Eccleliaftic^ Scri- ptores cxplodunc , & ad aniks fabulas rejiciunt, fcd etiam falli aperte convincuntur ex Epicaphio ejuf- dem Innocentii I^. quod Jegitur ia hccleiia Cache* drali Neapolitana , & his verfibus concepcum eft . Hic Superis dignus requiefcit Pafii benignus , Li^tus dt FlifcOjfepultHs tempore prifco . Vir facer & re£ius fantio vclamine te£ius • Vt jam coilapfo Mundo temerariapajfo SanSia minijtrari^ Vrbspojfet quocjiie reiiificarix Conciiiumfecity veteraque jura refecit . Ha:refis iltifa^ tunc extitit atque recifa . Mwnia direxit^ recte fibi credita rexit . Stravit inimicum Chrifii Colubrum Fridericurfl . ^anua de nato gaudet fic clarificato , Laudibus immenfis Vrbs tu quoq;Parthenope?ifis^ Pulchra decorefatis dedit hic tihi pturimctgratis* Hoc titutavit ita Vmbertus Metropotita . OrdinQm Ser^vorum B.Mariie approbavit Innocen- tius IP^. & in Sanctorum album lolemni ritu retulit Edmundum Cancuarienfem Archiepifcopum ; Guil* lelmum Briocenfem Epifcopum in minori Brican- nia ; Stanislaum, Cracovienfem Epifcopum ac Mar- tyrem , & S. Petrum Martyrem Ordinis Fratrum-» Praedicatorum , cujus vitam , a Thoma Lentino ejuf- dem Ordinis coa?taneo Scriptore cditam , Henfcbe- nius & Papebrochius inter Ada Sandorum menfis Aprilis tomo 3. ad diem 29. repofuerunt .
D. £6 mihi charior femper etit Innocew
tii
E C C L E S I A S T I C A^ 8>
ii IV. Pontificis Maximi inemoria, quod nuper le- jerimapud S.Thomam iii iv. Sencentiarum, Di" tina.xx. qu^ft. i.artic.iv. quasftiuncula iii. Sum- num illum Pontiiicem omnibus & fingulis pro 3alliarum Rege orantibus decem dierum Indul- jentiam concelfiflTe , quam poftea ad centum dies Clemvntem VIU & ad unum annum Leonem X. ex- tendifie teftatur Durantus cap.33. lib.2. De B^tibus Ecclejm . Sed perge , Ci placec , alios memorare^ Poncifices , qui Saeculis XIIL & XIV. Romanam gubernarunt Ecclefiam .
M. Paucis poft Innocentii IV. obitum diebus, ^aynaldusykw B^ginaldHs e ftirpe Comitum Signise, Cardinalis Epifcopus Oftienfis, Pontifex eledus cft:, Vir jugi orandi ftudio , abftinentia: iaude, & manfuetudine fingulari fpedatiflTimus , didus in-j Pontificatu ^lexander /^.ExfcindendisAIbigenfium Hasreticorum reliquiis > & promovendse Ecclefias Grsec^ cum Latina unioni maximam Ibllicitudi- nem adhibuit Romanus ille Pontifex. ^AlfbonfunLs^ CaftellcE Regem , facram Expeditioncm in Mauros adornantem,& Othocarum yBohcmix Regem^contra Lituanos,aliosque Paganos in Poioniara irrumpen*- tes, egregie adjuvitj & contra omnes illos Catholi- cx Fidei hoftes Crucis vexillum explicari , & facras militise Clafficum perfonare juflit . Librum Willel^ mi de San^o ^more adversiis Religiofos Mendican- tes edicum , De Periculis }^ovijJimorum Temporum^ infcriptum, damnavit t^/^:r^«rf(?r//^. Ortas contra Fracres Pr^edicacores ac Minores turbas in Acade- miaParifienfi , cujus partem maximam Willelmus d San£io sAmore fibi conciliaverat, compefcuit, eof- que, quorum pietatem ac dottrinam probc nove-
rat>
90 ,H I S T O R I A -
rat , Magiftrorum CoUegio , e quo fuerant eje- di , reitituit ; refciflis omnino durioribus eorum- dem Magiilrorum S^Bcularium contraprajdidos Re- ligiofos Statutis . Caufam harumce turbarum,qua2 contra Fratres PrsedicatoresacMinores in Acade- mia Parifienfi excitat^ funt , aperiam in fequenti Colloquio. Hic tamcu breviterobfervabo j ^g^f- fium BuUum.cim tomo ^.Hifloria Vniverfitatis Pa- rifien/is hanc invidiofam Jitem repetere , Sc obliga- ta jampridem vuJnerade induftria refricare voluit, nonea, quapar eft , reverentia Joqui de ^lexan- dro IF. eo folo nomine, quod Summus ille Pontifex Dominicanos, & Minoritas contra eorum in Aca- demia Parifienfi asmulos Apoftolica authoritato defenderit. Hcecquippe funt prajdidi Scriptoris verbaftomachi & querimoniarum piena, qusele- guntur pag.3 55. Ouis nonfremat, inquit , cum audit tot Bullas , tam ob levem caufitm datas ? tot fulmina tnanu ^pofioUca emifia ? jQw/V non miretur , Summum Pontificemy alioqui virum optimum , ita ab inimicis Vniverfitatis induci potuifie, ut tam ^ehementer per-' fequeretur ^cademiam Parifienfem , quhd nollet alte^ rius Ordinis, & Inflituti homines in fuum confortium admittere ? Tunc enim ^cademici damnatum fuijfc^ Cuillelmi d San£lo ^more libellum mini^s impatientir ferebant: fcd^violari ab iflis hominibus , feu Mendi- cantibus ifua Privilegia, libertates imminuiy Statuta infringi, cum inimicis & ab inimicis cogi , converfari^ omnia haberecum acerrimis perfecutoribus communia, uno verbo cum percujforibus focictatem inire compelli, hoc 'veroyfupra qudm dici potefl, indignanttr ferebant. Et pag.363. hajc habet : ^nno MCCLXL ollavo KaL 'Junii .4lcxander IF. fnoritur : quo mortuo pacatiores
fuC'
ECCLESIASTICA 91
fuerunt Mufa Parifienfes , qms toto fui Ponfficatus
tempore durijjimi tra£lavit & perfecutus ejl ob ^illel"
mum de Sanilo ^more Mendicantium malleum , quos
ille tuebatur . Itane ^lexander ly. toto fui Pontifi-»
catus tempore Academiam Parifienfem perfecutus
elt , quia Willelmi d San£io ^more Dodoris Pari-
fienfis libellum contra Religiofos Mendicantes te-
mere fcriptum , & erroribus fcatentem profcripfit,
& Dominicanos ac Minoritas injufte vexatos , prse-
cipue ^lbertum Magnum , Thomam ^quinatem , &
Bonaventuram, fulgentia fuorum Ordinum , ac to«*
tius Ecclefiaj Luminaftrenuetutatuseft, Sandosq;
illos Dodores, qui non fandimonise foliim , fed Sc
dodrinac fplendore toti Orbi praelucebant , Magi*
ftrorum Parifienfium Collegio , e quo expulfi fue-
rantjauftorltate Apoftolica reftituit ? Itane , in-
quam, ^lexander IF. Academiam Parifienfem per-
fecutus eft , qui in fuis ad eam fcriptis Epiftolis ,
quse legi polTunt apud 5powrf^w«wa ad annum mcclv.
multis encomiis illuftribus illam celebrat , eamque
appellat Lignum vitx in Paradifo Dei : Lucernam
fulgoris in domo Dominii fcscundam eruditionis paren'
temifulgidum Solem do^irimc , qui per totum Orbem
clara inteltigentix lumen fundens , depellit ignorantix
tenebrasy ruditatis abfiergit caliginem ^aufert imperi"
tia nubilumy promit illuminationis auroram^ cognitio-
nis pandit ferenumi& lucidum fcienticc monflrat diem^
rigat documentorum fuorum fluentis paradifi omnem
terram , & bonorum influentiu dogmatum infiruit &
imbuituniverfHmy copiofisy & dulcibus fapientixfru*
ilibus reficiens Ecclefiamy Mundutn pafcens ; quia dc^
Parifiis, ^elut de parentis finu partus fcientiarum plu*
rimi prodeunt, de ipfa re£t^ ac perfettx difciplirm fo-
boks
5?i^> H I S T O R 1 A
botes gignuntur . Hinc procedit inclyta DoSlorum pro- fapia yhinc altaprogenies pron^enit peritorum y quibus Chrijiianus illujiratur populus & Fides Catholica ro- boratur , Profedo , quicumque tot encomia , qui- bus ^lexander /F, Pentifex Maxinius Academiam Parifienfem profequitur , femoto omnium partiuni ftudio,,& abdicacis omnibus pr^judiciis expcndere haud gravabitur , confeitim nuUo negotio fatebi- tur , Summum illum Pontificcm impense Acade- miam Pari(ienfem coluifle , & de ea optime meri- tum fuille, dum Fratrum Pr*Edicatorum ac Mino- rum, qui ex ipfius gremio fuerant exclu(i, patroci- niuni fufccpit ,.eosque reftitui juirit . Mortuus e(t ^Alexander Ll^. odavo Kalendas Junii anni mcclxi. ciim annos fex> menfes quinque , & dies totidem-* Eccleliam Romanam gubernaflet .
Pott Alexandri IF. obitum Sedes Apoftolica duobus menfibus & totidem hebdomadibus cum vacafletjinauguratus ell die iv. menfis Septembris anni millefimi ducentefimi fexagefimi primi Pon- tifex Maximus Vrbanus hujus nominis IF. didus ante Pontificatum Jacobus Pantaleon , natione Gal- lus in Trecenfi Urbe humili loco natus j utpote Su- toris veteramentarii filius,fed virtutibus dc dodri- na per inferiores dignitatum gradus ad Apofl:oli- cam Sedem elatus . Primum fiquidem fuit Canoni- cus Tricaflinus , dein Laudunenfis Archidiaconus , pofliea Virdunenfis Epifcopus, ^Alexandri if^. in Po- meriana, Pruflla, univerfaque Germania Legatus ; mox Patriarcha Hierofolymitanus , ac tandeni-* Summus Pontifex. Sub illius Pontiiicatus initium Michael PaUologus Imperium Conflantinopolica- num Latinis eripuit^Sc adGrsecos revocavit. Quod
cegre
ECCLESIA STICAs p$
acgre ferens Komanus Pontifex, facram Expeditio- nem indixit , quam ut averteret Michael 'PaUologus Gra^corum Imperator, £cclelise Grsecse cum Latina conjunctionem fe vehementer optare 3 miflisque.^ Oratoribus, quos (umma l^titia & humanitate ex- cepit Vrbanus ll^. facrae illud unionis negotium^ procurare, totisque viribus promovere fe velle fi- gnificavit. ^^«/r^fi^w Sicilise Tyrannum anathe- mate perculit Vrbanus IV.Euvn inCampaniam cum Saracenorum auxiliaribus copiis irrumpentem-j , contradlo Crucefignatorum exercitu fugavit , Rc- gnoque abdicavit, quod in Carolum Andegavorum Comitem, S.Iwc/o<z;/V/fratrem,de Cardinalium con- filio tranftulit anno mcclxiii. Feltum Corporis Chrifti quocannis in univerfa Eccleiia ritu folemni celebrandum inftituit idem Summus Pontifex • S, I{lchardumE^i{QO^i\m Ciceftrienfem in Anglia in Sanctorum album retulit , cujus Sandi Epifcopi vi- tam duplicem edidere Henfchenius & Papcbrochius inter Ada Sandorum menfis Aprilis, unam ex ^Joanne Cafgra^vio acceptam & defcriptam ab Au- dore Anonymo , alteram a Fr. I{adufho Ordinis Praedicatorum concinnatam . Monialibus Ordinis S. C/.2riC Regulam tradidit VrbanusIF. mitiorem , & teneri fexus infirmitati accommodatiorem ea , quam eis dederat S. Francifcus . Hinc Sandimonia- les illiusOrdinis, quiE hanc 'Uri?^»/ Pontificis Ma- ximi Regulam profitentur , Vrbanifl^ proptcrei nuncupantur. Obiit Vrbanus IV. fexto Nonas Odo- bris anni mcclxiv. poftquam annos tres , menfem unum & dies quatuor Ecclefiam Romanam rexif- fet , Vir fane magni ^nimi , eximix pietatis , & di- gnus diuturuiQri JPQntificatw • folt Intcrpontifi-
cium
p4 HlSTORlA
cium quinque menfium ab obitu Vrbani jr.eledus eft Pontifex Maximus Guidoy Epifcopus Sabinenfis, didus in Pontificatu Clemens IK Hic fuit natione Gallus, qui poft mortem uxoris, quam duxerat , & cx qua duas fiiias fufceperat , Sacris Ordinibus initiatus eft, ac primiim Podienfis , fiveAnicienfis Archidiaconus , indeque ejufdem Ecclefi^ Epifco- pus, ac paulo poft Archiepifcopus Narbouenfis , & ab Vrbano ll^. Cardinalis Epifcopus Sabinenfis creatus fuit, demiimque ob vitas integritatem,& in rebus agendis folertiam, omnium Cardinalium fuf- fragiis eledus eft Romanus Pontifex , dum abfens effet, & a Legatione Anglicana , ad quam ab Vrba" noll^. mifius fuerat , rediret . Hoc nuncio in itine- re accepto, Viterbium pervenit, & die xxi i. men- fis Februarii Cathedrae S. Petri Sacra anni mcclxv, coronatus cft . Primo ftatim Pontificatus ingreffu rerum contemptus Mundi, & incredibilisergapro- pinquos fuos moderationis pr^ebuit exempluiTL-». Scripfit fiquidem intcgerrimus ille Pontifex Epi- ftolam ad Petrum Grojfum nepotem fuum , qua ei fignificat , fe nullo pado velle , ut aliquis ex fuis agnatis obtentu ipfius fublimationis inHetur, fibiq; non licere , quod fuum non effet, dare propinquis • Promittit tamen fe daturum forori Petri Gro/Ji^ ^d qucm fcribebat, trecentas iibras Turonenfes,fi ipfa filio fimplicis militis, hoc efi:, nobilis, defponfare- tur ; fi vero altiores nuptias ambiret , nec unicum denarium largiturum . Hujus propofiti adeo tenax fuit Sanaiffimus ille Pontifex , ut non folum duas filias, quas, ut dixjmus , ante Pontificatum fufce- perat , innuptas reliquerit , fed etiam filio fratris^ iui Clerico , & tres CanQnicatus poffidentijuflerit,
ut.
ECCL£SIASTICA# PJ
t,duobus diniiUis, quem maxime optaretj unicum ^tinerec . Hujus SuinmiPontilicis , qui carni & uiguini nunquam acquievit^ Epiitolam ad Petrum 'rojfum de San£to <L/£gidio nepotem inum edidit in lis Annalibus Odoricus J^ynaldus , eamque Colle- :ores Conciliorum inferuerunt tomo 11.pag.830. erum, qui in propinquos fuos bencficia fic tem- erabat Clemens IF. Pontifex Maximus , in proxi- lum & pauperes fummas liberalitatis erat , & in-* mergentibus temporum difficultatibus Ecclefia- icas opes pro Ecclefia: utilitate profundebat . Si- iliae Regnum Carolo Andegavenfi, S. Ludo^jici Gal- arum Kegis frarri, Apoftolico jure donavit ,& re- ortatam ab eodem Carolo, novo Sicilias Regeainfi- lem vidoriam , in qua dcleti funt Gibellini , fanfredus Sicili^ Tyrannus ca^fus, ejus uxor , filii , : prxcipui Duces capti, gratulatus efl: idem Sum- cus Pontifex , & Conradinum Sicilise Regnum affe- antem anathemate perculit. Accepto de calamito- > Chriftianorum in Syria ftatu, & Soldani Babylo- ii progreflibus nuncio^ omnes PrincipesChriftia- os, fed prsefertim S.Ludovicum Galliarum Regem ifuccurrendum , bellunique Sacrum in Syria in- aurandum vehementer adhortatus eft , & nego- um habitum fub deceflbrc fuo Vrbano IF. dc-j nione Ecclefiae Grseca^ cum Latina , miflis ad M- ^aelem PaUologum Graecorum Imperatorem Viris eligiofis ex Pra;dicatorum Ordine Apocrifariis, omovere ac perficere in votis habuit . Ita Juris ifciplinam exade didicerat Clemens IF. Pontifex aximus , ut Durandus eum Lumenjuris , Platina-* irifconfultum totius Calliie fine contentigne frima^ m , & Onuphrius "^urecQnfHltgrum ^eritiffiuium
ap-
5)6[ H I S T O R I A
appellcnt . Viros dodos impcnsc coluit , & Saii tto Thoma ^quinati Neapolicanum Archiepifcopa lum obtulit,quem Sanctiflimus ille Doftoreximia fediibi coagenita humilitate, conftanter recufavit Denique , omaes Sandiffimi Ponciiicis numero poftquam explevidet Clemens ly. obiit Viterbii ii Vigilia Si. ^ndre£ anni mcclxvi i i. & in ea urbe. in Eccleiia Fratrum Praedicatorum fepulcus eft Rexit Ecclefiam tribus annis , menfibus novem-j> diebus viginti quinqu^ . Poft inortem Clementis /A Sedes Apoftolica, ob varia ^contrariaque Cardin^ lium ftudia vacavit annos duos , menfes novem c dies duos . Tandem fex Cardinales, in quos caetei alii ejufdem Collegii omnem fuam novi eligen^ Pontificis auaoritatem, editoCompromiffOj refi derant; elegerunt Thealdum , feu Thsobaldrm ,Pl centinum, Archidiaconum Leodienfem , qui tum temporis cum Chriftiano exercitu in Syria deg bat. HuiceleaionifaaseKalendis Septembris aii ni MCCLxxi. omnes Cardinales lubeatiffinie un- ore, una mente,communibusque fufFragiis confci * krnntySLcThealdumKomSim e Syria reverfum vi Kalendas Aprilisanni mcclxxii. in BafilicaS.Pec Romanum Pontificem, didum Gregoriam X. ina gurarunt . In res Palseftinx pluriaium intenc fuit Summus ille Pontifex, & ficut , e Syriaa tcquamdifeederet, promiferat his verbis : Si ob tus fuero tui Hierufalem , oblivioni detur dextt we^,omnem adhibuit follicitudinem , ut fubfidi: iiova Chriftianis in Oriente mifitantibus fuppedi rentur,& ut Gra^ci,quibus Michael Pakologus imj rabat,deturbato e Solio Coftantinopolitano Bala m , ulcimo ex J.atiuis Conftantinopolitanolmpc ;
19
EcCtESIASTlCA* 91
tore,ad fidei\& Conununionis Apoftolicg Sedis uni-
tatem revocarentur . Metuebat quippe, ut jam ob-
fervavimusj Michael PaUologas y novus Grsecorum
Imperator, Principum Latinorum adversus fe con-
fpirationem, quam ut a fe difpellere ftuderet , Gre^
gorium X. Romanum Pontificem nov5 fidei profef-
lione , & EcclefisB Grseca: cum Latina unione fibi
conciliavit . Eam ob rem, Gngorius X. Concilium
Oecumenicum Lugdunenfe IL celebravit anno
MccLxxiv. in quo Grseci Spiritus Sanfti a Patre->
iFilioque proccifionem feftis vocibus agnoverunt ,
Terra: Sanfta? decreta funt auxilia , & fancita falu-
berrimis Statutis Ecclefiae Difciplina • Sed de hoc
Conciiio Generali Lugdunenfi fecundo uberiiis ia
quarto CoUoquio diiferemus . B^dulphi Imperato-
ris eleftionem confirmavit Gregorius X. & ^lphon*
fo Caftellae Regi fuafir , ut Imperii juribus cederer,
ficut in fuperiori Colloquio obfervavimus . Italiae
Provinciis acCivitatibus pacandis, & GibeUino-
rum, Guelforumque faftionibusjquibus tota Italia
perflrepebatjextinguendis ,totum fe dediditSum-
iiius ille Pontifex , & in id prsefertim incubuit , ut
Chriftianorum Principum arma ftringerentur in»>
fidei hoftes, maxime Saracenos^ad quos profligan-
dos fcripfit ad Philippumni. Galliarum Regem , ut
fubfidiarias copias in Syriam mitteret, eidem Regi
3oftea gratulatus eft, quod fumptis Crucis Infigni-
)us, Sacram Expeditionem in Syriam mitteret , cU
]uc Gallicani Cleri decimas concefiic , ad confi-
:iendum contra Saracenos bellum neceflarias.Mor-
:uus eft Grsgorius X. Aretii in Tufcia die x. Janua-
ii anni mcclxxvi. cum fediflet anaos ab eledione
juatuor^ mcnfes quatuor, & dies decem ; i Confe-
Tom.F. G cra-
5)8 H I s T o R I A
crationeverotresannos, novem mcnfcs, &dies quindecim . Eum miraculis poft mortem claruiflc, teftantur Ptolom^us Lucenfis, & S. ^ntoninus . Idem ctiam legitur in Monumentis Aretince Ecclefi^ , & in Vaticano Codice a noftro Bzovio in Annalibus Ecclefiafticis laudato .
D. Fuitne diuturnior Pontificatus Succeffo- ris Gregorii X. ?
}A. Innocendus F.Hadrianus KSc ^oannes XX. qui poft Gregorium X. Sedem Romanam tenuerunt, breviffimum Pontificatum geflerunt • At enixrL-> , poft Jufta Gregorio X. a Cardinalibus, ut moris eft, perfoluta, Petrus de TarentafiayUpifcopus Oftienfis, cx Ordine Fratrum Pr*edicatorum aiiumptuSj vitse integritate & praecellenti eruditione prseditus, ele- ^us fuit Romanus Pontifex, diftusq; Innocentius V. quem acerba mors fexto menfe Pontificatus per unum alterumque diem inchoato rapuit, & fpes ivL- gentes ab Ecclefia de illius regimine conceptas^ pra^cidit die xxi i. Junii anni MCCLxxvi.Pr*eter fin- gularem eruditionem, librorum, quas adhuc fuper- funt monumentis, conteftatam , paremque moruir fanaitatem, formam & pulchritudinem dignanu Imperio, qua fui S^culi hominibus prseftabat Inno centius F.Pontikx Maximus,multis aliis praeclarif fimis dotibus y ex quibus quamplurima in Rempu blicam Chriftianara bona derivarunt , in Ecclefia. prsefulfit, caque in Pontificatu prudenter feliciterq peregk, qux multorum annorum ^quare & implc re fpatia poffent . Innocentio V. fuffedus eft Ottok nus Patria Geauenfis , Diaconus Cardinalis Titu Sandi Hadriani, ob idque didus Hadrianus V. cuju Pontificatus brevifl: us fuit . Obiit fiquidem V. -
tCJ'
ECCLESIASTICA» 99
terbii altero ab eledione fua menfe necdum exple- to, die videlicet xviii. menfis Augiifti an.MCCLXxvi. Hadrianum V. in Pontificatu excepit Petrns ^idiani laatione Lufitanus j Cardinalis Epifcopus Tufcula- nus, didus Joannes XX. Fuit hic Pontifex eximise eruditionis vir3& in Phyficis prsefertim^ac in Medi- cin« Difciplina verfatiflimus. Ad pacem inter Prin- cipes Chriftianos conciliandam,ad debelJandos Fi- dei Chriftiana^ hoftes,& ad promovendum S.Uoio- nis Ecclefias Graecae cum Latina negotium omnes fuas curas convertit. Hinc Philippum Galliarum Regem ad Syriacam Expeditionem^quam voverat, ^erficiendam, miflis Legatis , vehementer adhorca- :us eft . Petro Aragonum Regidecimas ad propul- andos Mauros , qui ia ejus Regnum irruperanc , :onceflit, ficut & Guidoni Flandriae Comiti, qui Sy- iae defenfioni arma confecrarat. Mifit etiam idem mmmus Pontifex Legatos Apoftolicos ^acobum ac ^alvium Ordinis Fracrii Praedicatorum ad Michai^ em PaUologum Grsecorum Imperatorem 3 & ab eo )btinuit5 ut jurtitam a fuis Oratoribus in Concilio 3enerali Lugdunenfi IL utriufque Ecclefi^ Graeca: k Latinas unionem coram Legatis ApoftoHcis con- irmaret, ut liquet ex Litteris ejusdem Imperatoris ih Odorico I{aynaldo relatis ad annum mcclxxvii» ^lum.xxi. Viros litteratos , tefte noftro Ptolomico ^Mcenfiy fingulari afFedu compledebatur , fbvebat , )eneficiis cumulabat Joannes XX. quem alii appel- ant ^oannem XXI. quique tam infelici , quam ino- )inata & prasmatura morte extinftus eft . Soluta iquidem Camer^ fuse contignatione , eaque fubin- le corruente, inter ligna & lapides collifus ac op- Jtelius eft , indeque segre retraftus , fex dumcaxat
G 2 dies
lOO H I S T O R 1 A
dies poft cafum vixitj obiitque Viterbii menfe Ma- joanni mcclxxvii,
D. Ex tam deplorando Pontificis cafu pro- be intelligOj quam riuxse &inftabiles fint res huma- tix , quamque lubrica & anceps fit earum conditio, Sed, ne hujusfunefti & acerbi interitus intempefti- vo ludu diutius te detineam, perge qu«fo, aliorum Pontificum,qui decimotertio Sa^culo Ecclefiam^ Romanam gubernarunt 3 texere Catalogum .
M, Prorrada poll "^oannis XX. obitum ad fex menfes Romani Pontificis eledione , tandem-k eledus eft ^oannes Cajetanus , patria Romanus , ex lUuftrifllma Urfina Profapia oriundus , cui adhuc puero San(9:u$ Francifcus fupremam Pontificatus dignitatem fuerat auguratus, atque Ordinem com- mendarat fuum • Diaconus erat Cardinalis S. N/- colai in Carcere Tulliano , a quo fibi in Pontificatu Domen fumpfit , diftusque eft Kicolaus III. Tanta-j» fuit hujus Summi Pontificis morum sequabilitas, & inrebus gerendis fingularis prudentia, ut vulgd Compofitus appellaretur • Ele(9us eft die S. Catbarim^ Martyri Sacra anni mcclxxvij. & die S.Stephani Protomartyris ejufdem anni confecratus . ^lpbon" fum Hifpania^, & Philippum Galliarum Reges iater fe acerrime diflidentes^miflis ad utrumque LegatiSj conciliare pro viribus ftuduit , quod tamen exitu caruit. Florentinorum diflenfiones fedavit Sum- mus ille Pontifex , &, extindis Guelphorum , Gi- bellinorumque faftionibus, pacem ^ cujus erat ftu* diofiflTunus , in Italiam feliciter revocavit . Ladis Uum Ungarix Regem, Cumanis Paganis faventem injedis Cenfurarum minis ad oflicium reducerc- cura,vit • Ut Jicclefip? Gr^c« cum Latina conjun<5li<
i
ECCLESIASTICA^ 101
irl Concilio Lugdunenfi fada, firmaretur; ftrenuain
navavit operam>datis pluribus ad Michatlem Pa^
Uologum Grscorum Imperatorem, ad ^ndronicum
cjus filium,ad Patriarcham Conflantinopolitanum,
casterosque f^rasfules Grsecos Litteris . De Judceo-
rum> &Ha:reticorum converfione multum follici-
tus verbum Dei Judaeis pradicandi Fratribus Prsc-
dicatoribus Provinciam demandavit, variaquo
poenarum gcnera in Catharos j aliosque Hcereticos;
promulgavit . Regulam Fratrum Minorum explicuit
idem Summus Pontifex celebri illa Conftitutionc ,
qua: incipit: £^7/^ quifeminat, qua rerum omnium,
qua Ordini Af/»or//wconcederentur , ufu dumtaxac
^Fratribus permiflb,dominium Sedi Apoftolica: re-
!ervavit . Quod dominium Joannes XXI. quem alii
iicunt XXIL in Extravag. ad Conditorem , ut Com-
nenticium & nullius utilitatis abdicavit . Obiit
r^icolaus III. in Caftro Suriano Apoplexi^ idus iii->
Ddava Afiumptionis Deiparas Virg. ann.MCCLxxx.
um annis duobus &c menfibus novem , minus duo-
)us diebus^Romanam Ecclefiam rexiflet. Ejus Cor-
' ms Roniam delatum in Baflh"cam S.Petri in Sacel-
0, quod in honorem S. 'Nicolai excitaverat , condi-
j um eft. Sub Pontificatu hujus Papa^ Nicolai Ill.hoc
ft, anno MCCLxxix.pia Caroli II. Saletnitani Princi-
is, & Sicilia: Regis fihi difigentia Sacrum B.Mari^
lagdalen^e Corpus in Gallo-Provincia, leu in San-
:i Maximini Villa (inSo, inventum teftantur Ber^
trdus Guido, Jordanus^ & Ptolom^us LUcenfis j qui-
jsipfe etfi lubentiHimdfubfcribam , & pr^pofte-
m ea de re ^oannis Launoii ( cui , ob nimiam ve-
•iftiflimos quosque Sanftos ^ e Cdelo detrudendi
•uriginem , Sanilortim cverjoris cognomca adbas-
G 3 iit)
1
102 HlSTORlA
fit) dubitationem explodi meritQ debere cenfeam;
non pollum attamen , ut libere dicam , qiiin ceii fi-
ditium repudiem miraculum, quod Sylvefier Prie"
rusy Sc Bzovius ad annum mcclxxxiii. referunt , li-
, berationis C^rc?// //.Salernitani Principis ecarcere
Barcinonenfi , inquo ab ^lphonfo Aragonum Rege
detinebatur , ejusque Narbonam ufque mirabilis
translationis, nulla ope humana fada?, fed fola vir-
tute B. Mari£ Magdalen£ , quse ei indicavit , quo
loco ejus reliquix delitefcerent, utque inventas ho-
iiorificentiiis collocaret , ac ibi Ccenobium Fr^tri.
bus Praedicatoribus extrueret, dotaretq; prsecepit.
Hoc, inquam , miraculum Caroli II. Salernitani
Principis e carcere Barcinonenfi liberationis virtu-
te B. Marise Magdalenae fada: , loco fabulse haberi
debere , ex eo maxime evincitur y quod inventio
Corporis B. Maria? Magdalena;, ejusque in loco ho-
noratiori, juiru laudatiPrincipis Salernitani Caro
U IL collocatio fac5ta fuerit , ut convenit inter om
nes Hiitoricos , anno mcclxxix. Liberatio verc
Caroli IL Principis Salernitani contigcric dumtaxa
a.nno mcclxxxvi i i. fub Pontificatu Hicolai IF. fi
cut diferte teftantur Scriptores co^vi , 6c probatK
fimse fidei Guillelmus Nangius, ad ann.MCCLxxxvm
Vauliis Q^milius in Philippo Pulchro , Jounnes FilU
ms lib.y. cap.i 14. Ptolomms Lucenjis cap. 24. H;
ftoria?, S. ^ntoninus , Platina in Nicolao IV. Mariar,
lib.i^. cap.14. & 'Wal/inghamus ad ann.MCCLxxxi:
Addoetiam , liberationem C^ro////. Principis Si
lernitani e carcere Barcinonenfi contigilTe fub Po
tificatu JSIicolai IF. Summi Pontificis, hoc efl:, ani
milleiimo ducentefimo odogefimo oftavo , aper
conftare ex jEpiftqla ^;u(dem Papse HicQki IV. •
P/
EcCLESIAStlCA* lOJ
Philipptm PHlchrum Galliarum Regem, cujus frag- menta Annalibus Ecclefiafticis inferuit Odoricus ^aynaldus ad annum mcclxxxvi 1 1. Num^xvi^
D. Famam Nicolai UL Pontificis Maximi du- plici potiflimiimex capite profcindebat nuperrime morofus quidam ac fuperciliofus Cenfpr. £i fiqui- dem vitio vcrcebat , quod confcius fuiflet conjura- tionis adversiis Carolum Sicilias Regem a ^oannt^ Prochitay viro fceleratiffimo, initse cum Petro Rege Aragonum, & Michaele PaUologo Grsecorum Impe- rratore, de invadenda Sicilia • Quam Conjuratio- lem nefarie fufceptam j csefis poftea omnibus ad anum in tota SiciJia Francis per immanitatem poft lominum memoriam maximam executi funt . Prae- :erea, diditabat idem Cenfor y Nicolaum Ul. m fua Conftitutione, Exiit quifcminat , qugc legitur ia Se- cto, Tit. De Verborumfignificationei definiifle, abdi- :ationem omnium rerum tam in fpeciali, quam ia :ommuni , verbo & exemplp Chriftum Dominun^ iocuifl[e , quod tamen erroneum & haereticum efle Joannes XXI. quem alii dicunt XXIL in fua Confti- rutione, qua? incipit his verbis: Ciim inter nonnullos^ iecretorio judicio declaravit . Ab his duobus ac- :ufationis Capitibus Nicolaum ///. vindicandi tibi onus in pra^fentia incumbit .
M. Proclive eft hsec duo accufationis Capita amoliri a 2^icolao III. Pontifice Maximo 3 ejufquc.? ?amsB,quam maledico dente carpere aufus elt afper- rimus ille Cenfor , integritatem demonfttaro . :^6denim primum Caput fpedat , nefarium vide- icet de Gallorum in Sicilia Ccede confilium cum.^ SiicoLio IIL communicatum,oppid6 falfum eft, ficuc :olligitur ex locupletiflimo ^gidH Cardinalis Vi-
G 4 ter-
104 H I S T O R I A
terbienfis teftimonio: Cades GallorHm , inquit ^ ift SiciUafa£la (Fefperas SicuUs dicunt) turbari in Italia omniay Hicolao extin£io cujiodepacis . Nou potuiflet autem ojEgidius Cardinalis appellare Nicolaum ItU Cuftodem pacis , fi revera Summus ille Pontifex ' pr^edidtse conjurationis,& tragicx proditionis con- icius fuiflet . Non me latec Scriptores Italos , i^'- cordanumy Villanium, S. ^ntoninumiBlondimy fazel" lumy Summontium afferere, Nicolaum IIL follicitatum a Joanne Prochita huic conjurationi manus dedif- fe , eo quod infenfus eflbt Carolo Siciliae Regi ob re- pulfam , quam paflus fuerat cum quibufdam ver- borum aculeis, dum ab ipfo poftulafiet , ut neptem fuam Vrjino nepoti uxorem traderet. At illos Scri- ptores Italos falfis rumoribus temere Sc mendaci fama in vulgus fparfis plus sequo credidifle exifti- mo, quia verofimile non eft , JSlicolaum lll. qui ab ipfo Pontificatus fui exordio pacem & concordiam inter Carolum Sicili^ Regem , & Michaelem Palmlo^ gum Imperatorem Graicorum ftabilire pro viribus fategit, quique probe norat, deceffores fuos Vrba^ num IV. & Clementem IV. exconimunicato Manfredo, & omni jure Regni Siciliae exuco , Regnum Siciliae detulifle Carolo Comici Andegavenfi, S.Ludovici Galliarum Regis fratri, Francosque nihil miniis cogitantes enixis precibus adillud Regnumfufci- piendum foUicitafle, non eft, inquam, verofimile-^, Islicolaum III. tam facile mutafle fententiam, & noa folum Carolum Sicilix Regno , quo a Romanis Pon- tificibus donatusfuerat, privare , veiiim etiam ini- quas contra omnes Gallos in Siciliae Regno degen- tes conjurationi aflenfum prsebere voluifle . Sed laudatos Scriptores Italos deceptos fuifle , dum-»
nar-
£CCL£SIASTICA« lOf
tiarrant Hkolaum IIL confciunn fuifle conjurationis adyersus Carolum Sicilias Regem , ex eo maxim^ fuadcri poteft, quod iidem Scriptores fimilicer rc- ferunt, Maninum Ih vulg6//^.appellatum , iV/Vo- Lii IIL fucceflorem , confenfiiTe privato ccrtamini, Burdegalse, ceatum Equitibus utrinque concurren- tibus, committendo, ad quod Petrus Aragonum-j Rex,qui Siciliam invaferat, provocavit Carolum Si- cili(E Regem. Quod tamen falfum effe^inquit Spon- dantis ad annum mcclxxxh .)apert^ probant litce- XX ab eodem Martino Romano Pontifice ad Caro^ kw?, quibus acerrime cum redarguit , quodadeo temerarie confenferit hujufmodi damnabili & da- mnatocertamini,eique fubdebitoipfi Pontifici, 8? £cclefiae Roman« fidei & homagii omnino injun- xit,ut ab eo fub poena excommtmicationis abftine- ret, & omnes, qui ei auxilio, confilio , vel favore.^ aflifterent, etiamfi Regia vel f mperiali dignitate fulgerenCjCadem cenfurairrecitos declaravit. Sicut crgo audiri haud debent Scriptores Itali,dum afle- runt Martinum Romanum Pontificem pafto Reges inter Aragonise & Sicilise fingulari cercamini con- fenfiflb, ica nobis fublefta eorumdem Scripcorum^ fides eflfc debet,'dum fcribunt , Wcolaum HL conju- rationis a<lversus Carolum Sicilig Regem,& iniquif* fimg Gallorum cgdis confcium fiiifle •
Nec minus a vero aberrarunt hi, qui putarunt 'Hicolaum III. definiiflfe in fua Conftitutione , qus incipit . Exiit quifeminat , Ghriftum terum aliqua- rum , carum prsefertim quibus utebatur , vel quas ad fuos & fuorum Difcipulorum ufus accipiebat , nullum dominium habuiflc • Id cerce in prsedifta^ Conftitutionc non decernit 'Hicokus lll. kd foluni
afle-
10<f H I S T O R 1 A
aflerit, Chriflum abdicationem abfolutifllmam do- miflii rerum temporalium tam immobilium, quam mobilium , in communi & infpeciali, verbo 3c exemplo docuifle, quod fane veriflimum efl: . Sub- dittamenidem Summus Pontifex, Chriftum, pras- ter hoc vitae genus , aliud , dum viveret > fuo com- mendafle exemplo, (i quidem Loculos cum Apofto- lis poflidebat , ex quibus emi jubebat neceflaria-» ad communem vitse fuftentationem , & pauperibus etiam eleemoiynam erogari . Sic enim ait Summus iile Pontifex : Infirmorum perfonam Chrifius fufcepit in Loculis , & infirmorum imperfe^ionibus condefcen- dit . Hoc eft , Chriftus Dominus dignatus k(c ac- commodare imbecillitati & imperfedioni naturas noftr« multis neceflario fuftentand^ fubiidiis, qux non nifi pecuniis comparari pofliint , Loculos hu- mano more , feu cum vero dominio , habere vo- Uiit . Non negat igitur Nicolaus lil. Chriftum ha- buifle aliquando rerum aliquarum , earum maxime quibus utebatur , dominium , ac fubinde nulla eft pugna inter hunc Romanum Pontificem , & ^o- annem XXL quem alii dicunt XXIL quia ^oan- nes XXI. in fua Conftitutione cum inter nonnullos , definivit dumtaxat Haereticum efle negare, Chri* ftum & Apoftolos aUquid habuifle in communi, licut tum tcmporis pervicaciter docebant quidam Minoritse, qui de fua paupertate ambitiofius,quam reh*giofius difceptantes , magno animorum «ftu Chriftum & Apoftolos nunquam aliquid in com- muni pofledifTe pertendebant , & omne a fe bono- rum dominium amoliebantur , atque in Sandam-^ Scdem rejiciebant, ufum fibi tantiim refervantes, ficut opportuniiis in fequeatibu$ Colloquiis cx- pendemus. ' V^-
ECCLESIASTICA. lOJ
D. Vacavitne Sedes Pontificia poft Wcolai ///• )bitumj qui , uti annotafti,contigit anno mcclxxx. M. Sunt quidam Dominicani Scriptores , qui 3oft Bzo^ium ejufdem Ordinis , Annalium Baronii iContinuatorem,alTerunt, Joannem Fercellenfem Or- dinis Prsedicatorum Generalem Magiftrum , mor- :uo Nicolao III. Pontifice Maximo , eledum fuiffo lin Romanum Pontificem ; Sed , ciim abfens eledus :^uiflet , antequam Cux promotionis nuncium acce- ;:nfl'et , vita fundum elfe . Nolim quidem ipfe Fa- iiiiiliaK Dominicana: , cui nomen dedilfe eximiae f«- licicatis , & fummo femper honorisloco ducam^, gloriamdeprimere, quani potiiis , quamdiiifup- petent vires , promovere curse ac cordi jugiter ha- bebo ; ad Hiltorij? tamen Ecclefiaftica? elucidatio- nem ingenue hic fatebor, hanc creationem Joannis iVercellenfts m flomanum Pontificem poft mortem Wcolai III. meram efte fabulam , quae non foluai-* Ptolom^i Lucenfis , & Sancii .Antonini filentio alio- rumve graviflimorum Audorum , qui de Romani$ Pontificibus fcripferunt,aut Eccleuafticam HiTio- riam concinnarunt , auctoritate convinci^ur , fed ctiam cum ratione temporum cohajrere minime poteft. At enim, Nicolaus III. ut jam diximus , mortuus eft anno mcclxxx. & ^Joannes Vercellenfis obiit anno mcclxxxh i. ut videre eft in Chronicis Ordinis Pra^dicatorum , & m Scriptoribus ejuf- dem Ordinis . Si ergo Joannes Vercellenfis iinme» diate poft obitum JSlicolai III. in Romanum Ponti- ficem fuiflet eiedus , omni procul dubio , fux ele- dionis nuncium accepifletj ciim e vitadumtaxat migrarit anno MccLxxxiii. quo anno nuUa fieri pocuitPontificis Rgmaui ele(aio,Sedence jam Mar-
tm
io8 H I S T O R I A
tino II. qin vulgo /^. appellatur . Hac itaque mifsS, fabula , qua non eget Familia Domiuicana veris & innumeris, ut oltendam in fextoColloquio , cu- mulata honoribus,certum & indubitatum ert apud omnes Hilloricos , poft Nicolai IIL obitum Sedem Apoftolicam , ob tumultus occafione Hannib^l- deniium & Urlinorum aemulationis exortos,per fex menfes vacaife ^ &: tandem conimunibus fuffragiis electum efle in Romanum Pontificem viii. Kalend» Martii , feu die Cathedras SanSti Petrif^cra, , anni MccLxxxi. Simonem de Bria j natione Gallum , Ti- tuli San£la Cacilia Presbyterum Cardinaleni l qui in EcckfisL San£li Martini Turonenfis ciim oJim-> Canonicus fuiflet , & facri serarii Prsefedius , Mar- tinus appellari voluit . Martinus IL juxta ordinem Romanorum Pontificum > qui eo nomine donati funt, nuncupari deberet , /icut eum vocat Henri^ cus Stero i\\ Annalibus, ufus tamen obtinuit, utdi- catur Martinus IF. moribus generofus & magnani-- mus , & d cupiditatepro fe velfuis alienus , Ecclejia* Jiicique ^uris zelator, ut ait S. ^ntonius , qui etiam teftatur, Summum illum Pontificem fratri fuo, qui ftatim ac audierat creationis ipfius nuncium , ex Gailia ad ipfum gratulabundus advoJaverat,modi- ca tantum munera , Sc itincris expenfas tribuiflo , dicendo : Bona effe Ecclefia , non fua , qu£ in Conjan^ guineos profundere non liceret. O fententiam au- ream , cedro dignam , ac marmori infculpcndam ! Pontificiam dignitatem > quam modefte de fe fen- tiens , variis adhibitis cxcufationibus , declinaro conatus fuerat ,intrepida conftantia fuftinuit . A//- chaelem Palceologum , Graecorum Imperatorem , ab unione cum Ecciefia Latina in Concilio Lugdunen-
fi
EcCLESr ASTrCA. lop
[ per Oratores fuos jurati , & proprio deinde Sa-
ramento coram Legatis Apoftolicis confirmata
^ rarcaJevitate recedentem anathemate perculit. Si-
[ ulorum proditionem , & immanitatem a laeculis
i lauditam , qua in ipfa Pafchatis folemnitate^dum
^^ampana? ad Vefpertinum Officium pulfarentur ,
unde SicuUrum Fefperarum nomen ) omnes ad
rnum Gallos cujuslibet fexus , setatis , conditionis
l: ordinis , indifcriminatim confoderunt , execra-
: iis elt Martinus Papa . Petrum Aragonis Regem^
efarise iflius conjurationis participem ^ & Regni
Micilias invaforem,diris folemni Bcclefi^ ritu devo-
I it,eumque,EccIeiiafticas Cenfuras contemnentem,
.egno Aragonia^ , & Cataloni^ ac Valentiae Prin-
ipatibusprivatum edixit , & ejus fubditos a jura-
leuto fidelitatis abfoivic : Aragoniae vero Rc-
num , aliafque Petri Ditiones , Philippo , GaUia-
um Regi , adjudicavit , ut Carolo Falejio , filio fuo
iiinori , ex ipfius P^m forore fufcepto , eas armis
indicaret , fub clientela tamen Sedis Apoftolicse ,
ercis conditionibus poflidcndas . Anathematis
^ntentiam tulit in Panormitanos , & ineos,qui
legnum Sicilise Carolo Regi fiduciario jure ab Ec-
le(ia traditum invaderent , vel conjuratis opem_>
srrent : Pugnaturis vero pro Carolo , legitimo Sici-
ix Rege , (i inpraslio caderent , eamdem concelfit
ndulgentiam , quam Crucefignatis pro Terr« San-
:tx recuperatione ^aut defenfione , fui Decellores
argiti fuerant . Felix Carolus^ fi Optimi illius Pon-
ificis confih'is ac mandatis morem gefliilet ! Sed
;jus mandata negligens, delufus eft a Petro Arago-
\ix Regc , qui dolo rem agens , eum ad fingularC-^
i :ertamen provocavitiea lege ut vidoris pr^mium
ciiec
IIO H I S T O R 1 A
cflet Siciliae Regnura , infamia pugnam detreaaa-
ais . Dolum non fubodoratus generofior Carolus ,
Burdegalam , aflignatum certamini locum, fe con-
tulit , ubi fe delufum tandem agnovir, non compa-
tente Pi^/^ro Aragoniae Kege . Sic dolus virtuti pra?.
valuit . Perdidit Siciliam Carolus fortitudine , e^
potitus eft Petrus Aragonia: Rex, minus de fama
fua , cujus jam jac3:uram fecerat , quam de Sicilias
Regno , quod invaferat , injufte retinendo fol-
licitus . Obiit Martinus IF. Perufii , iv. Kalend.
Aprilis anni mcclxxxv. eumque poft obitum mul-
tis claruifle miraculis teftantur Martini Poloni
Continuator , Guilletmus iSlangius , & Audor Vi-
tx MS. Martino Il^. confentientibus fuffragiis fub-
rogatus eft in Sede Apoftolica "^acobus Sabellus ^no-
bilis Romanus, San£i^ Maria in Cofmedin Diaconus
Cardinalis , iv. Nonas Aprilis ejufde an.MccLxxxv.
diftus in Pontificatu Honorius IV. qui Deceflbris
fui veftigiis infiftens , ^acobum , filium Petri Ara-
goni^Regis ,paternaj tyrannidis ha^redem, qui Si-
cilia? fceptra arripuerat , ejufque matrem C{?^^y?^««
tiam ,fi\id,m Manfredi Sicilise Tyranni , anatheniat^
confixit . Ladislaum Ungariae Regem^ qui, repudia-
ta legitima uxore^cum pellicibus polluebatur, fuo-
que familiari confortio Infideles Cumanos , Tarta-
ros , Neugerios , & Saracenos dignabatur ,acerri'
me redarguit, & in eum , ni Reginam reciperet, &
maritali complefteretur affeftu, atque Infideles h
fuafocietate ablegaret , Anathematis minas inten-
tavit . Plures Epiftolas fcripfit Summus ille Pon-
tifex ,quaj referuntur ab Odorico I{aynaldo , Bzcuio
& ^adingho. Extat etiam in BuUario Romanc
ejufdem Pontificis diploma , quod incipit : Olini.
Feli
£CCL£$IAST iCkm 1 1 1
'elicis y anno mcclxxxvi. datum , quo novam Men-
licantium Scdam , fub nominc Ordinis Apoftolo-
um ^ a nefcio quibus iniUtutam damnavit • Sedic
luobus annis , & uno die , a^rque e vita migravic
lomse die Cxti^ Domini , qux incidit in diem.^
II. Aprilis anni MCCLxxxvii. Poft iliius obitum
acavit Sedes Romana menfibus decem , & ofto-
i^ecim diebus , lioc eft, uiquc ad diem xxi i. men-
isFebruarii fefto Cathedrse Sandi Petri Sacram-f
t nni MCCLxxxvi 1 1. qua die Romanus Pontifcx ele-
tus eft Hieronymus ^fculanus ^ tituli Saniia Puden* ^
iance Cardinalis, ex Ordine Fratrum Minorum af--'^
jmptus 5 non vero ex Ordine Fratrum Pr^edicato-
um , ficut per errorem , aut memoriae lapfum ob-
epfit Dupino tom. lo. Bibliothec^ Scriptorum Eccle^
aflicorum pag.57. Primus fuit cx Ordine S. Franci-
it:i Romanus Pontifex , dictufque eft Nicolaus IF.
ui i fufcepta Ecclefias adminiflratione , ftatim ad
omponendas res Siculas animum applicuit.Siculis
aflit ut ad obfcquium Ecclefi^e redirent , & ad*///-
honfum Aragoniae Regem Lcgajos mifit ptoCaroli,
ognominati Claudi , Principis Salernitani ik Sici-
.X Regis 5 qucm in carcere Barcinonenfi captivum
letinebat, liberatione . E carccre dimiflus quidem
ft Carolus ^ fed afperrimis conditionibus ei iru>
ionventu Olcronenfi impofitis , quas Kicolaus IK.
efcidit y & Carolum Siciliie & Apulise Regem coro-
.avit . Inde tamcn acrius rccruduit beiium inter
raedidum Carolum Sicilia^ Regem , & Jacobunu
jufdem Rcgni invaforem , Mphonfi Aragonum
lcgisfratrcm . Dc ReligioneChriftianaapud bar-
•aras nationes propaganda multiim fuit loUicitus
iicolaus IV. mifitque Religioibs tam ex OrdincLp
Fra-
111 HrSTORlA
FratrumPrasdicatorum , quam ex Ordine Fratrum Minarum , quibus Verbi Divini nationibus a fidc Chriftiana alienis praedicandi provinciam deman- davit , quorum Apoftolicis laboribus apud Tarta- ros Chriftiana Religio ita effloruit , ut ^rgonliex, ejufque coaiux Chrifto nomen dederint , quorum converfioni gratulatus eft WcoUus IF. Epiftoh's decima Ubri primi, & duodeeima ad ^rgonem Re- gem . Caufam etiam Chriftianorum inSyriajquo- rum rcs inclinata erat,apud Principes Chriftianosi prsefertim apud Reges GaHise , & Angh'a:, vehe- menter folHcitavit . Quin & ad tuendam Urbem-» Ptolomiidem multos milites ipfe proprio sere tranfmifit . Hunc Summum Pontificem egregi^ doftum fuifle , & ex omni fere Rch*gione viros op* timos & dodos Cardinales creafle,ac Romam pulr cherrimis «dificiis exornafle teftatur Joannes Stel^ la Vcnetus in fuo Commentario cie Vita & Moribtis ^gmanvrum Pontificum . Obiit Islicolaus IF. die Sa- ' era Parafceves , feu dic ly. Aprilis anni mccxcii. annum agens Pontificatus quintum . Poft mortem Hicolai I^^. Sedes Pontificia , ob Cardinalium dif- fenfioncm , vacavit anms dsaobus , menfibus tribus &dieuna, cum tandem dic v. menfis Julii anni Mccxciv. Summo omnium confenfuf cledus cft Summus Pontifex Perr»^ de Murrone, Sanftus Ana- choreta, &nov3e CongregationisReligiofaB, quas Coileflinorum poftca dida eft, Auftor . In afpera ac remota Apulix folitudine rerum divinarum con- tempjationi , & corpori macerando intentus erat vir ille fanditate illuftris , diim de fuacietlion^ nunciuni accepit , ac ftatim , ut erac vcrepius & , humiiis , fugam arripcre cogitavi; , fed a popuk i
deten
ECCLESIASTICA. II3
dctcntus y in urbe Aprutii ^quiU , volens nolens , inauguratus cft , didufque Cc^kftinus V. qui tamen paulo poft fe ad hanc dignitatem minus aptum^-» agnofcensjtantoq; oneri ferendo imparcm ftntiens, oneri & honori cederc ftatuit^adduftus potiflTimum confiliis Cardinalis Benedi^i Cajeuni , viri fagacisj callidi , & rerum gerendarum gaari, qui ipfum di- vini judicii metu , ut fc Pontificatu abdicaret , dc- terruit ; non vero , ut quidam inepte fabulantur , vocc pcr tubum fida, & quafi caelitiis dimifsa , ci, ut Pontificatum deponeret, perfuafit . Tandem , poft quinquc mcnfes & dies odo PontificatuSjCo?/^* /iinus y. ornamcnta Pontificis in Confiftorio exuit menfe Dccembri , & die Sandha Lucia facra anni Mccxciv. cditaquc Conftitutione , qua ceflioncm hujufmodi ficri pofle pronunciavit, ftupendum hu- inilitatis cxemplum , & magnum fpretas humanac felicitatis reliquit argumentum , quod omnis setas mirabitur , nulla dcinceps fortaflis imiiabitur . Obiit Cosleflinus l^. annoMccxcvx. in Arce Fumo- nis , ubi Bonifacius VIIU ejus fuccefl^or illum reclu- ferat,metuens ne ipfius fimplicitate aliqui adSchif- ma in Ecclefia conflandum abuterentur . £um poft mortcm miraculis clarum Clemens K Pontifex Ma- ximus folemni ritu in Sandorum album retulit . Caleflinum V. In carcerem a Bonifacio yuu ejus fuc- ccflTore , conjedum, hxc de co pronunciafle fectur: Intravit ut Fulpes , regnabit ut Leo , morietur h( ca- nis . Scd id falso & temere ufurpatum ^ Malevolis^&^ Principum ajfentatoribus , plerique exiflimant , quo» niam Vlatina , "i^ald^ alioqui pronus ad notandas Pon- tijicum maculas , nihil tale retulit , fed nec alii , qui eoTH?n iHtas defcripfcrunt^inquit Genebrardus Aqueu- romJ\ ^ H fis
H4 H I S T O R 1 A
fis iipifcopus in Chronicoad annum mccchi.
D. £ftne hic Bonifacius ille Papa , qui , ficut in fiiperiori CoUoquio dicebas , grave ac diutur- num cum Philippo Pulchro Galliarum Kegc habuic diflidium ?
Mt Is ille ipfiflTimus eft, qui , patria Anagni- nus , ante Pontificatum dicebatur BenediStus Caje-- tanus , Presbyter Cardinalis tituli SS. Silveflri , & Martini ; vacante vero Sede per Caleflini V. ab- dicationem , a Cardinalibus ipfo Natalis Domini pcrvigijio anni Mccxciv.Romanus Pontifex elecftus eft, d\^\xiQ^tBQnifuius VUL In ipfo fui Pontifica- tus exordio , pacis inter Principes Chriftianos fta* biliendae curam fufcepit , ac bellum acerrimum^ , "^Jacobum Aragonium Regem inter & Carolum de Kegno Sicilise contendcntes ea lege compofuit , uc ^acobtis Aragonius omni jure in Siciliam cederet . At ficuli Gallic^ dominationis jugum omnino ex- cutere volentes , Carolum , legitimum licet Sicilia; Regem , agnofcere detredarunt , & Fridericum , fratrem "Jacobi Regis Aragonise , crearunt Siciliaj Regem , eorumque contumaciam nullis beneficiis, nullis minis , & Ecclefiafticarum Cenfurarum ful- minibus frangere potuit Summus Pontifex , donec tandem pace fub certis quibufdam conditionibus , quas legi pofTunt apud Sfondanum ad annum mcccii. Fridericum inter &, Carolum^ didum Claudum inita, contumaces Siculos ad officium revocaverit,&Cen- furis Ecclefiafticis , quibus erant devinfti, folverit, ut vidcre eft in ilHus Summi Pontificis Diplomate, quod Odoricus l\aynaldus in Annalibus Ecclefiafticis defcripfit ad annum mccciii. num. xxiv. Verum , dum paci intcrPrincipes concilianda? totus incum-
berct
1
ECCLESIASTICA* H5
berct BomfaciHs FIIL incidit^ proh dolor ! in grave
ac infauftum cum Philippo Putchro Galliarum Kege
diflidium , cujus memoriam ^ternis defleadam la^
chrymis no refricarem^nifi Hiftorig leges ad id me
compellerent . Huic exitiali Ecclefise diflidio,quod
Bonifacium VIIL inter & Philippum Pulchrum Re-
gem Chriftianiflimum exarfit, triapotiflimum ca-
pita occafionem dederunt • Primum illius diflidii
incentivum fuit Regaliasjus ^quod Rexin Ecclefiis
Galliarum Regni exercebat,quod tamen vehemen-
ter improbabat Bonifacius VLH. Secundo, hoc fera-
le diflidium , veiut unguis in ulcere y auxit fufcepta
a Rege Philippo Pulchro protedio duorum Cardi-
nalium Coiumnenfium , quos Gibellinorum fa-
dioni addidos , fibique clam infidiantes , Bonifa^
ivius VIII. habito Romse Epifcoporum Conventu
purpura exutos , omnibus bonis , muneribus ,
Beneficiis , & jure ad quafcumque dignitates deiu-
ceps confequendas fpoliatos anathemati fubjece-
rat . Poftremo^illuddiflidiumacriusrecruduit per
Legationem Bernardi Saijfeti Appamicfis Epifcopi,
qixcm Bonifacius VIII. ad Regem miferat , ut ejus
Majeltatem adSyriacam Expeditionem impelleret,
ndidas ad hoc Sacrum Belium Ecclefiarum Deci-
nas in alios ufus convertere prohiberet , vacan-
ium Ecclefiarum frudus retinere, earumque titu-
osabfque confenfu Romani Pontificis conferro
legi inhiberet . Bernardus Saiffettus ( quem rixa-
um & deffenfionum virum appellat Spondartus ad
nnum Mccxcvi. quemque recenti bcneficio Ponti"*
zx obftrinxerac ,cum Appamiarum Epi(copatuai-
1 ejus gratiam anno mccxcvi. erexerat, cique, in-
ito Rege, primas Infulas tradiderat) fibi demdiv-
H 2 daia
11(5 HlSTORlA
clataLcgatione fundus,durioribus verbis ac intcm. peftivis minis cxafperavit animum Regis , qui il- lum Narbonenfi Archiepifcopo in cuftodiam tradi- t dit , ut ab eo una cum Epifcopis Provinci^ canoni- ce judicaretup. Multorum criminum accufatus fuit Bcrnardus Saijfetus Appamienfis Epifcopus^qux le- gi poffunt apud Spondanum ad annum mccci. Do his omnibus , quae in Bernardum Saijfettum Appa- mienfcm Epifcopum in Galliisgeftaerant,certior faftus Bonifacius VIIL fcripfit ad Philippum Vul- chrum Galliarum Regem h'tteras , quibus hunc Epifcopum e carcere eximi juffit , additis etiam-^ Anathematis ac depofitionis minis , quse jamnu-Jj tantem & iratum Philippum Rcgem in furorem im- ■ pulerunt . Hinc , exacerbatis vehementer animis, afpcriores utrimque fcriptse Epiftolse . Hinc Phi- lippusRcx tam Legatuni Apoftolicum,quam Appa- mienfem Epifcopum libertate donatum Regno abi- rc juffit, ac folcmni Edifto prohibuit , ne quis e Clero Gallicano Romam peteret , aut e Regno au« rum vel argentum Romam infcrret . Hinc publi- cata Gallorum ad Sedcm Apoftolicam , vel ad Concilium Generale provocatio . Hinc immania accufationum, feu potius calumniarum capita, qux Plejjiacus, vir nobilis , in Conventu Praefulum, Do- 6:orum,& Procerum Parifiis habito,propofuit con- ^ tra Bonifacium VUL Hinc fententia excommunica- ^ tionis. quam in Philippum Pulchrum tulit Bonifa- ^^ cius VuL totumque Galliarum Rcgnum facris in- ^' terdixit , Acadcmias doccre vetuit , & Gallos Sa- cramento fidei exoluit . Hinc denique perditiffima illa conjuratio Sciarra Colnmmf.&c l>iogareti, Equi- tis Gaili , qui fecreto militari coadutta manu au-
dax. I
%
Bcclesiastica; 117
dax & execrabile facinus aggrefli funt inSummum
Poniificem Bonifacium VUl. quem captivum apud
Anag.iiam fccerunc, eique Colaphum armata ma-
iM\ Sciar>\im Columnam inflixifle fertur . Elapfis au-
tem tribus ab eiuscaptivitatedicbuSj intra quos
thefaurus Ecclefix direptus e(l , Cives Anagnini ,
refumptisanimis , quse fui officii «rant , praeftite-
runt 5 ac Summum Pontificem in libertatem affer-
tum Romam perduxerunt, ubi tandem'ptucos poft
dies , eorum , quas fibi ufque adeo indigne abtigc-
rant , acerrimo dolore confeftus migravit cx hac
vita anno Mcccrii. ciim annos ofto , mcnfcs no-
vem , & dies duodeviginti Ecclefiam rcxiiTet . Ip-
fum muro caput concuflifle , digitos cofrofifle , &
defperato ac furenti fimilem mortuum efle aflerunt
quidem Scriptores, inter quos eft Spondanus ad an-
num Mccciii. At hoc indigniflimum commentum
:ft,quod non foliim falfi covincit raagnanimitas Bo-
nfaci VIIL quem Magnanimum & imperterritum ap-
^ellat S^^ntoninus, fed etiam exploditur ejufdeni^
^anSti ^ntoninh PlatimeyPauli a/£milii, aliorumquc
Ilius temporis Scriptorum Cikntio.Bonifacium yllU
/irum fuifle doaiflimum, magni animi, inamicos
iberalem , jurium Ecclefiac acerrimum defcnfpr
em , integerrim^e fidei Pontificcm , purumquo
riminum , quse ei Columnenfes , & Pbilippi Pulcbri
ialliarum Regis Miniftri , ferventc diflidio, affinw
erunt , fatentur Hiftorici , qui 4 ftudio partiunl
int alieni . Negare tamen haud pofltim > eflfc ali-
uos Scriptorcs , quos inter ccnfecur S. ^ntoninus ,
ui htiic Sunimo Pontifici nonnulla vitia , praefer-
iii niinmm confanguineorum amorcm, vitio vcr-
nr, Jubilxum aqno quolibet centefimo recur-
H 3 rentc
Il8 H I S T O R 1 A
rente primus inftituit Bonifacius VIU. illudque Ro- mse promulgavit aano mccc. quo immenfa homi- num multitudo religionis ergo confluxit .
D* Fuitne Bonifacii VIU. fuccellor in Gal- liarum Regnum , & PhilippHmPulchrHm Kcgcm^ propeafior ?
M. Mortuo Bonifacio VIIL Pontlficc Maximo , SummoPurpuratorum confenfu fubftitutus eftN/V o- Uhs Bocafinus , Tarvifinus^ Cardinalis Epifc. Oftien- fis , ex Ordine Prasdicatorum affumptus , didus in Poiitiijcatu BenediSius XI. quamvis juxta Ordinem iftiusaominisPontificumeiretdumta4at X. appel- landus . Is ille eft , qui ex humillimis natalibus ortus , cum Sedem Apoftol icam confcendiflet^ma- trem pretiofis ornatam veftibus, quaj magis novac fiiii dignitati , quam priori abjefta: fortunas conve- nireat , fe adeuntem repuh't , & negavit fe matrem agaiturum , nifi dcpofitis his adfcititiis ornamen- tis , accederet vilibus , ut folita erat , induta vefti- bus . Quod ciim pricftitiflet mater , eam honorifi- ce fufccpit , & magno cum gaudio amplexatus eft . Pacis ftudiofiflimus fuit Summus ille Pontifex , quampro viribus promovit non folum in Sicih*a-^, quam , fublato laterdido , commanioni reftituit ,. & in diverfis Itali^ Proviaciis , quse Guelphorum- & Gibcllinorum , Alborum & Nfgrorum diris fa- (iiionibus miferum iri aiodum eraat laceratar ; ve- riim etiam inGalliaru Regno, in quo graviffimaSj ditfidiis Bonifacii VIII. ^ Philippi Pulchri Fraaco- rum Kegis , ortas tempeftates conipcfcuit , atquc revocatis ac refcifiis , quas Phllippo Pulchro Kegi ejus deceifor inrentaverat , pajnis &c cenfuris , anri quam Reguia Gallise & Summorum pontificuni-
cou
i
EcCtESIASTlCA* IIP
concordiam gravillime Jsefam feliciter inftauravic. PJura Iiis fimiJia dum meditarecur Sandilfimus ille Poncifex, obiic Perufii cum graviflimo Orbis Chri- ftiani damno dk ivjulii anni mccciv. cum fediflec menfesodo & dies xvii. Apud Fratres Prsedicato- res Perufii fepultus eft , miraculis etiam poft obi- tum clarus • Btnedi£lo XL ad vicam immortaleni-» translato, duas in partes fcifli funt Cardinales, aliis optantibus amicum Bonifacii vni. aliis cx adverfo Gallum^ vel Jaltem Regi Chrifl:ianiflimo addidum eligere in animo habentibus ♦ Quo fadum eft , ut, perftante illa pertinaci Cardinalium divifione , Sc- des Pontificia undecim menfibus vacaverit . Tan- dem opera praefertim & confiliis Isiicolai Pratenfts Oftienfis Epifcopi Cardinalis Ord. Pr^dicatoruna , inclinati funt Cardinaliu animi in eledionem Ber- trandi de ^gutis, feu de Gotto Archiepifcopi Burdi- galenfis, qui Philippo Pulcbro Galliarum Regi fub- infenfus erat. De eo Cardinalium propofito idem Cardinalis Pratenfis Chriilianiflimum Regem > in ^uem propenfum gerebac animum, per litteras :ertiorem fecic , eumque monuit , uc Bertrandunu ibi devincirec , & in graciam cum ipfo rcdirec . icK j accepcis a Cardinali Praceufi litteris ,confe- lim Bertrandum Burdigalenfem Archiepifcopum id S. Joannis ^ngeli oppidum ia SancSonibus^, ac- :itum ad fecretum CoIIoquium itademulfic,& njeda fpe Pontificatus fibi cam ar£ie obftrinxic, uc ^ertrandus , quem avidum honoris & gloria fuifl'o eftatur S. ^ntoninus , omnia in Regis gratiam ki^ adurum fpoponderit,fiejus opera & favore Sum- 1U8 Pontifcx crcaretur . Rex iuis, Regnique com- aodis confukrc volcns > quinque ei conditiones
H 4 pro-
X20 H I S T O R 1 A
propofuit, & fextam fuo tempore declarandam > quas omncs ciim Archiprasful fe accurate impletu- rum juramento promififiet , Rex Niincium ad Car- dinalem Pratenfcm mifit, ut elcdionis ipfius nego»^ tium promovcret . Eleftus itaque cft Perufii Nonis menfisjunii annJMcccv. Romanus Pontifex Bcr- nardus dc ^gtnis^ feu de Go^ro, Archiepifcopus Bur- digalenfis, difiufque in Pontificatu Clemens F. ik coronatus Lugduni dic xiv. Novembris ejufdemL-» anni • At, dum in fuse coronationis celebritate per urbem folemni pompa veherctur, ^oannes Dux Bricannias , & Gaillardus de Gotto frater Pontificis , aliique nobiles cum promifcua plebe ruina caden- tis muri opprefli ac collifi interierunt, Carolus verd ValeftHs frater Regis graviter l«fus cft ♦ Pontifi- ciam Sedem in Gallias tranftuJit Clemens V. modd Lugduni, modd Burdegah's , fed potilfimum Ave- nione commoratus . In tefferam grati animi, con- ditiones , quas Philippo Pulchro Galliarum Regi ante inaugurationem promifcrat , ftatim implere»^ ca?pit • Regipleniflimam vcniam indulfit la^fas iu Bonifacio FIU. Pontificiae Mejcftatis,&: haic fuit pri- «na conditio . Confcios ac fautores cjufdem crimi- nis vcnia icidem donavit ^ & hxc altera conditio « Decimas in quinquennium Regi conccflit, & hacc tertia conditio . Conftitutioncs Bonifacii FIU. qua- tenus Regi , Galliajquc Regno officere poterant ^ revocavit , & h^cquarta conditio • Nunquam fa- men adduci potuit Pontifcxja Rege licet vehemcn- ter follicitatus > ut memoriam fui Decefforis Boni-* facHynu damnarct, Columncnfibus ad petitio- nem Rcgis pepcrcit idcm Summus Pontifex,cifque Infulas rcftituit , & ha:c quiry;a fuit coaditio • De-
niquc
£CC1ESIASTICA# xit
rque, kxtx conditioni , quam fuo tcfnporc cxpo- cndam fibi refcrvarat PhilippHs Pulcher Gallia- um Rex ,fatisfccit Clemens V. Pontifcx Maximus 1 Coiicilio Generali Viennx in Galliis celcbrato $ 1 quo Templariorum Oidinem extinxit , ficut op- ortunius GfteadcmHS in CoIIoquio IV. ubi dej> i ionciliis Sxculo XIII. habitis diflercmus . In u4n* ronicum Graecorum Impcratorcm Schifmatis fau- orem anathema vibravit Clemcns quintus,& pro- •agandsB fidei rtudiofus ^oannem de Monte Corvino )rdinis Sandi Francifci in Orientc Lcgatum con- tituit , ut i^dcs apud Tartaros ^ Indos > JEthyopes, liafque Orientis regioncs , in quibus vir ille reli- \io[\xs pietate infignis magno cum fruftu Evange- lum jam pr«dicaverat , magis ac magis promove- i poflet • ^berti Siciliae Rcgis dcfcnfioncm contra ienricum VII. Imperatorem fufccpit illt Pontifex > Lbrogavitque cxaudorationis & capitis psnam^ > juam in cumdem J^obertum, vclut Majcftatis reum, <c Imperiiproditorcm tulcrat hic Impcrator.Obiit :lcmens V. apud I{upem Mauram fupra Rhodanum au Kalend. Maii anni mcccxiv. poftqu^m fcdiffet mnos ofto , mcnfcs dccem p dies quiadccim . Con- fiaas in odium illius Pontificis calummas-» ob Se- dis in Gallias translationem ^ & Tcmplariorurau-^ Ordinis abolitioncm, vulgarunt quidam Itali Scri- ptores , qua? fabulas olcnt , & figmcnta malevo- lorum quorundam hominum , prajfertim Dantii cxulis Florentini , viri maledicentiflTimi , cui tan- cum fidei tribui debet, quantum calumniatori pro- feflb dari folet . Poft obitum Clementis V. difliden- tibus Cardinalibus , vacavit Apoftolica Sedes an- uos duos jmenfcs trcs, dies feptemdecim , ac tan-
dcm
111 H I S T O R. I A
dem Cardinales , urgente Ludovico X. di&o Hutino, Galliarum Rege, & a Philippo Pittavienfi Comite, ejufdem Regis fratre , Lugduni apud Fratres Prae- dicatores in Conclavi recluli elegerunt Pontificem Romanum 'Jacohum de 0//i,Cardinalem Epifcopum Portuenfem,nationc Gallum , patria Cadurcenfem, & ignobili patre futorc vetcramentario natum-» •. Cardinales Compromiflum de illo eligendo Roma- no Pontifice fecifle , quem Cardinalis "Jacoaus dc^ Ojfa nominaflet, ipfumque, Ncapoleone Vrjino fua- dente > fe ipfum nominaflfe , aflcrunt guidam Scri- ptores Itali • Sed hoc purum figmentum eil , quod talfi convincitur,tam quiaCardinalis de Oj]a Supre- mum Pontificatum adeptus^didufq; ^oannes XXIL ( dicendus tamen , juxta ordinem hujus nominis Pontificum > ^oannts XXI. ) in fuis littens £ncy- clicis de eledione fua diferte tellatur , fe a Cardi- nalibus concorditer , nemine difcrepante , ia Sum- mum Pontificem eleSlum , timore ac tremore concuf" fum vehementh hafitajje ; tiim quia etiam , fi Car- dinzlis de Ojfa impotenti ambitione abreptus fo ipfum Romanum Pontificem elegiflet, omni procul dubio Ludovicus Bavarus , cjus infenfiflimus hoftis> aliique , qui ab illius Imperatoris partibus ftabant, hanc immoderatae ambitionis labem in acerbifli- mis adversus hunc Pontificem invcctivis ei objecif- fent ; quam tamen ab illis nuuquam ei fuifle obje- ftam certiflime conftat . Tria praefertim gravifli- ma negotia ^oannem XXI. vel, ut vulgo alii dicunt, -^^//. diii multumque exercuerunt , quorum pri- mum adversus eum excitarunt enatas in Ordino Fratrum Minorum fadiones occafione controver- llx de fenfu & gbfervantia Regu/a? Sanili Francifci ,
quoad
ECCLESIASTICA* 12j
i oad Evangelicam patjpertatem . Sed de hocco
gotio, cui initium dedit quorumdam Fratrunfi
iaorum non miniis importuna , quam molefta
ontroverfia,commodiusagemus in proximo Col-
quio . Alterum negotium , quod Pontifici ^a-
■ni XXI. feu XXII. maximam faceflivit moleftiara,
ic acerrimum illud diflidium , quod habuit cum
idovico Bavaro , veteratore ac fraudulento Impe-
.tore j de quo diflidio ciim plura in pra:cedenti
olloquio a nobis difta fint, paucahic de Schifma-
a Ludovico Bavaro in Ecclcfia conflato addero
Dunde fufliciet . Petrum B^ynalducii de Corbaria^
Duftituit Ludovicus Bavarus Pfcudo^Pontificem,
ui antehac, invita ac reclamante uxore fua , teftc
^adingho in Annalibus Fratrum Minorum , Ordi-
2m Fratrum Minorum profeflfus fuerat, faftus ve-
3 Pfeudo-Pontifex , ob novam , qua fplendebat ,
ignitatem , a propria uxore tanquam maritus, ju-
idice repetitus , omnibus ludibrio fuit . Aliquan-
Hu tamcn kk fccnicum Pontificem geflTit , &
luamvis a legitimo Poncifice ^oanne XXI. feu XXIL
um omnibus Schifmatis ipfius fauroribus fuiflec
onfixus , Cardinales creavit , Legatos in Orien-
em mifit, & Catholicos omnes cjus SjhifTiati ad*
lasrere nolentes dirisdevovit. At Ludovico Bavaro^
:ujus inftrumencii erat> in Germaniam reverfcy, re-
)ulq;ipfius in Italiaprofligatis^Pe^^rwj Corbarius ad
etandem reverfus, Infignia Pontificatus depofuir,
?chifma 6c errores ejuravit,3«: veniam a '^oanne XXI.
feu XXII. adcujus pedes fefe , laqueo collo injedo,
ibjecerat , obcinuic , inclufus tanien , ne quis ejus
Pfeudo-Poncificacu abuterecur , in Palacio Pontifi-
cis , ubi poft triennium Avcnione obiit , ut videre
cft
124 H I S T O R I A
cft apud Odoricum B^ynaldum ad annum uzcctlxx^, num.xi. & fequencibus . Eo in Schifmatc , & gra- viflimo diffidio , quod Ludovicus Bavarus habuit cum '^oanne XXI. feu XXII. Religiofi Dominicani infraiao fteteruntanimo pro Sede Apoftolica , & contra Imperatoris impetus & Pfeudo-Pontificis confilia, caufam Ecclefia: , etiam cum vitse rerum- que fuarum difpendio, ftrenue gelTerunt . HinciLw- dovici Bavari Imperatoris iti Dominicanos impla- cabileodium, Hinc florentiflrmiorum Cajnobiorum Dominicanorum Ordinis , qux m Ludovici Bavari Ditione pofita erant , ruina & expulfio e tota Ba- varia Dominicanorum^qui necextindo fchifmate, ncc noftris etiam temporibus fuerunt poftliminio reftituti . Ultimum negotium , quod haud pariim cxercuit ^oannem XXL feu XXIL originem habuit ex privata opinione , m quam , ut Dodor particu- laris , plus $qu6 propendere vifus eft , de dilatio- ne Beatitudinis Sanftorum ufque ad Supremi Judi- cii diem . In hanc quippe fingularem opinionem ( quam tamen , ut oftendemus in fexto Colloquio, nunquam Summus ille Pontifex crcdendam propo- fuit, kd potius ante mortem revocavit) bene mul- ti viri dodi infurrexcrunt, pra:fertim Dominicani; quos licet Summus Pontifex demeruiflet innume- ris bencficiis, relato videlicet in SanSorum album Sanc^o Thoma ^quinate , afliimptis ad purpuram-> tribus Dominicanis , & toti Ordini his duobus vcrbis : Lucere & ardere , m Infigne datis , eos ta- men nunqudm adducere potuit , ut in ejus priva- tam abirent fcntentiam . Qua in re Ludovicus Ba^ varus Imperator, acerrimus Dominicanortfm ho- ftis ,qui ante fufpicatusfuerat, Dominicanos fibi
infen-
ECCIESIASTICA. 125
feiifos ei]e,& fpe prajmiorum Sedi Apoftolica? ad-
cios, ubi audivit, illos in peculiarcm ^odnis XXh
1 XXIL de his licct optime mcriti,opinionem de-
cnderc nolle ; De Prxdicatorum Ordine excla-
afle fertur : Hic Ordo , efl Ordo ^eritatis , cui iu>i
fe devovit. Obiit Avcnione nonagcnarius ^oan-'
s XXI. {ciiXXIL die IV. Decembr. an. mcccxxxiv,
im fedilTet annos undeviginti • Fuit Pontifex vc-
Maximus rerum geftarum magnitudine, fumma
Regna omnia Chriftiana providentia , exquxfita
)(Srina , & propcnfiflimo in omnes viros crudi-
s animo,quibus reftum difcendi ac docendi mo-
im prarfcripfit in Epiftola , quara direxit ad Do-
^res Academise Parifienfis , quamque ex parto
fert ex Vaticano Codice Odoricus B^aynaldus ad
mum Mcccxvni. QMidam etiam Theologi , ait in ea
)iftola Summus ille Pontifex , pofipojitis vel negle*
is necejjariis , utilibus , & adificativis doSlrinis ^
riofis yinutilibus y & fupervacuis Pbilofophi(C qua-»
onibus y ^ fubtilitatibus fe imrnifcent ; ex quibus
^tus fiudii difciplina dijfolvitur y luminis ejusfplen^
r ofunditur , dr Studentium utilitas impeditur (&c.
rscter S. Thomam ^quinatemy quem ann.MCCCxxiii.
m&orum Faftis adfcripfit , eumdem honorem-^
stulit Sanaiflimus ille Pontifex B. Ludovico Epif-
)po Tolofano Ordinis Fratrum Minorum aa-
3 Mcccxvn. & Thom£ Herfordienfi Antiftiti an-
:>Mcccxx. Inftituit etiam Sandiflimae Trinitati^
sftum . Poft decem dies ab obitu ^oannis XXU
u XXIL Cardinaies in Conventu Avenionenfi Fra-
um Prsedicatorum inclufi ^acobum Furneriumy feu
• Fur?2o appcllatum^ioatione Gallum^ humili loco^
Kre fcilicet Guillelmo Molitore natum , Ordinis
Ciltcr-
Il6 H 1 S T O R I A
Ciftercienfis olim Monachum , Sacrx Facultatis Parificnfis Dodorem Theologum , & Cardinalera tituli SanSia Prifca elcgerunt Pontificem Roma- num die xiii. Kalend. Januarii anni mcccxxxiv. qui in Pontificatu didus eft Bemdidius XIL quamvis^ju- xta feriem hujus nominis Pontificum, dicendus efl BenediSius XI. Stfe a Pontificatus exordio oftendit pium , conftantcm , liberalem , profufis Sande pc- cuniis pro converfione Infidelium , maxime Tar- tarorum , ad quam promovendam Reh'giofos & Apoftolicos viros mifit . Ad dignitates Ecclefia- fticas neminem e fuis promovit , nifi nepotem-^ . quem alioqui digniflimum , & orantibus Cardina- libus , Ecclefix Arelatenfi prsefecit , nunquam ta men adduci potuit , ut eum in Purpuratorum Pa* trum Senatum referret^,, & jlios nepotes vel agna tos fuos bonis Ecclefia^ ditaret , aflerens , Pontifi ccm parentes & affines non habere, fa^piufque iftuc Davidicum ufurpans : Si mei non fuerint dominati tunc immaculatus ero . Nihil antiquius habuit idetr Pontifex, quam ut paccminter Princlpes Chriftia nos fanciret , foverctque , ut communes vires con tra Saracenos verterent . Ad exterminandos Mau ros Hifpaniam devaftantes facram indixit cxpedi tionem , quam fcederati Reges Chriftiani felicite ac gloriose confecerunt . Mediolanenfes, aliofqu Infubres , videlicet Bergomenfes , Papienfes, No varienfes, Cremonenfes , VerceUenfes , Comen fes&c. Ccnfuris Ecclefiafticis , oh Ludovici Ba%^a ri , & Antipap» Petri Corbarii Schifma , irretitos in gratiam Ecclefiae recepit , & commuoione Ec clefiaftica donavit , nunquam tamen Ludovici Ba ^ari contumaciam^Utteris licet ac Nunciis ad eun
mil
ECCLESIASTICA^ 11 J
rfljs i frangere potuit • Controverfiae fub fuo De-
fore enatas de San<5tarum animarum beatitudine
itn tandem impofuit^ & Beatorum animas^ fta-
) 1 ac folutx funt corporibus ( fi tamen nihil illis
erfit piacularibus Purgatorii flammis eluen-
n ) ad Vifionem Dei admitti definivit , Diplo-
.xe^quod incipit : Bencdi£lus Deus . Teftatur Grfa-
:m B^ynaldus ad annum Mcccxxxvi.exrare etiam-
iB in Bibliotheca Vaticana aliquot Tracftatus
^ S. de ftatu animarum ante Generale ^udiiciunu ^
^)s ante Pontificatum lucubraverat Benedi£ius Xh
\ XII. Adreftaurandamcollapfam difciph'nam,
libertatem juraque Ecclefise vindicanda , ad
endandos abufus ^ qui id ajtatis in Bencficioruni
lationem irrepferant , ad reformandos Ordines
igiofos curas Apoftolicas adhibuit, ac pater-
n follicitudinem impendit Pontifex ille maxi-
s 3 tantseque in regimine Ecclefise conftantias &
^gritatis fuit , ut nec vij nec precibus , aut pro-
ilis a redo dimoveri unquam potuerit. Neptem
m unicam Tolofano Mercatori , modica dote
iftituta,uxorem dedit, rejedis nobihbus prccis,
ejus nuptias ambibant • Obiit Sandifiimus il-
^ontifex Avenione die xxv. Aprilis an.McccxLii.
I rexi^bt Ecclefiam annis feptem , menfibus
tuor,& diebus fex .Celebratur in Martyroiogio
licano ut Pontifex San^i^ memori^ , eumquc?
m miraculis efFulfifie teftatur coaevus ipfius
e Anonymus Author .
D. Mortuo Benedi^o XI. feu XII. Sedes Pon- :ia , quam Clemens V. in GaUias tranltuierat , ne In VrbemRomam revocata ? M. Praeter illos tres , quos memoravi , Pon-
tifi.cc.:>
Il8 H I S T O K t A
tifices Maximos natione Gallos,Cl€mentent V. ^oai nem XXI. feu XXII. Sc BenediSlu XI. fcu XII. quacuc alii Summi Pdntifices,nacione itidem Gallij Scdet Poncificiam in Galliis^feu Avenione iiscruntjvide licet Clemens VI. Innocentius VL Vrbanus F. & GYi goriusXI.qai poftremus^ut mox refereraus, relid tandem Avenione , Romam peciit , & in eam Ui feem , poft diuturnum exilium ab Icalis cot quere lis , verbifque defiecum , Sedem Poncificiani recu lic . Benediho itaque XL feu XIL fucceflic in Scde. Poncificia Ckmens FI. ance promotioncm Petn B^gerius didus , nacionc Galliis > patria Lemovix in tcrritorio Caftelli Malimoncii nacus cx nobi genere • Fracrem habuic Guillelmum B^gerium C( mitem Bellifortis j qui fuit pater Gregorii XI. Poi tificis . Apud Arvcrnos Monafterio Cafx^Dei , 0 dinis Bcnedidini j nomen dedit Petrus ^ggeri antcquam pubcrtacis annos cxcefnflet. Dehini Lutctiam miflbs, ia Philofophicis , Theologicifqi difciplinis excelluit , ac Laureara Dofioraiem ir Academia Parifienfi promeritus eft . Abbas Fifc nenfis primiim fuit , deindc Atrebatcnfis Epifc pus , hinc Scnoncnfis Archipr^ful , tum Rocom genfis , poftea a BenediSto XI. feu XII. creatus C^ dinalis xv.KaIcnd.Januarii anniMcccxxxvix. tuli SS. hlerei , er ^chillei , poftremo , eledus Pontifex Maximus in Conclavi apud Fracres Pi dicacores Avcnionenfesdie vjr. Ma>i an.McccxLi & die SacraPentccottes, qusc fuit xvi. ejufden menfis , coronatus eft , & appellatus , ut mox ximus , Clemens VI. Hunc Petrarcba litteratijfim Pontificem appellat , tara fclicis & invida: men ria: ^ ut quod fcmel legilfcc , oblivifci nullatei
ECCLESIASTICA* 119
poffet , & qiwd mirabiUus e/ij inquit, h^c memoridj^
m^gno qiiodam capitis i^u , cujus tngensfuprem^a wr-
tice cicatrix remanferatjei provenerat. Clenienti VI.
funimis precibus , mifsaque honorifica Legatione ,
Rotnani fuppiicarunt j ut inUrbem rediret . Sed
2orum votis obfecundare haud potuit Summus
.Pontifex , quod Ludovicus Bavarus^ Imperator Ec-
cldix perdueUis , Romam , totamque Itaiiam tur-
baret, quem proinde Pontifex anathemate percu-
it, eumque omnijure adlmperium exuit, utvi-
dere eft in ejus Decreto , & in Epiftolis ad Princi-
^es Eledores diredis , quas in Ecclefiafticis An-
lalibus inferuit Odoricus B^ynaldus adan.MCccxLvr*
Joannam Siciiia^ Reginam , ac Provincise Comitif-
am , Regno fuo pulfam a Ludovico Ungariae Rege,
^asnas de nece ^ndrea Regis fratris fui , ejufdem-
que ^oann^ mariti, cujus illa fufpicione laborabat,
repetente , Avenione honorifice fufcepit, infontem
leclaravit , eique difpenfationem indulfit matri-
nonium ineundicum IwrfowoTarentinoPrincipc.
Ab eadem Regina Joanna^ cui pecuni^ opus erant,
it in fuumRegnum, quod Ungarorum Rex re!i-
]uerat , cum maritofuo redire poffet, Avenionem
cum omnibus Juribus emit idem PontifexjUt vide-
:c eft apud noftrum Bzovium ad an.McccxLvi i. ubi
[nftrumentum ea de re confedum, feu Contradum
^enditionis ex Archivis Vaticanis,& Molis Hadria-
li exhibet • Pie obiit Clemens FL die vi. nienfis De-
:cmbHs anni mcccli i. ciim fediflet annos xi. Fuic
^ontifex vere Maximus , clementig^ ac manfuetu-
iinis|audeinfignis . Flagellantium Sedamdamna-
a*t ailno McccxLix. Jubila^um ab anno centenario
id quinquagefimum reduxit . Pacem inter Princx-
Tom.V* I pes
130 HlSTORIA
pes Chriftianos conciliare maximopere ftuduit • Sacram Expeditionem contra Turcas , communes lidci hoftes y indixit . Proferendis Ecclefia? finibus, & extinguendo Grsecorum Schifmati , miffis ad ^oannem Palaologum , eorum Imperatorem , litte- risacNunciis, animum adjecit ^ multumque fuit follicitus de Armenorum falute , ut liquet ex ea.^ Epiftola , quam Summus ille Pontifex fcripfit ad Confolatorem Armeniaj Catholicum , & univerfum Clerum , in qua quatuordecim Capita circa autho- ritatem Ecclefias Roman^, & Summi Pontificis credenda Armenis proponit , quam Epiftolanu» recitat Odoricus I\aynaldus ad annum mcccxlvi. num. 68.
Ckmenti VU Pontifici Maximo fucceffit in Ca- thcdra S. Petri Innocentius VL antea didus Stepha- nus ^lberti , natione Gallus , Cardinalis Epifcopus Oftienfis, eleftus Avenione Summus Pontifex dio xviii.menfis Decembris anniMcccLii. Ab exor- dio Pontificatus fui conftituit , ut omnes Praclati , aliique Beneficiarii ad Ecclefias fuas fub anathema- tis pcena proficifcerentur , & in iis , juxta facros Canones, refiderent • Sanxit etiam , ut Ecclefiafti- ca Beneficia , nulla habita ratione nobilitatis , leu generis claritatis , conferrentur tantum viris do- drina & pietate probatiffimis, & quibus Chrifti & Apoftolorum vita cordi effet , ficut refert ftySgidius Cardinalis Viterbienfis . Sacram contra Turcas Expeditionem a fuo Deceflbre indiftam promove- re, & ad optatum exitum perducere> in votis maxi- me habuit • Cum Graecorum Imperatoribus Can* tacuzeno primum, deinde Joanne VaUologo de con- junttione Ecclefias Gr«c» cum Romana per Lega-
ECCLESIASTICA* I5I
3S egit . Beguardos hsereticos ia Germania ex- ^rminari juflit , & nafcentem in Angiia hserefini-j, ux Originale peccatum , & merita bonorum ope- am negabat, in ipfo ortu extirpavit . In quofdam ratres Minoritas , qui contra definitionem Joan- 's XXL feu XXII. pertinaciter difputabant , & fpi- tu potiiis Pithonico, quam Prophetico, nonnulla aticmia temere in vulgus fpargebant,fcvere anim- ivertit Innocentius VI. Pacis inter Principes Chri- ianos conciliandse, & potifTimum inter Eduardum nglorum , & ^oannem Francorum Reges procu- indse ftudiofiflimus fuit . C^ro//hujus nominis J^. nperatoris inaugurandi provinciam I^etro Ber^ andi juniori, Oftienfi Epifcopo , & e^gidio ^lbor'» )tio Cardinalibus demandavit. Ludo^vicum Mar- iaionem Brandeburgenfem , Ludovici Bavari Imp* ium , Cenfuris Ecclefiafticis ob Schifma pater- xm irretitum, veniam enixe poftulantem, in com- unionem Ecclefias recepit , poft emiflam ab eo :ofefl[ionis Formulam , quam ex Tabulariis Arcis Angeh*, & Bibliotheca: Vaticanas exhibet Odoricus zynaldus ad annum mcccux. Ordinibus Religio- orum Mendicantium, in ea, quam habuerunt cum khardo Armachano Epifcopo graviflima contro- vrfia, impense favit idcm Summus Pontifex, pro- ibuitque Archiepifcopis & Epifcopis Anglias , nc ratres Mendicantes in Confeffionibus cxcipiendisj raedicationibus, Sepulturis, ac Eleemofynis impc- ■rent,ac per fuos fubditos impediri permitterent. biit Avenione Innocentius VI. dic xi i. menfis Se- lembris anniMcccLxii.Pontificatusannox. & iu larthufia Viili^novaj fepultus . Hunc Pontificenx-* Lultis encomiis celebrat vit^ ipfius Author * q^u
I 2 tamcn
132 HlSTORIA
ramea teftatur , euni carni & fanguini plus sequo indulfifle, & in nepotes ac propinquos profufioreni fuifle, quam Pontificia dignitas poftuJabat .
Innocentium VI. in Sede Pontificia excepic njrbanus iiujus nominis F. didus antea Guillelmus- Grimoaldus natione Gallus, Grifaco in Dioecefi Mi- matenfi oriundus , Ordinis Benedidini Monachus, Coenobii S. Vi£loris apud Maffiliam Abbas , Sedis Apoftolicae in Regno Sicilia? & Neapolis Legatus , & tandem^pr^ter fuam & omnium expedationem, Deoinfpirante, Summus Pontifex , abfens licet , eledus eft Avenione die xxiii.menfis Septembris anni mccclxh. & die vi.menfis Novembris ejuf- dem anni fuit in eadem Civitate coronatus atque confecratus . Sub initia Pontificatus fui Tyrannos ItalisE domuit ac in ordinem redegit Vrbanus r. Sacram Expeditionem contra Afiaticos Saracenos indixit , qua? tamen optato exitu caruit . Romam anno mccclxvii. icer fufcepit,& huic CJrbi Sedem reftituit, inqua fuerat a S. Petro collocata • £xce- pit in eadem Urbe "^oannem PaUologum Qxxqq- rum Imperatorem , qui fubfidii contra Turcas i Lacinis impetrandi fpeindudus, Romam acceflit anno mccclxix. ubi Schifma ejuravit y & Ecckfias RomansB fidem profeflTus eft , juxca prsefcriptam afa eodemSummoPontifice formulam , quam refert Qdoricus I\aynaldus ad annum mccclxix. Rebus iii. * Italia ex animi fententia compofitis , Avenionen [ anno mccclxx. repetiit Vrbanus V. quamvis eum fi in Galiias rediret , confeftim moriturum ^.Bri jjj' gitta a Deo edoda ipfi prsenunciaflet . Verum-^ I, graviflimis caufis ac rationibus , quas inter prseci ''^^ pua fuit Regum Galliaj & Anglia: conciliatio , per
n\Q
EcCLESIAStlCA. 133
f iiotusSummus ille Pontifex,Roma profedus Ave-
f uonem pervenit die xxi v. menfis Septembris , ubi
I >aul6 poft morbo correptus.pie obiit die ix.men-
I s Decembris ejufdem an»McccLxx*Pontificatus ix»
I 'etrarcha Epiftola i. libri 7. B^rumSenilium , hunc
Montjficem Maximum laudat , quod Academias,
MoJIegia , ac Viros litteratos fuo patrocinio fove-
|iit, quod Difciplinam Ecclefiafticam inftauraverit,
3iores reformarit, Beneficiorum pluralitatem da-
'iinaverir, Refidentiam in fuis Ecclefiis ac Benefi-
liiis Pr^latis, aliisque Beneficiariis diftride injun-
srit,qu6d denique immoderatum veftium refe-
icrjt iuxum, quem idem Scriptor,facundia, & ar-
■ poetica fui S^culi facile Princeps , ibidem ele-»
, inter defcribit. Adeo a voluntate propinquos
os dftandi, aut promovendi alienus fuit Vrba-
is F. ut nepotem fuum , non Principem , aut pri-
zxix nobilitatis fceminam , fedfiliam Mercatorls
ontispeflulani ducere voluerit . ^Jefuatorum Or-
nem a B. ^oanne Columbano inftitutum , & Ordi-
*m Salvatoris a Sanda Brigitta conditum appro-
I ivit idem Summus Pontifex, fibique ^ternum de-
i nxit Ordinem Fratrum Prajdicatorum , dum ei
mceffit Corpus S. Thom£ ^quinatisy quod in Mo-
ifterio Foffx Novse Ciftercienfis Ordinis fepul-
m erat , illudque in Tolofanum noftri Ordinis
anventum deferri julfit . Brachium vero dextrum
jfdem Sanfti Thoma? Aquinatis Parifios tranf-
itti voluit, eoque inasftimabili thefauro , nobisq;
ariflimo, ditavit Conventum ac Collegium no-
um Sanfli Jacobi , quod Viris illuftribus femper
undavit .
Mortuo Vrban0 V. & fepulto in Coenobio I 3 S. Vi^
1^4 Hl S T O R I A
S. Vi^toris MafTiliend , ubi , tefte laudato Petrarcha Epiftolaij. libri 13. miraculis poft obitum cla- ruit, eledus eft , confentiencibus Cardinalium fuf- fragiis,Poncifex Maximus Vetrus B^gerii , natione Gallus, patria Lemovicenfis, Clementis VI. ex fratre Ciiillelmo Comite Belfortio nepos , S. Marice Ho^u^e Diaconus Cardinalis, ac die v. menfis Januarii an^* ni McccLxxi. confecratus & coronatus eft, diftusq; Gregorius XI. Tantam fibi omnium conciliaverat benevolenciam, ut tefte Spondano ad ann. mccclxx. abfque ulla mora^ aux difcordia renunciatus fuerit om- nium Cardinalium confenfu Pontifex^folo ipfo diu reni* tente, & onus a*verfante ; cui demum , ne videretur di^vince voluntati refiflere, humeros fuppofuit nondunu quadragenariuSyflaturaautemparvus , debilis atque imbeciiU valetudinis . Statim ac ad Summi Ponci- ficatus apicem evecSus fuit Gregorius XI. de acce* ptis a fe Catholica^ Ecclefice gubernaculis totius Orbis Chriftiani Pra?fules ac Principes certiores fecit , inprimis Carolum V. Galliarum Regeni-» . quem hortacus eft, ut, fuorum Progenitorum mo- re, Ecclefiam mericis obfequiis profequeretur , ac vicitrmi ftudia Apoftolica atque benevoJentiam fe lubentiffime in ipfum expliciturum fpopondit . Ac conciliandam pacem incer Galliae & Anglia? Rege: Legationem mifit,qu^ tamen , propter pertinace: duorum horumce Regum iimuitates, feiici exiti caruit . Sacrse contra 1 urcas in C>nente promo^ venda? Expeditionis percupidus , Legatos ad "^oan nem PaUologum Gra^corum Imperacorem mifit , u Orientales Occidentalesque Chriftianos ardior foedere ad compefcendamTurcarum feritatem de vinciret. Propagandse etiam Cacholica? Fidei ft"
dh
'■ • 1
ECCLESIASTICA. 135
dio acccnfus/eleftos ex Ordine prasfertim Fratrum Praedicatorum Religiofos Viros fpiritu Apoftoli- co ados, & zelo flagrantes falutis animaruni, in-j varias Orientis regiones ad Iniidelium converfio- nem direxit . Pro aflferenda Ecclefiaftica libertate,