Google This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct to make the world's books discoverablc onlinc. It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc publishcr to a library and fmally to you. Usage guidelines Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you: + Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes. + Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help. + Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. + Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. About Google Book Search Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb at|http://books.qooqle.com/| II I CONFfNEO t I 1 \ 303648705 zc MONVMENTA GERMANIAE HISTORICA INDE AB ANNO CHRISTI QVINGENTESIMO VSQVE AD ANNVM MILLESIMVM ET QVINGENTESIMVM EDIDIT SOCIETAS APERIENDIS FONTIBVS RERVM GERMANICARVM MEDH AEVI AVCTORVM ANTIQVISSIMORVM TOMI VI PARS PRIOR SYMMACHI OPEBA BEROLINI APVD WEIDMANNOS MDCCCLXXXni I^ Q. AYRELII SYMMACHI aVAE SVPERSVNT EDIDIT OTTO SEECK BEROLINI APVD WEIDMANNOS MDCCCLXXXm HAVFRFIfLD\V^ LIDRARY QF \ ^^ ANCIENT ' ^ HISTORY 13 OCT 1952 I. DE SYMMACHI OEATIONIBVS. Symmschi gloria inter aeqnales non tsm epietnliB, qnae ante mortem eias neqne iD libroB compoeitae neqne in pnblicnm editae erant, qnam orationibna innitebatar, nam oratoris diaerdsBimi titnlnm filinB statnae eins snbscripsit'), o XofOYpacpo; ab Olyra- piodoro nnncnpatnr') , SocratCB, nbi de scriptiB einB loqnitnr, orationes Bolas comrae- morat'), et landes ab antiqniB ei tribntae, cum plemmqne einsmodi sint, nt qneravis libmm respicere poBBint, apnd Pmdentinm tamen ppaecipne eloquentiam senatoriam effemnt*). qna de canBa noB qnoqne de libris SymmacbianiB dictnri, ab orationibaB 1) C. I. L. VI l«9g = Orelll IIST = Wllminni ma. 21 Ap. Pbot. .ivo[ TJ 'pD^ialan fXtbao^ ityfyi-iooat. ez qno hauilt Cualod. hiit. tiiporl. IX 23. 4) CoDln SymiQaeb. I prMt. 77 orit rhttoriel. 632 o Unfuam tniro vtrboTum fontt flaenUm, Somani dteut cU>qiiii, euf rtdal cl ipK Tuliiiu, kai fiauiit divtM fatwtdia gtmmat? oi digruan, atltmo tiiKlum quod falgtat imro, ti mallel lauJart (t«tpn, rtti lorilfdo moiutra pratluUt et tiquldam Itmtrauil erimfn< voean. II prier. !>% qvo iMine ntmo diierlior txultat ftcmit intonal vtntiigut tloquii (urnel. 10 oralor ealat. 19 Auiotuat vit fa- «mifijtfnu Unfuat. 370 toUert orator. 644 pratnobiUi iUe itnator onmdi artt fotetu. 760 nii lc ptrmo- vtai magni vox rhttorii, oro, fui mb Itgati iptelt larra moriuii ptonm*, inDcnii ttUi tt fandi viritai audtl, h», noftrom templarc ;!d«in. oratlonei ab Eonodlo DOD mlnai compilaUa lunt, qaam eplilnlM. ef. Ennod. cd. But«l p. 364, 3 cam Symm. 218, 12. 14; Enn. 265, 7 -< SyiDDi. 32S, 19{ Enn. 365, 14 = 8ymm. 325, 32; Enn. 266, 9 b, Symn). 320, 26; Enn. 367, 1 » Symm. 324, 15; Rnn. 269, 15 = 8ymm. 325, IN; Enn. 269. 18 =■ Symm. 321, 3; Enn. 270, 11 >= Symm. 324, 14; Enn. 270, 23 >= Symm. 335, 16; Enn. 175, 14 = Symm. 324, 26; Enn. 276, IS — Symm. 336, 3; Enn. 277, 22 = SymDi. 336, 19; Enn. 37B, 4 » Symm. 326, 36; Enn. 260, 12 •= Symm. 326, 36; Enn. 231, 16 ■= Symra. 339, 27; Enii. 282, 6 — Symm. 339, 16; Enn. 283, 8 = Symm. 339, 39. 16; Eon. 283, 17 — Symm. 338, 36; Enn. 383, 19 ■> Symm, 325, 10; Enn. 285, 31 = Symm. 333, 36. VI DE SYMMACHI ORATIONIBVS. initium facimus primumque ea componemus, quae auctoris ipsius reliquorumque scrip- torum antiquorum testimoniis de eis innotuerunt. £x orationibus, quarum reliquias tenemus, unius tantum apud auctorem mentio fit, quae in nostro corpore loco quinto collocata pro Trygetio inscribitur. babita autem esse dicitur a. d. v id. lan. a. 376^) maximamque senatus admirationem movisse^j. qua causa adductus Symmacbus eam in publicum edidit^j et omnibus yiris, qui lit- teris clari habebantur, exemplaria misit^). epistulae, quibus ea prosecutus est, supersunt quattuor, ad Fraetextatum I 44, ad Syagrium I 105, ad lulianum Rusticum III 7, ad Neoterium V 43, et tres, quibus laudibus orationi tributis respondit, ad Praetextatum I 52, ad Syagrium I 96, ad Hesperium I 78. Temporis ordine prima haec oratio est, quae apud Symmachum commemoratur, et quae sequuntur, omnes plus quam decennium ab illa distant. sunt autem hae: 1) Panegyrieus in Maximum tyrannum; quem dictum esse putaverim, cum kalendis lanuariis a. 388 consulatum alterum iniret. Socrat. V 14. ^aaiXixov ouv Xo^ov ei; Ma^- [lov Iti icepiovTa ystP*?*^^ ^*'^ SieteX&cov, T(j) t^? xaftoaiciaeco? iY^Xr]fiaTi evojjo; oaTepov ^Y^veTo. hunc aut numquam editum esse aut certe post tyranni mortem suppressum, non est quod moneam^). 2] Apologeticus ad Theodosium de panegyrici illius crimine habitus a. 388 ex- eunte. 52, 20 quod in panegyrici defensione non tacui; Socrat. 1. 1. aoYYva>|j.Tf); o5v a(i(o&eU 0 2)o)i)ia}(o; tov aicoXoY>jTixov Xoyov e{; tov aoToxpaTopa 6eo6ooiov eYpaverat, prineipi irUimavtt. hic panegyricus idem cum apologetico fuisse non potest, quoniam orator capitis crimine yix absolutus aram Yictoriae repetere certe non ausna est; aed ut de gratiarum actione cogitemus, et res ipaa et temporum ratio (v. infra) suadent. 11) Titulus ab AruBiano laudatus: ad Theodosium imperatorem tam ad apologeticum quam ad gratiarum DE SYMMACHI 0BATI0NIBV8. VII 4 et 5] Orationes de censura non restituenda et contra Polybii filium praetorinm candidatam Bimnl in publicum prodierunt, qnarum prior altera non nihil antiquior, ut ederetur, aucta et emendata est^^). emittebantur eo tempore, quo Felix et Minervius dignitate inlustri praediti simul Mediolanii erant ^^) , quorum alter inde ab a. 395 quae- stnra sacri palatii fungebatur eamque deposuit a. 397 aut 398 ineunte, ut praefectus praetorio in Gallias mitteretur, alter aestate aut autumno a 307 primum honorem in- lustrem, comitivam rerum privatarum, accepit (v. infra). editio igitar orationum illa^ mm aut ultimis mensibus a. 397 aut primis a. 398 adscribenda est. 6) Quinque orationes ad Euphrasium in Hispanias misit Bymmachus, cum alias ei iam ante misisset^^j. quarum omnium tempora et argumenta incerta sunt. 7) Fragmentum Symmachi quartum (p. 340) a Cassiodorio nobis servatum ex oratione aliqua argumenti panegyrici desumptum est, de qua id solum constat, ab eis, quarum reliquiae in codice Bobiensi leguntur, diversam fuisse. nam omnes eiusmodi sunt, ut verba : specto feliciter virtutis eius augmenta^ qui differo laudare principia nuUa ratione ad eas pertinere possint. Quae Symmachus in senatu contra Gildonem pronuntiavit , non inter orationes sed inter sententias senatorias collocaverim, quas libro decimo epistularum adnexas fuisse inscriptione per codicem Divionensem servata docemur (276, 26). scribit enim auctor, Stilichonem in gestis curialibus ad scrinia Augusta missis (99, 27) ea reper- turum esse, quae ipse dixerit (99, 35) ; quae res magis ad brevem sententiam ^^) quam ad orationem elaboratam referenda esse videtur. Vidimus igitur orationes non minus septem a Symmacho ipso editas esse, quae omnes aut singulae aut binae monobiblis in publicum emissae sunt. corporis ali- cuiuB, quo ipse aut omnes aut maiorem earum partem composuerit, nuUa mentio fit, sed cave, ne ex auctoris silentio aliquid concludas. nam Symmachus quadam verecundiae afifectatione nisi rarissime opera sua non commemorat et ne relationis quidem de ara Victoriae, quae in omnium ore erat et a christianis quoque summis actionem referri potestf sed verba fragroenti primi: beatum iam parviUum meumj eui pium adrisii docent, oc- casionem orationis magnnm imperatoris beneflcium fuisse, quod non solum Symmacho ipsi sed etiam fllio eius tribatnm est ; oonsoiatus antem , cum totius familiae splendorem angeret , posteris quoque senatoris usoi fu- torus erat. 12) 126, 17 duaa igitur oratiuneuUu nuper editas a nobi$ mi»i, earum una ad urbanoa faaeea resultan' tem tenuU candidatum ^ alteri argumentum dedit iam pridem deereto $enatu$ inprobata een$ura. $ed iudieium meum, eum re$ aeta e$t habitum^ propagavi opere largiore. 113, 31 mi$i igitur ad eruditionem tuam dua$ orE SYMMACHI ORATIONIBVS. tibi suspectus esset, cui non reliquisti^ quod ultra optare deberet. hincplerique principum^ quos secundos creaverantj quasi aemulos mox timebant. urget enim potissimos expectatio proximorum^ semperque similis invidenti est, cui superest, quod requirat, nec istud ni- mium gratiosa aut populari festinatione fecisti iamdudum cuncta expertus in fratre, quae diu explorantur in Ca^are. si enuntiata hoc ordine procedunt, ex particnlis, qnibus singnla inter se cohaerent, altera sensnm nnllum praebet, altera perversum. nam qnod scribitur: nec istud nimium gratiosa aut populari festinatione fecisti^ tum demum intellegi posset, si aliquod Valentiniani factum praecederet, non sententia generalis; verbo autem hinc indicari videtur, id ipsum, quod regni participi nihil, quod ultra optaret, relictum esset, causam fuisse, cur Augusti eos, quos Caesares creaverant. quasi aemulos timerent, id quod cum tota scriptoris sententia pugnat. sed vox istud coniungitur cum verbis ergo Augustum pari iure confirmans^ ad quae referenda est, si hinc plerique — quod requirat deleas, neque deest locus, cui haec inseras : tua iibe- ralitas desideriis nil reliquit maximeque in imperalore faciundo magnitudinem regiae lar- gitOrtis minui credidisti, si cum insperata concederes^ adhuc speranda differres. hinc ple- rique principum, quos secundos creaverantj quasi aemulos mox timebant. urget enim potissimos expectatio proximorum, semperque similis invi- denti est, cui superest, quod requirat. ergo Augustum pari iure confirmans cu- rasti j ne umquam tibi suspectus esset, cui non reliquisti, quod ullra optare deberet; nec istud nimium ffratiosa aut populari festinatione fecisti iamdudum cuncta expertus in fratre, quae diu explorantur in Caesare. ita enim hinc ab adhuc speranda differres pendet, quo pertinere potest. causa autem, qua adductus Symmachus hanc periodum secun- dae orationis editioni addendam esse censuit, facile perspicitur. nam cum ante scrip- sisset: curasti, ne umquam tibi suspectus essety cui non retiquisti, quod ultra optare deberet, haec suspicionis inter fratres Augustos mentio panegyrico parum convenire videbatur, nisi exemplis ex historia petitis et sententia ex illis deducta praepararetur. 327, 10 sed quid prius mirer , ignoro , ceteros ab usu fabricationis , te per te so- tum scisse, quid conderes, an sub te uno magistro omnes ilico, qui aderant, institutos? nutlus inde abiit inscius, quod iam per te erat eruditus. sotus Epius Troianis arcibus adduxit excidium et Cretaeus Daedalus grassatorem Cecropiae nobilitatis inclusit: quid expectabit Alamannia, quam totus exercitus et mancipare novit et claudere? singuli homines, fabricatores equi lignei et labyrinthi, suflFecemnt, ut urbs Troia caperetur et Minotaums includeretur. apud Romanos autem, cum novam civitatem in solo barbaro constrnerent, totus exercitus et terram hostilem capere et hostes munitionibus inclu- dere Augusto magistro didicit. omnibus igitur militibus ea fabricationis arte instmctis, quam in exercitu Agamemnonis solus Epius, inter Cretenses solus Daedalus posse- derant, multo maius periculum Alamannis imminebat. quam cui Troiani et Minotaums succubuerant. — haec sententia iam per se satis obscura et claudicans omnino intellegi nequit, si ea, quibus de institutione exercitus sermo est, a commemoratione Epii et Daedali divellantur. at in codice legitur: nullus inde abiit inscius, quod iam per te erat eruditus. praetereo, quod atiis vices mensium curantibus vim solis aut imbrium iugi patientia pertulisti — quanto tibi labore constant rei pubticae semper otia vindicata! — solus Epius Troianis arcibus adduxit excidium et Cretaeus Daedaius grassatorem Cecro- DE SYMMACHI ORATIONIBVS. XV piae nobililatis inclusit et q. s. quae omni sensu carent, nam quid tolerantia aestus et frigoris/ quae in Augusto laudatur, ad Epium et Daedalum pertinet? optime autem verba praetereo — vindicata ante sed quid prius mirer coUoeantur; qua ratione ea, quae orator praeterit, aptissime eis opponuntur, quae miratur et longius exequitur. 318, 5 totius orbis estis indigenae alibi fructum lucis, alibi usum laboris indepti. an non ipsam quoque Africam iure patriam tuam dixerim, quae te prima in contubernio pa- rentis edocuit, qualis princeps esse deberes ? ib i primum tolerans solis et pulveris esse didi- cistiy cuius dudum cunabula Illipiae nives texerant; qui caesam glaciem paulo ante po- taveras j is veluti ad alia elementa translatus arentis Libyae sitim patientia temperabas. locus, quem exscripsimus, et quae eum sequuntur, in imperatore praedicant, quod iam inde a prima iuventute omnium caelorum ab ultimo septentrione ad ultimum meridiem experientiam adeptus est. cui expositioni inseruntur haec: nec umquam te existimes aliis militasse: futut*us Augustus sibi quaesivit, quidquid ante defendit; servavit tenera aetaSj quod regeret matura felicitas. quae cum ad totius capitis argumentum minime pertineant, eo etiam magis orationis nexum disturbant, quia post: qualis princeps esse deberes collocata sunt. hac enim ratione vox ibi nihil habet, ad quod referatur; si- quidem loci indicatio Africam tanto spatio ab illa dirimitur, ut vix lector diligentis- simus, nedum auditor orationis aures praeterlabentis, relationem agnoscere possit. sed locum, cui haec sententia apte inseratur, in orationis partibus superstitibus non invenio, et fortasse scriptor, cum has argutias excogitaret et margini exemplaris adscriberet, ipse nescivit, ubinam collocari deberent. Capite octavo orationis primae de longa deliberatione sermo est, quae electionem Valentiniani praecessit, capite nono de eis, qui elegerunt. at priori haec verba in- serta sunt: ergo servatus es iudicio multitudinis, ne quis te mussitaret praeiudicium cap- tasse paucorum. quae cum electores, non tempus electionis spectent, ad caput poste- rius referenda sunt. sed in hoc nullus locus est, quo sententia salva collocari possint ; qua ratione adductus conieci quidem post 320, 25 inventus illa inserenda esse, ut vinculum quoddam inter utrumque caput efficiant, sed non nego orationem concinnius procedere, si hoc quoque loco desint. haec igitur sententia et multa eius similia a scriptore in margine orationum addita sunt, cum iam ante omni ex parte absolutae essent, ut aut in novam editionem reciperentur aut re denuo perpensa abicerentur. In his interpolationibus, quae Symmacho ipsi debentur, maxima orationum diffi- cultas posita est; nam codex noster mendis quidem vulgaribus laborat, quibus omnes libri manuscripti plus minus inquinati sunt, sed plerumque corruptelam quam dicimus pnram conservavit, maiorque pars coniecturarum, quibus hucusque temptatus est, inde profectae sunt, quod scriptor a lectoribus parum in rebus verbisque temporis Symma- chiani versatis male intellectus est. XVI DE SYMMACHI RELATIONIBVS. n. DE SYMMACHI RELATIONIBVS. Primum, qnod post orationes in lucem prodiit, Symmachi opusculum non ab ipso librariis describendum et vendendum traditum est, sed ab adversariis ; Io,quor de rela- tione tertia, qua de ara Victoriae sumptibusque caerimoniarum restituendis a. 3S4 praefectus urbi ad Yalentinianum Augustum rettulit. cuius eloquentia cum etiam hodie corda hominum tangat, tunc adversariorum quoque admirationem excitavit^'^) neque effectu caritura videbatur; siquidem omnes consistorii comites ne christianis quidem exceptis suadebant, ut tanti viri ratio haberetur^?) petitionesque eius concederentur^^) . qua re comperta Ambrosius episcopus statim ad Yalentinianum scripsit (ep. I 17) fidei- que eum admonens exemplum relationis poposcit, ut verbis eius cognitis plenius respon- dere posset^). quod cum accepisset, epistulam alteram refutatoriam ad imperatorem (I 18) maiore cum cura coroposuit, non in usum aliquem — nam periculum iam aversum erat^*^) — sed ut doctis rationibus viri pagani christianorum rationes opponeret. refu- tatio igitur nou tam auribus Augusti quam omnium hominum litteratorum destinata erat, ut reliqui quoque libri apologetici christianorum, statimque eam divulgatam esse vel ex eo apparet, quod Symmachum nihil respondere ausum esse, Paulinus Ambrosii discipulus gloriatur^i). quomodo enim respondere potuisset, si episcopi opusculum in scriniis imperialibus latuisset? editum autem est non solum, sed coniunctum cum epi- stula superiore et cum relatione ipsa, contra quam scriptum erat, ut codices eius su- perstites testantur. Praefectura urbis deposita Symmachus ipse relationes omnes , quas magistratus tempore ad imperatores miserat, monobiblo composnisse videtur, neque omisit, ut con- sentaneum est, eloquentissimam et gravissimam de ara Victoriae. quam editionem ut pararet, certe non scrinia sacra perscrutatus est, sed exempla, quae apud se reti- 26) Ambros. epist. I 18, 2 relationis adsertioni ^respondto^ hoc unum petens^ ut non verhorum elegantiam sed vhn rerum spectandnm putes. aurea enimy sieut seriptura divina docet^ est lingua sapientium litterntorumj qune phaleratia dotatn sermonibus et quodnm splendentis eloquii velui eoloris preiiosi eorusco resultans eapit ani- morttm oculos speeie formosa visuqui perslringit. Priid. in Symm. I 648 irUaesus maneat liber y exeeUensque x>olumen obtineat pnrtam dicendi fulmiru famam, cf. adnot. 4. 27) Ambros. epist. I 17, 6 deferendum meritis clarorum virorum et ego suadeo. sed deum certum est omnibus praeferendum. 28) Ambros. de obit. Valent. 19 eum universi^ qui in eonsistorio aderanty christiani pnriter atque gen- tiles^ dicerent esse reddenda^ solus (scil. Valentinianus) velut DnrUel excitato in se dei spiritu arguebat per- fidiae christianos ^ gentUibus obviabat. epist. I 17, 8 quodsi aliqui riomine christiani tale cUiquid decerrundum putarUy mentem tuam vocabula nuda rum eapiarU. cf. 10. 29) Ambros. epist. I 17, 13 detur mihi exemplum missne retatiorUSy ut ego plerUus respondenm. 18, 1 poposci tamen exemplum mihi relaiiorUs dari, ex his epistulis hausit Paulin. vit. Ambros». 26. 30) Ambros. epist. I 18, 1 cum — (u, imperator^ lieet adhuc in minoris aevi tirocirUo florerUibus novus anniSy fidei tamen virtute veteranusj obsecrata gerUilium rhon probares et q. s. 2 itaque non fidei tuae ambiguus sed providus eatUiorUs et pii certus examirUs hoc sermone rehitionis cuiserlioni respondeo» cf. epist. I 57, 3. 31) Paulin. vit. Ambros. 26 qua retatione aecepta praeelarissimum libellum conscripsUy ut contm nihil umqtkim auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere. DE SYMMACHI RELATIONIBVS. XVII nnerat, librariis commisit. cniaB rei vestigia in codicibus nostris apparent; nam cum in exemplaribas sollemnibas ad Aagastos missis etiam rebas formalibns omnis dili- gentia adhibenda erat, in eis relationam apographis, qaae tenemas, sabscriptio diei et consalam fere semper^^), inscriptio plenimqae omissa est, nonnumqaam autem, si supersit, in nominibus imperatorum tam gravia menda admittit, ut librariis solis cul- pae dari non possint. exempli gratia relatio de ara Victoriae, quam Valentiniano soli missam esse ex Ambrosii verbis constat ^^) , ne nomen quidem eius praefert, sed Theodosio soli inscribitur. eadem ratione plerumque ddd inippp scriptum est pro formula sollemni ddd imppp Valentiniane Theodosi el Arcadi viclores ac triumfatores sem- per Augusti, quam in relatione tertia codices Ambrosiani soli servayerunt, utpote qui ex apographo e scriniis sacris profecto fluxerint, et temarius ille imperatorum numerus d et p triplicatis in eis quoque epistulis nonnumquam indicatur, quae expressis verbis nni tantum aut duobus diriguntur^^). quae omnia vitiosa quidem sunt, sed editori res et verba conseryanti, formulas neglegenti optime conveniunt ideoque, ut ab auctore ipso profecta, a me in editione intacta relicta sunt, etiamsi correctio facillima et cer- tissima fhisset. Post Symmachi mortem relationes iterum a filio eius editae sunt, qui cum epistu- las patris colligeret, illas qnoque corpori earum adiunxit. nam quamvis luretus, ut eas reliquiis libri decimi epistularum adnecteret, nulla codicum auctoritate usus sit, errasse tamen non videtur; siquidem in florilegio epistularum, quod e codice non in- tegro quidem sed pleniore quam omnes, qui in saeculum sextum decimum duraverunt, excerptum est, relatio undecima reperitur, quae si in illo codice fuerat, de ceteris relationibus idem praesumendum est. sed praeter frustulum illud, quo lectiones co- dicum reliquomm confirmantur, sed ex quo nihil novi discimus, haec Symmachi filii recensio nobis periit; res igitur critica sola editione monobiblica nititur, si relationem de ara Victoriae exceperis. Haec enim ab Ambrosio edita est ex apographo, quod ex officiis imperialibus acceperat, a Symmacho ex exemplo, quod in scriniis suis retinuerat; ergo communis utriusque editionis archeiypus nullus alius est, quam autographum ipsum auctoris aut eins servi, cui relationem dictaverat. qua ratione adductus sum, ut non solum con- iecturis, quibus lectiones consentientes utriusque recensionis mutarentur, omnino absti- nerem^^), sed etiam, ubi dissentiebant, alteram plemmque secutus neque ipse ingenio indulgerem neque alioram commenta reciperem. utra autem melior et fide dignior sit, tnm perspiciemus, cum scripturas discrepantes omnes composuerimus. 32) ServaU est ad calcem relationis 23. 33) Ambros. epist. I 57, 2 retuUrat vir amplisBhnut Symmaehus^ cum eutt praefectua urbiSf ad Valen- thUanum augustae memoriae imperatorem iunioremy ut templiSj quae sublata fueranty reddi iuberet. cf. I 17, 12 eonvenio mentem tuam^ ne vel respondendum secundum kuiusmOdi petilionefn gentilium cen-^as vel in eius- modi responsa sacrilegium subseriptionis adiungas, certe refer ad parentem pietatis tuae principem Theodosiumj quetn super omnibus fere maioribus causis eonsulere eonsuesti, 34) 280, 7 ; cf. 279, 7 ; 289, 5 et ea, quae Meyer in editione relationnm p. 65 composuit. 35) Quod 281, 14 ominis pro hominis scripsi et 282, 18 uittae pro uitae, non coniecturae sunt sed cor- rectiones mere orthographicae. Q. AtBBLIVB STMMACHyS. C xvin DE SYMMACHI RELATIONIBVS. Lectiones meliores serYavit Ambrosiana editio 280, 23 denegata A 24 domini impertUoreB ualentiniane theo- dosi ei archadi incliti uictores ac triumfatorea aemper augtisti A 281, 5 repetimus A 8 9 23 24 periuriis A 26 aemulemur A 27 de reprehensione A 29 num A 32 repUuit A 35 282, 5 putemus A 10 instituendum A 15 certamina offerimus A 19 ducitur A requirunt A 20 28 reientat A 283, 12 dodonaeas A conuolauit A 18 alienae A 27 detrahentium A editio Symmachiana contra Ambrosianam locis his: 281, ^'J dinumerentur S 7 j>ar« eorum prior S 9 aliarum S 10 21 ntfininM S 25 diceiur S 36 282, 10 quale sit quod S 17 denegetur S 19 sacerdoti S 23 iV/tMl <«n« (pro illud tenue) S 24 inuidimn S a^t S 26 ^ta S 31 religiones ad S 34 exchideniur S 36 adplicare S 37 ttone S 283, 2 ei^tfJttt S 6 «acra S 8 imputemus austris S necauii S 11 catMa S 19 23 adhue S 29 nt^minM S contra Symmachianam locis his: deneganda S /am cati«am religionum tueri A 16 /^oti^^ttm S prouentue A £x hac comparatione apparet, auctoritatem editionum non tam diversam esse, ut Meyer praesumpsit; nam Ambrosiana locis 23 verum exhibet, Symmachiana locis 26, quae differentia nullius momenti est. nec altera utra ab interpolationibus libera mansit; nam ut de Ambrosiana taceam, in Symmachiana quoque 281, 5 respeximus pro repetimuSy 8 igitur perperam contextui intrusum, 32 decrevit pro replevitj 283, 12 idmeas pro dodonaeas non merae certe corruptelae sunt. sed in universum dicendum est, Ambrosianam magis coniecturis librariorum, Symmachianam autem vitiis vulgaribus laborare, praecipue parvis lacunis singularum nonnunquam litterarum ut 281, 9; 23; 27; 35; 282, 15 (excidit littera o) ; 20; 283, 12; 27. hanc igitur in eis locis secu- tus sum, qui dubii erant, maximeque nobis gaudendum est, ex hac collatione eos oodices, quibus in ceteris relationibus solis utendum est, tam probos fideque dignos evasisse ^^) . Kititur autem notitia, quae de relationum monobiblo ad nos pervenit, codicibus duobus Tegemseensi ^^) et Mettensi (T et M) , utroque saeculo undecimo scripto , et editione principe (F), quae Basileae apud Froben a. 1549 prodiit curata a Sigismundo Gelenio^^). quorum fontium inter se cognatio nunc nobis consideranda est. et opti- mum quidem huius inquisitionis fundamentum relatio de ara Victoriae praeberet, nisi haec a Gelenio ex exemplari satis corrupto recensionis Ambrosianae hausta esset, eo codice, quem in reliquis adhibuit, obiter tantum inspecto. quod ut probemus, pauci Bobis loci ex multis electi sufficiunt: 281, 7 proximua eorum AF pars eorum prior TM 10 tamen saltem AF saltem TM 21 religionis AF numinis TM 282, 19 saerificii AF sacerdoU TM 283, 29 euiminis kV numinis TM de fonte igitur Gelenii eius dubitari nequit, praesertim cum Ambrosii quoque epistulas in editionem receperit. Hac igitur inquirendi via interclusa, menda componemus, quibus T aut cum M aut cum T consentiat. sunt autem haec: 289, 6 et 14 uectius VLV uetcius T (pro Vettius) 290, 1 reuertiiur MF reuertit T 292, 26 imposterum MF inposterum T 298, 29 confectus MF eor\fectis T 302, 24 admoneri MF admoueri T 37) ReUtionis tertiae fragmcnta codicibus Prudentii adscripta ex editione Ambrosiana hausta sunt nec uUum rei criticae usum praebent. 38) Hunc codicem primus crisi Symmachianae adhibuit multosque locos ex eo praeclare correxH Gulielmus Meyer SpirensiB, Q. AureiU Symmaehi relationes, Lipsiae 1872, 39) Epistolarum Sifmmachi v, e. praefecti urbi libri duo, D. Ambroaii epiitolae in Symmachum II, Epistolarum MagfU Turci ad varicu genies liber unw^ a Laudino Equite Hierosolymitano latiru redditua, Frdben. Basiteae calend. Septemb. anno M,D,XLIX, 0* XX DE SYMMACHI RELATIONIBVS. 304, 11 seuerellam MF eeueriOam T 16 mitteretur MF nitereiur T 311, 10 «oort om. MT 20 conttantiana MF constantiniana T 312, 5 et 23 terraeinensis MF tarracinensis T 35 martianus MF marcianus T 313, 30 martiani MF marciani T 317, 14 affricani MF q/Wcom T quae omnia tam futilia sunt, ut ne commemoranda quidem duxissem , si res gravioris momenti suppeterent, praesertim cum T quoque et F in lectionibus vitiosis paene to- tidem conspirent: 280, 17 iudicium TF iudicum M 284, 12 aelyuB T, aliue V elyus (pro Elius) M 287, 18 cttrwim Tr currum M 297, 36 bonifacium TF bonifatium M 302, 17 praeterea T, praeteream T praetereo M 28 quando aut TF tif ^tiamib e< (pro quando ef) M 308, 19 diffinitionem TF dejinitionem M 311, 13 constantianae TF constantinianae M 31 constantius TF consiantinus M 313, 32 indiscretae T, indiscretas T indiserete M Si in paginis triginta sex tam rarus in mendis consensus sit, quamvis etiam or- thographica enumerayerimus, pro certo pronuntiari potest, nuUam cognationem artiorem inter F et alterum utrum codicum nostrorum intercedere. et ne sumamus, editorem utroque codice apographisve eorum usum esse, ea re prohibemur, quod permulta menda recepit, quae facile corrigere potuisset, si vel unum adhibuisset. exempli gratia 284, 15 tam M quam T scribunt: at contra Publicolae decus tribuit inclinatio potestatis; stibmisit enim contioni civium consularem securem, at in F legitur: summisit Publicola concioni civium consularem securem, in codice ergo Gelenii verba at contra — potestatis de- erant, et nomen Publicolae ab editore insertum est, nt lacuna quodammodo tegeretur. eadem ratione 286, 25 decretum est in F omittitur et multa alia, quae enumerare su- perfluum videtur. Itaque uter codex melior sit, ne quaerendum quidem est, cum paene numquam in eam necessitatem adducamur, ut unius codicis solius anctoritate insistamus. nam quia editio Geleniana ex neutro originem duxit et ne ex cognato quidem alterius utrius, semper is sequendus est, quocum illa consentit. ^ quod cum certum sit, ea tamen re- manet quaestio, an Gelenio tanta auctoritas tribui possit, ut etiam contra consensum co(ficis utriusque eum sequamur, aut quod idem est, utrum codex eius ex diverso archetypo descriptus sit, quam ex quo T et M fluxerunt, an ex eodem. quae in- quisitio propterea multo intricatior est, quia non codicem ipsum sed editionem tan- tum doctissimi grammatici habemus, de quo dubitari non potest, quin multa illius menda coniecturis non numquam felicissimis sustulerit. praeterea liber Gelenii, si non idem, certe eius simillimus erat, ex quo T et M descripti sunt, nisi quod mnltis mendis et interpolationibus scatebat, quibns codices superstites liberi manserunt. ni- hilominus credo, F non meliorem quidem fontem esse, quam T et M, sed tamen ex communi horum archetypo non pendentem, adductns his potissimum rationibus. T et M p. 314, 22 exhibent haec: cum plerosque consortio suo ante decretos muniri Macedoni suffragio repperissent, relationem super eorum numinibus impetrarunt. unus DE SYMMACHI RELATIONIBVS. XXI qaisque editor, si haee in eodicibus inyeniret, certe pro numinibus scriberet nominibus ; sed in F receptnm est muniminibus, qnod nisi ex codice floxisset, namquam a Gelenio reperiri potnisset. 296, 31 sencUum prisco more consului, quid in communi causa patnm iuveret auc- loritas TM. iuberet pro iuveret non coniectura est sed correctio erroris orthographid, nec quisqnam alia ratione ex ingenio hnnc locnm emendare potest. at Gelenias scripsit innueretf quod malto melias est, nam senatai in ea re qaa de agitar non iabendi sed tantam saadendi ias erat. 292, 22 si melioribus viris officia intra mura mandetisT. iam in M hoc in tWra muros correctam est, nec editorem saecali decimi sexti amqaam aliter correxisse pata- yerim; Gelenias aatem verbam rarissimam intramurana posait. 314, 6 dignum est igitur divina temporum vestrorum felicitate, ut peractam sine offensione militiam, si perennitatis vestras pius natus adriseiitj prasrogativa sollemnis exornet TM. pro natus tam Meyer qaam Halm coniecerant nutus nec Gelenias alind coniecisset, si coniectara ei opas faisset; scripsit aatem uultus. qaa ex lectione cor- raptela codicam facile explicatar, si litteram / intercidisse samamas et uu in na mata- tam. qaod aatem praecipae me movit, at scriptaram Gelenianam veram crederem, res ipsa est. nam ei, qai militia in offlcio perfancti erant, anteqaam ad altiores digni- tates promoverentar {praerogativa sollemnis), parparam adorare solebant, id est ad- mittebantar ad principem, qaem gena flexo consalatarent. cf. Gothofr. ad Cod. Theod. YI 8. ergo non solam nutu Aagasti honoribas exomati sant, sed etiam vultum im- peratoris aspiciebant, id qaod Gelenii lectio indicat. Cam recensionem relationis tertiae Ambrosianam cam Symmachiana componeremas, nallam in hac vitiam freqaentias esse invenimas, qaam lacanas paacaram vel etiam singalaram litteraram. qais credat, tempore renascentiam litteraram hominem aliqnem ita in codicam indoles inqaisivisse , at ad haiasmodi minatias animam attenderet? qaattaor aatem, qaos modo proposaimas, locis iam vidimas, Geleniam coniectaras maxime obvias sprevisse et eas scriptaras recepisse, qaae nisi hac codicam proprietate perspecta inveniri non potnissent. omnino aatem similia sant haec: 280, .7 aug TM angwtum F 14 deerurU TM dederuni T 284, 11 modera TM moderator V 285, 30 promptam TM promptamne F, quo loco ne eo facitiuB excidere potuit, quia verbum Bequens littera n incipit. 286, 16 et om. TM; verbum praecedens syllaba et finitur. 287, 20 affeeta TM affeetata F 34 ureiae TM martiae T pro Mureiae 289, 19 uestrum TM ueetrumque T 292, 21 nolo om. TM 293, 2 nimium TM minimum T 295, 36 uUumuis TM uUum e suie T areere TM earcere T 297, 16 probatus TM probaturus T 298, 12 craeea T, eraeae M eraetina T 302, 17 ernn TM in eum T 303, 19 salius gationibue M, solius gationibus T saluis aUegaUonibus T 306, 20 redUse TM resedisse T XXII DE SYMMACHI RELATIONIBVS. 306, 29 repcUndae TM repmdmdae V 307, 14 error TM terror V 30 dehiti om. TM ante deprehendit 310, Z ut queruntur om. TM 311, 18 duorum TM diuorum T 313, 20 si om. TM 37 exemplum om. TM 314, 15 &rte^annt TM hriUannici Y 315, 5 adiuuauit TM adiudicauit F 316, 24 preeum om. TM innumeras alias emendationeB certissimas, sed quas Gelenius ingenio debere potuit, omitto, praesertim cnm ne eas quidem, qnas proposui, omnes codicis deperditi aucto- ritate stare spondere ausim. illud tamen adiciendum duco p. 286, 26, ubi censuum legendum est, TM censum exhibere, F censitum^ quod omni sensu caret et puram igitur corruptelam propius ad veram scripturam accedentem repraesentat. His rationibus satis explicatum puto, cur scripturas Gelenianas non ut coniecturas sed ut traditas in contextum receperim, quamvis non negaverim, maiorem fortasse earum partem editoris inventa esse. nam virum doctissimum multa proprio quoque Marte praeclare emendasse, curae eius Ammianae et Livianae satis produnt. prae- terea codex eius multum bonitate infra Tegemseensem erat plurimasque interpolationes perpessus. itaque utendum quidem eo est maxima cum cautione, sed unaquaeque lectio ex F prolata, licet semper suspecta sit*^), tamen semper quoque ex fonte ge- nuino ab archetypo codicum T et M diverso derivata esse potest. Cum adiecero, me in re orthographica in relationibus nullam codicum rationem habuisse, sed Parisinum epistularum et Bobiensem orationum in orthographia Symma- chiana restituenda ubique solos secutum esse, lectorem iam satis instructum credo, ut ad editionem nostram plena cum cognitione accedat. in. DE SYMMACHI EPISTVLIS. Ex epistulis oratoris nostri tres adAusonium scriptae (I 14; 25; 31), quibus una Ausonii ad Symmachum accedit^^) (I 32), paene eadem fortuna usae sunt, cuius ope relationis tertiae verba tam integra ad nos pervenerunt. nam in corpus operum 40) Hanc ob CAUsain vocem enbrn a Gelenio ter contextni intmsam (284, 7; 288, 2; 314, 23) et multa simiUa non recepi. 41) Quod Peiper {Die handtehriftUehe Veberlieferung des Ausoniue, Jahrb, f. elass, Philol. 8uppl. Bd. XI p. 320) suspicatus est, Ausonil eplstuUm in corpns Symroachianum a librariis perperam intrusam esse omittique in melioribus eius libris manuscriptls , omni fundamento caret. nam ut de florilegio taceam, in codice Palatino et in DiTlonensi Parisini apographo eodem loco aut legitur aut legebatur neque in Scioppii libris deerat. v. Suspectarum lectionum lib. I ep. 2 De Symwaeho auUm^ euiu» editionem tantopere urgea, nihil etiam certi habeo poUiceri, nam quia inaudivi^ illum qui olim eius editionem adomavit (scU. luretum), eum nune propediem denuo editurum, quasi novo opere mihi nunUato tantisper mihi opperiendum existimavij dum praeelarum Ulud opus^ ipso iam decennio usque expoUtum, in publico appareat: et videbo , omnesne eor- reetiones meas ex Verisimilium Uhris^ ut ad me nuntiatum es(, sublectas pro suis vendiiaturus sit. si qui ta- DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXIII Aasonii reeeptao. per dnos fontes nobis traditae snnt, qui etsi non ex antographis seriptomm dueti, inde a saeculo tamen qninto ineunte riyulis diversis fluxemnt. omnes antem epistnlas post mortem auctoris a Q. Fabio Memmio Symmacho filio eins editas esse, ex inscriptionibus libromm tertii qninti decimi partim in codice Parisino partim per apographum eius Divionense seryatis discimus^^). tempns editionis ea re definitur, quod epistulae ad Attalum (VII 15 — 25] in collectionem receptae snnt, qnae postquam Alaricho auctore a. 409 purpuram sumpsit, aut omitti de- buemnt aut certe inscriptionibus privari, ut ad Maximum et Eugenium satellitesqne eomm scriptae aut desiderantnr aut inter anonymas libromm octavi et noni latent. quod nemo certe casni tribuendum esse putabit, qui consideraverit, nullum in epistulis plus nongentis locum reperiri, qui apertam commemorationem honestam tyrannomm contineat ^3) . cum igitur Q. Aurelius Symmachus a. 402 mortuus sit, epistulamm cor- pus inter annos 403 et 408 prodiisse debet. nec parvam diligentiam filius adhibuit, cum pio editoris munere fungeretur; nam qnamvis maior epistulamm numems eius- modi sit, ut ad quemUbet hominem mitti potuerint, et Symmachus sine ullo dubio eodem exemplo ad plures nonnumquam scripserit, in ea tamen epistulamm simillima- mm copia duae tantum sub diversis nominibus repetitae sunt, in40 = yi etn 67 = Vn 53. sed haec diligentia in materia coUigenda substitit, in digerenda nullam operam collocayit, nisi quod editor epistulas ad eosdem homines missas per libros septem priores composuit. praeterea neque temporis ordo observatus est neque ea, quae argumento cohaerent, coniuncta sunt; exempli gratia epistulae, quibus scriptor Ausonio de consulatn accepto gratulatur (I 20 et 22) , una intercedente dirimuntur et ita collocantnr, ut tempore posterior priorem praecedat; quod nt agnoscatur, non in- mm te ccuu$ interea ad iUiu$ leetionem perduxerit^ haee te praemonendum putavi, Ubro primo epiit. 26 (nnne 32] imprettum et in Oiphanii marmieripto eodiee acriptum visitur: ^ Ihi me et parentem et amieumy et si quid utroque eharius est, ehariorem fuiste $enai8ti\ aed longe verior meo animo leetio est, quamex Fuldani et Bertiniani eoenohii memhranis re$tiiuo: ^lhi me tihi et parente et amieo et $i g. u. e, e$tf e. f. $en$i\ — hvnc igitur locum ex Ausonii epistula desamptum (p. 18, 10) Sdoppius de Symmachi editione agens corrigit et eodices Symmachi tam Oiphanianum quam Fuldensem eum continuisfe dicit. extat autem testis multo antiquior, de quo Yogel me certiorem fecit et in editione Ennodii huic monumentorum collectioni inserenda fnsins acturus est; siquidem episcopus Ticinensis, quamquam nullam praeterea Ausonii notitiam prodit, hanc eius epistulam simul cum Symmachi operibus compilavit. neque est cur miremur, fllium testimonium tam honoriflciim riri, qui et in re publica et in litteris snmmum sui temporis locum obtinuerat, de patris ingenio in coTpus epistularum eius recepisse. 42) Q. Aureli Symmachi v, e. eon$uli$ ordinarii epietolarum Uher 11 explieit ediiu$ post eiu$ ohitum a Q. Fahio Memmio Symmaeho v, e. filio, ineipit liber III faieiter P. Q, Aur. Symmaehi v, c. c[ofM.] or- dinati epietolarum liher III[I expUeit] , ineipit liher V editu$ po$t eiu$ obitum a Q. FUio (sic) Memmio Sym- maeho fdieiter P. Q. AurelU Symmachi epi$tolarum lib. X contffMfM epi$iolas famiUares ad imperatoree, $erh- te$Uia$ $enaioria$ et opu$eula: edUu$ po$t eiu$ ohitum a Q, Flavio (sic) Memmio Symmacho v, c. (11). in- scriptio simillima in florilegii exemplaribus nonnuUis in initio totius corporis reperitur ut in Parisino 1858 saee. XIII: Simmachi uiri eon$ulari$ epiarum et diuer$orum negotk>rum eontineru epia$ famiUaree ad amico$. Ineip Uber I^ editu$ po$t eiu$ ohitum a QuirUo Flavio MerUo eiuedem SimmactU fUio. 43) 66, 26 praeterea domino et principi rhoetro ad referendam largitati ehu $edulam magi$ quam parem gratiam, auro dreumdaium diptyehum mi$i. 57, 13 veHmque, $i ita facite faetu e$t, hane murUfieentiam prin- eipie lAhyearum targiUone mutari. 137, 19 interea domino et prineipi ru>$tro eiusque in me herufieierUiae egi per epi$tutam graUas ad Eugenium quidem referenda sunt, sed hoc neque editor neque lector agnoscere po- tnenint. Eugenium virum clarissimum Ricomeris amicum (89, 20, 26) eundem fuisse, qui postea purpuram sumpeit, neque afflrmare neque negare ausim ; id autem pro certo pronuntiari potest, Memmium Symmachum, cum has epistulas relegeret, de tyranno non cogitasse. XXIV BE SYMMACHI EPISTVLIS. qmBitione diligentiore opas est, cum res primo obtutu pateat. eadem ratione, ut mnlta similia omittam, epistulae ad litem lucundi pertinentes (VII 81; 83; 89) etillae, qui- bus de Kicomacho Flaviano ad consulatum Theodori evocato sermo est (VI 10; 30; 35) y divulsae sunt, et raro tantum ea, quae re et tempore congruunt, casu aliquo iuxta posita inveniuntur. Patnerunt Q. Fabio Memmio Symmacho, cum patris litteras colligeret, copiae du- plices. nam primum epistulas a viro summa eloqnentiae gloria claro profectas amici diligenter conservabant et nonnumquam in libellos componebant^^) , quin etiam tabel- larios eius in itinere aucupabantur, ut litteras aliis directas furarentur et describerent ^^) , et praeterea librarii oratoris, ut ipse adserit se invito, ut equidem crediderim iussu eius, exempla earum retinere solebant^^), ita ut maior pars binis exemplaribus aut, si iisdem verbis ad amicos plures scripserat, etiam trinis et quatemis in filii manus per- venire potuerit. quem scrinia tam patris quam amicorum eius compilasse res ipsa docet. nam quod epistulae ad Protadium (IV 17 — 34) ad Minervium (IV 35—49) ad Florentinum (IV 50 — 55) et inter se et ab iis, quae tribus fratribus iunctim inscribuntur (IV 56; 57) , divisae sunt , contra ad Petronium missae cnm iis , quae Patruinum et quae utrumque fratrem spectant, eo modo confnsae, ut ne inscriptionibus quidem discer- nantur, nisi ex diversa ratione, qua Symmacho filio traditae erant, explicari nequit. illas videlicet inscriptionibus distinctas aut ex patris schedis collegit aut a fratribus accepit, cum eae, qnas aut Petronius aut Patruinus ei subministraverat , in unum li- bellnm, qui inscriptiones ut res parvi momenti omittebat, compositae erant. et cum amici oratoris litteras etiam ad alios missas nonnumqnam descripsissent , evenire po- tnit, ut epistnla ad quemlibet hominem ignotum scripta inter Ausonianas collocaretur (I 42), videlicet quia simul cum iis, quae re vera Ausonii erant, per heredes eius in Memmii Symmachi manus pervenit^^j . at librarii Symmachiani farraginem sapit, quod epistulae ad Limenium et ad Licinium, ad Euphrasium et ad Eupraxium, ad Theo- doros patrem et filium missae in codicibus componuntur et confunduntur^^). in uni- 44) 149, 3 quod epUlulaB meas eonctia, amorh .ett tuij qui deacribenda nescit eligere, 149, \S et tamen voluntati tuae pareo nee vereor^ ne temere a me effusa verba in paginaa librarii tui referas. nam ai quid ho- rum^ quae apud te ineurio$iu» loquofy euipiam Uctori nauseam moverit, non in scribendo neglegentia mea^ quam tua in describendo dUigerUia displieebit. 110, 28 itane me ludo$ faei$ , ut quae apud te incurio$iu$ lo- 9uof , in eitri eaudieee aut tiliae pugiUare$ een$ea$ tran$ferenda , ne facUi$ $en€ctu$ papyri $erinia eorrumpat? — tu eUam $erici$ voluminibu$ Achaemenio more infundi littera$ mea$ praecipi$. 45) 58, 2 quae, ut confido^ iam tradita $unt, ni$i forte denuo aliqui$ ex urbani$ divitibu$ in$e$$or via- rum $eripta no$tra furaverit. dii iUo$ merUibu$ $ui$ puniant! 46) 149, 6 quare velim, tibi habea$, quae ineogitnta proferimu$; Ucet eadem mei quoque UbrarU $ervare dicatUur^ $ed ilU per examifU$ ignorantiamj quod te faeere non oportet MercuriaU$ arti$ peritum. cf. 46, 3 $patiari in foro urbi$ no$trae po$t aeeepta$ a me Uitera$ plero$que cognovi , et $ic fumi$ vereory ne quid E 8YMMACHI EPISTVLIS. explicit ad Neoterium, incipit eiusdem ad Felicem, 139, 25 Q. Aur, Symmachi v, c. ex- plicit ad Felicem, incipit eiusdem ad Sallustium. qnae sabdiyisiones nonnumquam tam minntae snnt, ut trinas tantnm vel etiam binas epistulas comprehendant ^^j . contra in libris octavo et nono — decimi tam parvae reliqniae supersnnt, nt certnm de eo indicinm ferri neqneat — nuUa huinsmodi partitio obsenratnr, qnamvis materia non desit. saepissime enim eadem nomina litteris praescripta per loca plura dispersa le- gnntur ^^j , quibns quominus homines diversos designari credamus , argumenta epistn- lamm nonnnmquam obstant^^]. facile igitur apparet, priorem materiae disponendae viam a Symmacho filio relictam esse, sed si quaeras, quamnam novam ingressus sit, nullam reperies. nam quod liber nonus inscriptus est: continens commendaticias , in- dicare qnidem videiur, argumenti eum rationem habnisse, sed si diligentius inquiras, nec multo plnres commendaticias hoc in libro invenias quam in ceteris, nec parvnm epistularum numemm, quae inscriptioni minime respondeant. qua causa adductus pro certo habeo, iuvenem editorem longi operis taedio eaptum schedulas, quae supererant, ita uti in patris scriniis compositae vel potius incompositae iacebant, librariis descri- bendas tradidisse. qua neglegentia melins usui nostro consnluit, quam diligentia li- bromm superiomm. Vidimus Symmachum epistulamm, quas emittebat, exempla retinuisse. quae cum plemmque brevissimae essent, magna et inutilis chartarum profusio fnisset, si oratoris librarins apographnm nnius cuiusqne in schedulam propriam rettulisset. coniunxit igitur eas, quae aut eodem die ant iisdem diebus dictatae erant, ita ut membranae singnlae parvos epistulamm quasi fasciculos continerent, qui scriniis scriptoris a filio compilatis in libris prioribus discerpti et in snbdivisiones illas distribnti sunt, sed in octavo et nono indivisi manebant. qua ratione effectum est, nt qnamvis editor de ordinis cfaronologici observatione ne cogitasset quidem, plemmque tamen modo binae modo plnres epistulae eodem tempore scriptae in editione inxta collocarentnr. cuins rei docnmenta in praefationis capite ultimo proponemus, nbi de chronologia opemm Symmachianomm actnri snmus. 50) III 43—45; V 1—3; 55—57; VII 129—131; IV 15—16; 56—57. 51) Reperiuntur epistnlae quinque ad Marcianum VIII 9. 23. 54. 58. 73, quaternae ad Romanum VIII 28. 56. 59. 70 et ad Maximilianum VIU 48. 51. 55; IX 52, ternae ad Eusebinm VIII 8. 34; IX 55, ad ApoUodorum VIII 13; IX 14. 51, ad Carterium VIII 16; IX 7. 31, ad lovium VUI 30. 50; IX 59, ad Romulum VIII 38. 62; IX 62, binae ad Alevinm VIII 15; IX 65, ad Quintilianum VIII 36; IX 57, ad Dynamium VIII 39. 67, ad Valerium VIII 47. 57, ad Leporium VIII 53 ; IX 10, ad Lampadium VIII 63. 65, ad Dionysium VUI 64; IX 4, ad VincenHom IX 9. 25, ad Marcellnm IX 11. 23, ad Geminianum IX 15. 56, ad Bassum IX 20. 24, ad Aurelianum IX 22. 26, ad Caecilianum IX 50. 58. epistulae igitnr quin- quaginta quinque, quibus maior fortasse numerus accederet, nisi pars fere dimidia librorum octavi et noni inscriptionibns careret , eadem ratione ordinari potneront , quam in libris prioribus observavimus. quae si conionctae essent, librom octavo non multo minorem efflcerent. 52) Epistula ad ApoUodorum altera IX 14 de fromento orbi invebendo agit, altera IX 51 doos coriales civitatis Africanae commendat; utraqoe igitor ad proconsulem Africae, qui a. 399 — 400 munere fongebatur, scripta est. tertia eodem nomine inscripta VIII 13 de honore aliquo deponendo loquitor, quod ad proconsu- latum Africanom referri non debet sed certe potest. IX 20 et 24 ad Bassom idem postolatom oontinent occasione aliqua oblata repetitum. IX 7 a Carterio petitur, ut Aoxentio flliam despoiideat, VIII 16 eidem gratiae agontur, quod testimonium Symmacbi secotos generom elegerit. IX 63 a Lampadio qoaeritor, qoid in adminisiranda urbia tutela ex bono pubUco fecerit, IX 65 de quiete orbis Lampadii consiliis parta sermo est; epistula ergo otraque praefectum orbis anni 398 speetat. ex litteris ad Romolom datis IX 62 com- DE 8YMMACHI EPISTVUS. XXVU Inter codices manuscriptos ^ per quos nobis epistularnm corpus traditnm est, pri- mnm locnm obtinet Parisinns 8623, qnem littera P signavi^^). scriptns est saecnlo nono colnmnis binis in quarto minore. inscriptiones omnes litteris mainsculis sed •atramento exaratae snnt, nisi qnod, nbi aut liber novns ant nova epistnlamm snbdi- visio incipit, linea paennltima ant, qnod rarins factnm est, nltima minio distingnitnr. praeterea prima cninsque epistnlae littera mbricata et maior reliqnis est. correctomm non minns dnomm manus expertus est, quae ut a prima tempore non multum distant, ita hand facile inter se discemuntur. plemmque orthographiam codicis partim rasura partim correctione commutant, ut exempli gratia paene semper ex quidquid effecere quicquid, computo ex conputo, asa^ibo ex adscriboy et cnm prima manus in fine ver- sunm more antiquo verba dividat: ads/to, rec/tej conrup/tus, manus secunda nltimis snperioris lineae litteris erasis iisdemque in margine inferioris adiectis syllabarum di- visionem hac ratione mntavit: a/sto, re/ctej corru/ptus. quae omnia in apparatu critico neglexi orthographiam primae manus ubiqne secntns. vera autem menda corrector coniectnra plemmque obyia^^j, nonnumqnam falsa^^) temptavit, sed aliqua ex codice quoque hausit, qui eo, ex quo contextns descriptus est, auctoritate inferior, sed non omnino contemnendus erat. nam ut mnlta alia omittam, lacnnas nonnullas ea ratione explet, quam veram esse ant res ipsa ant codices reliqui testentnr^'^). liber initio et fine tmncatus est; incipit enim p. 26, 7 tam bonae voluntatiSy desinit p. 227, 2 scissa veste fugistij sed iam inde a medio libro quinto margo sensim deficit, ita nt primum singnlae litterae, mox voces et sententiae, finem versus totae colunmae perierint. cum P in orthographia veram temporis Symmachiani imaginem prae se ferat et cum codice rescripto orationum fere conveniat, collationem eins in libro primo integram dedi, in reliqnis permntationes tantum litteramm e et ae et epistola pro epistula positum omisi; meudationi reapondet, quam fllius eius a patre ad Symmachum pertulerat, YIII 38 de eiusdem fllii studiis Symmachi curae delegatis loquitur. 53) Oetaviut Cktaony de Symmachi epistularum codiee Pariaino, Bonnae 1867, 54) 26, 8 Utiguaem P 2 m. tegistem P 1 m. V 28 aatvere P 2 m. aalvare P 1 ra. V 27, 3 9uades P 2 m. suadia P 1 m. V 36, 24 atructurarum P 2 m. histructurarum P 1 m. Vr 37, 22 ne umquam P 2 m. meum quam P 1 m. V 38, 31 proelii P 2 m. proeUis P 1 m. VM molta similia, in quibus consensua codicis V ostendit, mendum primae manus iam in arcbetypo fuisse. 55) \ 26, 18 contionariB P 2 m. continaria P 1 m. V , cf. Kiessling in pro- grammate Orypbisvaldensi aest. a. 1883 p. 3. 29, 25 fidei P 2 m, fiUi P 1 m., fiaci VMF 38, 12 fruBtrer P 2 m. fru$tra P 1 m., frustra »im si V 78, 20 filium iam P 2 m. filio iam P \ m., fiUolam VF 92, 18 audeo P 2 m. deo V \ m., debeo F 131, 30 magi» intrudit P 2 m. om. P 1 m. VF 56) 47, 29 praemittere har^ ego impensiuM tibi voto optare studeo quam P 2 m. VM — prae reliquis omis- sis P 1 m. ; 53, 30 quod mihi librarii error P 2 m. VF ; 79, 4t tfU in fastigium toUeremu» amabili enim P 2 m. F; 97, 33 in aperto est merito eius laudibus nosirum eedit ingenium P 2 m. F; 165, 22 vestram ser- vare temptavimus ted perseveranU inedia P 2 m. ; 177, 6 simul accipe quod voto tuo eongruit fasces praeturae P 2 m. ; 180, 15 veneratusque dominum et prineipem twstrum euius sermo divinus itineris P 2 m. quae om- nia prima manus omiserat. XXVin DE 8YMMACHI EPISTVLIS. qaae vox sescentieB repetita semper eodem yitio inqainata est, nisi in compendio seriptarae vocales mediae omittantar. Praeter Parisinam nallas codex manascriptas ad nos pervenit, qai inscriptiones integras conseryaverit ; reliqai enim neqae libros dividant et epistalis nomina nisi rarissime non praeponant. Deterioram optimas est Vaticanas Palatinas 1576 (V) saecalo andecimo satis ne- glegenter in qaarto scriptas. ne in initio quidem totios volaminis inscriptio conser- vata est, sed mana recentissima addita. epistalae continaantar et littera tantum ma- iore praemissa distingantar. correctiones secandae manas, qaae neqae in hoc libro desunt, cam scripturis codicis P plerumque consentiunt neque tamen eius momenti sunt, ut ex alio fonte, quam ex quo prima quoque fluxit, derivatae esse videantur. quare menda vulgaria primae manus, ubi a correctore sublata erant, in commentarium criticum non rettuli. codex integer est, utpote qui in media pagina desinat, neque tamen continet nisi baec: II — 11 38 re* magnae et inspe; V 78 — 97 formis adhuc reddere; VII 39 — potui rebus retentis ; IH 20—40; II 51; III 41. 42; H 40; IV 21 — V 97 formis adhuc residere ; VU 39 ; V 97 constitui u/ — VI 8 ; VU 34—38. 40 — VIII 14 negotiorum dura meminisse vale, desunt igitur 11 39. 41 — 50. 52 — III 19. 43 — IV 20; VI 9 — VII 33 et finis totius corporis inde ab VIU 14 sed quando fit, repetitae sunt V 78 — 97 formis cMuc residere et initium epistulae VU 39. reliqua ita perturbata sunt, ut archetypi folia transposita explicationi non sufficiant. nam epistu- lae singulae, ut U 40. 51; VU 39, quae ne in codice quidem minutissimo folia in- tegra complere potuissent, loco alieno insertae inveniuntur. variam libri Palatini lec- tionem omnem adnotavi excepta orthographica. Codidbus, quos descripsimus, multo peior est ea familia, quae florilegium (F) ex litteris Symmachianis continens in exeinplaribus plns minus abbreviatis aut truncatis per omnes paene bibliothecas maiores dispersa reperitur^^). quae ubi integerrima sunt, his epistulis constant: I 1. 5. 6. 14. 23. 25. 28. 31—34. 36—38. 43. 45—47. 56. 60. 61. 67. 74—77. 79. 80. 82—84. 86. 88. 90—93. 96. 97. 99. 100. 105. 107. II 1. 3. 6. 8. 16. 22. 27. 29. 32. 35. 37. 39. 41. 42. 48—50. 56. 58. 63. 68. 70. 71. 73. 79. 80. 87—91. 64. lU 1—11. 13. 15. 17. 18. 21—26. 29—31. 35—37. 40. U 51; m 42; U 40. UI 43. 45. 44 — salii canunt. 51. 46. 53. 48. 44 et augures usque ad finem. 54. 64—67. 61. 63. 56—58. 69—74. 77—83. 86. 90. 91. IV 1. 7. 11. 15—17. 20. 25. 26. 28. 30. 32. 35. 38—41. 47. 49—51. 54. Relatio 11; IX 142; X 2 inde ab ineundam capitali exitio. IV 56—60. 63. 66. 67. 69. 72. V 3—5. 8. 13. 19. 21. 23. 24. 29. 30. 34. 36. 38. 41. 44—47. 49—51. 53. 55. 57. 59-61. 65. 67. 68. 70. 71. 73. 75. 77. 78. 80. 79. 84. 85. 89. 91. 92. 96. 57) £x huiusmodi codice excerpU Vincentii BeUovacensis flnxeruut, de quibus egit Oarolus Schenkl, DU ExctrpU aut den Briefen det Symmachtu tn dem Speeulum hUtorkiU de$ Vineeniiut BeUovaeentit, ZeiUehr, f, otUrr. Oymnat. 1860 p, 412. DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXIX VI 3. 13. 18. 22 — graviora esse referenda. 28. 31. 45. 47. 55. 60. 61. 65. 72—74. 78—80. Vn 2. 3. 9. 11. 16. 19. 21. 22. 25. 33. 44. 47. 49. 51—54. 56. 60. 61. 64. 66. 67. 71—73. 78. 80. 85. 88. 92—94. 98. 99. 102. 105. 107. 109. 114. 117. 119. 125. 128—130. Vm 4. 9. 11. 16. 19. 20. 21. 22. 24—28. 30. 31. 35. 43. 47. 49. 51. 54. 57. 62. 64. 67. 68. 70. 73. 74. IX 1. 2 inde ab igitur consensu famae. 7. 9. 10. 18. 20. 24. 26—28. 33. 35. 36. 39. 40. 42. 43. 45—47. 49. 53. 54. 57. 61. 67—69. 74—76. 78. 84. 87. 91— 93. 114. 115 inde ab in sola conscientia. X 1. IX 137. 135. 139—141. Haec codicnm familia omni interpolationnm genere incredibiiem in modnm scatet neqne nllins nsns est, ubi libromm Parisini et Palatini snbsidiis nti licet. lectiones igitnr eins in septem libris prioribns in apparatnm criticnm non recepi, nisi nt eins indoles fontibus melioribns collatis perspiciatur. cui consilio ea sufiGcere pntabam, qnae iam in totius classis archetypo fuisse videbantur, quare singnlornm codicum nunc superstitum errores omisi. qnod in prima quoque libri octavi parte facere potuissem, si nihil alind egissem, quam ut Symmachi verba restituerem, sed cum in partibus seqnentibnB florilegium iam maioris momenti futumm esset, lectori aliquam potestatem facere volni non solnm famiiiam, sed etiam singula eius exemplaria cum P et V con- ferendi. itaque inde ab initio libri octavi integram proposui lectionem libromm manu- scriptomm duomm, impressi unius qui sunt: F* = Symmachi cons. rq. Epistolae Familiares. — Laudini equitis Hierosolymitani in epistolas Turci Magni traductio. — Marci Bruti Romani Epistolae. Argentoraci ex Officina litteraria loannis Grueniger. Die. IX. Octobris Anno virginei partus MDX. Reg- nante Dn. imperatore Maximiliano p. f. Aug. qua in editione corrector operam omnino nollam collocavit, sed codicem aliquem nunc deperditum cum omnibus mendis in Ubmm impressum transferendum curavit. F^ = codex Parisinus lat. 8559 saec. XU exeuntis ant Xm ineuntis multis locis a mann secunda coaeva correctus, quae partim coniectnra. partim codice optimo ni- titur. F^ = codex Vaticanus Reginae 1575 saec. XUI. horum ut cognatio agnoscatur, scripturas paucas ex eis Symmachi partibns, nbi meliornm quoque fontium nsus sup- petit, hoc loco proponam. 153, 16 praefato PVF» ore faceto F«.3 19 laudabiles PVFiF^ 2 m. dehiUs F^ 1 m. F» 157, 3 superiorum PVF» . om. F«-3 174, 20 insiructio PFi institutio F».^ 176, 3 aevum P, cum F* in perpetuum F*.3 179, 10 voti caput PF» capui voti F*-» ^ 181, 12 refoventur PFi refocillantur F«.3 190, 5 quamguam enim PF' quod nikU F^.^ 209, 8 Mto PFi haec FS.3 215, 18 Ad LoUianum PV, Symmachue lu- om. F*-^ liano F^ XXX DE SYMMACHI EPISTVLIS. 216, 24 Ad Marcianum PV, Symmachus om. F^'^ MarHano F* 217, 9 in scribendo rarior VF* rarior in scrihendo F**' 218, 23 AdCarteriumVY, Symmackus Car- om. F»-» terio F* 223, 2 litationi PF» litterationi F^.s his coUatis patet pnriorem archetypi imaginem editionem Argentoratensem exhibere quam libri manuscripti, utpote qni ex eodem illius apographo multo pluribus mendis et interpolationibns inquinato deducti sint. sed nihilominus in codice Vaticano, quamvis Parisino etiam peior sit« nonnullae lectiones genuinae reperiuntur, quas solus ex flori- legii familia conservayit. 216, 26 securus ingredere VF* ingredere securus F*'* 219, 24 patriam fame PF^ pairiae famam F«-2 25 an PF^ aut Fi* 220, 9 uoluptate PF^ uoluntate Fi-2 11 anni PF^ annum F^, animum F* 19 nouos fasces PF* nouas faces F*'* 222, 11 rescrihmdo ^Y^ scrihendo F^*^ 224, 21 et PF3 om. F»-» codex igitur, ex quo F^ descriptus est, ex alio multo meliore correctus esse videtur, ita ut plerumque F' sequendus sit, minorem auctoritatem habeat consensus codicum F^ et F^, minimam F^ solus, nec tamen nullam. Inter florilegii codices singuiari quadam ratione enitet Montepessulanus scholae medicorum H no. 4 fol. saec. XUI. nam epistulae eius, si eos numeros sequamur, quos librarius ipse minio scriptos singulis praeposuit, ducentesima septuagesima tertia usque ad quadringentesimam nonagesimam tertiam, quae ultima totius codicis est, descriptae sunt ex mutilo aliquo florilegii exemplari, quod incipiebat ab I 6, de- sinebat in VI 55. quae autem praecedunt, ea tantum in supplementum continent, quae in illo desiderabantur, hausta ex codice aliquo Palatini V simillimo, utpote qni ordine epistularum lacunisque omnino cum eo consenserit, nisi quod initio et fine truncus erat. itaque priorem libri partem littera M signavi, altera cum reliquis florilegii exemplis littera F comprehensa, qua ratione effectum est, ut in apparatu critico F et M nusquam simul appareant, nisi post VI 55 et in iis epistulis, quas librarius aut in parte secunda omiserat (15; 23; 25; 28; 56) aut errore in utraque repetivit (IV 25; 26; 50). cuip codex foedissime interpolatus sit^*) , lectiones eius omnes in apparatum criticum recipere operae pretinm non duxi, sed eas tantum pro- posui, quae ad restituendum archetypum, ex quo V et M communem originem du- cunt, alicuius momenti futurae esse videbantnr. Cognatio codicum V etM vel ex lacunarum communione primo obtutu patet, dif- ficilior autem quaestio est de F. nam plemmque V et P contra florileginm consentiunt, ita ut eos artiore vincnlo cohaerere suspiceris, sed si rem propius inspexeris, inve- nies, semper illis aut in lectionibns veris convenire aut in iis mendis, qnae coniectnra 58) Panca exempla afTerain: 41, 13 quidquid in praeaentis muneris contulisti] quod praesentihua munera contulisti M ; 42 , 26 et Zeuxin vel horwn similes'] et geus in beUorum aimiles PV , et id gaentu inbellorum Bilens M; 43, 29 ne diu easetis ineerti P, ne diuer$eti8 ineerti V, ne diversum iremus incerti M; eiasmodi et peiora reperies seacenta. DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXXI fadllima corrigi potnerint, nonnamquam antem P solnm contra V et F vernm servare. exempli gratia: 30, 21 anysium P muium VF 33, 13 a om, VF 37, 20 ita P istam VF 41, 29 Ugtetn P triatem VF 80, 7 de nobis om. VF 82, 8 poscenti P petetUi VF 107, 26 eontempleris P contempeeris VF 112, 19 m se recepit P Jideliter persoluit VF 116, 24 c^m quippe auctoribus P c/eo quippe auctore VF^) 117, 16 twet om. VF 118, 21 sed om, VF 125, 18 diu inier P diuinitus VF 127, 23 deorum P d« VF») 141, 12 tusasio (pro Turasio) P ^um VF 194, 10 herham porrigens P Aer6a moriens VF qnibns cnm accedat, qnod epistnlae II 40 et 51 in V et F altera post III 42 altera po8t lU 40 insertae snnt, iam de cognatione eomm dnbitari neqnit, sed quia fauins- modi consensns rarissimns est nec lacnnae maiores ntrisqne communes omnino occnr- mnt, archetypns eomm codicis P simillimns fuisse pntandns est neque per multos riyos e communi fonte deductus esse. Vt stemma codicnm absolvam, de secnnda Parisini mann panca addenda sunt; quam vidimus pleraqne coniectura ant emendasse aut corrnpisse, aliqua ex libro mann- scripto addidisse. is codex cui generi adscribendus sit, hand facile diindicayeris. nam certissimnm familiamm indicium, mendornm consensns, perraro tantnm reperiri potest, qnia corrector, ut homo indicii non spemendi, errores, qnos in altero qno- cum contulit exemplari invenit, transcribendos non duxit. sed si nihilominus non de- sint, argnmenta tanto certiora praebent. collegi autem haec: 33, 23 me est F \ m. me hodie M, me est hodie P 2 m. Y^) 40, 22 inueteralo obsequia P 1 m. pro in- inueterato obsequio P 2 m. VM uiter ad obsequia 68, 21 quaeso inserunt P 2 m. F 91, 23 est inseront P 2 m. F 110, 9 nec uUa (scil. oracula) in antro Cu- nec uUas in antro Cumano litteras legi mano litteris leyi P 1 m. P 2 m. VM 30 serinta P 1 m. pro scrinia seripta P 2 m. VM 144, 9 aprugnos P 1 m. aprinos P 2 m. VM codicem igitur familiae VMF corrector adhibnit, sed enm, qni ultra initinm libri sep- timi non procederet. nam lacunarum, quas librarius inde a VII 76 reliquerat spatiisqne vacnis indicaverat^^j, nisi partes minimas^^), qnas in archetypo iectn difficili maiore cura adhibita indagasse videtur, non explevit, quamvis supplementa certissima in VMF 59) Dei pagani in nnum deum christianum mutati peculiare quoddam interpolationia genus est, quod etiam in P interdum grassatum esse probare quidem non possum, sed locis nonnullis suspicatus sum. 60) Quia nu tst fortunatior venuntaUsque adeo pUniorf versus Terentianns (Hecyr. 848), cuius lectionem comoedlamm codices tnentnr. 61) 198, 10; 199, 29. 30; 200, 4. 5. 20. 21. 27; 202, 25; 204, 18-20; 212, 2; 214, 1; 215, 10. 13; 220, 22. 62) 190, 30; 191, 17; 201, 4; 204, 2. 20. 21; 216, 11; 218, 14; 219, 3. XXXn DE SYMMACHI EPISTVLTS. inyenire potuisset. eongrmt, qaod post YII 14 nallam eorreetionem seeandae manns invenies, qnin eonieetara facta esse possit. si igitar altimam illam partem mittamus, obi P 2 m. nallias plane anetoritatis est, efficitar stemma codieum hoc: Archetypus P I m. P P2m. Fi I V M m/^ P2 F3 Hi codices vel etiam P et V soli abunde sufficerent ad contextum Symmachia- num firmissime stabiliendum , si totum epistularum corpus contiuerent; sed cum V vix partem dimidiam servayerit, P initio et fine mutilatus sit, editiones antiquae lar- gioribus copiis instructae nobis adeundae sunt®^). Quae primae prodierunt Venetiis inter annos 1503 et 1513, Argentorati a. 1510 etl511, Basileae a. 1549, omnes ex florilegii exemplaribus fluxerunt. de editione Ar- gentoratensi anni 1510, quae anno sequente locis paucissimis immutatis repetita est, iam supra yerba fecimus. in Basiliensi relationibus a Sigismundo Gelenio primum in lucem emissis epistulae Martini Lypsii cura adieetae sunt^^) , ut ipse editor gloriatnr, repurgatae ab innumeris quibus undique scatebant mendis, coniecturis igitur multis correctae, pluribus corruptae nullam recensioni subsidium praebent, quamyis codice florilegii non spemendo inniti yideantur. editionem Venetam neque ipse yidi neque quemquam noyi, qui eam yiderit, sed cum a lureto saepissime quidem commemoretur neque tamen in ulla epistula adhibeatur, quae in florilegii codicibus non extet, iudi- cium de fonte eius satis certum est. yera igitur princeps, quae Symmachum paeae integrum publici iuris fecit, ea demum est, quae inscribitur: Q. Aurelii Symmachi v. c. p. u. et cos. ord. epistolarum ad diversos libri decem ex bibliotheca coenobii S. Benigni Divionensis magna parte in integrum restUuti cura et studio Francisci luretiy ctiius etiam notae adiectae sunt, quibus et emendationum ratio redditur, et aliqtwt cum huius, tum aliorum auctorum loci obiter illustrantur. PatHsiis, apud Nicolaum Chesneau, via lacobaea, sub Quercu viridi. M.D.LXXX. cum privilegio regis. Subsidia, quibus editor usus est, enumerat in notarum interpretatione epistulis praemissa : V. C. vetus codex Divi Benigni, cuius mihi copiam fecit Gulielmus Trestoudantius coenobita, vir optimus et studiosissimus. Ldb. Pith. liber P. Pithoei IC. clarissimi. Lib. Scotti. editio Scotti. Argentoraci, anno M.D.X. Lib. Frob. Frobenii editio. Basileae anno M.D.XLIX. 03) Pleniorem editionam oouflpectum dedit Sose {8u$iana ad Symmaehum quatuor programmatis nehola'- Hieii edidit I, Qurlittui Hamhurgi apud Hoffmannum tt Campium in commiMi» 1816 — 1818). 64) De relationibas, quae epistularum liber primus inscribuntar , p. XIX egimus; epistulae hane in- scriptionem praeferunt: Symmaehi v. e. urb. praef. epistotarum liber secunduSf coniinens familiaret epittolas^ ediUu post eius obitum a Q. Flaviano MemmiOy eiusdem Symmaehi filio^ repurgatus ab innumeris quibus undi^ que scatebat mendis, per liiatt. Lypsium. DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXXIII Quae ex libro P. PHhoei laudantnr, magna ex parte qnidem redeant in nostro M, qni et ipse ex bibliotheca Pithoeana Montem Pessulnm pervenit ; sed cnm praeterea ex eodem codice nonnulla proferantur, quae neque in M leguntur neque sola coniectura niti possnnt, ntpote quae interdum omni careant sensu, non nnum librum Pithoei fuisae certum est, quamvis luretus ipse aliter sentiat. apparet igitur editorem codicem vel potius codices Pitfaoeanos non ipsum vidisse, sed ab amicis tantum scripturas aliquas ex eis faaustas accepisse, quas fortasse plagulis corrigendis in margine adiecerunt. etenim nulla fere codicis M lectio peculiaris contextui inserta est, sed omnes aut mar- gini adscriptae aut in adnotationibus libro in calce adiectis propositae, epistulae vero I 3 ; 4 ; 7 ; 8 ; 9 ; VII 76 , quae in M leguntur, in lureti editione desiderantur. con- textus igitur totus aut codice Divionensi innititur aut editionibus Argentoratensi et Basiliensi. Et altera quidem utpote recentiore et emendatiore in eis epistulis , quae iam in publicum prodierant, luretus ita usus est, ut integram paucis locis e codice cor- rectis aut suppletis prelo subiceret. quare omnes iectiones, quibus editio Parisina cum Basiliensi consentit, maiore auctoritate non utuntur, quam si in Basiliensi sola reperirentur. sed in eis epistulis, quas primus edidit, codici soli insistebat, de cuius indole nunc videamus. Epistulis I 1; 5; 6, quae in florilegio quoque reperiuntur, praemissis series con- tinua incipiebat ab I 10, sed lacunis minoribus in primis paginis nonnumquam relictis. libri U — VI et VIII integri erant; in libro septimo desiderabatur epistula 76, cuius in P quoque pauca tantum verba servata sunt; in nono deerant ep. 19; 21; 23 inde ab subiungo postulatum; 29; 29A; 63; 66; 100; 101; 103; 104; 111; 129 inde ab quam cum Romae; 130 — 133; 136 inde ab ad praesentem enim; 137—142, in decimo ep. 2 inde ab ineundis poena capitali, pars dimidia epistulae 124 libri noni inde a simuique restituas et cum ea epistularum 125 — 136 quae supererant, suo loco omissa et reliquiis libri decimi adnexa erant, qua ratione verba p. 272, 12 tuae gloriae de- irahitur totius codicis ultima facta sunt. Continebat 11 — hac enim nota codicem Divionensem designo — inde ab I 10 omnes epistulas, quae in reliquis quoque codicibus leguntur, sed antecedebant eae tantum, quae in florilegio sunt. e codice igitur cum fine tum etiam initio trunco de- scriptus supplementa ex libro aliquo familiae omnium pessimae receperat. quem in partibns quoque ceteris correctioni adhibitum esse, veri quidem est simillimum, sed probari nequit, quia luretus florilegio ipso in omnibus, quas continet, epistulis editio- nis fandamento usus est nec ullae in his lectiones codicis 11 nobis innotuerunt, nisi qnae ab editione Basiliensi discrepant. in omnibus autem, qnae ex F hauriri non potuemnt, 11 cum P fere congruebat lacunasque eius aut repetebat aut coniecturis audacissimis explebat. cuius rei unnm, sed quod sufGciat, exemplum proponam epi- stnlam Vn 100: Q. Atriliys Stmmacijvs. XXXIV DE SYMMACHI EPISTVLIS. P: «I igiiur aliquid in adieriione mea putas esae grauitatis **«♦««»»«* ut huiusmodi persuasionem ne adser' tore «*»«»«*«*««« et ex- clusis aliquorum susurris con- stat serues sanetis moribus iuis et amicitia (amiciiias 2 m.) *«««**«*«**«*« certe si quid in notitiam tuam aemulus [aemulus 2 m. in spatio ante vacuo) «»«««««««««« peruexit mecum quaeso participes «««««««««« quae «o; (2 m. in spatio vacuo) aUorum simulatione concepta est Jidis (estjidis 2 m. in spatio yacuo) purgatoribus diluatur. Editio lureti: si igUur aliquid in assertione mea putas esse grauUatis, contestor ut huiusmodi persuasionem ne asser- tore quidem aliquo recipiaSf sed ex- clusis aliquorum susurris sanctis moribus tuis eompetentes et dignas amicitias, uel certe si quid in notitiam tuam aemulus peruexit, meeum quaeso partiariSf ut commotio, quae ex aliorum simulatione concepta est, Jidis V: si igitur aliquid in adsertione mea putas esse grauitatis uestrae ut huiusmodi persuasionem meadser- tore deponas et ex- clusis aliquorum susurris cmi- stantiam serues sanctis morihus tuis et amieitiae congruentem certe si quid in notitiam tuam e multis sermo peruexit mecum queso participes ut amaritudo quae ex aliorum simulatione contempta est Jidis purgationibus diluatur, purgatiombus diluatur. nnlla igitnr ex yeris lectionibns, quae codicis V propriae snnt, in 11 apparet excepta purgationibus pro purgaioribus , sed ea ant a librario ant ab editore hand difficnlter coniectnra reperi potnit; omnes antem codicis P lacnnae interpolatione ant expletae ant qnodammodo tectae snnt, semperqne 11 correctiones secundae manns repetit. cnins rei exempla praeter haec qnoqne innnmera snnt. 43, 10 petemus P 1 m. VF 44, 33 uigeas VF, uigeus P 1 m. 78, 20 JUiolam VF, Jilio iam F \ m, 110, 24 primus parentes dies P 1 m. VM 115, 19 postulat VF, portabat P 1 m. 131, 30 136, 19 sperato P 1 m. VF 137, 29 orsuV 1 m. VF 143, 3 putes VM, potes P 1 m. 150, 3 properanti tafMario VM, properant itabeUario P 1 m. 154, 11 196, 28 satisjaciens P 1 m. VM 199, 30 prestanda M, praestandi V, *re- standa P 1 m. 200, 4 renouandae petitioni P 1 m. VM petiuimus P 2 m. 11 uigeres P 2 m. 11 Jllium iam P 2 m. 11 prima parentes die P 2 m., primo paren- tes die H portebat P 2 m., oportet U magis perperam inserunt P 2 m. 11 insperato P 2 m. 11 orsuque P 2 m., orsu quae W potest P 2 m. n properanii ita bellario P 2 m., properanti ita tahellario 11 quia perperam inser. P 2 m. 11 satirfadam P 2 m. 11 res tantas P 2 m. 11 renouandis petiUonibus P 2 m. 11 haec omnia et falsa snnt et in nullo alio codice inveninntnr; dnbitari igitnr neqnit, qnin ex prava coniectnra a correctore in contextnm codicis P inlata sint. cnm igitur in 'n ant repetantnr ant noyis interpolationibns ansam praebnerint, ex P enm descrip- tnm esse iam constat, sed eo tempore, qno folia nnnc deperdita et in margine mnti- lata maiore ex parte integra snpererant. Itaqne codice n , qnamvis ex pessima libromm familia correcto et interpolationi'- bns cnm P secnndae manns tnm propriis inqninato, in eis epistnlis, quae in P perie- rnnt, fnndamento ntendnm est. atqne ntinam in omnibns saitem ipse nobis satis notns esset! sed nt de lureti coniectnris taceam, qnae in prima editione nec mnltae nec maioris fere momenti fuisse videntur, in omnibus editionis Basiliensis epistnlis codicis n pancissimae tantnm lectiones innotnemnt. itaqne epistnlae plns sexaginta ant totae ant pro parte sola florilegii anctoritate nitnntnr, quae cuiusmodi sit, iam snpra ex- posnimns. DE SYMMACHI EPISTVLI8. XXXV Qoae secntae snnt editionem Inreti Lectianae tres (Genevae 1587; 1598; S. Ger- vasii 1601) praeter coniectnras aliqnas nihil attnlemnt, qnod codicibns Parisino et Palatino repertis adhnc commemoratione dignnm videtnr; magni antem et interdnm maximi momenti snnt, qnae Scioppins protnlit in eo libro, cnins inscriptionem snb- iedmns: Gasperis Schoppi Franci Verisitnilium libri quatuor, in quibus muUa veterum scrip- torum loca, Symmachi maxime, Cor. NepotiSj Propertii, Pelroniij aliorum emendantur, augenturj illustrantur. Noribergae, excudebat Paulus Kaufmann, anno MDXCVI. Nactns erat Scioppins ab Hnberto Giphanio codicem (F) , qnem ^x bibliotheca car- dinalis Bessarionis snrreptnm ipse dicit, libro 11 mnlto pleniorem. scriptns erat litteris Langobardids , nt Scioppii yerbo ntar, quod ex nsn illins saecnli minnscnlas de- signat ^^) , omnesqne inscriptiones continebat , qnae in P qnoque reperinntnr. ex hoc libro Scioppins mnltas emendationes protulit epistnlasqne pnblicavit 12; 3; 8; 9; YIIII 19; 21; 63; 100 et dimidiam ep. VIUI 23, et ita qnidem, nt exceptis rebns orthographicis integram codicis scripturam proponeret emendationibns in calcem re- iectis. Verisimilibns editis altemm codicem Fnldensem ( 22 uolui P uolo VMr 46, 23 suspecta P suscepta YUT^ 52, 5 el om. VMF 74, 24 pediseqt4us P pedissequus P 2 m., pedissequens F<1> 94, 26 pactione P petitione FF 107, 26 contempleris P contempseris VFFO 110, 5 animis P amico VMO 112, 19 in se recepit P JideUier persoluit VFO 67) Aliquas lectlones elos flpeciminlB causa proponam: 6, 9 estis imiiati VF, mutattis Vith. 10, 10 aey- tico VFA3, seythio Ai, sarmatieo Pith. 13, 31 largiores YFM, longiores Pith. 29, 27 iusUtiam PVM, tHsti- tiam Pith. 51, 4 exigendU PVF, promouendU Pith. 118, 29 et 119, 4 euruUum PVF, curracium Pith. 121, 29 suppUmenia PVr et F sappetit, certiora afferri neqaeaut, his acquie- seendum est. stemma igitur codicum integrnm hoc erit: ArchetypuB I p I P2m. F -^N. M [r ^ ri Fi I F» F^ Qaae Scioppianam exceperunt editiones Pareanae quattuor (Neapoli Nemetum 1617; 1628; Francofurti 1642; 1651) Wingendorpiana (Lugduni Batavorum 1653) Migniana (Patrologiae Latinae cursas completus XVIII) emendationi nulla subsidia addiderunt, ita ut plura de eis loqui supersidere possim. Epistulis quattuor I 14; 25; 31; 32 inter Ausonii quoque opera editis ad indo- lem codicis archetypi cognoscendam adiumento utimur eius simili, quod nobis in rela- tionibus praestitit tertiae recensio Ambrosiana. nam etsi sumamus, illas non ex poetae scriniis, sed ex collectione epistularum a Q. Fabio Memmio Symmacho instituta in Ansonianorum operum corpus receptas esse, quod nullo plane fundamento njtatnr, propagationem tamen contextus iam inde a saeculo quinto duplicem fuisse, certum est. itaque recensionem utramque eadem ratione comparabimus, qua in relatione ter- tia usi sumus. Loci, quibus editio Ausonii contra Symmachianam verum conservavit: 10, 4 amusoteros A amutoi S iudicare A diiudicare S 13 qu€m A qtMe S uaria tam A uariata S 20 offensi spargas A offensis parcas S 14, 28 existimabor A estimabor S 16, 23 mtAt gaudium A gaudium mihi S 17, 8 ingratis A ingratus S 24 ubi A tibi S 27 inlicior et rursum A wi licio retrorsum S 28 brattee A bractea S 18, 4 affectet A affectat S 16 maria ut efjtuant A mare ut effluat S 17 ^ A «t^ S Verum exhibet epistularum corpus contra Ausonii editionem: 9, 27 nos ueri S nostri A 10, 10 melone S nilo A 12 nisi certo S ni (certo om,} A xxxvin 15 atqui in S praeiorio S 18 dii — praesient S n, 6 24 uero S 18. 3 10 me iibi S 19 22 DE SYMMACHI EPISTVLIS. atqain A praeiio A detu — praestet A res om. A entm A ita om. A t^' me A tc^ intrudit A tibi om. A His coUatis apparet, auctoritatem ntrinsque recensionis omnino parem esse ; qnare ubi lectiones eiusmodi erant, ut eodem iure recipere possent, eam elegi, quae formam paulo rariorem et ideo minus interpolationis suspectam exfaibere videretur, ut 14, 27 decorem S contra decora A, 18, \S sat A contra satis S. Nam neutram editionem interpolationibus carere, docet in A Nilo pro Melone, pretio pro praelorio, id perperam intrusum, deus cfaristianus pro diis paganis positus, in S diixidicare pro iudicare, mare ut effluat pro maria ui effluantj in utraque autem 10, 10, ubi Symmachus scripsit: clarioremque hoc nostro populari reddidisti et ad vo- cem populari A addidit Tiberi, S Fucino. qua corruptela primum docemur, codicem Symmacbi archetypum glossematibus inquinatum fuisse, id quod permulti alii loci confirmant ^®) , tum interpolatorem hominem fuisse non indoctum , qui etiam locorum nomina si non vera attamen non inepta contextui inferre posset. similia praeterea deprehendes 43, 9 Capuam pro Coram, 165, 11 Eusebii pro Euscii, 197, 14 Baiani pro Fo7*miani, 211, 9 Italia pro Praevalitana''^). duobus autem ultimis locis, quos rettulimus, interpolationi syllabae omissio ansam dedit; Baiani enim ex iani aut cum dittograpfaia iaiani, Italia ex itana factum est, syllabis form et praeval omissis. et quod in relationibus iam invenimus, in universum lacunae modo singulamm syllaba- rum modo totorum versuum aut intactae aut interpolationibus tectae maioris fere partis omnium in arcfaetypo corruptelamm causa fuerunt. Cum apographum Parisinum saeculo nono scriptum sit, archetypus antiquissimus fuisse debet. tanto magis mirandum est, menda nonnulla in codicibus superstitibus inveniri, quae nisi ex compendiis scripturae male intellectis explicari nequeant. ex- empli gratia: 28, 11 plus pro epistulas (» epiaa) PV 29, 21 epistolam (ss epiam) pro episcopum [s epum) P 72, 22 episiolarum (s eplarum) pro ineptiarum PF 104, 24 u c a (i. e. uir clarissimus a) pro una eum («= iia c) Pr 197, 20 nosier (= fir) pro nunc (= Jic] PVM archetypum igitur non plus quam saeculum vel etiam minus ante P ipsum conscriptnm esse puto, sed quamvis brevi temporis spatio vicissitudines multas pertulerat. nam in fine liber decimus paene totus deerat et iam antea folia aliqua exciderant ^^) , ali- 70) 11, 2; 61, 25; 65, 33; 71, 24; 77, 28; 94, 2; 101, 34; 112, 28; 142, 25 etc. 71) Loquitar de utbis ad ludof fllii missis, qui unde venerint, monstrat 273, 21 plurts de DaimaUa ursos tn apparatum domus nostrae proxhne esse venturos, fides adserit nuntiorum. cf. IX 135. itaque 211, 9, qui locus omnino flimilis est: ursi quam plurimi ad editionem muneris nostri ex Jtalia devdiuniur, proTinoiam Dalmatinam reponendam duxi pro Italia, ubi certe tum non ea ursomm copia erat. 72) 240, 30; 244, 18; 251, 24; 255, 3; 263, 19; 265, 18; 273, 25. DE SYMMACHI EPISTATLIS. XXXIX qna suo loco eynlsa inter nltimum et paenultimnm collocata erant^^) . praeterea codex hnmore corruptus fuisse yidetnr, nam cnm P ex eo descriptns est, librarius multos in 60 locos legere non potuit spatiisque vacuis relictis omisit^^). In y codicibnsque deterioribus plerique ex illis locis evanidis recte suppleti sunt. sed alii, quos librarins codicis P legit, omissi ^^) ; semel Y supplementa integra habet, r partem earum^^^). atqne supra iam vidimus, archetypum, ex quo classis deterior pendet, eius simillimum fnisse, ex quo P flnxit; nunc vero, si hanc lacunamm ratio- nem consideraverimns, non solum similem, sed etiam eundem fnisse statuemus, post- quam P ex eo descriptus est, a manu aliqna secunda partim snpplementis veris auc- tum, partim interpolationibus cormptum. Codices, quibus in adomanda editione nsus sum, omnes ipse contuli exceptis Am- brosianis et Ausonianis, quomm lectiones benignissime mecum commnnicavit Carolus Schenkl, florilegiique exemplari Yaticano (F^), cuius collationem dono Ottonis Hirsch- feld debeo. libmm Parisinnm (P) bis eyolvi et magna ex parte plagulis corrigendis adhibere potui; Vaticani Palatini (V) coUationem ab Ottone Hirschfeld factam ut cum mea conferrem, vir liberalissimus permisit. quae ubi inter se dissentiebant, de vera codicis lectione a viris doctissimis Dessan et Heisterbergk certior factus snm. in pla- gulis corrigendis adiutoribus mihi uti licuit Theodoro Mommsen et Adolfo Kiessling, quoram doctam operam mnltis locis lector agnoscet, multo plnribus editor sensit. IV. DE SYMMACHI VITA. I. Gk)thofredu8 , Vita Symmachi editioni Pareanae Neap. Nemet. 1617 adiecta. Suse, de vita Symmachi narratio, Hamburgi 1817. A. Mai, Scriptorum veterum nova coliectio, Romae 1825—31, tom. I, commentarii praevii in Symmachi orationes. E. Morin, Etudes sur Symmaque ou recherches hiographiquee et chronologiques sur la seconde moiiii du IV^ si^cle, Paris 1847, Disquiaitio chrono- logica de dimidia altera quarti saeculi parte iuxta Symmachum, Parisiis 1847. 0. Clason, Zur Pro- sopographie der Briefe des Symmachus , Heidelberger JahrbUcher der Litter. 1872. p. 461. 465. 526. 0. Koren, Quaestiones Symmachianae, Yindobonae 1874. Quamyis taedium movere possit, quauto orator noster nobiiitatis fastn inflatus fue- rit 7^) , tamen familia eius antiqnissimis saeeuli non adnumeranda est. nam quia haee in ea lex obtinuit, ut maximo enique natu filio a patre nomen Symmacbi imponeretur ^^) , 73) 269, 12 siimdque res turbidas usqae ad 273, 24 hane provineiam confeslim in omnibus codlcibas legebantur inter 277, 28 promptus et ineundis, 74) 29, 16; 33, 12. 21; 39, 11; 49, 12. 25; 54, 3; 68, 26; 86, 27; 170, 8; 179, 14; 198, 10; 199, 29; 200, 4. 20. 27; 201, 4; 202, 25; 204, 2. 18—21; 212, 1—2; 213, 27; 214, 1; 215, 10. 13; 216, 11; 218, 14; 219, 3; 220, 19—22; 222, 9. 75) Spatia vacaa in V, iibi P nolla habet, invenies 2t6, 8—15; 217, 18. 76) 215, 13 pendeo animo V, ««»4m>««»«« immo F, spatiam vacuum P. 77) 4, 24 Bais remotis arhitris otiahar, eo postquam rumor adlatus est, terrae flUos eonoenire^ oppido ea- vimus^ ne sohriam solitudinem nostjram sodalitas pleheia fusearet. 26, 4 pars melior humani gerheris senatus, 339, 10 tfipiitiii fortasse honi sanffuinis, qui se semper agnoscU, 78) Eandem legem in Ausonii quoqoe familia, qaae et ipsa obscora erat, observatam esse, in praefa- XL DE STMMACBI VITA. co s S.2 00 O o S o •c o 00 co OD . fl oS o 00 00 s o ODOO ^CO Soe u o u o CD } *i .a OQ 5 CD a 7i s fl ^ o m > ^^ 9 co 0 OD ?o . < • o6 •M 2« 06 06 S S. ::3 ^.2H 1 S . a> ^ ^ 06 00 H 0 06 3 P< 1« §• l§o p JZ5 'i H CO »0 06 < "B 06 C3Q OD s OQ §« 06 . ;S 00 3 O OQ o 06 00 «*^ -06 . 0 .2^ -32 OQ O ^•2 00 •^ I Xco p • OQ* •a o o t S o JZ5 =3 aQ<«^ 0 9 •2 06 P*^ < s a o .s 06 O Q. S3 } ^ ?0 QQ * 28 S ^ 06 s •^ o CD }---- 09 S3 .0 O 06 s GO O OQ •2 06 o 1s 09 •>M 06 &E4 O 06 Ui P* — ^< O fl 06 •^ 06 O o O o te DE SYMMACHI VITA. XLI maiores eins facile agnoscuntiir neqne tamen nltra Constantini tempora reperiri pos- snnt. primns, qui in fastis apparet, Anrelius lulianns (ant Tnllianus) Symmachus ^^) , loco equestri vel etiam inferiore natus erat, nam vicaria praefectura, qnam in Mace- doniae dioecesi a. 319 administravit ^^) , saeculo quarto ineunte a senatoribns nondum gerebatnr^^) ; sed honorum cursn ad clarissimatum provectns a. 330 cum Gallicano consnl processit. filium eins ex coniuge generis haud ignobilis^^) snsceptum L. Aure- linm Avianinm Symmachum fuisse crediderim, qui inter a. 300 et 320 natus est^^). hic nxorem dnxit claris natalibns ortam^^), sororem, ut videtur, Volusii Venusti patris Virii Nicomachi Flaviani ^^) , ex qna filios habuit non minus quattuor ^^) . maxiraus, ut nomen eius docet, orator noster Q. Aurelius Symmachus erat, unus e minoribus Celsinns Titianns, qui vicariam praefecturam Africae gerens a. 380 mortuus est^^), de reliquis nihil innotuit, nisi qnod iam ante Titiannm diem obierunt. Honores Avianii Symmachi plenissime ennmerat titulus sub Capitolio (in foro Romano?) repertus C. I. L. VI 1698: Phosphorii, — Lucio Aur{elio) Avianio Symmacho v[iro) c{larissimo) ^ praefecto urbi^ consuli, pro praefectis praetorio in urhe Roma finitimis- que provinciiSj praefecto annonae urbis Romae, pontifici maiori , quindecemviro s(aciis) f[aciundis), multis legationibus pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes functo^ qui primus in senatu sententiam rogari solitus auctoritate py^udentia atq{ue) eloquentia pro dignitate tanti ordinis magnitudinem loci eius inpleverit^ auro inlustrem statuam^ (piam a dominis Augustisq{ue) nostris senatus amplissimus decretis frequentib[us) inpetrabit ^ idem Iriumfatores principes nostri constitui adposita oratione iusserunt , quae meritoinm eius ordinem ac seriem contineret. quorum perenne iudicium tanto muneri hoc quoque addidit, ul alteram statuam pari splendore etiam apud Constantinopolim conlocaret. — dedicata III kal, Maias d[omino) n{ostro) Gratiano II !I et Merobaude co[n)s[ulibus) (a. 377). de praefectura annonae et vicariatu urbis nullum praeter hanc inscriptionem testem tione canninDm testatur: III 9 hine late futa est cognatio: nonUna multis ex noatra^ ut plaeitum^ ducta domo veniant. derivati alii*, nobis ab stemmate primo et non cognati sed genetiva placent. itaque pater eins, ipse, flJlQS maximus in poeritia mortuus Ausonii nnncupabantnr. 79) De nominibns eius v. de Rossi, Inscript. christ. urb. Rom. p. 37. 80) Legum ad eum datarnm altera accepta Corinthi dicitur Cod. Theod. II 4, 1. dies subscriptos ha- bent 4 Febr. a. 319 1. 1. et 25 lul. a. 319 Cod. Theod. II 15. altera nomen Symmarhi sine dignitate prae- fert, altera inscripta est: ad Symmaehum vicarium, v. Cod. lust. II 20, 8 ed. Krueger. Gothofredus ex loco Corintho collegit, Symmachum proconsulem Achaiae fuisse. sed cum provincia proconsularis dioecesi Macedoniae adscripta fnerit (Not. Dign. Or. III 8) neque ullo, quod sciam , argumento comprobatum sit, vi- carii iurisdictionem in ea cessavisse, in lectione tradita acquiescendum est. 81) Mommsen, de C. Caelii SatumirU titulo. Nuove Memorie deW Instituto II 1865 p. 311. 82) Avianius Symmachus a fllio poscit, ut epigrammata in socerum et avunculum suum scribat, qnae cnm elogiis nobilissimorum illius temporis hominum componantur 4, 8. 83) Inter honoa aetatis suae (3, 2) recenset Aradinm Rnflnum praefertum urbi II a. 312 et 313, oos. a. 311 aut 316, praefectum praetorio a. 319, Valerium Proculum praefectum urbis a. 337 — 338, Anicium luliauum consulem a. 322, praefectum urbl a. 326 — 329, Petronium Probianum consulem a. 322, praefectum urbis a. 329 — 331. itaque post a. 320 natus esse non potest, sed ne ultra a. 300 recedamus, vetat aetas fllii natu maximi, de qua mox dicturi sumus. 84) V. quae in ultimo praefationis capite ad epistulas libri secundi exposuimus. 85) Symmachus post mortem Celsini Titiani scribit: 72, 2 tertius hic mihi de optimis fratrihus luc- tus est, 86) V. in capite ultimo ad ep. I 62-74. Q. AvMKLivs Stmmachvs. f XLII DE SYMMACHI VITA. habemns ; ex legationibus nna tantnm ab Ammiano Mareellino eommemoratnr ^^j , qnam Symmaehns simnl eum Maximo et duobus aliis^^j ad Gonstantinm suseepit nltimo im- perii eius anno (361). per Illyricum revertens Inliannm Naissi vidit et honorifice ab eo exeeptns est, sed qnamvis religionis antiquae sectator dno sacerdotia amplis- sima gereret, nullum ab imperatore apostata dignitatis angmentnm accepit. sub Yalen- tiniano demum in locum L. Turcii Aproniani ^'^) praefectus nrbi factus est^**) ante d. 24 Mai. a. 364«^). quo in magistratu pontem Valentinianum, qui nnne Sancti Sixti dici- tur, inchoavit, quem honore deposito speciali principnm mandato inter annos 365 et 367 dedicavit ^2j , postqnam snccessorem nactns est inter dies 9 Mart. et 4 Apr. a. 365^3)^ reliquum vitae tempus in otio degit, quod semel tantum turbis gravissimis inter- ruptnm est. nam in vini penuria homo aliquis plebeins ab inimicis Symmachi insti- gatns^*) rumorem disperserat, dixisse eum libenter se vino proprio calcarias extinclimim^ quam id venditurum pretiis , quibus sperahaiur ; qua re efferata plebs urbana domum eins transtiberinam incendit ipsiqne tantnm terrorem iniecit, ut urbe decederet ^^) . rnn 87) XXI 12, 24 ihi (Naissi) Symmachum repertum ei Maximum ienaiores conspicuos a nobiliiaie legaioa ad Constaniium missos , exinde reversos honorifice vidii , ei poiiore posihabito in locum Teriulli Maximum urbi praefeeii aeiemae. 88) Lib&n. epist. 923 ad Synimachum : dTzb ^ap ixclvou ^ toO yp($vou , 8; iroiT^pa xov aiv Scupo VjjjLiv "^Y^T^ (Constantius hiemem a. 360/1 Antiochiae peregit) twv deoiv, oT; tjfidiv jiIXei , toOto tjfxrv oiS6v- Ttov , 87ra>c t)fxiv tJ %a\ OeaaOat tov dtpiOTOv S6[ji[ia-/ov , 8; TlTapTo; fxsv r^%t , {jlovo; hk. e{; auTov IrloTpa^e T1?)V TTfSXlV. 89) Amm. XXYII 3, 3 Symmachus Aproniano successii inier praecipua nominandus exempla docirinantm atque modesiiae, 90) Die Beihe der Stadiprafecten bei Ammianus MarceUinus. Herm. XYIII p. 302. 91) Leges ad eum datae, quarum subscriptiones aut recte traditae sunt aut cum aliqua probabilitate restitui possunt, reperiuntur hae: d. 24 Mai. a. 364 (od. Theod. YIII 5, 19 -h ^^ 1» 11- <*f- Uerm. XYIII p. 302. d. 27 Mai. a. 364 Cod. Theod. XIV 2, I. d. 8 lun. a. 364 Cod. Theod. I 6, 2 + IX 40, 5 -f XI 1, 8 -h XIV 3, 3—6 + 6, 2 + 15, 1 -H 22, 1 + XV 1, 12. d. 8 Oct. a. 364 Cod. Theod. XI 36, 16 -f XIV 21. d. 9 Nov. a. 364 Cod. Theod. XI 30,- 34. d. 25 Nov. a. 364 Cod. Theod. IX 42, 6. d. 10 Dec. a. 364 Cod. Theod. XII 1, 62. d. 11 lan. a. 365 Cod. Theod. XIII 5, 11 -h 6, 2. d. 15 lan. a. 365 Cod. Theod. IX 40, 8 -h XIV 3, 8. d. 16 Febr. a. 365 Cod. Theod. XI 31, 2. d. 9 Mart. a. 365 Cod. Theod. I 6, 4 -|- X 1, 9. subscrlptiones falsae sunt propter locum cum die non congruentem: d. 22 Apr. a. 364 Antiochiae Cod. Theod. VII 4, 10. d. 27 Sept. a. 365 Aquileiae Cod. Theod. XIV 3, 11. d. 23 Oct. a. 365 Mediolani Cod. Theod. XI 2, 2. d. 17 Nov. a. 365 Mediolani Cod. Theod. XVI 1,1. d. 20 Dec. a. 365 Mediolani Cod. Theod. XI 36, 18. Symmacho perperam inscripta est Cod. Theod. XI 2, 1 propter argumentum ab offlcio praefecti urbis alienum. 92) Ephem. epigr. IV p. 279 basis magna eflTossa ex alveo Tiberis sub arcu primo pontis Sixti: /m- p{eratori) Caesari d{omino) n{osiro) Fl{avio) Valenti max{imOj p{io) f[elic() viciori ac iriumfaiori semper Aug{usio) s{enatu8) p{opulus)q{ue) R{omanus) ob providerUiam , quae illi semper cum inelyio fratre eommunis est , insiiiuti ex uiiUiaie urbis aeiemae Valentiniani poniis aiq{ue) perfecii; dedicandi operis honore delato iudicio princip{um) maximor{um) L, Aur{elio) Avianio Symmacho v{iro) c{larissimo) ex praefeetis urbi. pontem ante mensem Au- gustum a. 367 perfectum esse, ex eo colligitur, quod in inscriptione nulla Gratiani mentio flt, qui tum Au- gustus factus est. cf. Amm. XXVII 3, 3 quo (scil. Symmacho) insianie urbs sacratissima oiio copiisque ab- uruiantius soUto fruebniur et ambiiioso ponie exuliai aique firmissimo , quem eondidii ipse ei magrui civium laeliiia dedicavit ingraiorum^ ut res docuit apertissima. qui consumptis aUquoi annis domum eius tn transti- berivu) iraciu ptUcherrrmam ineenderunt ea re perciti , quod viiis quidam plebeius finxerat , illum dixisse sine indice uUo vel testey libenier se vino proprio calcarias exiinciurumy quam id venditurum pretiis^ quibus spera- batur, de eodem ponte loqnitur Symm. 332, 5. 93) Herm. XVIII p.'293. 94) 335, 31 r^ec formidamus invidiam: sensit ae experta est^ quid parenti meo adversaia profuerit. 95) Amm. 1. 1. Symm. 22, 31 eredo indieium fecisse iibi famam^ quod parerUem meum ruri atque in secessu amiasae domus iniuriam deeoquentem frequenUbus suffragiis^ denique oratortbus missis rhovo hortore se- naius acciverit. 335, 32 cessercU quidem sponte iUf. per verecundiam paueorum facilitati (i. e. credulitati po- DE SYMMACHI VITA. XLIIl igitur agens animum lUteris excolebat^ quaram lucnbrationnm Bpecimina reddunt epi- grammata illa (I 2) frigida et ieiuna, sed propterea non aspemanda^ quia monstrant, qoantilla eloquentia admirationem saeculi illius movere potuerit. paulo autem post Symmacbi discessum plebs ipsa paenitentia commota poenam in seditionis auctores poposcit^^j et senatus offensam bonore reparavit, qui numquam ante privato tributus esset, scilicet ut legatione ad Symmachum missa reditum eius posceret. cui petitioni obsecutus kalendis lanuariis a. 376'-'^) oratione in senatu recitata decretis eius gratias egit, quibps d. 9 lan. filius, cum pro Trygetio diceret, suas adiunxit (v. p. VI). lam ex eis Symmacbi minoris litteris, quibus Agorio Praetextato orationem pro Trygetio laudanti respondet, facile intellegitur, praeparari aliquid, quod omnes ami- corum vires in senatn requirat»^). mox res patuit. ordo enim amplissimus legatis ad Gratianum missis consulatum Avianio Symmacho petiit et impetravit, qua de re post patris orationem filius quoque eam habuit, quae pro patre inscribitur. Com Symmachi nomen in fastis non inveniretur, plerique credidernnt, consulem eum suffectum fnisse; quod si nulla alia re, nimio gaudio nimiaque gratulatione filii refellitur. nam consnlatus summus honor propter eam solam rationem habebatur, quia nomen fastis insertum aeternum manebat ^^) , et suffectus, qui saeculo quarto hac prae- rogativa carebat, tam parvi aestimabatur, ut ne in inscriptionibus quidem commemo- ratus sit nisi eis, quae non solum honores, sed etiam munera senatoria, quaestnram et praeturam, recensent ^<^") . in tot epistulis Symmachi ne una quidem reperitur, qua puli f qui vanis rumoribus commotus domum incenderat) , et quo melior ad vos rcdirtt , curatum vacuuB ani- mum litttriM excoUbat. $ed hoe ordo amplissimus diu rwn tulit: stathn qiui$i ex longo ^ ut redire veUet^ ora- itit — iMi$$i$ti$ malui dieere , ruim $eruitu$ cum petit , vehementiu$ prtueipit. parum hoe deferentihus visum e$t: adUgarUur ad eum cum primi$ nobile$ viri admini$tri et intemuntii publieae voluntati$. 96) 55, 8 m honam partem pM}$ no$tra mutata ejl, adeo ut iugiter $editio$orum poena po$catur et iam terga dederint in$oUnte$. 97) 23, 2. 98} 26, 8 quid si adfui$$e8 (scil. in senatu, cum oratio pro Trygetio habita est) tam bonae voluntati$ auditor? ne ego digito ^ ut aiunt^ $upera convexa tetigi$$em! erit alia$ forta$$e nobi$ optatior prae- sentiae tuae copia. 99) Auson. grat. act. 7,32 de consulatu Frontonis: $ed eorh$ulatu$ ilU cuiusmodi ? ordinario $uffectu$ — , quaierendum ut reliquerit tantu$ oratorj quihu$ eon$iUibu$ gesserit e(m$uUitum. Liban. in lul. cons. I p. 369 &ot' o5Te Xift(vtjv oJke yiahLf^s o5t^ 6p€i)^aXx(vt]v dXX* o6S' iZ dlSdlfjLavTOC ot^Xtjv e()pi^oeic (jiovtfAa>Tipav r^; |ivi^(XT)g, tlv toutI t6 xaX6v Tcji Tuy«5vTt pepaioi. xeiTai y^P oOx dv (iiqt Tivt irdXei, xaddTrep 'A8tjv7)oiv 'Ap- [loMcp xat 'AptOTOYeCTOvt, ttj t^c Tc6XecD; Oroxelpievov t6)^^ xai pieTa Ta6TT)« 0(«Co|i.ev(5v Te xai $tacpOeip6(i.evov — xaiTot ir6Xecuc eoTciar,; itoXXdxi; al fpaffoX tc&v otyjXwv TtpoaTeiirov — , dXX* ouTrj ^^ *'i xaTaxX'jO(x6v xoi T^v i% Ttupig dv Stacp^fot StatpOopdv (jteTd twv dxeiva 6ta^euYv dvdpcuTrcuv, oOi al Td>v T^rcov ^uovrat ^Ooet^' x^v Td tzehia ^ivtjTat r.iXa^o^, ol y' i^ oxoTr^Xot; olxoOvTe; r\ TrciXetc tJ xc6(i.ac lyo-jotv, dv oi; (jid- XioTa ^oXctTTOUOi Touvo(i.a xat ot^doxetv tou; l^retTa 66vavTat. — Tt ^dp dv •^i^^rjfzat oe(jiv<5Tepov tj t^jV olxou- (if^v diraoav -rjXfou 5(xt)v dir^^etv ttq irpoot)Yop(qi ; Prudent. contr. Syrom. I 595 fa$torumque arce potiti an- naU$ proprio $ignarint nomine eharta$ atque inter vetere$ cera numerentur et aere. Auson. VI 6 Romn — hoc eapite aetemi$ $ignat $ua tempora fasti$. G. I. L. VI 1693 con$ul et aetemo deeoravit fiomine fa$to$. Kaibel, epigr. graec. 919 hifyn de(^tov brAxtas [Xd/o;]. 100) In titulis Memmii Vitrasii Orflti C. I. L. VI 1739—1742 con$uti, praetori, quaestori kandidato semper ultimo loco post omnes honores collocatum est; in altera Vincentii Ragonii Celsi inscriptione C. I. L. 1760 quaestor, praetor triumphali$j consul iuxta ponantur, in altera 1759 cum quaestura et praetura consu- latus quoque omittitur. praeter hos nulium novi lapidem , qui consulatum suffectum post Constantini tem- pora gestum commemoret, nam C. I. L. VI 1772 consuli errore quadratarii pro cor%suli$ scriptum esse docet 1768, L. Turcius Secundus autem, ad quem hac lectione recepta consulatus referendus est, saeculo iam ter- tio ant primis quarti annis fasces sumpsit. etiam hi$ consul ita positum, ut consulatus prior suffectus sit, XLIV DE SYMMACHI VITA. coDSuIi sufifecto gratulatus sit. non igitur dubitari potest, quin pater eius consul ordi- narius designatus fuerit, aliaque explicationis via ingrediendum est. Praetextato ante consnlatum initum mortuo senatus immortalitati nominis eius, quod fastis extare iam non poterat, ea re consuluit; ut ei ab imperatoribus statuam impetraret'^*). fasces autem in eius locum sumpsit Arcadius Augustus, nam cum con- sulatus functio eum apparatum requireret^ qui nisi ab imperatore brevi tempore con- fici non posset, honorem demortui in piivatum conferre ultimis anni mensibus iam non licebat. quae omnia in Avianio Symmacho quoque accidisse animadvertimus : statuae a senatu impetratae, a principibus concessae inscriptionem tenemus, et ne no- men eius in Oriente moreretur, alteram Constantinopoli positam esse accipimus; anno 377, qui solus ei destinatus esse poterat, Gratianum consulem cum homine privato videmus; in titulo statuae, quaestura et praetura omissa, consul appellatur, cum con- sulatum suffectum aut cum muneribus illis componi aut omnino taceri vidimus; in scriptis denique filii post a. 376 nulla eius mentio fit*<^2), quid jgitur obstat. quin eum quoque ante consulatum mortuum esse putemus, nisi quod vox designato in titulo eius omissa est, quae in Praetextati inscriptionibus legitur? sed in omnibus Sym- machi filii epistulis, quae ad consules designatos missae sunt, eadem omissio depre- henditur, ita nt pateat, saeculo quarto iam inde a designatione appellationem consulis non solum admissam sed etiam usitatam fuisse. Praetextati igitur et Symmachi tituli nulla alia ratione inter se differunt, quam qua in statuarum basibus modo consul modo consul ordinarius scriptum est. Q. Aurelius Symmachus, cum in epistula a. 375 scripta iuvenem se dicat^^^^j et a. 39(5 nondum senex fuerit sed tantum de annis in seneclam vergentihus loquatur*®*), ante a. 340 natus esse vix potest, nec tamen multo post, nam primum magistratum a. 365 gessit. quocum convenit, quod cum pater eius legatus Antiochiae versabatur a. 361, etsi clarae indolis documenta iam dederat, nondum ad eam aetatem pervenit, quae disciplina rhetoris non indigeret ^*^*) . qua imbutus est a sene Gammnae alumno, fortasse Ti. Victore Minervio Burdigalensi , cuius gratissimo animo memor fuit*^^j, uUimuni reperitur in consule ordinario anni 325 C. I. L. VI 16B0. contra nonnumquani comul nuUa re adiecta scribitur, ubi ordinarius inteUegendus est (C. I. L. VI 1653. 1767. 1777. 1778 etc.), ita ut appareat, nuUum iam errorem ex bac brevitate timeri. 101) 290, 6 eerte iUe est Praetextatus y quem iure corhMulcm feceratiSj ut fasti memores eelebre r^omen extenderent. aliis titulis (scil. statua, de qna ante locutus est) fatalia damna reparate. abierit eum homine praemiumy sed iudieium post hominem perseveret. probate casibus adversum gtoriam nihit ticere. 102) Quod Symmachus 40, 27 anno 380 scribit, parentes sibi de morte fratris solandos esse, uou ue-. cessario ad patrem et matrem referendum cst, cum parcntum nomine omnes necessitudines natu maiores de- signare aoleat; si igitur praeter matrem avia aut amita Titiano supervixit, numero plurali uti potuit. 103) 2, 16 hos inter iuvenite decus, sed honore senili,, bis seno cetsusy Symmache^ fasce ctuis. sed te Baulorum necdum tenta otia quaerunt: cura habeat iuvenem publica pervigitem. 104) 103, 24. 105) Liban. epist. 923 ad Symmachum: 6pd)V hi \».t o'j Ttavu Td>v dropXTiXCDv dvTjp (Symmachus pater} TioXXd Tiepl T^; of^; ^uoeo); oteSi(6v, t[jTCi Ttapd t&v Oediv 'ft^ia^rxi Tt toioOtov, 6 oe Troii^aei Toav ^pidbv ikSvcdv pieTaXapeiv. 106) 260, 30 Gatlicanae facundiae haustus requiro; non quod his septem morUihus etoquentia Latiaris exeessit ; sed quia praecepta rhetorieae pectori meo senex olim Oarumnae atumnus ifimulsit , est mihi cum seho- tis vestris per doctorem iusta cognatio, quidquid in me est^ qwd scio quam sit exiguum, eaelo tuo debeo. plerique crediderunt, Ausouium Symmachi praeceptorem fuisse, sed neque alter umquam Romae fuit, neque DE SYMMACHI VITA. XLV qaamquam plura etiam lectioni veterum debuit. Livii annaies integri*^^^) , Caesaris bellum Gallicum ^^^) , Plinii historia naturalis ^^^j in bibliotheca eius erant , Ciceronis, Yarronis, Valerii Maximi, Terentii, Plauti, Horatii, Vergilii lectionem quaevis pagina operum eius prodit, Plinium minorem vel praecipue imitandum suscepit, idque asse- cutns est, ut posteritati in pingui et florido dicendi genere summum post illum exem- plam videretur^i^). Symmachi honores recensentur in titulo statuae a filio in domu patema positae: Eusebii. — Q, Aur(eUo) Symmacho v{iro) C[lurissimo) ^ quaest(ori) , praet[ori) ^ pontifici maiori^ correctori Lucaniae et Brittiorum, comiti ordinis tertiiy procons(uli) Africae^ prae- f(ecto) urb(i) ^ co[n)s(uli) ordinario, oratori disertissimo^ Q, Fab(ius) Memm(ius) Syinma- chus v(ir) c(larissimus) patri optimo^^^), quaestura et praetura tum non honores erant, sed munera patrimonii, quae omnes senatores utrumque, si locupletiores erant, sin pauperiores, prius tantum^*^), subire cogebantur. Symmachi autem familia ditissima fuit; possederunt enim pater et filius domum unam Capuae^*^), urbanas non minus tres^**), quarum una trans Tiberim**^), una in monte Caelio sita****) erat, villas quin- dedm, suburbanas tres, unam cui Arabianae nomen erat^'"), alteram in via Osti- ensi **•*) , tertiam Vaticanam *•«) , Ostiensem ^^oj ^ Laurentem *2i) ^ Tiburtem ^'^^) , Prae- Alter ante a. 369 in GalUa, neque in uUa eorum epistuU haec pietatis causa commemoratur , id quod vel solum ad illam opinionem refellendam sufflceret. Tiberium Victorem Minervium rhetorem Burdigalensem Ro- mae docoiflse et multos senatores instituisse Ausonius tradit: profess. Burdig. II 3 inlustre^ quondam qtio prae- ceptort fuerunt ConstantinopolUf Romay dehinc patria, — 9 mille foro dedit hic iuvena, his miUe ierhatu$ ad- iecit numero purpurei$que togis, 107) 239, 5 muruts totius Liviani operis, quod spopondi ^ etiam nunc dUiyentia emendationis moratur. optimis primae decadis codicibus subscriptum est: Victorianus v. c. emendabam domrUs Symmachia. 108) 104, 7 8ume ephemeridem C. Caesaris deeerptam bibliotheculae meae^ ut tibi mururi mitteretur. haec te origines situi pugnaSf et qtUdquid fuit in moribus aut legibus GaUiarum^ docebit. 109) 14, 18 si te amor habet naturalis historiaey quam Plinius etaboravitj en tibi libetlos^ qiuorum mihi praesentanea copia fuit, 110) Macrob. sat. V 1, 7 quattuor sunt , inquit Eusebius j genera dicendi: copiosum, in quo Cicero do^ minatur , breve , in quo SaUustius regnat , siccum , quod FrorUoni adscribitur , pingue et ftoridum^ in quo PU- nius Secundus quondam et nurhc mUlo veterum minor rhoster Symmachus luxuriatur. ApoU. Sid. ep. I 1, 1 (>. Symmachi rotunditatem, C. Plinii disciplifham maturitaterrtque vestigiis praesumptuosis insecuturus, cf. carm. 9f 299 sed ne tu mihi conparare tempteSf quos multo minor ipse plus adoro, Paulinum Ampeliumque Symma- chumque, 111) G. I. L. VI 1699 Romae in monte Caelio. 112) Huc referendum est, qaod Symmachus in relatione, qua legi imperatorum de senatoriis muneribus latae respondet, scribit: 286, 25 rwUo enim dissentiente decretum est, quis modus ceruuum semel aut saepius fimgendis mururibus obnoxiiu sit. nam pauperrimi senatores semel tantum munere fungebantur, cum quae- storam gererent , ditiores saepius in quaestura et praetura , quibus fortasse consulatus suffectus accedere po- tuit, nisi ab ordinario praeveniretur. 113) 7, 27; 156, 6. 114) 75, 5 has domus^ qtutrum alteram postulasti, iajndudum a me hospitibus esse decretas. in tertia igitor Symmachus ipse habitabat. 115) 22, 32; Amm. XXVII 3, 4 domum eius in transtiberino tractu pulcherrimam ifhcenderurU. 116) 74, 19; 97, 5; 181, 27. ubi hodie vilta Casali est , tituli a Q. Fabio Memmio Symmacho positi C. I. L. VI 1699. 1782 prodierunt. 117) 60, 20; 170, 19. haec fortasse eadem est, quam 61, 3 viae Appiae adiaoere dicit. 118) 172, 7. 119) 169, 24; 183, 6. 120) 6, 15; 59, 8; 174, 9. cf. 88, 4; 95, 13. 121) 113, 25; 180, 26; 184, 14; 255, 25. 122) 176, 21. XLVI DE SYMMACHI VITA. neHtinani *23 , Coranam *24 . Formianam >25) ^ Cumanam'^»], Baulanam »2?)^ Lucrinam*^^), Baianam ^*^'» , Puteolanam >^^') , Neapolitanam «^»), praedia Samnitica «32 , Apula^^a^, Si- eula*^*;, Mauretana**"^;, quae quidem in scriptis filii commemorantur, et nonnulla certe praeterea, quae ignota manserunt. orator in praeturam filii duo milia pondo auri (1,750,000 Mk.) consumpsit ^^^; , et id postquam intra eiusdem decennii spatium mu- nera consularia et quaestoria exhibuit. Post praeturam in inscriptione nominatur sacerdotium, quod filio cum patre com- mune erat, nisi forte, id quod veri similius est, illo mortuo in locum eius cooptatus est. certe ab ipso pontificatus ante patris obitum non commemoratur*^') , sed cum ex [)rioribus eius annis paucissimae tantum epistulae supersint, ex silentio nihil certi concludi potest. Cum Avianius Symmachus praefectus urbi erat, filius quoque et nepos Flavianus honomm cursum auspicati sunt, more qui saeculo quarto eo usque obtinuit, ut quo tempore aliquem in summis magistratibus positum invenias, paene certus esse possis, necessitudines eius aut in aula aut in provinciis versari*^^). itaque Symmachus cor- rector Lucaniae et Brittiorum factus est, quo in honore commemoratur d. 25 Mart. a. 365 »3«). IIoc tempore primas epistulas scripsit, quae a filio in corpus operum eius receptae sunt, II 44 et 27. sed iam tribus annis post tantam eloquentiae gloriam adeptus erat, ut a senatu legatus eligeretur, qui Valentiniani quinquennalibus ^^^) d. 25 Febr. a. 369 123) 5, 29; 86, 27; 186, 13; 258, 30. 124) 170, 27; 6, 31. 125) 6, 31; 8, 12; 175, 1; 187, 3; 196, 20. 126) 43, 20. 127) 1, 11; 2, 16; 6, 31; 221, 26. 128) 1, 11; 6, 30. 129) 155, 15; 4, 24; 5, 2; 50, 18; 151, 7; 183, 27. 130) 172, 18. cf. 6, 30; 50, 18; 151, 6. 131) 61, 13. 132) 156, 7. 133) 156, 38. 134) 172, 13; 251, 23. 135) 195, 14. 136) Olymp. ap. Phot. bibl. cod. 80 p. 63 A 40 Bekk. ^upi(Aa)^o; hi h XoYOYpawo;, ou-pi^TQ^^*^^ w'^ Toiv (JicTp((uv , Ttplv Tj T^jv ' Pc6(i.Tjv dXcJvai Tou Tiaioi; 2u(JL(xdyou irpaiTOUpav tcXoOvtoc %* "xevTTjvdpia iSaTrd- vY]a&v. quod Symmachus ouy^Xtjtixo; Td>v (xeTpttuv appellatur, monstrat, quantas divitias alii senatores accu- muIaTeriut. 137) Loquitur de oo 23, 30; 24, 14; 25, 10. 29; 30, 27; 54, 20; 274, 32; 275, 3. 138) Pauca exempla ex multis, quae suppetunt, affero: a. 311 alter Ruflus Yolusianus praefectuB urbi, alter praefectus praetorio erat; a. 355 Yolusianus praefectus praetorio et Volusianus vicarins urbis; a. 365 Volusianus praefectus urbi , Volusianus vicarius urbis, Albinus Volusiani fllius consularis Numidiae; a. 369 Probus praofectus praetorio, Olybrius socer eius praefectus urbi; a. 376 Ausonius quaestor, Hesperius filins cius proconsul Africae, Thalassius gener vicarius Macedoniae; a. 378 Ausonius et Hesperius praefecti prae- torio, Arborius Ausonii ex sorore nepos comes rerum privatarum, Thalassius Ausonii gener proconsul Africae. a. 380 Hesperius praefectus praetorio, Arborius praefectus urbi; a. 383 Flavianus praefectus praetorio , fllii eius alter proconsul Asiae, alter rector provinciae ignotae; a. 394 Flavianus maior praefectus praetorio, minor praefectus urbi; a. 391 Flavianus praefectus praetorio, Symmachus consul; a. 396 Florentinus praefectus urbi, Minervius frater eius comes rerum privatarum. fontium testimonia in indice nominum invenies. 139) Cod. Theod. VIII 5, 25. 140) 322, 16 lustrum imptrialium iam condis annorumj ubi caeLo tt terris horrvr aequalii est. DE SYMMACHI VITA. XLVII celebrandis^^*) aurum oblaticium ipsi filioque Gratiano traderet^^^j et utrique pane- gyricos Bollemnes recitaret, quorum fragmenta tenemus. honore comitis tertii ordinis anctus in comitatu remansit eoque tempore illam cum Gratiani praeceptore amicitiam iniit^*^), cuius testes sunt epistulae invicem missae (I 13 — 43) et Ausonii gryphus temarii numeri Symmacho dedicatus. uterque expeditioni a. 369 contra Alamannos susceptae interfuit, quam Ausonius in Mosella, Sjmmachus in oratione secunda cele- braverunt "*) . nam cum Valentinianus consulatum tertium iniret (a. 370), iterum elec- tus est, qui panegyricum pronuntiaret **^) ; quo officio perfunctus statim in patriam redut»^«). Eodem anno ad consulatum Probi in Gallias revocatus excusavit ^*"^) , neque tamen diu Komae mansit, nam anno iam 373 inter d. 20 Febr. et 30 Nov. ^^^) in Africam cum imperio proconsulari missus est^^*-*). incidit Symmaohi administratio in difficilli- 141) V. inscriptionem Cii {Hissarlik) repertam, de qua egit Mommsen in Herm. XVII p. 523. [D^omi- nu») n{o»ter) invietisaimua prineeps Fl{avius) V]aLen8 vietor maiimus triumfator [semper Aug{u9tus) in fidem re- eepto regt Atftanjarteo, victis superatisque OothiSj [ingruente item in victorias iUa^s tempore felieiter qmnqaenna' liorum [....'. hune hurgum^ ob defensionem rei publieae extruxit [labore devotissi]morum militum suorum Primanorum [et eommissor^um eure Mareiani trib{uni) et Vrsicini p{rae)p{ositi) semp{er) ve- stri [disponente FI(avK))] Stereorio viro elarissimo duce. cum Athanarici deditio teste Ammiano XXVII 5, 9 in annum 369 incidat, eidem qninqnennalia qnoque adscribenda sunt. cf. quae dixi in Herm. XVIII p. 150. 142) 330, 17 sed prima mihi devotionis causa peragenda est: libens aurea sume munuscuta^ qui talia tempora praestitisti, 143) AuBonii ad Symmachum epistula: 18, 7 et expertus es fidem meam merUis atqtie dietorum^ dum in comitatu degimus ambo aevo dispari^ ubi tu veteris militiae praemia tiro meruisti, ego tirocinium iam veteranus exercui, m eonUtatu tibi verm fui , nedum me peregre existimes eonposita fabulari ; in comitatu , inquam , qu^ fronies hominum aperit , mentes tegit , me tibi et parentem et amicum et si quid utroque earius est , cariorem fuisse sensisti. qnod Ansonius dioit, Symmachum veteris militiae praemia meruisse, aliter inteUegi nequit, quam honorem aliquom tunc in eum collatnm esse , qui temporis ratione considerata sola comitiva , quam ti- tnlns Caelimontanus inter correcturam et proconsulatum recensct, fuisse potest. se ad Mosellam fluvium (i. e. Trenris) saepe in mensis Ausonii versatum esse, scribit Symmachus 10, 15. 144) 324, 11 nihit ante gestis^ AugustCy decerpimus ^ si recentia sola repetamus, stupeo non minus itla sanCy quae conperi^ sed haec magis diligOy quae probavi. — quae ipse non videram , venia maiore laudabam. baec Terba seqnitur descriptio expeditionis illins. cf. 10, 8 novi ego istum fluvium (scil. Mosellam), eum ae- temorum priru:ipum iam pridem signa comitarer. 145) 324, 9 fuit evidens causa^ qua fasces sumere tertio cogereris. 146) Versus flnera panegyrici dicit: 329, \H canant alii, quae supersunt: ego testis fungar officio. ibo per urbeSy ibo per populos iaetantior victore laudato ; dieam senatui plebique Romanae : ^ fasces in provincias novas mittitef trans Rhenum iudices praeparate\ qnibus verbis indicat, se brevi per mnltas urbes popnlos- que iter facturum esse, cuius ultima statio Roma fntura esset. 147) IX 112; cf. adn. 49. 148) Cod. Theod. XII 1, 73; cf. adn. 153. cave, ne cum Oothofredo propter locum subscriptionis Tre- viros hanc legem ad annum 370 referas; nullo enim certo argumento probatum est, Valentiniannm a. 373 Mediolanii constitisse, et in provincia Africa anno 370 alius iam proconsul Claudins reperitur (v. adn. 153). nec Symmachns autumno 375 de proconsulatu geato gloriaretur praedicaretque se curis publicis occupatum et fnisse et fore (2, 16), si annos iam quattuor privatus egisset. praeterea X.l indicat , siraul cum oratore nostro Theodosiura magistmm militum in Africa mnnere functum esse , qui ante flnem anni 372 provinciam non adiit. v. Tillemont, Valentinien I note 47. quibus rationibus si addideris, Symmachum privatum fuisse, quo tempore ad Probi consulatum (a. 371) evocatus est (IX 112) , et cum Ausonii Mosella in publicum exiit (a. 370), in mediis Utteratorum circulis veraatum esse (I 14), quos in Africa certe non invenit, omnis credo dubitandi causa tolletnr. 149) Symmachi proconsulatus praeter inscriptionem p. XLV propositara comraeraoratur 2, 17; 62, 10; 215, 24; 220, 13; 277, 13; 280, 9; 295, 24; C. I. L. VIII 5347 Calamae. [proco]nsulat[u Au]reli Sum- nM[chi], Basilius (Hrrenianus fl{amen) p{er)p{ttuus) [c^^r{ator)] rei p{ublieat) cum splend[idiHsim\o ordine posuit. XLVIII DE SYMMACHI VITA. mum provinciae tempus; Firmus enim tum purpuram sumpserat ^^^) et bello gravissimo a Theodosio magistro militum persecutus est. quem orator noster ita adiuvit, ut de provincia decedens amplissimas eius laudes mereretur ^^^] et statuae quoque honore dignatus esset, nisi aemulorum (successoris ?j invidia spem eius frustrasset^^^j. Ante d. 7 Sept. a. 375 Symmachus successorem iam acceperat, nam legi eo die datae Constantius proconsul Africae praescriptus est ^-^^j . sed tempus magistratus eius 150) C. I. L. VIII 5338 Calamae. (versus duo erasi) perpetui viclori$ aemper Aug{u8ti) ordo Kala- mensia aplendidus cum Ba8il{io) Cirreniano Restituto sacerdotale p{rovinciae) A{fricae) cur{alore) rei p{ublirae) de- dicavit. cnm ex Symmachi titulo in adnotatione praecedenti proposito constet, Basllinm Cirrenianum cirra a. 373 curatorem rei publicae Calamensis - fuisse, de tyranno, cuius nomen in (grimis tituli versibus erasu^m est, dubitari nequit. fnit videlicet Firmus regis Nubelis fllinSf quem nomen Augustum assumpsisse , ex hac in- ' scriptione primum innotuit, quamvis etiam ex scriptorum testimoniis concludi potuisset. cf. Amm. XXIX ' 5, 20 cum tribuniSf e quibua unus iorquem pro diademate eapiti inpomit Firmi. Zos. IV 16 At^uec — tp(jLui t9)v dXoupYi^ci ^<5vT£( dv^Sei^av ^aatXla. diadema enim et purpura insignia imperii erant et Augustos a Grae- cis ^aatX^ac dictos esse, non est quod moneam. 151) 277, 8 ad Theodosium : de qua ego plene ei indulgentius toquerer^ nisi — mihi oppido praecave- rem , ne laudatus proxime ab exeellentia tua feneratam gratiam viderer retulisse, — quid ego Ubi debeam , cw ius fama sub tali teste numquam succumbet invidiae. 152) IX 115. 153) Cod. Theod. IV 12, 7. locus Moguntiacum legi subscriptus diem dubium reddit, sed fortasse pro eo Aquincnm reponenduro est, ubi tum Valentinianus morabatur. litterarum ductns non tam diversi sunt, et interpolatores facile urbem notissimam (lermanicam pro roinus nota Pannonica substitnere potuernnt. Chilo, cui titulus proconsulis in lege Cod. Theod. XIII 6, 7 tribuitur, re vera vicarius Africae erat, ut docet Cod. Theod. XIII 4 , 4. quod Amm. XXVIII 1 , 8 eundem iam a. 369 ex vicario dicit , roemoriae lapsu factnm est. — series proconsulum Africae a Valentiniani initiis usque ad annum 380 integra esse videtur ; nominan- tur enim hi : P. Ampelius d. 13 Mai. a. 364 Cod. Theod. XIII 5, 10. C. I. L. VIII 5337. lulius Festus Hymettius C. I. L. VI 1736; VIII 5336. 10609. d. 25 Mai. a. 366 Cod. lust. III 16. d. 9 lun. a. 367 Cod. Theod. IX 19, 3. Claudius Hermogenianus Caesadus C. I. L. VI 499. of. Ilerm. XVIII p. 298. d. 17 Febr. a. 368 Cod. Theod. XVI 2, 18. kal. Dec. a. 368 Cod. Theod. XIV 3, 12. d. 2 Febr. a. 369 Cod. Theod. XII 12, 6. d. 8 lul. a. 369 Cod. Theod. XI 36, 20. d. 26 Apr. a. 370 Cod. Theod. XIII 1, 8. lulianus Rnsticus d. 6 Sept. a. 371 Cod. Theod. XV 7, 2. d. 30 Mai. a. 372 Cod. Theod. VIII 7, 12. d. 20 Febr. a. 373 Cod. Theod. XVI 6, 1. Q. Aurelius Symmachus d. 30 Nov. a. 373 Cod. Theod. XII 1, 73. hieme a. 374/5 Ambros. de obit. Satyri 32. ConsUntius d. 7 Sept. a. .375 Cod. Theod. IV 12, 7. Hesperius d. 10 Mart. a. 376 Cod, Theod. XV 7, 3. d. 8 lul. a. 376 Cod. Theod. I ,32, 2. Decimius Hilarianus Hilarius C. I. L. VIH 1219 sub Valente Gratiano et Valentiniano (a. 375 —378) posito. Thalassius d. 30 lan. a. 378 Cod. Theod. XI 36, 23—25. aestate a. 379 magistratum per menses duodeviginti gestnm deposuit v. ad ep. 1 25. Flavius Syagrius d. 26 Aug. a. 379 Cod. Theod. I 15, 10. Eucherius d. 28 Febr. a. 380 Cod. Theod. X 20, 9. postremi duo, adflnis et patruus Theodosii Augusti, legibus sine dfgnitate praescribuntur, sed in Syagrio tam arguroentnm quam lubscriptio constitutionis {proposHa Carthagine) magistratum eius certissimum reddunt. lex. ad Eucherium data enndem quidem locum subscriptum habet, at ex argumento dignosci nequit, utrum vica- rius Africae an proconsnl fnerit; quae dubitatio eo tollitur, quod Augusti propinquo magistratus splendidior multo roagis convenit. DE SYMMACHI VITA. XLIX etiam artioribns finibas includi poterit, si prius de anno, quo Ambrosius orationem fhnebrem in Satyrum fratrem pronuntiayit, constiterit. is enim, cum paucis ante mortem mensibus ex Africa Italiam repeteret, Symmachum in provincia reliquit, si non pro- oonsnlem, certe proconsulatu vixdum deposito ^^^] . itineris eius causa fuerat, quod Prosper quidam Ambrosinm episcopum creatum litem in se non moturum esse ratus, rem eins familiarem in Africa sitam invaserat^^^) ; Satyrus igitur profectionem non multo post fratris ordinationem [a. 374) suscepit. neque cum diem obiit, Ambrosius sedem episcopalem diu tenuerat, siquidem se Mediolanii peregrinum fuisse dicit, ante- quam fratris cineres solo urbis inlati essent^^). certissimum autem anni indicium praebet irruptio illa barbarorum, cuius rumor ad Satyrum iam in Africam pervenerat***) et quae exequiarum eius tempore Italiae ipsi tam prope imminebat, ut Alpium fauces concaedibus clauderentur ^^^) ; nam anno 374 Sarmatae et Quadi dioecesin Pannonia- rum, quae Italiae proxima est, invaserant et usque in autumnum anni sequentis vasta- bant***). cum ergo tempore brumali Ambrosii frater reditum ingressus sit**«), Sym- machum usque ad hiemem a. 374/5 in Africa remansisse certum est, et quoniam proficiscenti suaserat, ne reversione properata periculis incursionis barbaricae se oppo- neret, patriam, si suum ipse consilium secutus est, non revisit, antequam Valentiniani adventu hostes repellerentur , i. e. aestate a. 375. congruit, quod in epistula ad Theodosium scripta X 1 ita de rebellione Firmi suppressa loquitur, ut finem eius non praesentem vidisse pateat, sed neque multo ante e provincia decessisse. nam proxime se a Theodosio laudatum esse dicit, quod nisi brevi tempore post magistratum depo- situm factum esse non potest. Matrimonium Symmachi cum Rusticiana ^^^) , Memmii Vitrasii Orfiti bis praefecti urbi filia altera^^*), Suse et Morin ante annum 371 collocaverunt adducti his rationibus: 154) Ambros. de obit. Sat. 32 qui cum a viro nohUi revocareri$j Symmaeho iuo parerUe, quod ardere hello Italia dieeretur^ quod in periculum tenderei, quod fn hoitem ineurrereiy respondisti hanc ipaam tibi eoti- Mfii e$$e veniendif ne no$tro dee$$e$ periculo. 155) Ambros. 1. 1. 24 plaudebat $ibif ut audio^ Pro$perj quod $aeerdotii mei occa$ione redditurum «e, quae ab$tuleraty non putabatj $ed vehementiorem tuam uniu$ efflcaeiam expertue e$t quam duorum, 156) Ambros. 1. 1. 6 eoepi enim iam hic non e$$e peregrinu$, ubi melior mei portio e$t. 157) Ambros. 1. 1. 31 nam qua era$ $anetae menti$ mi$ericordia in tuo$y $i nunc urgeri liaUam tam propinquo ho$te cogno$cere$f quarUum ingemi$eere$, quam dolere$ in Alpium vallo $ummam no$trae $aluti$ con- $i$tere lignorumque eoneaedibu$ eon$trui murum pudori$! qua affiictione maereree tam tenui di$crimine tuo$ ab ho$te di$tineriy ab ho$te inpuro atque erudelit qui nee pudicitiae parceret nee $alutil cf. 1. 30. 158) Richter, Da$ weitromieche Reich p. 403 $qq. Utterae igitur commendaticiae , quas Satyms a Sym- macho ad Titianum fratrem accepit (I 63), non ei traditae snnt, cnm in Afiicam proflcisceretur , sed fortasse cura ex ea reTerteretur ; siqnidem Titianus vicariam per Africam praefecturam annis quinque poat Satyri mortem iniit. ct de Roasif BuU. di archeol. eri$tiarM II p, 76. 159) Praedicat Ambros. 50, quod frater neglegene frigorii iter suaceperit; cf. quae de periculis maris dicit 17. 27. 43. 160) 308, 32; cf. ApoU. Sidon. epist. II 10 fln. iiique oppido meminenij quod olim Marcia Horieniio^ Teremiia TulUo^ Calpumia Plinio^ PudentiUa ApuleiOy Buiticiana Symmacho legerUibtu meditantibuique eandelai et eandelabra tenuerurU. 161) Gum beredes Orflti de debitia arcae vinariae a patre praefecto contractis convenirentur, duo tan- tum erant, quos ea res spectaret, Rutticiana et soror eius, v. 308, 31 «( haec quidem eur^im, ne mandaium rugotium conperendithatio differret, tantum pro eoniugi$ meae Ru$iicianae clari$$imae femiruie parie quae$ita nini, euiui germana multo anguitior faeultatibui ex Etruriae longinquii adeae praecepta e$t. cf. 275, 35. itaque alios heredes Orfltus aut non habuit, aut si habuerat, brevi post mortem eius ipsi quoque obierant nuUis successoribus relictis. Q. AvRKLivs Stmmachvs. g L DE SYMMACHI VITA. Orfitus, qui a. 369 aut 370 mortuus est^*^), filiam ante emancipaverat ^«^) , quod Suse occasione nuptiarum factum esse putat. addit Morin, yillam Baulanam, quae Orfiti fuerat , antequam in Symmachi possessionem veniret ^^*) , cum Rusticiana patris here- ditatem teste marito non adierit*®*), dotis nomine a socero vivo in generum collatam videri. quae omnia satis probabilia sunt, sed quaestionem ideo non decidunt, quia ignoramus, virginemne uxorem Symmachus duxerit; nam si Rusticiana iam ante nupta fuerat, et emancipata esse et dotem accepisse potest, antequam oratorem nostrum um- quam oculis viderit. quin immo ex prima commemoratione Baulorum, quem ego quoque Rusticianae fundum dotalem fuisse crediderim, nuptias post proconsulatum Africae aestate a. 375 celebratas esse concludo. scribit enim Symmachus autumno eiusdem anni : 1,11 Baulos Lucrina sede mutavmus ; non quod eius deversorii satius ceperimuSy quod cum diutius visitur , plus amatur, sed quod metus fuit^ ne si Baulorum mihi inolevisset adfectio, cetera, quae visenda suntj displicerent, quae tum demum in- telleguntur, si in iis gaudium recens de possessione tam gplendida accepta agnoscas; siquidem his verbis scriptor uti vix potuit, postquam ei adfectio Baulorum iam per aliquot annos inolevit et deversorium illud iam saepius et diutius visum erat. propter aetatem autem liberorum Symmachi matrimonium eius vel posteriori tempori adscribe- remus, nisi in epistulis ad patrem missis, qui anno iam 376 mortuus est, non solum uxoris mentionem faceret**®), sed etiam spem prolis se concepisse innueret^®^). Filius oratoris unicus**^) Q. Fabius Memmius Symmachus *«^) Olybrio et Probino, qui in pueritia a. 395 consules facti sunt*'<^), aetate non nihil cessit*'*); quaesturam a. 393 parvulus gesQiV^'^) ; a. 395 Graecis litteris initiatur ^^s) ^ ^, 393 pater institutione eius occupatus est^^^), ultimis a. 399 diebus primam ad eum epistulam scribit^^^), a. 401 rhetore eius mortuo novum filio praeceptorem quaerit*'®). itaque cum ante 162) 275, 23; 308, 2. 163) 275, 35. 164) 2, 15. 165) 275, 35; 308, 11. 23. 28. 166) 8, 6 ad patrem: eum tom fiUtie vestrae die$ natalia adpeiereiy commodum aderarUj quae muneri miaeratia. ea nobie inmane quofUum eara et gravia fuere, si haec de vera Avianii Symmachi fllia dicta es- set, certe Bcripsisset germanae meae non filiae vesiraey neqae pro munere sorori dato ea ratione gratias egis- set, quasi ipsi delatnm esset. 167) 6, 14 praedio Ostiensi a patre muneri accepto, deoa precatur, ut datia in commune omnea longum fruamur sintque ex nobii, quibue Oatierue praedium noatro iudicio, vestro tradatur exemplo. 168) 105, 3; 125, 18; 144, 16; 154, 28; 183, 6. 169) Nomen integrum praebent tituli C. I. L. VI 1699; 1782 et inscriptiones codicum in adn. 42 re- latae. ntrum lex data d. 28 Aug. a. 415 Cod. Theod. XI 30, 65 Symmaeho proconmU Afrieae ad Memmium referenda sit an ad Aurelium Anicium Symmachum praefectum urbi a. 419 — 20, ignoratur. de posteris Mem- mli Symmachi v. Mai, 1. 1. p. XXVI et H. Vsener, Anecdoton Holderi, Lipsiae 1877. 170) Hieron. epist. 130, 3; Cland. in cons. Olybr. et Prob. 62. 171) Symm. 144, 16 studium rei Tenaticae in Olybrio et Probino laudans addit: ad haec etiam meum Symmaehumf cum eubereverity quamquam unieum eohortabor, 172) 130, 6 quaeatorium. parvuU nostri munue adeelerana, cf. adnot. 11. 173) 104, 35 dum fiUu$ meus Qraecia Utteria iniUatur, ego me denuo studiis eius velut aequaUs adiunxi, 174) 125, 18; 170, 25. 175) 177, 5 sume alacer paUmi eermonis auapieium et deineeps offieii parilis in noa eato munifteu», 176) 162, 28 ab inluatri viro praefeeio Hadriano OaUum rhetoretyi, quem proxime Ewebiua noater ingea- aerat, poatulemuaj ne pigfhorum noatrorum indolea in profectu poaita deaeratur. DE SYMMACHI VITA. LI a. 384 Datu8 esse non posBit, neqoe tamen ultra illius anni fines recedere licet, nam quo tempore Symmachus praefectura urbana deposita in Campaniam profectus est (m. Octobri a. 385) filium tussi periculosa laborantem, qualis infantes parvulos fere vexare solet, secum habebat ^^^) . filia fratre maior erat, sed de anno natali eius nihil certi notum est, pauca tantum ex mariti Flaviani minoris bistoria concludi possunt. Virius Nicomachus Flavianus maior duos filios reliquit, qui hereditatem patre mortuo indivisam possederunt^^^). alterum, Nicomachum Flayianum, Symmachi gene- rum fuisse constat, alterum nomine Venusto usum esse credo, cum propter avum cogno- minem, tum quia Symmachum cum Venusto aliquo arto quodam familiaritatis yel etiam cognationis vinculo coniunctum fuisse, ex litteris ad eum scriptis (IX 17) perspicitur. cum enim ad maiorem Flaviani filium epistulae plus octoginta supersint, minori ne unam qnidem inscriptam esse parum probabile videtur ; nuUus autem alius inter eos, quibus litterae Symmachi directae sunt, reperitur, quem cum quadam veri similitudine Nico- machi fratrem credideris. itaque Appius Nicomachus Dexter praefectus urbi circa a. 430, quem Flaviani maioris nepotem fuisse constat^^^), certe non Clementiani filius erat, id quod Borghesio visum est^^^), sed aut Flaviani minoris aut Venusti. priorem autem patrem eius fuisse, vel praecipue codex primae decadis Livianae docet ex parte a Nicomacho Flaviano, ex parte a Dextro correctus ^^^) . multo enim pro- babilins est, patrem huiusmodi laborem cum filio communicasse , ad quem exemplar ipso mortuo perventurum erat, quam patruum cum nepote. et eandem inter eos con- iunctionem monstrat statua Flaviani maioris precibus filii ab imperatoribus concessa, a nepote posita. Nomina Appius et Dexter, quae alioqui neque in Symmachorum neque in Nico- machorum familia comparent, ut Borghesius observavit, Nicomachi Dextri matrem a Symmachi filia diversam fuisse produnt. idem vir doctus iam suspicatus est, Appium Clandium Tarronium Dextrum virum clarissimum, quem inscriptio Neapolitana ^^^) Mithrae sacrum condidisse tradit, Dextri nostri vel avum matemum vel proavum fuisse. et constat, Flavianum a. 383, quo soror Memmii Symmachi nati a. 384 vixdum nubilis esse potuit, non solum uxorem habuisse, sed etiam partum ab ea iam editum 177) 57, 25 parvulum nostrum periculo exemptum spu opiaia respexH. 58, 4 humor, qui parvuli no- $tri peeius obfederat atque inportunam tu$sim ciebat, magna parte tentiatus est; ittique spiramenta fauciwm li' bera nihil iam stridulum sonant» 178) 158, 32 ad FlaTianQm minorem: mox eum germanus tuus de proximo, ut ais, speratus adfutrit, et felieem vobis et neeessarium reditum dividendae inter vos communionis catua praestabit, de daobus Fla- ▼iani flliis II 17 quoque sermo est; tertium non extitisse, ex illa hereditatis condicione sequi videtor. 179) C. I. L. VI 1783 Nicomacho Flaviano — Appius Nicomaehus Dexter v{ir) e(laris8imus) ex praefiectis) wb{() avo optim(o) statuendam euravi, 180) Annali delV InstUuto XXI 1849 p. 359, 181) Libris VI — VIII in optimis codicibus subtcriptum est: Nieomachus Flavianus v(ir) c{larissimus) III praefeet(us) urbis emendavi apud Hennam. Victorianus v(ir) c(iarissimus] emendabam domnis SymmachiSj libris III — V: Nicomachus Dexter v{ir) e{larissimus) emendavi ad exemplum parentis mei ClemefUiani, Victorianus v(tr) e{larissirrtus) emendabam domnis Symmachis. exemplar igitur, ex qno codices nostri fluxerant, a Victo- riano correctam ex Symmachi bibliotheca in generi manus pervenit et iterum ab ipso fllioque eius recogni- tum est. 182) C. I. L. X 1479 Omnipotenti deo Mithrae Appius Claudius Tarronius Dexter v, c. dicat. LII DE SYMMACHI VITA. esse*^^). oratoris igitur filiaFlaviani nxor secunda erat^^^j et fortasse nepotes qnoqne et neptes, qnos commemorat^^^) , non filiae nati erant sed privigni; nam qni omnes qnalibet adfinitate ant cognatione secnm coninnctos filios et parentes et fratres yocat, mnlto maiore iure generi prolem nepotes appellare potnit, et Fabinm Memminm Sym- machnm, qni in titnlo statnae Flaviano maiori positae prosocemm eum dicit^^^), Gallam, quam solam inter nepotes illos nominat orator, nxorem duxisse, inde veri simile fit, qnod nomen eius saeculo quinto in Symmachorum familia repetitur; matrimonia au- tem inter avunculos et neptes tnm iam legibus yetita erant, et quamquam rescriptis specialibns interdum permittebantnr^^^), legitima tamen et concessa semper probabiliora sunt. itaque si filia Symmachi, quae paene continuis morbis yexabatur ^^^) , umquam prolem yitalem enixa est, nihil tamen de ea constat. Flayiani minoris uxor altera primum commemoratur hieme a. 394/95 ^^®) . cum autem nuptias statim post patris mortem (f 394) a filio celebratas esse parum credibile yideatur, inter annos 392 et 394, quibus Eugenius imperium Occidentis optinebat, eas collocayerim. quod altum de eis silentium in Symmachi scriptis confirmat, siquidem epistulae tempore tyrannico compositae maiore ex parte a Memmio Symmacho editore suppressae sunt. maior igitur ex oratoris liberis inter annos 375 et 380 nata esse debet, quod cum matrimonio anno 375 inito optime conyenit. Vltimis eiusdem anni mensibns, cum noyus maritus modo fundo dotali delectaretur, modo Gampaniae et Samnii oppida peragraret (I 3, 3), pater eiusdomu incensa ex urbe pnlsus et mox senatns legatione reyocatus est ; qua occasione oblata filius ex itinere redux die 9 lanuarii a. 376 orationem illam pro Trygetio habuit, quae tantum in senatu plausum excitavit (y. p. VI). neque enim tam laudes Gratiani yiyi quam vituperatio- nem Valentiniani mortui laudibns filii involntam expressit, quaeque maior pars senatus tacite sentiebat, verbis enuntiavit. quo successu elatus non solnm hanc orationem edi- dit, sed etiam sub anni finem totum illud orationum corpus coUegit et vulgavit, cuius reliquiae snperstites sunt (v. p. X). Valentiniano mortuo Ausonius summum in aula discipnli locum nactus est, cuius amicitiam Symmachorum familia sensit. nam pater ad consulatum evectus est, Fla- vianus vicarius Africae factus, Symmachus orationem Gratiani in senatu recitandam accepit (X 2), quo honore iterum post victorias Gratiani de Alamannis, Theodosii de Gothis a. 379 aflfectus est [I 95; m 18). 183) 49, 20 nulla de uxorU utero eau$aiio eit, cuiua expectationem maturus partus abiolvit, 184) Quae Borgbesiua contra dlsputavit, e& sola re nitnntor, quod iam a. 382 tam arta inter Symma- chnm FlaTianumque maiorem coniunctio extiterit, ut soli amicitiae tribui yix possit ; quod Terum quidem est, sed cognatione satis explicatur. 185) 162, 8 sed non mediocriter neptieulae meae OaUae infirmitaa eonturbat otii nottri seeuritatem. 164, 29 domnam filiam meam $alutatam eum dulcissimia nepotibu$ volo, 176, 19 quare et vobi$ et eommuni pignorif euiu$ $oUemnem diem $edula religione eelebra$ti$, ubere$ precamur anno$. 186) C. I. L. VI 1782. 187) Ajnbros. epist. I 60, 1 Patemi quidem tmanimi mei salutationem legi, $ed cOMuUationem haud' guaquam patemam^ ut veli$ filio neptem copuhne ex fiUa, cf. Symm. IX 133. 188) 165, 3 filiam meam conperi eon$ueto dolore vexari, 166, 6 te iaetatam conperi dolore eon- $ueto, de flliae yaletudine paene iu omnibuB libri sexti epistulia loquitur 153, 28; 155, 9; 157, 23; 158, 27; 161, 11; 162, 8; 167, 3; 168, 24; 169, 20. 34; 171, 17; 172, 1. 189) 158, 27. DE SYMMACHl VITA. LUI Annos post patris obitum orator valetudinis incommodis nonnumquam laborans^^^) partim Romae partim in villis suis, praecipue in Gampania, consumpsit^^^), evoca- tionibus, quibus ad consulatus Ausonii (a. 379) et Syagrii (a. 381) invitatus est, re- cusatis*»^), a. 330 frater eius Celsinus Titianus vicarius Africae mortuus est*^^), ita nt unus tantum de Avianii Symmachi filiis superstes remaneret ^^^) , quamvis non unus nominis bonorumque heres; nam a. 419 — 20 Aurelius Anicius Symmachus quidam praefectus urbi erat, qui neque oratoris filius neque nepos fidsse potest^^^) ; hunc igi- tur Gelsini Titiani filium putaverim. Sacra gentilia a Constantio pro parte suppressa, a luliano restituta, sub Valen- tiniano et primis Gratiani temporibus nulla re turbata sunt. utraque religio auctori- tate publica utebatur, et quamquam imperatores ipsi christiani erant, sacrificia tamen Eomana impensis publicis fiebant et in media curia Yictoriae ara conspiciebatur. itaque in prioribus Symmachi epistulis religionis antiquae cultus saepius commemora- tur: modo de deliberationibus et decretis coUegii pontificum sermo est^^^), modo de ostentis sacrificiis expiatis ^^^) , modo de festis Deum Matris Romae celebratis ^^^) , semel etiam de incesto virginis Vestalis capite puniendo ^^®) . sed paenultimo Gratiani anno 382 2^) sacris gentilibus non quidem tolerantia sed auctoritas publica detracta est; sumptus caerimoniarum partim fisco, partim arcae praefectorum praetorio vindicati sunt^^*), annonae virginibus Vestalibus apparitoribusque sacerdotum concessae in emo- 190) a. 378 p. 13, 6; 35, 17; 86, 3; hieme a. 382/3 p. 49, 12. 191) a. 378 autumno Romae I 49; a. 379 Romae I 15. 95; UI 18. 50; Praeneste UI 50; a. 380 in subnrbano, cnl Arabianae nomen est II 57; Romae II 57; I 46; Gapuae I 31. 32; vere a. 382 Romae III 58; aatomno Romae II 17; hieme a. 382/3 Romae U 18. 22; ^ere a. 383 Romae II 24; aestate in Campania U 4 — 6; aQtnmno Romae U 7. 52; I 51. de legatione, quam a. 382 ad Gratianum suscepit, v. infra. 192) I 19. 20. 22. 101; UI 21; IX 113. 193) V. quae in capite ultimo ad ep. I 62 — 74 dicturut sum. 194) Si Symmachus post a. 380 firatrem habuisset, epistulae aliquae ad eum extarent; nam qnae in lihro VII 72 — 80 inscribuntur : SymmachuB frairihu$ non ad fratres germanos missae sunt, sed ad .omnes oog- natos affinesque, qui tum forte una erant, quod vel hoc solum docet: 197, 20 scribit Symmachus ad fratres de valetudine sua: nunc ttatu$ mdior eoepit adversa tenuare , at 175, 14 ad Flavianum minorem: ante- veni inquisitionem , eum vos soUieitoe fore, quod essem morbo adtemptatus, adverterem^ et quamvis uUro serip- serim, doloris mei adversa tenuari, abolendae tamen soUieitudinis vestrae eausa — nunc quoque nuntio — m eoneordiam me eum sanitate redire, dicit igitur, epistulam illam fratribus inscriptam ad Flavianum mi- norem missam esse, qui fratrum videUcet appeUatione et ipse comprehenditur, quamvis Symmachi gener fuerit. 195) Rossi, Insor. christ. urb. Rom. p. 263 &s 0. I. L. VI 1719. Reparatori rei publieae [et] parenti invietissimo{rvm] prineipum [Fl{avio)] Co[n}si[antio] v{iro) [e{larissimo)] et inlwtriy eomiti [et] magistro utrius- que [mUitiae] patricio et tertio eon[suli] ordinario Aur{elius) Aniciw Symmachus v{ir) c{lari8simus) pr{aefeetus) ur6(i) viee sacra iudieans dedieavit, elusdem Symmachi supersunt relationes de schismate Eulalii, quae iii veteribus editionibus perperam inter scripta Q. Aurelii Symmachi collocatae sunt. 196) 23, 30; 24, 6. 15; 25, 30; 54, 18; 274, 32; 275, 3. 197) 25, 6. 198) 63, 18; 59, 15. 199) IX 147. 148. 200) Ambros. epist. I 17, 10 ante hiennium ferme; 1. 1. 5 Bomae autem a fratre clementiae tuae au- ffustae memoriae Oratiano fidei verae raUoru sublata sunt, cf. 16. 201) 281, 30 aeeipiat aetemitas vestra alia ehudem prineipis (scil. Constantii) faeta, quae in usum dig- nius trahat. nihil iUt decerpsit saerarum virginum priviUgiis, replevit nobilibus saeerdotia, Romanis caerimoniis non negavU inpensas, Ambros. epist. I 17, 3 qiu>d debeas — ad usus saerificiorum profanorum praebere twnptumi 9W)d erUm iam dudum vel fisco vel arcae est vindicatum, de tuo magis conferre videbere, quam de suo reddere. of. 18, 11; 57, 2. LIV I>E SYMMACHI VITA. lunientum cursus publici conversae ^®^) , legata renim immobilium, quae illis relinque- rentur, caducis aequata^^^)^ vacationes mnnerum, quibus ante utebantur, sublatae^^^), ara denique Victoriae ut quoddam cultus gentilis insigne e curia summota est^^^). quod ubi factum est, senatus, cuius pars maior antiquae religioni favebat, Symmachum cum aliis nobilibus ad principem mittendos censuit, qui rescissionem rescripti recens dati ab eo peterent. at senatores christiani per episcopum Romanum Damasum Am- brosio libellum contrarium obtulerunt, quem Gratiano traderet; qua ratione eflfectum est, ut legatis ne videndi quidem imperatoris copia fieret^<^^). sed dii contemptum sui ulti sunt : iam anno sequente 383 violator religionum Gratianus a rebellibus occisus est 207) et per omnes imperii provincias, quae ab Apennino et Pyrenaeo meridiem versus extendebantur 20^) , fruges tam anguste provenerunt, ut ne cultoribus quidem ipsis, nedum urbi Romae sufficerent ^o») . quae cum potentiam deorum oflfensorum apertissime prodere viderentur, partes gentilium in aula pueri Augusti denuo corroboratae principibus suis Vettio Agorio Praetextato et Q. Aurelio Symmacho summos in Italia honores, praefecturas praetorio et urbi, comparaverunt. magistratu inito inter d. 19 lan. et 21 Mai. a. 384 26). vix ininria inimici ardorem praefecti gentilis in suspicionem vocayerant^ qua ansa fortasse in eum uti potuissent, nisi nimia festinatione causam perdidissent. nam cum edictum proponebatur, inquisitio nondum inchoata Symmachoque defensio facillima parata erat. quam cum officii sui adsertionibus ipsiusque episcopi Romani epistula confirmatam^i^) in comitatum misisset, plenam victoriam de adversariis rettulit. in relatione (295, 20) enim scripserat: omtUo iniuriam praefecturae et conscientim meae, quando eo processit insimulatio, ut vos quoque ipsos auctores honoris mei quadam repre' hensione pra^stringat. nam qui summi loci iudices decoloranty saai testimonii facilitatem videntur incessere. — paternum sequere, tuum tuere iudicium. quibus verbis respondet constitutio data d. 28 Dec. a. 384: Imppp. Valentinianus Theodosius et Arcadius AAA. ad Symmachum praef. urbi : Disputari de principali iudicio non oportet ; sacrilegii enim instar est diAitare, an is dignus sit, quem elegerit imperator. $i quis igitur iudicum fuerit reper- tus^ qui supercilium suum principali aestimet iudicio praeferendum , quinque libras auri eius officiumj nisi formam nostrae sanctionis suggesserit, decem ipse fisci viribus inferre coga- tur'^^^). sed in ipso triumphi momento inter relationem emissam et responsum datum^^^) religio antiqua propugnatorem altemm morte subita amisit et Symmachus iam solus christianorum odiis expositus de resistendi viribns desperans ipse missionem ab impera- toribus petebat^^^). qua denegata usque ad mensem fere Septembrem anni sequentis (385) in magistratu remansit^^^) inimicorumque vires paulatim crescere sentiebat. qnod primum apparuit magistratibus minoribns in urbe contra praefecti voluntatem creatis (Rel. 17), mox quaestione de debitis arcae vinariae ab Orfito praefecto urbi a. 357 — 59 contractis in heredes eius, id est in Symmachi uxorem, instituta (IX 150, Rel. 34), postremo vicario urbis et advocato fori urbani Ragonio Vincentio Celso aperte prae- 215) 295, 35 $ane laudabUi viro episeopo denegante uUum e suis aut carcere aui vineulis adtineri et offieio eadem tuggerente ignoro^ quos potiasimum praeceperitis ahsolvi. 216] 295, 33 ui me perennitas vestra necessitate inquisitionis huius absotvat^ cuius auctoritatem referri ad serinia palatina iussistis. nam si tantum de me inprobis Ueuit extante praeceptOt quid retractatis Utteris non Ueebii? 217) 295, 15 respondeat liUeris episeopi Damasi, quibus adsectatores eiusdem religionis negavit ullam contumeUam pertulisse. non magnopere officii mei praetendo responsa, a quo ideo quaesita est rerum fides, ne factum aliquod recordationem eognitoris effugeret: credatur eius legis antisUUy quae laesa simulatur. 218) Cod. Theod. I 6, 9; de die et consalibas cf. Cod. lust. IX 29, 2 ed. Krueger. 219) Praetextatus mortuus est in ipsa praefectura post consulatus designatlonem, quae anni parte poste- riore celebrari solebat. cum igitur iam initio a. 385 alil praefecti praetorio per Italiam Neoterius et Prin- cipiuB in legibus codicis Theodosiani appareant, obitus eius anno praecedenti ascribendus est. in relatione autem, quam Syromachus de templorum spoliatorum inquisitione composuit, dicitur non elarissimae et inlustris memoriae vir sed 295, 27 vir exceUer^ et de re publica bene meritus, quae formula in soUemni scribendi ge- nere de homine mortuo usurpari non potuit. 220) 288, 28 et ille quidem funetus est lege ruiturae, nos vero socios animi sui vesirique iudieii ianto dotore confudii, ut otii remedium posiulemus. sileo ceterOj quae me non sinunt praefeciuram ferre patienter: vel haec una consortis amissio iusia est ad impetrandam vacationem. cf. p. 286, 3. 221) NuUa quidem lex post d. 28 Dec. a. 384 ad eum data superest, sed neque successor eius ante d. 11 lun. a. 386 commemoratur. Cod. Theod. XIV 1, 2 -}- 3, 18. certum autem magistratus in annum 385 prorogati indidum praebet, quod senatus consultum de auro ad Yalentiniani decennalia offerendo, quae d. 22 Noy. a. 385 celebrata sunt, eo referente factum est (rel. 13) et oblationes quoque pro parte ipse suscepit. 298, 20. cf. Herm. XVIII p. 152 et quae in capite nltimo ad ep. II 26 dicturus sum. DE SYMMACHI VITA. LVII fecto refragantibns (Rel. 23). qui postqnam annonae praefeetnm Symmacho amicnm^^^) vicarii indicio persecntns est (297, 1) , ipse in locum eins snccessit^^s) ; quod fortasse oratori qnoque nostro cansa fuit, ut in vitam privatam reverteretur. certe primis Octobris diebus in Campaniam profectus est, ibique mense Novembri remansit, dum Yalentiniani decennalia in urbe celebrantur^^^). Magistratum igitur amiserat, sed dignationem conservabat. eloquentiae eius fama ita per totam Italiam celebrabatur, ut cum urbi Mediolanensi magister artis rhetoricae qnaereretnr , Symmacho electio inter candidatos committeretur ^^^) ; senatus princeps indicabatur ^^^) , et quo in honore apud imperatores fuerit , ostendit evocatio , qua ad tertinm Yalentiniani consnlatum accitns est (387)^^7). sed ex loco, quem obtinebat, snmmnm ei periculum natum est. nam postquam Magnus Maximus Italiam invasit, panegyricnm ei recitavit, quod pro dignitate, qua in curia ntebatnr, fortasse legatus senatns ad consulatum eius altemm (388) missus fecit. Yalentiniano igitur in impe- rinm restituto maiestatis crimine tenebatur, et in ecclesiam christianam profugus Le- ontii Novatianomm episcopi precibus Theodosii iudicio vix ereptus est. qui cum poe- nae ei gratiam fecisset, apologeticum cum landibus conservatoris sui Augusti coniunc- tum scripsit^^). Non din offensa permansit, praesertim cum Symmachi consobrinus Flavianus post Maximnm devictnm itemm summum in aula locum adeptns esset. itaqne Theodosio 222) 309, 6 vir clariaaimus praefecttu annonae partium suarum diUgerui exeeutor, 223) G. I. L. VI 1759 Raffonio Vincentio Celao v{iro) c(lari8aimo)f a primo aetatia introitu in actu puhlico pdeli exereitatione veraato, euiua primaeoitaa, officio aedia urbathae advocatiofhia exercito, fldem iuncxit iftgefuo, prudentiae miacuit libertatemy ita ut nemo de eiua induatria rUai ilU, eontra quem auaceperat, forrmdaret ; cuiua acceasug aetatia ampliaaimi honoria et qui aolet 8eniorib(ua) provenire, omamenta promeruit. nam rexit anno- nariam poteatatem urbia aetemae ea aequitatey ut irUer omrua, qui ad eum arUmo Utigantia intraaaerUf parentem ae pleruimq(ue) magia hia quam iudicem praebuiaaet, hine etiam faetum eatj ut menaorea noa Portuenaea, quib(ua) vetua fuit cum caudicariia diutufnumq(ue) luctamen, voti conpoiea abiremua, ut utrumq(ue) corpua et heneficio ae et vietoria gratuletur adfectum. nam ut hoc eaaet tndicio, iam poaito magiatratu atatuam patrono praeatantia- aimo teatimonium gratulationia exaolvimua, cum rea non adulatiorte privato aet iudicio poaito m otio et quiete reddatur. — dedicata VJII kal. Sept. Fl(avio) Timaaio et Fl(avio) Promoto v(iri8) c(lari8aimia) cona(ulibua). cQm igitnr Celsus a. 389 non solum magistratum deposuerit, sed etiam decreto mensomm Portuensium post magistratum depositum facto statuam acceperit, post annum 385 praefecturam annonae iniisse vix potest. cf. C. I. L. VI 1760; XIV 173—175. 224) U 47. 48. 26; cf. cap. ultimum. 225) August. confess. V 23 itaque poateaquam miaaum eat a Mediolanio Rom€tm ad praefectum urbia, ut iUi civitati rhetorieae magiater provideretur inpertiia eticrni eveetione pubUca, ego ipae ambivi — , ut dicUone propoaita me ptobatum praefeetua tune Symmaehua mitteret, electio rhetoris Mediolanensis ad offlcium prae- fecturae orbanae minime pertinebat neque Syromacho praefecto sed tantum Symmaoho oratori delata esse potest 226) Socrat. V 14 ad a. 388 oGroc Yoip 6 £6fXfjia)^o; Trpwroc fi.^ ^ rJjc iv 'Pc6fi.TQ ouyxXi^tou. i^au- (idCeTO hk iid iratfte^oct X^fms 'Po>(i.atxwv. 227) III 52.. 63. 228) Socrat. 1. 1. paaiXixov ouv X^S^ov elc McC?ifiiov ^ti Ttepi^vra Y^pacpAc xal SieScXdobv tcj> t^C xafto- ot(i>aei»c d-ptXi^ifjLaTi iuoyoQ 5oTepov ftfoue^ ' 5tA toOto hii hehimi t^v dctvoTov ttq dxxXTjoiqt Trpool^UYev. 6 hi ^otXeuc oStok ^i^ irepl t6v ^ptOTiaviOfx6v eGXa^'/)^) ol>C fA*^ fA^vov to6c Tfjc a6T0u ir(oT€(oc lepeic (>7repTifi.5v, dXXd fdip %a\ NauaTtavouc t6 6fjioo6otov cppovouvTac dofjL^oc irpooe6£^eTO. AeovTltj) youv d-TrtoxcSrci) t-^c i^ '^^^Xi Tmv NauaTtavfiv lxxXY]o(ac TrapaxaXouvrt ydlptv 6t5ouc t^v 26fjifjLayov diriXuoe tou £y*^''1P^'^®^' ^YlfvitfJiTjc ouv d^tcodelc 6 26fjifjiayoc t6v droXoYTjTtx^v X^^ov e(c t^'' aiToxpdTopa Beo66otov i-f^a^^f^. ex commemora- tione episcopi Romani snspicari posses, haec gesta esse, cum Theodosins Romae morabatur a^state a. 389, nisi ex Symmacho ipso disceremus, apologeticum ante mensem Februarium a. 389 scriptum esse 46, 16. cf. p. VI. Theodosium conservatorem suum vocat 52, 11. Q. Atbblits Stmmaohtb. ]| LVm DB SYMMACHI VITA. in urbe agente aestate a. 389 cnm Rieomere et Rnfino comitibnB eins orator amica consnetudine nsus est^^^) et iam ad festa consolaria anni 390 cnm ab consule de- signato Neoterio^^^) tnm ab imperatore ipso^^^) evocationes accepit; qnas illo tempore certe non recusasset, nisi casus profectionem eins inhibuisset ^^^) . eodem autem anno ex itinere aliquo Romam regressus ipse designationem consulatus accepit^^^ antum- numque in praeparatione ludomm consnmpsit^B^). Consnlatn inito (a. 391) in comitatum profectns est, nt Theodosio Angnsto gratias ageret. panlo ante nova senatus legatio denno restitutionem arae Yictoriae poposce- rat, cui Ambrosius fervore solito resistebat eo nsque, nt yultum imperatoris, cnm nntare videretur, aliquot diebus declinaret ^^^) . hoc tempore advenit Symmachus in consistorio panegyricum sollemnem habitnms, eaqne occasione usus coram Angnsto gentilium petitiones commendavit. qno audito imperator, qui iam episcopi auctoritati concesserat, tanta ira exarsit, nt oratorem raedae non stratae impositum eodem die in centesimum a M^ediolanio miliarium perferri iuberet (vere a. 391) ^^). sed neque haec tam praesens vindicta gentilinm animos fregit, qni iam anno sequente (392) ad Ya- lentiniannm intra Oallias constitutnm legationem eadem de re misemnt neque tamen meliore cnm eflTectn^^T). Tota remm condicio versa est, postqnam Eugenius mense Maio a. 392 purpuram sumpsit. sed hnius temporis memoria cantione editoris, qui Symmachi epistnlas col- legit, in corpore earam paene oblitterata est. una tantum res ex tenebris illis emer- git, Q. Fabii Memmii Symmachi quaestura^^^), de cuius tempore nunc yideamus. Munus peractum est Flayiano superstite ^^^) , qui m. Septembri a. 394 diem obiit; itaque ultra Decembrem a. 393 , quo mense ludi qnaestorii celebi*ari solebant ^^^) , in 229) 88, 3 ftd Ricomerem: in $uhurbano praedio foven$ otium aumpsi Utteroi tua$. cur enim Romae te di$eedente remanerem? 95, 32 ad Ruflnam: $equor te litteri^, quia mente et adfectione non deeero; nee videor mihi eito haee arripere $olaeia, eum adhue apud no$ reeen$ iueundita$ tua vigeat, 230) V 38. 231) m 85. 232) III 85 ; Y 34. 38. ex his epistnlis anxietts qutedam agnoscitor, ne iteram apnd imperatorem offen- sionem incnrrat. 233) II 62; y 15; cf. U 63. 234) n 64; y 15; IX 149. 153. 235) Ambros. epist. I 57, 4 po$tea etiam elementi$$imo imperatori Theodo$io eoram kUimavi atque in 0$ dicere non dubitavi, eui intimata $enatu$ legatione huiu$modi^ lieet non totu$ $enatu$ popo$eerit, ifMlnua- tioni meae tandem ad$en$ionem detulit et $ie aliquibu$ ad ip$um non aeoe$$i diebu$. nee mole$te tulity quia non pro mei$ eommodi$ faeiebam^ $ed quod et ip$i et animtie meae proderat , in eon$pectu regi$ loqtU non eon- fundebar. locns comiptni, sed cnioB sententia satis intellegitur. quod Ambroains dicit, non totum senatnm popoBcisse, eadem ratione accipiendnm erit, qno I 17, 10, scilicet aliqnot senatores obristianos contradixisse. 236) Prosper, de promiss. dei III 38, 2 eui (scil. Tbeodosio) 8ymmaehu$ iUe mirabili eloquio et eeienUa praeditu$ , tamen paganu$ , praeeonio laudum in con$i$torio reeitatOj $ubUU arte , qua valuit, aram Vietoriae tn $enatu re$Utui chri$tianOf ui noverat^ prineipi inthnavit. quem etathn a $ui$ a$peetibu$ puleum in eente$imo lapide raedae non $tratae inpo$itum ea die manere praeeepit. baec propter partes, qnas Ambrosius in genti- lium petitione impngnanda agebat, Mediolantt facta esse praesnmpsi, nU Tbeodosius primis a. 391 mensibns conslstebat. cf. p. yi. 237) Ambros. epist. I 57, 5 iterum ValenUniano augu$tae memoriae prineipi legatio a $enatu mi$$a in^ OalUa$ nihil extorquere potuit; et eerte aberam nee aUquid tune ad eum $crip$eram, 238) MemmU qnaestnra commemoratur II 46. 76—78. 81 ; y 20—22. 46. 49. 59. 62; YU 76; IX 117. 119. 120. 239) 66, 23 ad FlaTiannm : filiu$ no$ter Symmaeku$ peraeto munere eandidato offert tibi dona quae$toria. 240) C. I. L. I p. 407. cf. Symm. IX 125. DE SYMMACHI VITA. UX tempoTe eins definiendo procedi nequit. at contra Symmachas in epistula scripta a. 396 aat 397 dicit, se proxime ludam gladiatorium instruxisse (141, 23); idem igitur annns 393 ultimus est, de quo vi vocis pt^oxime non prorsus snblata cogitari possit. quocum conveniunt, quae praeterea de quaestura illa innotuerunt. nam Symmachus apparatum ludorum instruebat, cum Patemus et Magnillus iudices provinciarum erant^^^), quorum alter sine dignitate praescribitur legi Cod. Theod. X 19, 14 datae d. 16 Mart. a. 393, alter vicarius Africae legi Cod. Theod. X 17, 3 datae d. 19 lun. a. 391, ac- ceptae d. 13 lan. a. 392. Huic tempori filiae quoque nuptias. quibus Symmachus cum Flaviano oonsobrino artius adfinitatis vinculum constrinxit, cum aliqua probabilitate adscribi posse, supra iam vidimus ^*^) . Flayianus , acerrimus partium Eugenii dux et tum praefectus prae- torio per Italiam, summa in aula tyranni potestate fruebatur, quare et filius eius ad praefecturam urbanam promotus est et Memmii Symmachi quaestura donis imperatoris adiuta et aucta^^^]. sed postquam copiis Occidentalibus ad fluvium Frigidum vic- tis Flavianus maior occubuit, minor praefecturae honorem amisit, potentia breyis in summum periculum conversa est; quod ut declinaret, Nicomachus minor exemplum soceri secutus (v. p. LYII) in ecclesiam christianam confugit plenamque Theodosii veniam impetravit quamvis ea condicione, ut fidem mutaret^^^). ita non solum capitis discrimen evasit, sed etiam bona patema recuperavit ^^^) soloque honore, quem a ty- numo acceperat, privatus est^®). Symmachus primis post consocerum mortuum temporibus litteris scribendis absti- nuit, cnm maerore impeditus ^^^) . tum quia gratiae suae diffidebat ^^^) . sed postquam 241) 141, 2 ftd Paternnin: quapropter quaeso ie, ui venaUmmi potUaimoe auetoritate iudieis et fra" tri$ amore eoneedoi, 130, 1 ad Magnillam: et ipse salva iudieiaria exigiimatione euram mihi religioai, ut 9olet, fratria exhibea$. 242) Inter sportnlas, qn&e festis nnptlalibus peractis amicis distribntae snnt, diptychon qnoqne iUud fnit, cniUB pars altera inscripta: Nieomaehorum Parisiis, altera inscripta: Symmaehorum Londinii servatur, nisi forte ad matrimoninm Memmii Symmachi cnm Galla pertinet. Meyer Spiremiay Zwei atUike Elfenbein- tafein der Kgl, Staattibihlioihek in MUnehen. MUneherh 1879 p. 61 ei 80. 243) 57, 13; 66, 26j 137, 19. 244) Augnst. de civ. dei Y 26 de Theodosio loquens dicit: inimieorum suorum filios, quos non ipsiua iuuuB sed heUi abeiuUrat hnpeiui, eiictm nondum ehriatianos ad eccUaiam eonfi^fientea, chriaiianoa hae oeeaaione fieri voluii et ehriatiana earitaie dilexit rhec privavii rebua ei auxit horhoribua. haec omnia Flaviano conveniunt, nisi quod non a Theodosio Ipso , qni paucos tantum menaes victoriae Bupervixit , sed a fllio eius honoiibus anctus est. 245) August. 1. 1. Symm. 104, 22 integraia per ind»lgeniiam bona.^ 99, 4 praemiaerai alia exempla dementiae reeepiua eado prineipum parena ei Flaviano meo muLia eaaibua deiracta reddiderai. cf. 100, 6; 115, 16. 246) 205, 23 ineiderat in tyranni benefieium iudicio bonorum iemporum reaervathdua et praeatitii Uli amiaaio praefeeiurae, quod muiavii aueiorem. 98, 30 eum iUo honor amiaaua reverUt in gratiam. 99, 3 maiua quiddam eat honorem reatituere quam dediaae. 202, 18 integraiwn honorem. bac de causa in titQlo fori Traiani C. I. L. YI 1783 didtur praefectm urbi aaepiua formula ceteroqnin inaudita, quia Flaviani filiQs, cum inscriptlonem conciperet, nnmemm praefectnramm vero minorem ponere nolnit, integmm non ausus est; at codici Liviano, qui Intra domus parietes asserratns extraneorum oculis snbtractns erat, ter praefectua urbia subscripsit (v. adn. 181) honore, qnem tyrannns in eum contnlit, inter reliqnos computato. de Rossi, AnnaU deW Inei. XXI p. 314. 247) 237, 29 fortunae telo graviter aaueiatua nune primum epiatulae maeaia verba eommitio. 257, 25 eredo miraria, quod adhue erudo fortunae meae vuinere aUentium ruperim, 248) 255, 13 aoleo amieitiaa opUmorum primua expeiere: nune fortunae meae inelinaUOf rte praevenirem, LX DE SYMMACHI VITA. genero absolnto Flaviani maioris memoria restituta, quin etiam oratione Theodosii ad senatnm missa snmmis laudibus celebrata est^^^), ipse quoque fiduciam sui recepit et officiis familiaribus tanto diligentiorem operam impendit, quanto magis in ancipiti illo rerum statu amicorum opibus indigebat. et cum alioquin rerum natura sit, ut epi- stulis post auctoris obitum collectis et editis maxima ex ultimis temporibus copia supersit, bes fere totius corporis annis octo 395 — 402 scripta est. cuius chronologia ut firmis fundamentis insistat, primum de locis verba facturi sumus, in quibus Sym- machus tum versatus est. Arabiana. 170, 19 ad Flavianum: tpsi in Arabiana domnae filiae meae expector- mus adventum; licet te etiam, decus nostrim, dierum sollemnium ratio confestim spondeat adfuturum. si dies soUemnes de festis aliquibus a Flaviano celebrandis inter- pretemur, de eo potissimum itinere cogitandum erit, quem a consule designato Theo- doro evocatus hieme a. 398 suscepit (y. infra). nam Mediolanium e Campania peti- turus Romam quoque adire debebat. de Arabiana cf. adn. 117. Baiae. Bavli. aestate a. 396 v. Formiae 3. Capva. m. Novembri a. 396 v. Formiae 3. CoRA. inter villas, quas Symmaobus a. 398 incipiente frequentavit, Corana quo- que nominatur. v. adn. 278. CvBfA£. aestate a. 396 v. Formiae 3. FoRMiAE. 1) 152, 5 ipse Pormiis adhuc residere constituij ut mitigatis autumni aestibus ad suburbana concedam, neque enim temporis mei ratio patitur, ut communem patriam maestus ingrediar. nuUus his annis Symmachi maeror innotuit, quo urbis oculos declinare coactus sit^^^), praeter Flaviani mortem, cuius nuntius, cum Eugenius d. 6 Sept. a. 394 victus sit^**), autumni aestibus ut cum maxime ferventibus For- mias perlatus esse debet. et una cum Flaviano filio, qui annos 394 — 398 maiore ex parte in Campaniae villis consumpsit, Symmachum ruri fuisse constat, antequam pa- tris hereditas inter illum fratremque eius divideretur^w). 2) 144, 22 commendastis mihi vetus iudicium meum, qui ea de titoris Pormiani gra- tia et salubritate sentitis. — opto in illo sinu agere vobiscum, quod restat aestati, ut et locus mihi praestet valetudinem et vos animi voluptatem. 174, 28 fuit ani" effeeit. tribueffhda e»t igitw venia tarditatis non neglegentiae sed maestitudini meae et hono omine familiaritae cojmlandaf eui auipicium fortunatius praeatitisti. 249) 153, 2 ad Flavi&num minorein : vivat modo et in patris celebri memoria iolacium tuum et in ttui salute patema reparatio. C. I. L. VI 1783 bono nobiacum, p{atres) e{onseripti) ^ [faiutoque] omine intellegitis profeetOy quidquid tn restitiUionem pr.m...inis inlustris et sanctissimae aput omnes recordationis Flaviani seniO' [ri]8 adimus, divi avi nostri (scil. Theodosii) ver^ationem esse^ si eum, quem ^vivere nobis servariq{ue) vobis^ — quae verba eius aput vos fuisse pleriq{ue) meministis — optavity sie in monumenta virtutum suarum titU' losq{ue) revocemus, ut quidquid tn istum caeea insimulatione conmissum est^ procul ab eius prineipis voto fuisse iudieetis. cf. Ambiog. de obit. Theod. 4 qui etiam iis ^ qui in se peccaverant^ doluity quam dederat^ periisse indulgentiam. 250) Cf. adn. 247. 248 et p. 103, 10; 152, 10; 255, 25. 251) Socrat. V 25. 252) 158, 30 ad FlaTianom minorem: tii eo autemj quod vos discessus noster excrwiaty habitum meae mentis agnosco; sed adhuc desideriis mutuis praestat suadere patientiam ^iom paenitendum aliquid per inbecillitatem adfeetionis ordiri. mox eum germanus tuus de proximo^ ut ais, speratus adfuerit^ et feHcem vo^ bis et necessarium reditum dividendae inter vos communiofhis causa praestabit. DE SYMMAiDHI VITA. LXI mus Pundos praeterire, si vos Formias accessisse didicissem ; postquam aliter evenit, par^ tiri iter placuit ad minuendum laborem. erit igitur in arbitrio Portunae rahim fa-^ cere, ut a, rf. V kal, Aug, Formiana sede recreemur^^^), Symmachns igitnr yaletn- dinem graviorem perpessns mense Inlio exeunte ad sinnm Formiannm proficiscitnr, nt vires refoveat. morbi tempns dnabns evocationibns consnlaribus definitnr: de altera, qnam ad Theodori consulatnm acceperat, scribit orator snb finem anni 398: 155, 26 mihi quiescere et domi manere sententia est post anni superioris laborem; in altera cansas excnsationis hoc modo exponit: 154, 28 nam fractam valetudinem meam' nostiSj et unici mei solitudinem contemplamini j et eruptiones fluminum usque ad metum diluvii comperistis , pontium quoque ruinas et montium labes apud vos , ut arbitror , fama non tacuit. de consnlatibns Olybrii et Probini a. 395 ^»^) atqne Attici a. 397 ^»») , qni Ro- mae fasces snmpsemnt, sermo esse hic non potest, neqne de Stilichonis a. 400, ad qnem Symmachns profectns est; annns 401 eo exclnditnr, qnod oratoris filins tnm praetnram gessit, qnae cnm inter manendi cansas vel primnm locnm obtinere debnerit, hic tacetnr ; epistnla, qna evocationi Theodori consnlis a. 399 respondit, adbnc snper- est (V 5) , sed neqne de Symmachi fracta valetndine neqne de Tiberis innndatione verbnm in ea reperies; initinm anni 402 Mediolanii celebrari neqnivit. propter peri- cnlnm incnrsionis Gothicae. restant Honorii consnlatns tertins et qnartns annomm 396 et 398, inter qnos electio hand difficilis est, cnm nrbem panlo ante bellnm Gil- donicnm (397) elnvione gravissima vexatam esse constet^*^). ergo iter Formiannm utrinsqne epistnlae testimonio anno 397 adsignandnm est. reditnm antem in nrbem orator noster idibns Octobribus ingredi destinavit ^^^) neqne qnidqnam obstat, qnominns enm in proposito mansisse credamns. 3) FoRjnAE. CvMAE. PvTEOLi. Baiae. Bavli. Neapolis. Capva. 151, 6 For- mianum litus accessimus, hinc Puteolos mox petemus, grave est enim sub auribus iw- dicis Baiarum adpetentiam confiteri, cf. 196, 20. 221, 20 principium voluptatum de For" miano sinu nascitur. — adfuerunt pignora mea, quomm cupiens nostra urbe processe- ram. — illorum dehinc arbitratu legi oram^ quae Formias et Cumanum litus inter- iacet, nunc mutuis invitationibus aut in Baulos aut in Nicoma^hi Gaurana migramus, 183, 26 ad Neapolitanam provectus oram litteras sumpsi^ quibus nos in adventum tuum Bais residere iussisti, cf. 186, 26. 269, 18 a, d, VI kal, Nov, qiMiestoriae edi- tionis exordiis interesse me praecipis, huius evocationis litteras ante biduum temporis praestituti circa Neapolim sumpsi, 223, 16 quamprimum Neapolim petitu civium suorum visere studeo, illic honori urbis religiosae intervallum bidui deputabo, dehinc^ 253) Cf. 175, 20; 181, 27; 182, 4; 185, 17; 244, 22. 254} CUad. de cons. 01. et Prob. 226 sqq. 255) VII 30 Symmachw Attico : E$t quidem mihi ruris otium volupUUi , sed anUquiorem tui iudico vo- lunUUem ; quare offieiiM eonnUaribus , ai fon dktum iuvet , spectaior et conviva non deero, vale, non otium profectioni, sed ruris otiura urbi opponitur; non igitur itinere longiore, sed t&ntum reversione properata opus erat, ut Symmaohus offlciis oonBularlbus interesse posset. 256) Claud. de bell. Gild. 39 quid referam — fluvium per tecia vagum eummisque minatum eolUbus? ingen/Ue vexi eubmersa earinas remorumque sonos et Pyrrhae $aeeuUi senti. 257) 197, 22 quod si etiam reditus nostri tempus inquiritis^ ad idus Octobres legere iter^ si dieto For^ tuna adsit, optamus. LXn I>E SYMMACHI VITA, si bene destinata dii iuverint, Capuano itinere venerabilem nobis Romam laremque pete- mus. cf. 265, 19; 232, 3. 215, 7 diebus pauculis etiam nunc nwrari Capuae desti- navi; dehinc mutationibus vicinorum locorum toium hunc mensem cupio producere, atque ita, si dii iuverint voluntatem^ relegere Appiam constituij antequam itineris crescant mo- lestiae accessu hiemis. tertinm hoc iter Campannm Symmachng post magnam famem hiemis 395/6 yere aut aestate incipiente snscepit^^^] ; aestatem inter Pnteolos et Ban- ios mansit, d. 25 Octobris Neapolim venit ibique bidnnm moratus Capnam petiit, nnde post aliqnot dies profectns mensem NoYcmbrem integrnm in itinere Romam yersns consnmere destinayit. in nrbem panlo ante kalendas lannarias anni 397 peryenit, ut anspiciis consnlaribus Nonii Attici interesset. y. adn. 255. FvNDi. mense lulio a. 397 y. Formiae 2. Gavranvm. aestate 396 y. Formiae 3. Lavrentvm. 1) 255, 24 haec interim de quarto Latinae viae mox aqrum Laurentem petiturus emitto. est enim familiare maerentibus animi curas migratione discutere, hnnc Symmachi Inctum si ad Flaviani mortem referamns, epistnla nltimis a. 394 men- sibns scripta erit. conyenit, qnod in litteris e mre Formiano missis se in subnrbana itnmm esse dicit, ne patriam maestns ingrediatur. v. Formiae 1. 2) 113, 24 idem nunc de otio meo^ quae velis nosse^ narrabit, nam me in silvis Laurentibus continatus est rurali inhaerentem quieti. quid enim magis adsectandum est mihi^ sarcienti nonnumquam valetudinem, declinanti saepe turbas, litte- rarum semper innocentiam diligenti? cf. 180, 26; 184, 14. et vaietndo Sjonmachi fracta et tnrbae nrbanae autnmnum anni 397 indicant, qno tempore bello Gildonico instante nrbs fame laboravit et orator morbi reliquias mre snbnrbano sanabat^^^j. Mediolanivm. Ij 220, 18 mihi Plaminia emetienda est ad novos fasces generosi con- sulis evocato. 109, 14 Mediolanium te idem^ qui mc, consul acciverat. speravij quod nos in unum votiva causa conduceret. cf. 114, 32; 145, 30; 177, 25; 178, 19. 28; 197, 10; 237, 15. annis 395 — 402 in Occidente sex consules privati fuemnt, Olybrins et Pro- binns a. 395, Atticns a. 397, Theodoms a. 399, Stilicho a. 400, Vincentins a. 401. ex his Olybrins, Probinns, Atticus Romae fasces snmpsemnt, Theodori evocationem Symmachus recnsavit (v. adn. 254 sqq.) ; restant Stilicho et Yincentins, sed cum oratorem kalendis lanuariis a. 401 in urbe praetoriis filii auspiciis interfuisse constet, haec quo- que dnbitatio tollitur^^^). mense Decembri a. 399 iter ingressns esse yidetur, ut ante 258) 105, 9 post urbia nostrae exitiabilem famem re frumerUaria in tranquillum redacta oram Campanat regionis aceesteram. 259) Cf. 166, 20 urbis negotia nee vacat Bcire nee libet aeribere; arUmus enim morbo eorporis oeeupaius rebuB alienis curam neseit interuiere. unum hoc acio, de aeditionXbua mifUios eaae mentitoa. — haec ad noa, ai qua dolorum intercapedo admittit officia viaentium, pari omnittm aermone perveniunt. quod Symmachns urbis negotia ex narrationibus tantnm visitatoram cognovit, non Romae sed neqne procnl ab nrbe eum tum posi- tum fuisse monstrat. cf. 162, 6 tn auburbaru) dego aeeeaau. nam et urbanarum taedet moleatiarum et viUae autumno eommodae iueunda inatauratione delector. praeterea frequentiam mihi, quae aola Romae honorabUia iudicatur, amicorum praeatat adventua. 260) Cf. 109, 16 nune peraetia auper omnium magnanimitatem eormUaribua featia Romam revertor, quo ae ampliaaimua magiatratua verUurum protinua genero adatipulante pronUait. gener, cuius voluntati so- cer obsequitur, nullus aliua esse potest, quam Uonorius, qui a. 397 Stilichonis flliam duxerat; huno autem processum consularem duplicem, alterum Mediolanii, alternm Romae, celebrasse, ex Claudiani carminibus in DE 8YMMACHI VITA. LXIII kalendas lannarias Mediolaninm perveniret, ibiqne ad medinm fere mensem Febma- rinm a. 400 permansit ^«*) . 2) Occasionem, qnae Symmacbnm itemm Mediolanium perduxit, enarrat VII 13: iter meum famae varietas retardavit. nam dum exploro tuta et longitudinem viae dierum interpositione distinguo^ tandem sextum kalendas Martias Mediolanium per Ticeni tonginqua perveni. nunc laborem meum domini et principis nostri blandus sermo solatus est, spero etiam legationem brevi in notitiam divini principis perferendam ; siquidem vir cuncta praecelsus j cui primas partes causae publicae noster ordo mandavity mox cum praesidiis validissimis adfore nuntiatur, cf. 101, 11; 102, 13; 151, 12. 22. 28; 180, 15. senatus legationes illo tempore plemmque ita instmctae erant, nt pars le- gatomm ex urbe missa partem alteram ex aulae summatibus electam in comitatu de mandatis ordinis certiorem faceret sibiqne, si consentiret, adiungeret et primas partes eausae orandae ei imponeret ^®^) . eodem modo Symmacbus simul cum Stilicbone lega- tionem suscepit ^^^^) , cuius annus ex eo agnoscitur ^ quod dum explorat tuta , recto iti- nere Mediolanium ire ausus non est; quod enim periculum iegato senatus ad Augu- stum misso imminere potuit, nisi bostes yias occupassent? primum autem bellum, quod Honorio imperium tenente intra Italiam exarsit, Gotbomm irmptio erat, qui d. 18 Novembris a. 401 ex Alpibus luliis descendemnt, aestate vel autumno a. 402 in Illyricum repulsi sunt^^^). et hostem, quem Symmacbus evitavit, ex oriente venisse, circuitns per Ticinum, i. e. occidentem versus, factus docet. Stiiichonem apud Hono- rium non repperit, quia ut exercitum adduceret, in Raetias profectus erat^^^) , sed cum praesidiis validissimis adfore tum nuntiabatur. anni denique tempus buic bello convenit, nam cnm Gothi hieme Mediolanio appropinquassent^^^) et pugna Pollentina d. 6 April. commissa esset ^®^) , circa d. 24 Febr. Stilichonis adventum ab imperatore expectatum esse, ratione assequeremur, nisi Symmacho teste uti liceret. Neapolis. d. 25 et 26 Octobris a. 396 v. Formiae 3. OsTiA. 1) Symmachum eo morbo, in quem aestate a. 397 incidit, non in urbe afflictum esse, docet epistula autumno eiusdem anni ad Florentinum scripta: 116, 22 purgas^ quod hucusque siluisti, communis haec adpa est. nam me quoque ab tali com- mercio diu infirma valetudo revocavit, inhoiTuisse te puto^ postquam de me cognitu amara consuUtum Stiliehonis agnoscitur, quorum libri priores in festis MediolanenBibnB , tertins in nrbanis reci- tatus est. 261) 177, 25 circenaium soUemnitati eonmlaria magnifieentia aaUafeeit; ludorum adhue et muneria $plen- didiaaimae imminent fttneUoneBy quibus ante Februariaa nonaa, ut opinamur, inpletis iter ad noitra rele- gemu». 178, 19 aeceuit peregrinaUoni nosirae largior diea ez eonperendinatione ludorumt gtios pUiviarum iiUerventUB retardat, 262) 159, 22 nam prineipio Poatumianum et Pinianum duobua auLae aummatihua iunxit eleetio, 263) 101, 9 ad Stilichonem: eum aublimi exeeUenUa tua legationem mihi ampliaaimua ordo mandavit, — perveetua igiiur ad eomitatum domini et prineipia noatfi HonorU in notiUam magnifieerUiae tuae deferre non diatuli adventua mei cauaam. 264) Die Zeit der Sehlaehten bei Pollentia und Verona. Foraehungen vur deuUehen OeaehichU XXIV^ Hefi I. 265) Claud. de beU. Pollent. 319^468; de YI cons. Hon. 459. 266) Claud. de YI cons. Hon. 443. iam Ligurum trepidia admoverat agmina muria tuUor auxilio hru- mae, quod genUbua iUia frigore eonaueti favet inclementia eadi. 267) Oros. YII 37, 2. cf. Cbronogr. a. 354 ed. Mommsen p. 626. LXIV I>E SYMMACHI VITA. i : legisti. redi in habitum animi la£tiorem: diis quippe auctoribus sanitatem refovi, nam praefectus urbi de tanto snmmi senatoris periculo certe non litteris instmendns fnisset, si res paene sub ocnlis eius act^ esset. nbi antem orator tum fuerit, ipse dicit in epistula ad Flaviannm, qnam panlo ante morbum illum scriptam esse, suo loco pro- babo: 155, 6 redditae sunt nobis litterae vestrae cum in Ostiensis viae septimo degeremus. 2) vere a. 398 v. Roma 7. 3) autumno a. 398 v. Roma 7. Praeneste. vere a. 397 v. Tibnr. PvTEOLi. aestate a. 396 v. Formiae 3. ROMA. l) 108, 30 mihi Romae iugis est statio et maior nunc causa residendij ex quo me viri excelsi germani tui praesentis et cura retinet et iuvat gloria, Florentinus, Protadii frater, de quo sermo est, praefectus urbi factus est inter d. 6 lul. et 14 Sept. a. 395. bis autem verbis indicari videtur, iam aliquot temporis antequam magistratnm iniret, Symmachum in nrbe fuisse, quod aliae litterae confirmant. nam panlo post Flaviani maioris memoriam restitutam (autumno 394 ant hieme 394/5] iam de minoris praefectura urbana hominum iudida coUigebat et ad generum mittebat, quod nisi Ro- mae aut in snburbano positus non potuit (VI 1). 2) Autumno eiusdem anni rus secessit^^^), sed Florentini litteris revocatus ad idns Novembres reditum pollicitus est^»») totamqne hiemem 395/6 in nrbe remansit^'^). no- titiam legis de Rufini bonis publicandis, qnae d. 13 Febr. a. 396 Constantinopoli data est, Romae accepit^^*) ; itaque non ante mensem Aprilem in Campaniam profectus esse potest. 3) Mense Decembri a. 396 reversus est, nt festa Attici consularia celebraret, quae cnm nsque ad Febrnarinm fere extendi solerent, anni 397 initio secedere ei non licuit. V. adn. 255. 4) Primis lunii a. 397 diebus ex nrbe ad generum scribit^^^). 5) Circa idns Octobres a. 397 larem Caelium repetivit, sed pancos dies ibi re- mansit273). v. Formiae 2. 6) Hieme a. 397 incipiente^'^) senatus consulto de Gildonis criminibus interfuit^^^). eodem fere tempore valetndinis reficiendae causa Etmscos vapores aditums erat, tur- bis autem nrbanis, qnae bellnm Gildonicum comitabantur, retentus est^^^^j. sed post 268) 159, 25 hinc oria certatio (in senatu) u$q%ie ad nefaria» pugnas me abiente procesait. — sed dirimendas partiwn quae$Uonea meo dieuntur detuliue iudicio. 269) 116, 3 restaty ut tibi reditum meum aub quadam euriae invitatione poteenti pawa respondeam. ad idu$ NovembreSj modo eventua adiuvet deatinata, recurrere in cowpectum veatrum paramua. 270) VI 18. 21. 15. 12. 14. 26; IV 18. 21. 271) VI 14. 272) 168, 1 hortor igitur, ut aeripto eiua evocatua digneria adctm^ere anle «cnaltim, qui idibua luniia erit, 273) 181, 27 proxime de Formiano ainu regreaaua in larem Caelium domo iamdiu abeaae te conperu datum mox negothtm eat Theophilo communi amico et nune itineria mei aocio etc. itaqne proxime rever- 8U8 novnm Iter ingressus est. 274) CUad. de bell. Gild. 16 qttem veniena indixit hiema^ ver proterit hoatem. 66 hanr quoque nunc Oildo rapuit aub fine eaderUia autumni, 275) IV 5 veniet in manua iticu, quid pronuntiaverim, 276) 187, 23 plerumque fora diapoaita conturbat : quod nunc mihi uau venit , qui Etruacoa vaporea aalU' britatia cauaa adire non potui rebua retentua urbania. DE SYMMACHI VITA. LXV AMcam receptam mense Martio in villam Yaticanam se contulit nsqne in kalendas Apriles a. 398 ibi moratarns, neqne tamen mnnera senatoria in nrbe neglexit ^^^} . ita modo abscessu modo reditu variavit locorim distincttonem^'^^), nsqne dnm popnli seditione Roma pnlsns est. 7] Pancos dies in praedio Ostiensi moratus in nrbem reversns est^^^) totnmqne annnm 398 ibi mansisse videtur, nisi qnod antnnmo Ostiam ad nnptias amici^^^) et hieme in Arabianam profectns est. certe et aestate, cnm milites de Gildone yictores ex AMca revertebantur^^*), et autumno hiemeque, cum evocationes ad Theodori con- sulatnm adferebantur^^^), Romae erat. cum autem hoc anno praeparatio praeturae filii inciperet, quae nisi in urbe ipsa instrui non potnit ^^^) , paene qnadriennium continuum a. 398 — 401, quod ea in re consnmptum est, Symmacbus Romae permansit, quae as- siduitas semel tantum evocatione Stilichonis intermpta est. itaque ne una quidem epistnla ex innumeris illis, quae praeturam Memmii spectant, alius lod indicia prae se fert, ita ut ne in suburbanum quidem orator secessisse videatur. 8) Ex legatione vere a. 402 Romam reversus est^»^) ibique diem obiisse videtur. Tebvr. 182, 27 ad Attalum: Villa TiburSj quae proxime in ius tuum venitj ma- ioris ingenii praedicatorem requirit : ego tamen linguae modicus, ut potero, verbis honorem loco faciam. haec scripta sunt ante autumnum a. 397, nam Attali ms Tiburte, quod boc loco proxime in ius eius venisse dicitnr, iam commemoratur, cum Symmachus valetudine recuperata Formiis in urbem et paulo post in villam Laurentem profectus est, sed tum etiam ea ratione praedicatur, quae possessioni recenti maxime conveniat ^^^) . cum praeterea omnes ad Attalum epistulae, quorum tempns definiri potest, ultimis Symmachi annis scriptae sint, de hac quoque idem statuendum erit, et quando de unoqnoque fere huius temporis mense constat, ubi tum Symmachus versatus sit, ex- cepto vere a. 397, huic secessum Tiburtem assigno. quod si veram est, Praenesti- num quoque oratoris otium , quo Flaviano socio usus est ^^^j , haud multum ab illo removendum erit; nam Symmachi gener, cum plerumque in Campania resideret, tamen socero Tibure agenti proximus erat, utpote qui convivii natalicii copias ad eum tum mittere posset^s®). 277) 169, 23 ipsi post Ugatorum profeetionem nts Vatieanumf quod vestro praedio eohaeret, a^eessimus, et si rdhil disposita conturbetf in Apriles kalendas viUae otio defruemur. 183, 6 urbafMs turbas Vaticano, m quemtum Ucetf rure deelino^ et iaimen, si quando in coetum vocamur, ad obsequium eonsUii publici pedem refero, 278) 170, 26 quare ut possumus modo abseessu modo reditu variamus loeorum distinetionem, testimonio eH haec epistula suburbano agro tantisper emissOy quam de Corano nostro^ si rUhil disposita turbaverit, alia con- sequetur, 279) 172, 6 paucis a patria diebus afuimus^ et iheairaUbus ludis rediium nostrum suffragia eivium po- poscerunt. nos tamen etiam nunc suburbanum viae Ostiensis itkcolimus recursum tantisper moranteSj ne preces expeetasse videamur. tempns secessioDis deflnitur epistulis ad praefectam nrbis eius anni Lampadiam datis, qaae de eadem re loqaantar VIII 63. 65. 280) 163, 7 ipsi haee de rvuptiis Ostiensibus^ ad quas tms vhri inlustris Satlustii filius iunior evocavit^ contuUmus m paginamf sed eontinuo ob ludorum praeparationem Roma repetenda est. 281) VII 38. 282) VI 10. 30. 35. 36. 283) IV 13; V 94. 96. 284) 180, 25 si te superbum Tibur explevit, Lawentibus silvis amoena commuta. cf. 181, 29; 182, 9. 285) Vn 35. 286) 176, 16 omnes ad nos nataUeii convivii copias transtuUHis. — nobis Tibumis aura blanditur. Q. AvEBLiTs Stmmacrvs. I LXVI DE SYMMACHI VITA. TiciNVM. mense Februario a. 402. v. Mediolanium 2. integrum igitur Sym- machi itinerarium inde a Flaviani maioris morte hoc erit: Formiis, autumno a. 394. Laurenti, autumno a. 394. Romae, a hieme a. 394 nsque in autumnum a. 395. In suburbano aliquo, autumno a. 395. Romae, inde a d. 13 Nov. a. 395 minimum usque ad mensem Aprilem a. 396. Formiis, vere a. 396. Cumis, Puteolis, Bais, Baulis, aestate et autumno a. 396. Neapoli, d. 25 et 26 Oct. a. 396. Capuae, ultimos Octobris dies a. 396. In itinere Capua Romam, mensem Novembrem a. 396. Romae, inde a mense Decembri a. 396 minimum usque ad Februarium a. 397. Praeneste, vere a. 397. Tibure, vere a. 397. Romae, mense lunio a. 397. In Ostiensis viae septimo, aestate a. 397. Fundis, mense lulio a. 397. Formiis, inde a d. 28 lulii usque ad d. 15 Octobris a. 397. Romae, mense Octobri a. 397. Laurenti, mense Octobri et Novembri a. 397. Romae, inde a mense Novembri a. 397 usque ad mensem Martium a. 398. In Vaticano, mense Martio a. 398. Modo Romae modo in suburbanis, mense Aprili a. 398. In Ostiensi, vere a. 398. Romae, inde a vere usque in autumnum a. 398. Ostiae, autumno a. 398. Romae, autumno a. 398. In Arabiana, hieme a. 398. Romae, inde a hieme a. 398 usque ad hiemem a. 399. Mediolanii, inde a mense Decembri a. 399 usque ad mensem Februarium a. 400. Romae, inde a mense Martio a. 400 usque ad initium a. 402. Ticini, mense Februario a. 402. Mediolanii, inde a d. 24 Februarii a. 402. Romae, vere a. 402. His expositis rerum gestarum ordinem persequemur. Capitis discrimen a Symmachi genero Theodosii clementia averterat, sed gravia nihilominus incommoda remanebant. quoniam enim omnis magistratus aut a tyranno collatus aut sub tyranno gestus pro usurpato in fraudem rei publicae habebatur, emo- lumenta eius nomine accepta a fisco nt indebita reposci solebant, ea autem, quae Flavianus praefectus praetorio per annos tres consecutus erat, ad tantam summam accreverant, ut ab heredibus filiis repetita rem familiarem eorum si non evertere, certe gravissimo damno afficere deberent. Symmachus igitur de ea re a. 395 ad Florenti- DE SYMMACHl VITA. LXVII nnm tnm qnaestorem et fratrem eins Protadinm Bcripsit ^^^) , sed nsqne ad initinm anni 396 non impetravit^^s). panlo tamen post Felici, qni Fiorentino successerat, pro beneficio aliqno eo intercedente in proximos suos collato gratias agit, id qnod ad re- missionem debiti referendnm esse yidetur^^^). praeterea tempus illud, quo gratia Nicomacbomm apnd snmmos indices minimnm yalitnra esse videbatur, ab omnibns obseryatnm est, qni litinm privatamm ansas in eos habere se crederent, ita nt socero iDterveniendi occasiones non deessent^*^). qnibns curis privatis pnblicae accesserunt. Gildo comes et magister ntriusque militiae per Africam, qnamquam in magno inter Occidentem et Orientem bello neutri parti totum se addixerat, Eugenio tamen plns favit largasqne copias Romam misit, ita ut snb Flaviani minoris praefectura nulla in nrbe inopia sentiretnr. sed post Theodosii victoriam classes annonarias retinere coepit, id qnod nrbs iam sensit, cum Symmachus hieme a. 394/5 in ea agebat. qna- mm difficnltatnm cnlpam et in urbe et in anla in praefectos collatam esse cum ex oratoris yerbis^^^) tum ex crebris eomm mntationibns perspicitnr. nam Basilio, qui Engenio mense Septembri a. 394 debellato magistratnm ante Octobrem iniisse non potest, inter d. 5 Mart. et 21 Apr. a. 395 successit Andromachns^^^), Andromacho inter d. 6 lul. et 14 Sept. Florentinns ^®^) , qni honorem qnidem snmma cum lande gessit et plns qnam dnos annos retinuit, sed fami obyiare non potuit. qnare antumno a. 395 Symmacho mri morante senatns legatos, qui ab Honorio auxilinm peterent, mittendos censnit, et postquam de electione eomm magnum in curia certamen exarsit, orator noster, cnins arbitrio ntraque pars cansam suam commiserat, a praefecto nrbis Bomam reyocatus est. qui cum idibus Noyembribns a. 395 reyerteretnr^o^j^ eam in urbe fru- 287) 104, 18 Flavianua vir ifUustris — $olvere salarium patria iusiua estj taxatione pretiorum graviter aggerata^ neque eensus exilie tarUo oneri convenit, fac igitur^ 8i quid in te opit e$t, ut adflietae domui pia temporum pareat humanitaa; alioquin integrata per indulgentiam 6ona vel auetione vel gravitate fenoris diS' trahentur. cf. 115, 16. 288) 156, 27 ad FlsvUnum: in negotio autem aanetae unanimitatia veatrae^ quod praeceptio iterata com- movit, conaUk) traher^dae aolutionia utendum eat et para^ quae ad germanum tuum pertinety aubicienda auctionif til huiuamodi tniuria facium iuvenia exaggeret aut expleat voluntatem. 289) 136, 30 nam iUud etiam ^ quod te praeaule proeeaait ad commodum proxhnorum meorumy quamvia iuttUiae datum att, tihi tamen refertur aceeptum. 290) ry 71; V 52; VI 2. 6. 8. 22. 57; VU 64. 65. 291) 152, 21 ad Flavianum minorem: in tenui patriae victu auperioria providetUiae laudem refotam non ex ore muUitudifUa aed ex ratione humani ingerUi coUigamua, neeeaae eat enim aeroa aeatimatorea beneficiorumj eum auecedant anguatiae copiiay diaaimulatam gratiam corUatione aentire. et plebea quidem rwatra paueorum atudiia arUehac in odium tanti civia (i. e. Flaviani minoris) aubacta teatatur propalam paenitendi eor' reetionem, 292) Ood. Theod. VII 24, 1 ; XV 14, 9. 293) Cod. Tbeod. II 12, 6 -f- VH 12, 3 -f- VIII 8, 7; VI 2, 11. 294) 159, 20 patriae vero noatrae inter cetera frumerUariae penuriae nuUa legatiorUa ambitua fhequiorem faeem aubdidit. yiom principio Poatumianum et PirUanum duobua aulae aummatibua iunxit eleeUo aub ea ex- preaeione iudicU^ ut in ipaia aoUa pUna eaae legatio dieeretur. irUerieeUa diebua, cum mandaia ordinia traetatua expenderei, Paulinum iUia atudia privata iurtxerurU. hinc orta eertatio uaque ad nefariaa pugnaa me abaerUe proeeaaU. pudet dicere, quae in ae optimatea aenatua erimina et maledicta proieeerirU. aed dirimendaa partium quaeaiionea meo dicurUur detuliaae iudieio. 116, 3 ad Florentinnm praefectam nrbi: reatat^ ut tibi reditum meum aub quadam euriae invitatione poaeerUi pauca reapondeam. ad idua Novembrea, rrwdo eventua adiuvet deatiruita, reeurrere in conapeetum veatrum paramua, ai promiaai diea aerua videtur^ legaUoryem aeruitua per me fU>lo di/ferri, quae dudum viria irUuatribua eredita et inatructa mandatia neque peraonarum neque petitionum requirit adiectionem. deeet igitur atare diapoaitia^ nec faa eat exemplo proximae diaaenaionia per novoa traetatua i* LXVin I>E SYMMACHI VITA. menti inopiam invenit, nt seditiones plebis cottidie expectarentnr ^^^) mnltiqne nobilinm rus profngerent ^®*) et ipse de filio pnero in Gampaniam dimittendo cogitaret ^«^) . Sym- macbi anctoritas, qnamqnam non eo usqne valebat, nt tnrbas in senatn motas sedaret — quae legationem nsque ad Stilichonis ex Oriente reditum tardavemnt ^»») — , col- legas tamen ad duas collationes faciendas compulit, qnibus annona aliquot dies fulta et plebis ira repressa est^®^). his remediis hieme tracta legatio, quae vere incipiente in comitatum venit, auxilium efficacius impetrasse videtur 3<><>) . nam cnm Symmachus in otinm ruris Campani secessit, inopiae urbis consultum erat^^^). lam hoc in itinere, postquam filius in morbum incidit, ipse quoque levioribus va- letndinis incommodis afflictus est, qua de causa plurimis mansionibus institutis Romam lente repetivit ^^^) . aestate autem a. 397 , cum in praedio Ostiensi morabatur , aegri- tudine a renum doloribus orta ^^^) in tam grave periculum adductus est, nt rumor eius usque in Gampaniam perferretur generque de ceieri reditu cogitaret ^^) . sed socero eonfirmata subverU, cf. 160, 27. de anno famis illius , ut alia omittam , ex eo constat, qaod simul cum Rnflni caede commemoratai in epiatola VI 14. 295) 158, 14 horum pleraque ad statum pertinent patride, quam defectu alimentorum graviter laborantem perieutomm est inhahitaref impium et crudele deserere. 296) 159, 3 fratri$ mei Entreehii Bpectabilia viri liheros inpaiientia patemi amorit aceiverat^ quihus pro- perandi eautas inopia urhis adieeit. 297) 157, 21 in eat angustias eommunia patriae fortuna dedueta Mt, ut extrema vitanda sint. itaque fratrem vestrum eontinuo ad vos opto dimittere, eui hastemarios mox praehere dignamini, ut festinatio eius iu- mentorum adminieulis adiuvetur. 156, 32 fratrem vestrum Romae tantitper tenebOy quoniam suhsidia annonae in dies viginti ohlatio prorogavit. moleste igitur filia mea ferre non debet, si iunwUa itineri eius depiUata iar^ davero. 160, 22 diu meeum ipse contendif ut ad vos pignus commune dimitteremy sed vicit adfeetio maxime adsurgente specula suffieientium conditorum. — redire igitur ad yos iumenta praecepi agens gratias, quod ne- cessitatem fratris vestri eor^ruis adminieulis iuveritis. quia Symmachns VI 15 iumenta poscit, VI 12 moram eorum excusat, VI 26 se animalia remisisse scribit, hae epistulae parvis temporis spatiis intermissis se hoc ordine, quem proposui, excipiebant. 12 ludos intperiales iam celebratos commemorat (156, 20), id est ludos ob consulatum Honorii Augusti initum kalendis lanuariis a. 396 datos; scripta est igitur mense lanuario a. 396, epist. 15 autem paulo ante, 26 paulo post. 298) VI 12, 5 de legatione mittenda ob angustias frumentariae rei usque ad reditum viri excellentissimi comitis traetatus publicus differetur. VI 26 legatorum adhuc v$ alteriu$ rei fuga utroque despoliet. praefectu$ agerhdo negotio $egnior vi8u$ Lampadio $ucee$$ore mutatu$ ««(, cuiu$ moribu$ erediderunt inpo$$ibilia promoveri. Florentinus praefectus urbi ultimuui praescribitur legi datae d. 21 Dec. a. 397 Cod. Theod. VI 2, 15 + 14, 2 + VIII 7, 19 + XII 1, 153—156 + Cod. lust. UI 23, 1. 318) Symmachus epistulae, quam ab Attalo iter faciente acceperat, respondens scribit: 183, 6 urbana$ turba$ Vatieano, in qutmtum Ueet, rure decUnOf et tamenj $i quando in coetum vocamur^ ad ob$equium eon$UU pubUei pedem refero. eundem Attalum legatam Mediolanium missum esse, ex oommendatioiis VII 54. 113. 114 disclmus; quam autem legationem duxerit, ex epistula ad Flavianum agnoscitur 169, 23 ip$i po$t legatorum profectionem ru$ Vatieanumy quod ve$tro praedio eohaeretj aeee$$imu$y et $i rUhil di$po$ita cor^^ turbety in Aprile$ kalenda$ vilkie oUo defruemur, iuniorum dileetu$ urbani$ familii$ imperatu$ u»que ad aeterni principi$ re$pon$a pendebit. 319) 170, 32 legati ordinis nostri ex u$u aeti$ omnibtu reverterunt. tham et Uronum conquievit indictio et argenti nobis faeta gratia est, $uper impeirati$ tamen tuihuc $peratur oratio. 320) V. adnot. 318. cf. 171, 2 $aepe urbanam commorationem proximo rure di$tinguimu$. 321) Symmachus autumno a. 397 scribit: 116, 26 $ed quid nUhi in$%i$urra$ frugi$ Africanae tenue$ eom- meatu$? ab$ity ut prae$en$ annu$ inUtetur forturuim $uperiorum, hic pluralis $uperiorum monstrat, etiam hiemem a. 396/7 satls difflcilem fuisse; quod autem ex Africa tum subsidia sperabantur, eo explicatur, quod Oildo usque ad hiemem a. 397 frumenta numquam negaverat, sed parce tantum misit. cf. Claud. de bell. Oild. 70 pa$cimur arbitrio Mauri, nec debita reddi $ed $ua corkcedi iactat gaudetque diumo$ ut fam%tlae prae- bere eibo$.- 322) Claud. in cons. Stil. I 307; II 392; III 91; in Eutrop. I 402. 323) 187, 14 caret Appia tota mUiUbu$ iran$veeti$ omnibu$, qui pacato Africae $tatu in ob$equium divini prirheipi$ reverterurU. quid quod etiam pairia in rebu$ angu$ti$ vel opem bonorum vel $ocietatem requirit? — $ed iam $pe$ melior urbi$ no$trae vuUum $erenat et alimonia interim provi$o fulta $ub$idio etiam frugi$ lAbyeae eUpulatur cuiventum. ergo cum exercitus victor in Italiam iam reversus erat, nondum ullus ex Africa commeatus annonarius venerat. DE SYMMACHI VITA. LXXI restitit, ne preces expectasse videretur^ brevi antem tempore moratus in nrbem reyersns est'^^) maioremqne anni 398 partem ibi consnmpsisse videtnr. Versns anni finem Nicomachns Flavianns primnm redintegrati favoris Angnsti sig- nnm accepit. nam cnm, qni ad consnlatnm Theodori (a. 399] evocarentnr, a Stilichone ipso electi essent et non solnm epistnlis consnlis designati sed etiam sacris litteris invitarentnr, hninsmodi honor simnl cnm Symmacho genero qnoqne eins delatns est^^). et orator qnidem excnsavit ^^^) , Flavianns antem cnm magna commendaticia- mm copia^^^) in comitatnm profectns est et praefectnra nrbis denno accepta ad soce- mm rediit^^^). Panlo ante prima eins rei mentio fit, qnae omnia Symmachi stndia per trienninm continnnm paene sola occnpavit et innnmeris epistnlis ai^nmentnm dedit^^^) : de prae- tnra filii loqnor. nam qno tempore Ostiae agens cottidie evocationem Theodori ex- pectabat, ob ludorum praeparationem sibi continno Bomam repetendam esse scribit, sed addit: 163, 9 diu enim mihi ista curanda sunt, ita nt pateat, non anno iam proximo, 324) 170, 24 ad Fla¥iaiiiim : felix materia e$t madere otium; sed haee adhorttUio animum «ul iuris re- quirit, no$ fuque residere patitur liventium faetio nec fllii htvenit institutio longum peregrinari. quareut pouumu$y modo absee$8u modo reditu variamu$ loeorum di$Unetionem, 172, 6 pauei$ apatria diebu$ afuimu$j et theatralibu$ ludi$ reditum no$trum $uffragia civium popoaeerunt, no$ tamen etiam nune $uburbanum viae 09tierh$i$ irheoHmtu reeur$um tarUi$per morante$ , ne preee$ expeeta$$e videamur, quo $i faeere ex $erUentia re- ligioni$ tuae ante volui$$em^ et vita$$em perieulosa ^ quae po$t $eeuta «tini, et expeetatio mei plu$ digrU- tati$ hahiU$8et, $ed una fuit huiu$ eonsilii ratio, ne quibu$dam loeo pul$u$ viderer et vereeunda di$ee$$io verteretur in notam timiditati$, 258, 21 po$t ingerUia perieula, quae solu$ in eommuni$ patriae perturbatione toleraviy in bonum me $tatum redi$$e $igrUfieo. 233, 3 ad Lampadiam praefectam urbis a. 398: indieio quie- ti$ urhanae tempu$ quodammodo u$urparuli otii prorogcuti. abe8$e enim lor^gum plaeidita$ me civium $irUt eon- $im$ tui$ parta, quihu$ pleb$ redacta e$t in paenitendi vereeundiam. ex hac epistola de tempore Beditionis constat. 325) 155, 26 ad Flavianum: rogatos e$se nos audio ad offlcium eonsulare. mihi quie$eere et domi ma- nere $erUentia e$t pott armi $uperiori$ laborem; ipse quid statuaSy altiu$ eogita et sapierUer expende. prae$umo autem eo$ ,* qui dieurUur aecUi , auetoritate praeeeUi viri (sci). Stilichonis) edeeumato$ e$u et hi$ unarUmitatem tuam eoruulto e$$e $oeiatam, ut ad agenda$ graUa$ $ub oeecuione offlcii eon$ulari$ exeurra$. 161, 26 multu$ runwr inerebruit, tanetitatem tuam $aeri$ litteri$ evoearhdam. 163, 6 rmUd ratione te po$$e evoeatiorU$ honorifleentiam depreeari. 163, 14 cwn mihi $aerae litterae redderentury quibu$ ad offlcium praeeel$i viri eon$uli$ evoeamWy vidi alia$ aeque ad tuum nomen emi$$a$, quibu$ te honorifleentia imperiali$ accivit. con- tuli$ quoque $eripta idem ageru in rebu$ exhibuit, — ru>lo igitur ambiga$, eum $cia$f auetoritate praeeeUi viri (tdl. Stilichonls) eUcta$ amicorum e$$e per$ona$ tibique haee prima po$t dubia fortunae divini prineipi$ adloquia deferri. ad Stilichonem: 100, 6 reddidera$ ineUruito (scll. Flaviano) prbtinum $ta- tum et putabari$ eon$ump$i$$e prae$tanda; nune adieeta e$t ei horiorabili^ evocaUo^ quam te$timorUi tui iuvit auetorita$, ad Theodorum: 125, 27 fllium meum FUtvianum contulatus tuw revoccU in lueem. ru$cio, an eum eommendare Ubi debeam^ eui $ummi gaudii auctor fuitti. hac epistola omnium reliquaram, quarum verba tupra propofluimus, tempus deflnitur; cf. 203, 4; 250, 8. 326) y 5; cf. adn. praecedentem. 327) Commendaticiae Flaviano datae reperiuntur ad Theodorum consulem et praefectum praetorio Y 6; ad Stilichonem lY 6; ad Minervium comitem sacrarum largitionem lY 39; ad Decium (?) Yll 47; ad Longi- nianum YII 95; ad Petronium et Patrainum YII 102; ad ignotum aliquem IX 47. 328) Pro honore generi gratias agit Stilichoni IV 4; cf. ad Longinianum YII 93, ad Petronium et Pa- tminum YII 104, ad Salvium YIII 29 et adn. 246. 329) De equia cnrulibas in praeturam Memmii comparandiB agitur lY 7. 58 — 60. 62. 63; V 56. 82. 83; Yll 48. 82. 90. 97. 105. 106; IX 12. 18—25. de feris, leopardis, crocodilis, ursis, addacibns, py- gargis lY 12; YI 43; YII 59. 121. 122; IX 15. 16. 27. 132. 135. 137. 141. 142. 144. 151. de reliquo ludorum apparatu et de praetura in universnm IV 8; VI 33—35. 38. 40. 42; VII 1. 110; VIU 14. 21. 71. 72; IX 6. 13. 15. 26. 74. 152. LXXII DE SYMMACHI VITA. sed eo , qni proximum sequeretur (400) , Indos celebrandos esse. itaque primo vere a. 399 familiares in Hispanias misit, qni eqnos camles coemerent^^^), omniumqne ami- corum operam editioni suae vindicayit. sed paene in periculum adductus est, ne rei tanta cum cura praeparatae ipse interesse prohiberetur. nam qnamvis omnes evoca- tiones consulum designatomm annis proximis recusasset, hnnc honorem a potentissimo eius temporis homine Stilichone oblatnm accipere coactus est^^^). itaqne a. 399 ex- eunte Mediolanium profectus in itinere nuntinm accepit, praeturam filii in annnm se- quentem (401) dilatam esse^^^). qua mora usus est, ut Indos apparatu largiore in- strueret (IV 63) , adiutus a Stilichone dono ferarum Libycamm ^^^) ; sed nihilominus ipse in editionem 2000 pondo auri consnmpsit^^). Eodem anno (401) nnptias quoqne filii cum filia Nicomachi Flaviani celebrasse videtur^^*). mense Febmario a. 402, cum Gothi Venetiam et Liguriam vastarent, le- gatus Mediolanium missus est, qno ex itinere aeger Romam revenit^^^j neqne multo 330) IV 7. 58. 60; V 82. 83; VII 48. 82. 90. 97. 105. 106; IX 12. 18—25; tempus omnium hi- rum epistularum ex tribus agnoscitur VII 82. 106; IX 25. soribit enim Symmacbus ad Petronium, qui vi- carius Hispaniarum fuerat: 206, 23 famiUares meoa ad Hi8pania$ mi8$o$ — iuvari 1ui$ UUeri$ volo, ut iUi$ merita tua Hi$panorum menUbu$ inpre$$a tuffragio $int, Petronius igitur illum magistratum iam ante aliqnot tempus deposuerat, in quo ultimum commemoratnr d. 18 Dec. a. 397. ad Messalam autem haec scribuntnr: 199, 26 instruenda mihi atque adomanda praetura e$ty ad cuiu$ no$ editionem magnitudini$ tuae pro- ce$$u$ animavit; ineeptum enim meum viribu$ fratri$ utetw, seqnitnr commendatio familiarium in Hispa- nias proflciscentium. — verba, quae proposuimus, docent, Messalam paulo ante honorem aliquem accepisse, per quem Symmaohi editionem efflcaclssime adiuvare posset; praefectus autem praetorlo Italiae factus est non multum ante d. 16 Febr. a. 399. cum equi ex Hispania iam expectarentnr , a Vincentio praefecto praetorio Galliarum a. 395 — 400 petitur 243, 3 ut equorum traetorii$ , qua$ vir inlu$tri$ Theodorw cmMfC, eonftrmatio- nem per epi$tulam prae$te$y ne mutato iudiee benefieii lente$eat atu:torita$, ergo Theodorus tum in magi- stratu aliquo successorem accepit, quem versus finem a. 399 praefecturam praetorio deposuisse, ex aliis testi- moniis constat. et quod a praefecto Galliarum conflrmatio tractoriarum poscitur, quas praefectus Italiae emisit, nuUam difflcultatem praebet, cum omnis iudex praetorianus per totnm Occidentem eiusmodi diplomata et prae- :»tare et conflrmare potuerit. 331) 220, 18 mihi Ftaminia emetienda e$t ad novo$ fa$ce$ generoH con$uli$ evoeato, — praefata numi- num venia praetorem Stpnmachum meum mox urbanum iribunal accipiet, fe$ta eiu$ frequentari a poti$$imi$ amicorum, quibu$ adnumetari^j exopto, da i$tam gratiam procul afuturo ii$dem diebu$, gratiu$ e$ty quod defertur ab$entibu$, cf. p. LXII. 332) 177, 6 ad fllium : $imul accipe, quod voto tuo congruity fa$ce$ praeturtte tuae m eum annum fdi- citer proferendo$j cui advocata numinum voluntate ego quoque taetu$ inier$im. — utrique no$irum pro$pexi$$e fortunam, ut et tuu$ magi$tratu$ iuvetur prae$entia patri$ et ego fe$torum tuorum eoram defruaf voluptate, 120, 11 ineitat no$ praeturae mora ad deeiderium numeri lafgiori$. praeturam anno post Stiliohonis con- sulatum (a. 400) celebratam esse, dicit 100, 31 ad Stilichonem: fa$tigio con$ularij quod proxime tui ctd- mini$ felix et olim debitu$ magi$tratu$ omavit. 101, 34 con$ulatum liberalitate continua$ et ut pubUeu$ paren$ in futuro$ etiam magi$tratu$ imperialem provoca$ largitatem. quo ergo mihi ore celebrandu$ e$f qui fa$Ugio honorum (id est consulatu) iure cof^icuu$ praetorio$ quoqtu in$trui$ apparatu$? quocnm congruit , qnod ludorum tempore Flavianus iam privatus in Campania morabatur (VI 33. 34. 38. 40. 42. 43), qui praefectus urbi ultimum praescribitur legt datae d. 8 Nov. a. 400 Cod. Theod. XV 2, 9. 333) IV 12; VH 59. 122. 334) Olympiod. apud Phot. cod. 80. p. 63 A 40 Bekk. v. adn. 136. 335) 264, 17 nuptii$ quidem filii mei te quoque inter amieorum poti$$imo$ intere$$e volui$$em. Mem- mius igitur Symmachus patre snperstite uxorem duxit, quod ne multum ante a. 402 factum esse credamus, ▼eUt mariti aetas. cf. IV 14; IX 93. 104. 106. 336) 151, 28 Romam redi$$e me nuntio. atque utinam $anitati$ quoque meae index e$$e potui$$emy quam labefactavit peregriruiUonie iniuria et hiemati$ a$perita8. 102, 13 od patriam redi$se me nuntio nMdum con- potem $anitati$, cf. 117, 14. DE SYMMACHI VITA. LXXIII post obiit. nam nnlla eins epistnla temporis posterioris indicia praefert, qnod argn- mentnm eo certins est, qnia hninsmodi corpns, qnale ad nos pervenit, ex nltimis scrip- toris annis maximam litteramm copiam continere solet^^^). V. CHKONOLOGIA ET PEOSOPOGRAPHIA SYMMACHIANA. Cnm Symmachi edendi mnnns snsciperem, statim intellexi, historicornm nsui, cni hoc monnmentomm Germaniae corpns potissimum destinatnm est, me tnm optime prospectnmm esse, si nni cniqne epistnlae vel quae alia opnscnla hoc volumine con- tinentnr, annnm, quo scripta erat, in contextn ipso adponerem. nam scriptorem in- genii tam panperis panci certe lectnri sunt, sed mnlti hic illic inspicient, nt singnlas res excerpant, qnod si tempomm ratio primo obtntu patet neqne longis ambagibns in praefatione qnaerenda est, cnm frnctn mnlto maiore fieri potest. disquisitio igitnr chronologica instituenda erat, antequam liber imprimeretur. cnm autem typothetamm opera plns qnam bienninm consnmeret et totnm hoc tempns in iisdem stndiis sae- cnlnm Symmachiannm spectantibus occuparer, mnlta didici, qnae ante nescieram, mnltaque inqnisitione retractata corrigenda inveni. plemmque antem non errores re- texi, sed tempora epistnlis adscripta finibns artioribns includi posse perspexi, ita nt lectnri ant nihil aut non mnltum a vero aberrent, si illa seqnantur. sed rationes ex- ponere, qnibus addnctns ant erravi aut veri non nisi partem indagavi, non in animo est, cnm melioribns rationibus nsns certiora invenerim. sciat igitnr lector, nonnnm- qnam nnmeros annomm in praefatione propositos ab eis diversos futuros esse, quos in contextn reperiet, sed priores semper nt iudicio firmiore innisos praeponendos esse. In materia disponenda non tam elegantiae stndni, qnam commoditati eomm, qui hoc libro nsnri snnt. nt igitur facile in nna qnaque epistula rationes inveniri possint, qnibns temporis nota insistat, enndem ordinem in hac praefationis parte seqnar, quo Sjmmachns filins epistnlas collocavit. I 1-12 AD 8YMMACHVM PATREM. 1 — 4 Secunda a patre scripta respondet primae, tertia et quarta secundae; om- nes ergo eodem temporis tractu emissae sunt. in 1 filius proconsulatum Africae ut iam depositnm commemorat ^ss) , qnem usque ad a. 375 gessit (v. p. XLVIII) ; contra 337) Qnod Pradentlns Symmachnm nt viynm adloqnltar (y. adn. 4), nihil aliad demonstrat, quam nnn- tiam mortiB eias sero in Oallias pervectam esse. Symmachi vita codici florilegii Parisino 8559 inserta, cui Morin, Aude» p. 77 tantam vim tribait, semidocto alicai saecali quinti decimi debetar, et com omni genere errdnim apertissimorum abandet, nallam plane fldem meretar. 338) 2, 16 hoa inter iuveniU dteu»^ »ed honore iteniliy bis seno eelsusj Symmaehe, fatce rlui». Q. Atbbuts Stmmaohts. \^ LXXIV CHRONOLOGIA SYMMACHlAJfA. mors Ayianii Symmachi, qui a. 376 obiit (v. p. XLIII) , terminum constituit, ante quem omnes ad eom epistulae scriptae esse debent. quod autem de mala fortuna, qua tum utebatur, loquitur ^^^) , id tempus indicat. quo domo a plebe incensa ex urbe pulsus erat, i. e. autumnum a. 375. y. p. XLII. hoc commemoratione Beneventi terrae motu destructi confirmatur (4, 31); nam inter prodigia, quae Valentiniani mortem (d. 17 NoY. a. 375) praecesserant, multis imperii locis terram concussam esse, refert Zosimus rV 18. 5 Quo tempore 1 — 4 scriptae sunt, Symmachus Campaniam et Samnium peragra- bat; ex praedio Baulano in Lucrinnm se contulit (1, 11), tum Neapolim, Beneventum (4, 26) et rursus Baias profectus est (5, 2). hoc iter respicere videtur, si 5 initio dicit: nequiquam taciturnitatis ince&simur ^ quibus summa cautio est officii persequetidij fere ut nulla statio fuerit tot locorum, in qua huius muneris ferias egerimus, nam haec quoque in Campania dictata sunt (5, 30), et quod de voluntate ad patrem rever- tendi loquitur, cum his epistulae quartae verbis coniungi potest: 5, 20 plura de hoc coram loquemur^ quando hanc epistulam sequi paramus aut consequi, itaque has litteras paucis diebus post praecedentes emissas esse crediderim. ^f,Deos precor, ut datis in commune omnes longum fruamur sintque ex nobiSy quibus Ostiense praedium nostro iudicio^ vestro tradatur exemplo, tum igitur liberos nondum habebat, sed iam sperabat, id qnod prima matrimonii tempora indicat; ergo epistula scripta est inter Symmachi nuptias (aestate a. 375) et patris obitum (autumno a. 376). V. p. XLIX. 7 — 11 quodam inter se vinculo cohaerent, neque tamen, ut 1 — 5, ordine chrono- logico procedunt, qui hic potius fnisse videtur: 10 Symmachus in Campania agens reditum ad patrem praeparat, quem cum 11 scriberet, ipsum ad se yentumm esse acceperat. 9 veritus est, ne imbribus intervenientibus profectio Avianii retardaretur, quam inchoatam esse 7 indicat. 8 patris tarditatem, qui iter ingressus aut in statione Corana ant in Formiana longius morabatur, blande castigat. haec omnia scripta sunt, postquam Symmachus uxorem iam duxit^^^) , i. e. post aestatem a. 375, autnmnique iam in hiemem vergentis 11 mentionem facit^^*). quibus temporis indiciis accedit arta inter 5 et 10 coniunctio: utramque enim in Campania scripsit, in utraque de itinere pluribus stationibus distincto sermo est ^^^) , in utraque de gravibus sumptibus in di- versa praedia impensis queritur, in utraque deniqne proximum ad patrem reditum pollicetur. haec igitur epistulamm series primam (1 — 5) proxime secuta est. 12 tempus huius epistulae nulla re praeter mortem patris definitur. 339) 3, 2 nam quia nihil eit, quod affam, et ii nil agam, aubit me malorum meorum miaera reeordatio, inveni, quod iUi$ UheUiSy quo$ nuper dietaveram, poisimtu adieere, haec littertrum stndia fllius reBpiceie yidetur, cum in oratione pro Trygetio de secessu patris agens dicat: 335, 32 quo meUor ad voi re- diret^ eurarum vaeuus animum litteris ezeolebat, 340) 8, 6 eum tom filiae veitrae dies nataUi adpeteret^ eommodum aderantj quae muiuri miieratii. cf. adn. 166. 341) 6, 20 ut dum annt tempus ealet, autumni hona raptim fruamur. 342) 5, 26 ut nuUa itaUo fuerit tot loeorumy in qua huiui munerii ferias egerimui. 7, 26 hane^ine mihi eae fortunnmj ut quoquo venum pedem gradumque eontulero^ exaedificcmdum aliquid offeratur? I 13—43 AD AVSONIVM. LXXV I 13-43 AD AVSONIVM. De AaBonii vita nuper egit Carolus Schenkl in huius corporis tomo quinto; quare opera diligentiore absolutus pauca tantum partim repetam, partim addam, quae ad Symmachi epistulas illustrandas pertinere videbuntur. Stemma Ausoniorum, quod adieci, a Schenkliano his rebus discrepat: £x eo, quod codices aliqui reliquis Ausonii nominibns modo Theonii modo Paeonii nomen addnnt, Brandes probabiliter conclusit, a matre Aemilia Aeonia cognomen eum altimum accepisse. nam quod quibusdanr in mentem venit, Paeonii appellationem a librariis adiectam esse, quia poetam cum patre eius confundentes medicum fuisse prae- sampserint, subtilius excogitatum est quam verius. Arborius is praefectus urbi fuisse videtnr, de quo Symmachus 60, 21 loquitur. cur ei nomen Magni addiderim, reperies in Hermae vol. XVin p. 296. Hesperio nomen Aquilium iam a Scaligero tributum est, sed ex quonam scriptore antiquo illud hauserit, ignorare me fateor. Hesperium, quem Symmachus a. 385 comitem yirumque clarissimum et inlustrem dicit (296, 20), plerique eundem cum Ausonii filio crediderunt; sed is, cum iam a. 377 praefectus praetorio fuerit, annis octo post comitivam dignitate multo minorem ges- sisse non potest. quia autem nomen Hesperii rarissimum est^^^), hunc quoque ad Ausonii familiam pertinere praefectique filium fuisse suspicor; nam poetam tres ex filio nepotes habuisse, ex parentalibus constat^^^). Ausonii nepotem inscriptio protreptici in codice Harleiano servata Censorium Mag- nnm Ausonium nominat. cui testimonio Schenkl nullam auctoritatem tribuit, nam, ut ipsius verbis utar, ^hunc librum ex Parisino descriptum esse scripturae in utroque consensu comprobatur'. si autem illum consensum diligentius consideraveris, invenies codices Harleianum et Parisinum praeter orthographica quaedam , ut nepus et fatescit, numquam in mendis consentire, sed tantum in scripturis veris, id quod ad cognationem eorum probandam plane nullius momenti est. praeterea Harleianus desinit in versu protreptici tertio decimo eique subscriptionem addit hanc: explicit grypus; librarius igitur carmen integmm se descripsisse putavit, quem in errorem adduci non potuisset, si Parisinum vel obiter inspexisset. quod autem maxime me movit, ut libro saeculo quinto decimo scripto fidem habendam esse quovis pignore contendam, nominis ipsius ratio est, quod ne a homine quidem doctissimo illius temporis excogitari potuit. nam Censorius Magnus Ansonius nomina duo accepit ab avo matemo Magno Ausonio, ter- tium a patemo Censore, eodem modo quo Memmius Symmachus ab avis Memmio Vi- trasio Orfito et Symmacho nuncupatus est, et derivationum quoque eiusmodi, ut Cen- Borius a Censore, exempla simillima habes in Probino filio Probi, Constantino filio 343) C. I. L. YIII 5423 rrUus Hetptriui quidam nominatur, sed hic fortasse) cum ioscriptio in proTincia proconsulari inventa sit, ab Ausonii fllio, qui proconsol Afrioae fuit, diversus non est. is autem He«periu8, de quo decretum proconsulis Achaiae C. I. L. III 568 loqiiitur, facile praefecti fllius ye\ nepos fuisse potest. tertium, qui hoc nomine utatur, nnsquam reperio. 344) XIII 4 Htsperii patrU teriia progenies, k* LXXVI CHRONOLOGIA SYMMACHlA^A. C4 QQ 0 «9 «0 1-4 M "Gb o co p •»M •s C0 a a e p IH p « P •f-4 a « •c P s M O a « a a o 0« •§ (0 a a >* QO P a 2 O C0 s •>4 a o i5 I 13—43 AD AVSONIVM. LXXVII CoDStantii, Oonstante filio Constantini. qnis oodicis librarinm mores saecnli qnarti tam bene cognovisse credat, nt haec fingeret, praesertim cum ne id qnidem scire posset, Censorem Censorii avnm fnisse, nisi Ansoniomm stemmate ex parentalibns diligentissime composito? iragmentnm igitnr Harleianum, qnamvis mann recenti, ex libro tamen antiqnissimo descriptnm est, et ne nnam qnidem litteram in eo reperies, qnae non vel ex ipso Ansonii autographo ducta esse possit. Priorem poetae genemm praefectnm praetorio Illjrici fuisse, mnlti parentalinm verba male interpretati credidemnt, sed Schenkl recte hnic dignitati signnm inter- rogationis apposuit. Euromins enim in primae flore iuventae obiit, Constantins autem nnmqnam invenes ad potestates inlnstres promovit^^^) et snb luliano Valentinianoqne niyricnm ne praefectum qnidem sunm habuit, sed cum Italia coniunctum erat^^®). qnod igitnr Ansonius dicit, praefectnrae sedem generi yirtutes expertam esse^^^), ita intellegendum est, ut is praefectns praetorio, a qno Euromius Illyridis orae, i. e. Dal- matiae, praeses factns erat, administrationem eius probaverit. Enromium filium reliqnisse, certum est^^), sed quantum temporis lactans ille pner patri supervixerit, nusquam traditur et nuUa plane ratio snadet, nt poetae nepotem Censorinm Ausonium ex Euromio procreatnm esse sumamus^^^). quin immo cum pa- trem eins proconsulem fuisse constet^^®) et prior Ausonii gener in honomm cursu num- quam ultra praesidatum progressus sit, Thalassii sine ullo dubio filius erat. qnod si vemm est, Sevemm Censorem Inlianum Ausonii consocemm patrem Thalassii fnisse sequitur, nam Censorius Magnus Ausonius nomen primum certe non a genitore vitrici antequam nasceretur mortui, sed ab avo accepit. Panlinus, qui Eucharisticum scripsit, natns est Pellis, cnm pater eius vicariam praefecturam per Macedoniam administraret. quo ad proconsulatnm Africae promoto mense nono Carthaginem perlatus est, ubi menses duodeviginti permansit. quibns ex- actis cum patre primum Romam, tum Burdigalam pervenit, nnde familia eins originem traxerat, ibique tertio aetatis anno avum, qui tnnc consul erat, invenit^^^). et patria 345) Amm. XXI 16, 3 examinator meritorum non numquam mbserupoms j palatinaa dignitaUa velut ex quodam tribuen» perpendiculo ^ et mb eo nemo celmm aliquid aetunu in regia repentinus adhibitui est vel in- cognituSj $ed qui post deeennium offieiorum magisterium vel largitione$ vel aimile quidquam esaet rectufu$f apertiaaime noscebatur, 346) Mommsen, Polemii Silvii Latercalus, Abhandl, der k. saeha. Oea. der Wiaaenach, III p. 261. Au- 5onii pater honortrUm tantum per lUyricum prtefecturam acc«pit. 347) Parent. XYI 9 hoc praefeeturae aedea, hoe lUyrb ora praeaide te experta eat fiaeua et ipae cliena. 348) Parent. XVI 3 occidia in primae raptua mihi flore iuventae, laetantia nati vix bene note pater. 349) Auson. protr. 36 {qui nomen avi geria, indole prima, prime nepoa) non dicit, hunc nepotem pri- mum fuisse, qui sibi natus sit, sed tantum primum, qui avi nomen gerat. 350) Protrept. ad nepotem 43 hae gradiare via, qua noa praeceaaimua et eui proeonaul genitory praefeetua avuneulua inatant. ne genitorem de vitrico interpretemur (Brandes, Zu PaulUnua von PeUa. Zeit- aehrifl f. d. oaterr. Oymn. 18S1. p, 326) y Ausonii silentium etiam plus vetat quam verba. quis enim ferat, Censorio tot locis exempla avi vitrici avunculi ante oculos coUocari et patris mortui ne mentionem qnidem fieri? 351) Eucharitt. 24 editua ut PeUia — patre gerente vicea inluatria praefeeturae , orbia ad aUeriua dia- eretaa aequore terraa perveherer, — moenia Sidoniae CarthagirUa uaque venirem, ante auum nono quam menatrua luna recurau luee novata orbem noatro conpleret ab ortu, iUie, ut didiei^ ter aenia menai- bua aetia mb genitore meo proeonauUy ruraua ad aequor expertaaque viaa revoeor, vimrua et urbia inelyta cuUmnibua praeelarae moenia Bomae. — tandem auUm exacto hngarum fine viarum, maiorum ih patriam Uetiaquc adveetua avitia Burdigalam vfni. — tune et avua primum iUie fit mihi eognitua^ anni eiuadem eonaul^ LXXVm CHRONOLOGIA SYMMACHtAJfA. Bnrdigala et consulatns (a. 379) ayum Ansoninm prodnnt^^^j, pater antem, qni a. 377 vicarins Macedoniae ^*^) , a. 378 — 379 proconsnl Africae fnit, non Hesperins Ansonii filins fnisse potest — is a. 376 proconsnlatnm gessit, a. 377 iam praefectns praetorio factns est3**) — , sed tantnm Thalassins gener poetae. hic enim legi datae d. 30 la- nnarii a. 378 proconsnl Africae praescribitnr ^^^) enmqne magistratnm non mnltnm ante hnnc diem acceperat ; nam cnm eo per menses dnodeviginti gesto Bnrdigalam reversns est, socernm iam in patria repperit, qno ante praefectnram depositam (post mensem Septembrem a. 379) redire vix potnit. cf. adn. 153 et 371. noitra trieteride prima. ne Paulini aTnm oonsulem suffectum fuisse credamus, Tetant verba anni efui- dem consul; snffecti enim annum non habebtnt, cui nomen darent et qui bac ratione proprius eorum dici poBset. BrandeB p. 328 Paulinum boc modo interpretatur : Oieng aUo aueh Hesperiua bereits in den ersten Monaten des Jahres 376, vielleicht noch vor der Oeburt 8eine$ Sohnea, per$orUich nach Africa a&, $0 mag $ich der Vmtug der Familie reeht wohl er$t tu Ende de$ Jahre$ voUtogen haben. In Afrika blieb die- $elbe naeh PauUinue H/^ Jahre, al$o nach umerer Rechnung bi$ sur Mitte de$ Jahru 378, tca« obwohl He$pe' riu$ in die$em Jahre nicht mehr Procon$ul war, $chon deawegen nicht$ Auffallende$ haben kann, %Deil al$ $em Nachfolger im Amte $ein Schxoager Thala$$iu$ naeh Carthago gekommen xjoar. quae, ut de eo taceam, quod non Tbalassius sed HilaHus Hesperii successor fuit (t. adn. 153), cum omnibus poetae verbis pugnant; na- tum enim se esse dicit patre gerente yicariam Macedoniae praefecturam , non post illam a patre depositam, et in Africa menses duodeviginti fuisse sub genitore proconsule, non cum genitore proconsulatu functo. 352) Leipziger {PauUini carmen euchari$ticum proUgomeni$ et adfyotationibu$ iUu$tratum. Vrati$laviae 1858 p. i) ideo dubium se esse fatetur, quod Paul. 414 et 422 praedia materna et avita in Epiro et Achaia sita commemorat, cui argumento Brandes quoque magnam vim tribuit. sed Ausonii avunculus Aemilius Mag- nus Arborius, qui Constantinopoli praeceptor Gaesaris versatus erat et hac ocoasione oblata faciie in Graecia agroB comparare potuerat, sine liberis mortnus est (Parent. T 20 dixi$ti ruxto me $ati$ e$$e tibi) et fortasse poetam heredem reliquit. Ebert {Oe$chichte der chri$Uich l€tteini$chen Litteratm J p. 389) computasse sibi vi- detur, Paulini avum a. 385 consnlem fuisse, sed ex iis, qui huic anno nomen dederunt, Arcadio Augusto et Bautone, neuter certe Burdigala oriundus erat. unica autem, qua innititur ratio est, quod Paul. 232 tran$' acta aevi po$t trina decennia no$tri, barbaros Gallias invasisse tradit, Id quod ad Athaulfl irmptionem a. 412 refert, quamvis etiam de bello a. 407 gesto sermo esse possit (Brandes. p. 322). sed etiamsi illam inter- pretationem admittamus, nihilominus tamen poeta trina decennia se transegisse eodem iure anno aetatis trigesimo qninto et trigesimo primo dicere potnit, praesertim cum metri necessitate accuratior numeri indi- catio impediretuT. 353) TiUemont {Note$ $ur Vempereur Oratien 6) de Paulino dicit: Jl n'avait que troi$ an$ pre$que ac- compU$, lor$que $on ayeul Au$one itait con$ul en 379. II ru peut done Hre rU plu$tard qu^au commeneement de Van 376. si autem numerum mensium a Paulino indicatum computaveris, invenies viginti septem; avo igitur consule annum aetatis tertinm vixdum inchoaverat neque anno 376 ineunte natus esse potest, sed aut exeunte aut, quod veri multo similiuB est, anno 377. 354) Anno 377 non Hesperium sed Hilarium Africam rexisse, series proconsulum in adnot. 153 propo- sita demonstrat; ex eo autem, quod in lege data ad Hesperium d. 27 Febr. a. 377 Cod. Theod. TIII 5, 34 proconsularis provincia commemoratur, concludi non potest inscriptionem, quae ei praefecti dignitatem tribuit, vitiosam esse. nam quamvis praefecturae iurisdictio in Africa proconsulari cessaret, res tamen vehicularis, de qua in illa lege agitur, per totum imperium ei subiecta erat. praeterea ipsa constitntionis verba docent, eum, cui data est, proconsulem non fuisse: $ 3 iam vero mancipum non ab ordine nec a magi$traUbu$ acci- pierida videntur ob$equia, $ed ab officio procon$ulari; Gratianus enim ad proconsulem scribens certe dixisset: db offieio gravitati$ tuae vel simile quid, non ab officio procon$ulari. sed etsi concedi posset, hanc legem dubiam esse, flrmissimum tamen praefecturae documentum praeberet Cod. Theod. I 15, 8 data d. 21 lan. a, 377 ; nam ea non solum Hesperio praefecto praetorio inscripta est, sed etiam de relationibus vicariorum verba facit, qnae proconsulem nuUa re spectabant, et enm, cui directa est, titulo inlu$tri$ cemura tua omat, qua iq iudice spectabili uti non potuit. quod autem Ausonius (epiced. in patr. 45) patrem dicentem facit: huiu$ (scil. Ansonii) ego et naium et generum pro cormde vidi Hesperii praefectura non commemorata, brevitatis et metri causa factum est. 355) Cod. Theod. XI 36, 23—25. ^ / I 13—43 AD AVSONIVM, LXXIX AaBomns nnmquam Gallias reliqnisse videtnr, Symmachns semel tantnm adiisse, cum m. Febmario a. 369 legatns ad comitatnm proficisceretnr (v. p. XLVI) ; hoc igi- tar tempore consnetndo inter eos initinm cepit. qna re perspecta etiam de anno, qno Ansonins Gratiani praeceptor factns est, certiora discimns. nam ne mnltnm ante Symmachi adventnm hoc mnnns enm snscepisse credamns, prohibemnr ipsius yerbis, qnibns se tum tirocininm exercnisse dicit. praeterea constat, nsqne ad initinm anni 370, qao tempore Symmachns in patriam rediit, nnllnm honorem in Ansoninm collatnm esse 5^) , qnod sane mimm in praeceptore Angnsti videretnr , si tnm iam dintins pro- batas fnisset. nec tamen mnlto post ad comitivam evectns est intraqne qninqnenninm, qaod seqnebatnr, qnaestnram sacri palatii memit^^^}. Valentiniano snperstite Maximini praefecti praetorio Galliarnm gratia tantnm prae- valnit, nt Ansonio pamm loci relinqneretnr ; qnod nbi filins partes imperii Occidentales solus obtinnit, statim immntatnm est. nam inde ab initio a. 376 cnm ex legibns tnm ex magistratnnm nominationibns snmma, qna praeceptor principis fmebatnr, potentia agnoscitnr. filins eins Hesperins proconsnl Africae et mox praefectns praetorio Italiae, gener Thalassins vicarins Macedoniae et proconsnl Africae creantnr , pater Inlins An^ sonins praefectnra Hlyrici honoraria, nt videtnr, exomatns est, ex sorore nepos Ar- borins primo comitivam remm privatamm, tnm praefectnram nrbis accepit. cnm igitnr poeta ipse qnaestor et mox praefectns praetorio esset, per qnadrienninm integrnm (376 — 380) omnes snmmi per Occidentem magistratns unins familiae qnasi patrimo- ninm erant. nec minns legnm eodem tempore latamm argnmenta Ansonii ingeninm prodnnt. grammaticns et rhetor per omnes maiores Galliarnm civitates ntrinsque artis professores creari iubet iisqne nnmemm annonamm satis splendidum constitnit^^^) ; ad- mirator eloqnentiae legem snadet dnabns Libanii orationibns ante commendatam sed quae mnlto facilins detnr qnam observetur ^^^) ; antiquitatis venerator destructionem monnmentomm veternm defendit^^®) ; filius medici archiatromm privilegia anget^^*). odinm antem imperatoris defnncti totiusqne rationis, qna rempnblicam administravit, qnod ne in oratione qnidem coram filio recitata dissimnlare potest^^^), in legibns consilio 356) Ausoniiis ap. Symm. 18, 7 dum in eomitatu degimus tievo dispariy ubi tu veteria militiae praemia tiro meruiati, ego tirociruum iam veterathus exereui. praemia illa militiae niliil aliiid designare possunt, quam honorem aliquem ab imperatore acceptnm, quem comitiyam tertli ordinis faisse iam snpra (adn. 143) vidimnt. elacet igitnr ex his verbis Symmachnm comitem inflmi generis Aasonium tamen dignitate superasse, qoem, cnm ipse nallum honorem infra comitivam gesserit, privatum tum fuisse necesse est. 357) Auson. grat. act. 2, 11 tot gradus riomine eomiti» propter tua incrementa eonge$ti; ex iuo merito te ae paire prirhcipihus (i. e. ante d. 17 Nov. 375, quo die Talentinianus mortuus est) quaeBtura communia et tui tantum praefectura beneficii. cf. Symm. 14, 7 et locos a Carolo Schenkl p. IX compositos. 358) Cod. Theod. XUI 3, 11. 359) Cod. Theod. I 16, 13 cum adnot. Gothofredi. 360) Cod. Theod. XV 1, 19. 361) Cod. Theod. XUI 3, 12. 362) Grat act. 1, 3 quii^ inquamy loeuB est^ qui non benefieiiB tui$ agitet et inflammet? nuUus^ inquam^ imperator Augustey quin admirandam speeiem tuae venerationii incutiat: non pataUumj quod tu^ cum terri^ bile acceperiiy amabile praestitiiti ^ non forum et bcuiticae olim negotiis plena, nune votis pro tua ialute auieeptii — nam de aua cui non te imperante iecuritai? — , non curia honorificii modo laeta deeretii, olim iollieitii maeita querimoniii. 15, 71 tu perpetuae bonitatia edictia oeeurriati omvil6ii«, ne Umerent. 16, 72 intellegia posae te eaae lerUsaimum aine diapendio disciplinae. LXXX CHRONOLOGIA SYMMACHIA^a. et fortasse etiam stilo eius conBcriptis apertisBime prodit. Valentimani imperium yiris militaribus potissimum innitebatur, in senatum suspicionem et despectum prae se fere- bat : Gratianus ordinis privilegia diligenter custodiebat ^^^) atqne in eansis inter iudices ciyiles et militares divisis civiles praeferri iussit^^^); praecipue autem nimia iudido- rum criminalium sereritas multis legibus restricta est^<^^). Constitutiones illae maiore ex parte datae sunt, cum Ausonius quaestor esset le- gumque concipiendarum cura ei incumberet; sed inter d. 12 Ian.3««) et 20 Apr. a. 378^«') ad culmen honorum praefecturam praetorio evectus est Galliasque regendas accepit, cum filius eius Hesperius iam plus quam annum Italiae Illyrico Africae praepositus esset. sed poeta noster grammaticus quam administrator melior fuisse videtur, nec ta- men sustinuit imperator praeceptorem honore privare. itaque nova ratio excogitata est, qua nomen quidem praefecti Ausonio remaneret, totum autem magistratus onus Hesperio incumberet, et Galliae cum Italia coniunctae sunt, ita ut praefecturam unam Occidentis efficerent imperio collegiali a patre filioque administrandam ^^^) . quod fac- tum est inter mensem Augustum a. 378 3«») et d. 5 lulii a. 379^70). ged quamvis negotiis non magnopere oneratus — omnes enim leges, quarum inscriptiones prae- fectos Occidentales nominant, una sola excepta Hesperio missae sunt, utpote qui exe- cutioni earum magis idoneus esset — honorem tamen inter mensem Septembrem^^^) et d. 3 Decembr. a. 379 ^^^) deposuit, statimque vetus illa inter Gallias Italiasque divisio restituta est^^^), etiamsi Hesperius praefectus maneret. Yixit Ausonius minimum ad annum 390, nam Drepanio Pacato proconsuli, qui tum Africam rexit^^^), ludum septem sapientum et technopaegnion dedicayit. sed quia 363) Cod. Theod. IX 1, 13; 35, 3. 364) Cod. Theod. I 15, 7. 365) Cod. Theod. IX 1, 13; 6, 1. 2; 19, 4; 35, 2. 3 cum adnot. Gothofredi. 366) Hoc die decessor eius altlDium in codiee Theodosiano commemoratur ; ▼. quae ad epist. I 89 — 93 dicturus sum. 367) Cod. Theod. VIII 5, 35. 368) Gothofredus ad Cod. Theod. XIII 1, 11. Ausonius, quia numquam se praefectum bis dicit, unam tantum praefecturam gessit, sed duplicem, id est per provincias praefecturarum duarum extensam. hoc Go- thofredus iam dudum perspexit, sed scriptores recentiorcs neque refellernnt neque agnoverunt. 369) Ansonius Gallias solas administrabat , quo tempore ad consulatum designatus est (grat. act. 8, 40 agarU et pro me graticu voce$ omnium Oalliarumj quarum praefeeto ha$ui horu>rificentiam detulisti) ; quem ho- norem Gratianos in praeceptorem contulit, cum Sirmii ageret (1. 1. 9, 42), hanc autem urbem initio mensis Augusti ingressus est Amm. XXXI 11, 6. 370) Cod. Theod. XIII 1, 11. 371) Praefecturam retiuebat, cum gratiarum actionem pronuntiavit (2, 11). quae habita est in Baerario imperiatis oraculi (1, 2) sive in auditorio sacro (10, 45), i. e. in consistorio principis, et tum quidem, cum Gratianus Gallias iam ingressus erat (18, 82), sed Treviros nondum pervenit (7, 34 celehrant equidem sol- lemfus istos dies — Treveri principis beneficio et mox cum ipso auctore beneficii). imperator d. 19 Au- gusti Bauzani {Botten) agebat in itinere ex Italia in Galliam (Cod. Theod. VI 30, 3 cum adnot. Gothofredi), d. 14 Sept. iam Treviris erat (Cod. Theod. XIII 3, 12). oratio igitur primis mensis Septembris diebus pro- nuntiata est. quo cum tempore congruit, quod designatio consulum in annnm 380 nondum celebrata erat; neque enim aliter Aosonius, cum multos imperatoris consulatns se sperare diceret (6, 25; 18, 83), de eo, qni anno proximo futurus erat, tacnisset. 372) Hoc die successor eius commemoratur. v. ad ep. III 43 — 45. 373) Cod. Theod. XI 16, 12 dat. d. 18 Mart. a. 380. Ad virum clarissimum et inlustrem praefeetum praetorio Italiae scripta porreximus et q. s. 374) Cod. Theod. IX 2, 4. I 13-43 AD AVSONIVM. LXXXI ex familia tam longaeva originem dnxit, nt pater eins et avns matemnB annnm nona- gedmnm ant snperassent ant saltem attigissent, de ipso qnoqne ineertnm est, mor- tnnsne sit ante Symmachnm aetate multo minorem. 13 Oratio Gratiani Angnsti in senatu recitata est, qnae novt saeculi fata con- tinnit, per qnam senatns lucem accepit (9, 13) , Symmachns bonae spei impletns est (9, 6). ea igitnr non lex aliqna pnblicata ant nnntins allatus est, sed promissa in postemm data, qnibns novum saecnlum senatui magis amicum, qnam Valentiniani dominatio fnit^^^), anspicinm caperet. qnod nisi de Augnsti prima post patris obitum oratione, qna principatns fntnri rationes exposuit, apte interpretari nequeo. accedit qnod Symmachns salutem imperatori precans dicit: 9, 20 beneficium suum fortuna tutetur et has saltem Romano nomini velit servare delicias, nam saltem illnd indi- cat, nomen Romanum gravem paulo ante iactnram fecisse, qnod ad mortem Valen- tiniani refero. qna cnm re illud qnoque congmit, qnod oratio kalendis lannariis lecta est (9, 9). nam Angustns senior diem obierat d. 17 Nov. a. 375 Bregetione in Pan- nonia, filio Treviris agente. si igitur tempns computemus, qnod tabellariis dies noc- tesqneHter continnantibns ^^^) nnntium in Galliam missum et orationem Romam per- vectam consnmpsisse probabile est, ad kalendas fere lannarias a. 376 perreniemns. 14 landes Mosellae a Symmacho vixdnm lectae (10, 6) continet, qnam editam esse a. 370 constat. eidem ergo anno ant, si carmen Bomam tardins perrectnm esse sumpseris, anno seqnenti haec epistnla adscribenda est. 15 Bcripta est, nt ingeninm Palladii rhetoris anlae imperiali commendaretnr^^^), neqne frnstra. nam circa a. 379 in spem sui honoris in comitatnm accitns (86, 30; 38, 17) et paulo post comes sacramm largitionnm creatus est^^^). itaqne hanc epi- stulam anno 378 ant 379 adsignaverim. 16 In Hesperinm honor aliquis recens collatns est, quod ant ad proconsnlatum Africae (a. 376) ant ad praefectnram praetorio (a. 377) referri debet, nam alias ad- ministrationes non gessit. 17 Legatio Sicnlomm Ausonio commendatnr, qni magna tum in anla potentia irnebatnr ^^^) ; in magistratn igitur aliqno positus fuisse videtnr. gessit antem honores tres: comitivam, qnaesturam, praefectnram praetorio, quomm primns nndus tantum honor cnm administratione nnlla coniunctus erat. qnaesturam ante annum 370 non accepit, praefectnram a. 379 deposuit, qno temporis spatio epistula inclndenda est. 18 Ansonins ad praefectnram recens promotns, initio a. 378. 375) Cf. Auson. grat. act. 1, 3 euria, honorifteU modo laeta deereiia, oUm aollieitis mae$ta querimoniis, 376) 9, 12 tabeUarius vigiliarum fesius adttabat. 377) 11, 5 ^ee apud te aitenda rton eredidi — , quod PaUadio faetum volOf ne lateant honeata prolatu. Ausenio igitur mnnus iniangitar, ne Palladii artes honestas latere patiatar, aut qnod idem est, ut publicam ei cnram comparet. 378) y. ad eplst. IX 1. 379) 11, 31 huie ai fautor aeee»$eris^ fkiturum reor, ut iUi pro labore fruetu$ adeommodeU ^ qui $ati$ anhni eonfirmatu$ e$ty tuffragio tuo $ucee$$uram faeilitaiem petitionibu$ promovendi$. Q. AyRBLIVS SyMMAOBYS. 1 LXXXn CHRONOLOGU SYMBiACHl^^^. 19. 20. 22 Symmachas excasat, qaod ad coDSalatam Aasonii evocatas non ve- niat; itaqae scriptae sant, anteqaam consales anni 379 fasces samerent sab finem anni praecedentis. hoc aatem ordine se excipiant: 22. 20. 19. nam in 22 primam se nantiam designationis accepisse innait gratalationemqne secandis litteris latias se execataram esse promittit, qaod in epistala 20 facit. contra epistala 19 gratalationis manere iam absolatas amicam in Gallias proficiscentem prosecatas est. 21 Symmachas ab Aasonio eyectiones accepit, qaas nisi praefectas praetorio emit- tere non potait. cam praeterea tam perfecta felicitas eias praedicetar, at nihil ei iam adici possit, sammam in re pablica honorem, consalatam, iam iniisse videtar. 22 y. ad epist. 19. 23 Aasonias qaaestor (14, 7) , qaem magistratum iniit post a. 369 , deposait ini- tio a. 378. 24 scripta, postqaam Symraachas amicitia com Aasonio facta ex Galliis reyersus est, i. e. post a. 369. 25 Thalassio Aasonii genero tradita est, cum magistrata aliqao bene gesto ^^^) per arbem in Gallias reyerteretar. Thalassias daos tantam honores accepit, yicariam per Macedoniam praefectaram a. 377 et proconsulatam Africae a. 378 — 379 (y. p. LXXVni), quo deposito teste filio priyatus in patria remansit. cum igitur Symmachus consula- tum Ausonii ut iam gestum yel saltem initum commemoret^^^ magistratus, de quo loquitur, Africae administratio fuisse debet, qua perfunctum Thalassium per urbem iter fecisse et ibi oratoris nostri consuetudine uti potuisse, Paulinus tradit (y. adn. 351). itaque haec epistula aestate a. 379 scripta est, quo tempore Ausonii gener magistra- tum deposuerat. 26 Ausonius m specula honorum locatus et ideo varia et magna curans 15, 6, i. e. praefectus praetorio, a. 378 — 379. 27 Opperior in dies lilteraSj quales nunc mihi facultas tua promittity amor semper e^rhibuit. maiorem scribendi facultatem, quam ante habuerat, nulla alia ratione nancisci potuit, quam negotiis praefecturae absolutus, autnmno a. 379. 28 Facis pro mutua diligentia et antiquitate amicitiae nostrae, quod honorem tuum vires meas esse confirmas, Ausonius ergo honorem aliquem acceperat, qui magnam in aula potentiam tribueret. itaque scripta aut inter annos 370 et 375, cum quaestor factus erat, aut initio a. 378, cnm praefectus praetorio. 29 Commendaticiae omnes ad illud tempus referendae sunt, quo Ausonius iam ad suromos honores processerat. cf. ad ep. 17. 30 Pro officiali aliquo, qui sub Ausonio merebatur, yenia petitur, quod commea- tus tempora egressus sit. cf. ad ep. 17. 31. 32 altera alteri respondet. prior scripta est, postqnam Ausonius praefecturam deposuit 3^2) ^ posterior ante III 6 , ubi Symmachus aliqua yerba ex illa mutuata re- 'f. 380) 15) 1 quem fortuna honorit parti maiorem benefieiia sui8 repperii, emendatio animi et $anetita» po^ tioribw iam parcmit, nnam igitar administrationem deposuerat et alteram maiorem sperabat. 381) 14, 29 habet virum dignum te et per te familia eonaulati. 382) 17, 15 ergo tali negotio expende otium tuum. I 13—43 AD AVSONIVM. LXXXIII petit^). incidunt igitur in id tempus, quod autumno a. 379 et hieme a. 380 inclu- ditur. ef. ad ep. UI 6. 33 Facito^ %U ceteris negotiis tuis respondendi cura praevortat 18, 29. haec nego- tiorom commemoratio magistratum aliquem Ausonii indicare videtur. primnm accepit post a. 369, ultimum deposuit autumno 379. 34. 35 cf. ad ep. 24. 36 Interpello occupcUiones tuas adsiduitate colloquii. cf. ad ep. 33 et 29. 37. 38 AuBonius ad magistratum aliquem recens promotus est. 20, 11 merito pro^ cessus tuos in meo a£re duco, 20, 23 quis tibi honoris, inquies^ nostri fecit indicium? scriptae igitur sunt aut inter annos 370 et 375 aut a. 378. cf. ad ep. 28. 39. 40 cf. ad ep. 33. 41 cf. ad ep. 24. 42 Ex verbis ultimis: (taedium) peregrinationis solare iusto amore provinciae per- spicitur, hanc epistulam ad magistratum aliquem missam esse, qui non toti prae- fecturae neque dioecesi sed uni tantum provinciae praefherit. de Ausonio autem, cuiuB omnem honorum cursum ex scriptis ipsius noyimus, certum est, numquam eum munere iudicis provincialis fhnctum esse. cum igitur ne de eo quidem constet, ad quem hae litterae perperam inter Ausonianas coUocatae (cf. p. XXIV) scriptae sint, multo mi- uus de tempore iudicari potest. 43 cf. ad ep. 33. I 44-55 AD AGORIVM PRAETEXTATVM. Quia ea, quae de Praetextati vita et honoribus innotuerunt, maiore ex parte in- scriptionibus eius nituntur, omnes h. I. compono: 1) Bomae in epistylio porticus iuxta cliyum Gapitolinum. [Deorum c]onsentium sacrosancta simulacra cum omni lo[ci totius adornaiio]ne cultu in f[ormam antiquam re- stituto V]ettius Praetextatus v[ir) c{larissimus) pra[efectus u]rbi [reposuit] curante Lon- geio [ v(iro) c(larissimo) c]onsul[ari, C. I. L. VI 102. posita est a Praetex- tato praefecturam urbanam gerente a. 367 aut 368. 2) Gorlyne Cretae. 'AYopiov npatTearaTov tov XafxirpoTaTov aTro ^irap^cDv ttj; paai- A£oooaT3<; fP]«>[fA]T^? SoYfAaTi t^? XajATrpa? ropTuv(a)v ^ouX^c Olxoojjievio? Aoa(&eo; 'AaxXr^ itio8oTo<; 0 Xafj.icpoTaToc oicaTixo? avionrjoev. C. I. G. II 2594. omnes tituli, qui Oecu- menium Dositheum Asclepiodotum consularem Cretae nominant, inter a. 382 et 384 positi sunt. nam primus eorum statuae Valerii Severi praefecturam urbis gerentis sub- scriptus erat (C. I. G. II 2595), qui hoc magistratu a. 382 fungebatur, ultimus autem statuae Sex. Petronii Probi ex praefecto praetorio ter, quem honorem ante initium a. 384 non deposuit*^^). 383) Ansonins p. 17, 21 modo ifUellego, quam mellea res $U oratio, quam delenifica et quam auada faeundia. Symmachus p. 71, 31 $ed fortunae no$trae tantum vulnu$ e$tj ut ei ne ttui quidem delenific a et $uada faeundia eicatricem po$$it obducere. 384) V. ad epiat. I 56—61 et VIH 6. 1* LXXXIV CHRONOLOGIA SYMMACH/ANA. 3) Titnlas Praetextati sepulcralis in basi magna marmorea reperta Romae. in fronte baseos: D(is) M(anibus). VeUius Agorius Praetextalus , augur^ p[o]ntifex Vestae^ pontifex Sol[is], quindecemvir , curialis Herc[u]liSf sacralus Libero et Eleusi[nii]s j hiero- phanta^ neocorus , tauroboliatus , pater patrum. — in [r]e publica ver[o]: quaestor can- didatus, pretor urbanus, corrector Tusciae et Vmbriae, consularis Lusitaniae, proconstUe Achaiae, praefectus urbi, legatus a senatu missus F[//], praefectus praetorio II Italia^ et Illyricij consul ordinarius designatus, — et Aconia Pabia Paulina c(larissima) f(emina), sacrata Cereri et Eleusiniis, sacrata apud Eginam Hecatae, tauroboliaM , hierophantria. hi coniuncti simul vixerunt ann(is) XL. In latere dextro : Vettius Agorius Praetextatus Paulinae coniugi : Paulina, veri et castitatis conscia, dicata templis atq(ue) amica numinum, sibi maritum praeferens, Romam viro, pudenSy fidelis, pura mente et corpore, benigna cunctis, utilis penatibus In latere sinistro: Vettius Agorius Praetextatus Paulinae coniugi: Paulina, nostri pectoris consortio fomes pudoris, castitatis vinculum amorque purus et fides caelo sata, arcana mentis cui reclusa credidi, munus deorum, qui maritalem torum nectunt amicis et pudicis nexibus pietate matris , coniugali gratia, nexu sororis, filiae modestia, et quanta amicis iungimur fiducia, aetatis usu consecrandi foedere, iugi fideli simplici concordia iuvans maritum, diligens, ornans, colens. In parte postica: Sple]ndor parentum nil mihi maius dedit, quam] quod marito digna iam tum visa sum, se\d lumen omne vel decus nomen viri, Agori, superbo qui creatus germine patriam senatum coniugemq(ue) inluminas probitate mentis moribus studiis simul, virtutis apicem quis supremum nanctus es, tu namque, quidquid lingua utraq(ue) est proditum cura soforum, porta quis caeli patet, vel quae periti condidere carmina, vel qua^ solutis vocibus sunt edita, meliora reddis quam legendo sumpseras. sed ista parva: tu pius m\y]stes sacris teletis reperta mentis arcano premis divumque numen multiplex doctus colis , sociam benigne coniugem nectens sacris hominum deumque consciam ac fidam tibi. I 44—55 AD PRAETEXTATVM. LXXXV quid nunc honores aut potestates loquar hominumque votis adpetita gaudia, quae tu caduca ac parva semper autumans divum sacerdos infulis celsus clues? tu me, marite, disciplinarum bono puram ac pudicam sorte mortis eximens in templa ducis ac famulam divis dicas; te teste cunctis imbuor mysteriis; tu Dindymenes Atteosqu[e] antistitem teletis honoras taureis consors pius ; Hecates ministram irina secreta edoces Cererisque Graiae tu sacris dignam paras. te propter omnis me beatam, me piam celebrant, quod ipse me bonam disseminas totum per orbem: ignota noscor omnibus; nam te marito cur placere non queam? exemplum de me Romulae matres petunt subolemque pulchram, si tuae simUis, putant; optant probantque nunc viri, nunc feminae, quae tu magister indidisti insignia, his nunc ademptis maesta coniunx maceror felix, maritum si superstitem mihi divi dedissent, sed tamen felix, tua quia sum fuique postque mortem mox ero. C. I. L. VI 1779. 4) Romae in monte Aventino. Vettio Agorio Praetextato v{iro) c(larissimo) et inl(ustri)j correctori Tusciae et Vmbriae, consulari Lusitaniae, proconsuli Achaiae, praef(ecto) urb(i), praef(ecto) praetorii Illyrici Italiae et Africae, cons(uli) designato, legato amplissimi or- dinis septies et ad impetrandum reb(us) arduis semper opposito, parenti publice privatim- q[ue) reverendo, tU etiam statuae ipsius domus honoraret insignia constitui locarique cu- ravit C. L L. VI 1777. 5) Romae in monte Caelio. Agorii — Vettio Agorio Praetextato v(iro) c{larissimo) . In colnmna priore: pontifici Vestae, pontifici Soli, quindecemviro , auguri^ tauroboliato, curta/i, neocoro, hierofantae, patri sacrorum. In columna altera: quaestori candidato, praetori urbano, correctori Tusciae et Vmbriae, consulari Lusitaniae, proconsuli Achaiae^ praefecto urbi, praef(ecto) praet(orio) II Italiae et Illyrici, consuli designato. — dedicata kaL Febr. d{omino) n(ostro) Pl{avio) Valentiniano Aug(usto) III et Eutropio conss. (387). C. L L. VI 1778. 6) Fragmentum simile in foro Romano repertum. C. I. L. VI 1779*. 7) Romae in Esquiliis. Coeliae Concordiae, virgini Vestali maximae, Fabia Paulina o{larissima) f(emina) statuam faciendam conlocandamque curavit cum propter egregiam eius pudicitiam insignemque circa cultum divinum sanctitatem, tum quod haec prior eius viro VMo Agorio Praetextato v{iro) c(larissimo), omnia singulari dignoque etiam ab huiusmodi ^irginibus et sacerdotibus coli, statuam conlocarat. C. I. L. VI 2145. 8) Romae in campo. Fabiae Aconiae Paulinae c(larissimae) f(eminae), filiae Aconi[i] Gatullini v(iri) c(larissimt) ex praef(ecto) et consule ord{inario) , uxori Vetti Praetextati L LXXXVI CHRONOLOGIA SYMMACHX^ATA. v{tn) c{larissmi) praef{ecU) et consulis designatij sacratae apud Eletisinam deo laccho Cereri et Corae, sacratae apud Laemam deo Libero et Cereri et Corae, sacratae apud Aeginam deabuSy tauroboliata^j Isiacae, Hierophantriae deae Hecatae^ graecosacraneae deae Cereris. C. I. L. VI 1780. 9) Bomae in Esquiliis duae fistulae aquariae repertae sant, in quarum altera bis legitur Vet[tius) Praetextat{us], in altera hinc Fi , , . . aulina . . . , illinc IIIIXXXX Fi Pau- linae. eodem loco prodiit lapis cum epigrammate, cuius pauca tantum verba super- sunt; sed alteri eius margini inscriptum erat: Veltii Agorii. C. I. L. VI 1781. Vettius Agorius Praetextatus ^^^) ex familia urbana nobilissima^s^) ortus est. pa- trem eius C. Vettium Cossinium Rufinum praefectum urbis a. 315 consulem a. 323 fuisse crediderim cum propter nomen Vettium, quod in summis eius temporis magi- stratibus alioquin non inveni, tum quia corrector Tusciae atque Vmbriae et proconsul Achaiae fuit ^^^) , Praetextatus autem iisdem administrationibus functus est et sacer- dotia quoque duo, pontificatus Solis et auguratus, utrique communia sunt. vetus enim Romanorum mos erat, ut in sacerdotum collegiis patribns filii succederent, et ut in iisdem provinciis, quibus illi cum laude praefuerant, filii honorum cursum auspicaren- tur, pietatis esse videbatur ^^^) . natus est aliquantum ante a. 330, nam a. 344 iam uxorem duxit ^^^) Aconiam Fabiam Paulinam ^^^) , filiam Aconii Catullini Philomatii prae- fecti urbis a. 342 — 344, consulis a. 349»»»), nec suboles matrimonio defuit^^^j, iutej. doctos illos antiquitatis studiosos, qui cum artam coniunctionem inter religionem litteras- que Romanas perspicerent, utrasque eodem ardore ab interitu vindicabant, vel primum 385] Nomine integro appelUtnr in titulis 3 — 5. 7. 9 , AgoTiw PTt%^fSm6tos ^f^oc d-^idrcaxa p.uoT^pta xaTd ^opi6v IxTeXetv, iicfrpe^j^ev dpY0UVT0« tou ^6{A0U icpdTTeodat Tcdvca xaTd tA ii dp^fjc TcdTpta. 402) God. Theod. IX 38, 3. 403) Praefectus urbi praescribitur legibus his: d. 18 Aug. 367 Cod. Theod. YIU 14, 1. d. 27 Aug. 367 God. Theod. Yin 14, 1. d. 8 Oct. 367 God. Theod. XIY 4, 4. haec lex coniungenda est cum cod. Theod. IX 40, 10, quae eundem diem et lonum sed consules praecedentes perperam subscriptos habet. LXXXVm CHRONOLOGIA SYMMACHr^NA. a. 369^0^). adminiBtrationem eins snmmis landibus ornat Ammianns Marcellinns XXVn 9, 8 : haec intei* Praetextatus praefecturam urbis svblimius curans per tntegri" tatis multiplices (ictus et probitatiSj quibus ab adulescentiae rudimentis inclaruit, adepttis estj id quod raro contingit, ut cum timeretur, amorem non perderet civium minus fiiynari solitum erga iudices formidatos. cuius auctoritate imtisque veritatis suffragiis tumultu lenitOy quem christianorum iurgia concitaruntj pulsoque Vrsino alta quies parta proposito civium Romanorum aptissima et adulescebat gloria praeclari rectoris plura et utilia dis- ponentis^^^). namque et maeniana sustulit omnia fabiicari Romae priscis quoque vetita legibus et discrevit ab aedibus sacris privatorum parietes iisdem inverecunde conexos ponderaque per regiones instituit universas, cum aviditati multorum ex libidine trutinas conponentium occurri nequiret, in examinandis vero litibus ante alios id impetravitj quod laudando Bmtum Tullius refert, ut cum nihil ad gratiam faceretj omnia tamen grata viderentur esse^ quae factitabat. Praefectnra igitnr deposita ea anctoritate in senatn eaqne gratia apnd Angnstos yigebat, nt si qna res difficilior impetranda erat, plernmqne in legationibns ordinis ad comitatnm missis locnm principem obtinebat^^^j. praeterea statnae ei et in provinciis (Inscr. 2] et in nrbe erectae snnt^^^j, qni honor saecnlo qnarto mnlto maior rariorqne erat qnam ante Diocletiani imperinm. sed nihilo minns per annos quindecim privatns remansit, nsqne dnm gentilium partes Gratiani morte novas in anla vires nactae snnt. tnm enim Symmacho praefecto urbi creato Praetextatns praefectnram praetorio per Italiam accepit; qnos magistratns iniemnt inter dies 19 lan. et 21 Mai. a. 384. y. adn. 210. panlo post etiam mains signnm fayoris Augnsti accepit, consnlatnm in annnm 385, sed ante qnam fasces sumeret, mortnns est^^^). qna re cognitsL recusavit populus soUemnes theatri voluptates memoriamque eius inlusti^em multa adclamatione testatus gra- viter egit cum livore fortunae, quod sibi inclytorum principum beneficia sustuHsset^^^) , senatns antem statnam ei ab imperatoribns impetrayit^'^) fortasse eandem, cnins reli- qniae nnper in foro Bomano repertae sunt (Inscr. 6), aliamqne yirgines Yestales snmmo sacromm defensori posnemnt^^^]. d. 18 Nov. 367 Cod. Theod. VI 35, 7. d. 30 Un. 368 Cod. Theod. XIII 3, 8. d. 12 lun. 368 Reflcrip- tnm codids yaticani apud Baroniam ann. eccl. ly p. 221. d. 20 Sept. 368 Cod. Tbeod. I 6, 6. 404) Cod. Theod. Xiy 8, 2. 405) Eandem rem spectant constitutiones codiois yaticani a Baronio ann. ecol. ly p. 221 editae. 406) Inscr. 4 Ugato amplissimi ordinis septies et ad impetrandum rebua arduia temper oppoaito. cf. Inscr. 3. Amm. XXyjlI 1, 24 de saevitia Maximini yicarii urbis locutus pergit: et ne tot malis dissimulatis pa:iUatimque serpentibus aeervi creseerent aerumnarumj nobititatis decreto legati mittuntur Praetextatua ex urhi praefeeto et ex vicario Venu$tu$ et ex eontulari Minervius oraturi, ne delietia supplieia aint grandiora neve u- nator quitquam inusitato et inlicito more tormentis exponeretur, 407) 24, 1 statuas etiam reeepistis iisdem paene populi adclamationibus, qiUbus amiseratis. 408) De praefeotura Praetextati ▼. prteter locos in adn. 210 laudatos Cod. lust. I 54, 5 dat. d. 9 Sept. t. 384; de morte eius ▼. adn. 219 et Symm. rel. 10 — 12. 24; Hieron. contra lohann. Hieros. 8; epist. 23, 2—3; 39, 3. 409) 288, 25; cf. 289, 15. 18; 299, 14; Hieron. ep. 23, 3 ad euius interitum urbs universa eommota est. 410) Symm. relat. 12. 411) 54, 17; Inscr. 7. I 44—55 AD PRAETEXTATVM. LXXXIX. 44. 52 altera epistala orationem pro Trygetio habitam d. 9 lan. a. 376 ad Prae- textatnm mittit, altera litteris de oratione acc^pta scriptis respondet. v. p. VI. 45. 47. 48. 53 cmn Praetextatns anno 384 exennte diem obierit, postea scriptae esse non possnnt. 46 tabellarii mnnere fungitnr Titianus Symmachi frater, qni a. 380 exennte mor- tuns est; sed certius quoque temporis indicium ex ultimis epistulae verbis petendum esse videtur: rides? et libet. ut rideaSj afuisti. plura desino ^ ne qui strictim meliora detexui, amaris videar inmorari, Praetextatus igitur, si in urbe fuisset, tam gravia incommoda aut perpessus esset aut saltem vidisset et audisset, ut omnem ridendi volun- tatem perderet; quod, cum tota fere historia urbis Romae illo saeculo in rei annona- riae ubertate et penuria versetur, ad famem aliquam retulerim. fuerunt, ut ex Am- brosii de offic. ministr. lU 7 discimus, brevi intervallo duae, quarum posterior, quae in annum 383 incidit, propter Titiani commemorationem hoc loco intellegi nequit. de prioris tempore non constat nisi ex eo, quod ab Ammiano Marcellino enarrata non est; qui cum res in Occidente gestas usque ad a. 375 persecutus sit, spatio annorum 376 et 380 includitnr, si quidem verba Symmachi, quae modo exscripsimus, ad illam urbis calamitatem referamus. praefectum autem, qui famis tempore urbi praefuit^ Magnum cognominatum fuisse, indicat Ambrosius^^^j, et in praefectorum serie reperi- tur hieme 379/80 Arborius, Ausonii ex sorore nepos, qui cum ovo}ia xopiov a matris avunculo Aemilio Magno Arborio duxerit (v. p. LXXVI), reliqua quoque nomina eius facile gessisse potest; quod si factum esse sumamus, scripta erit epistula vcre a. 380, cum Titianus vicarius Africae factus (v. p. CVI) per Praetextati Baianum**^) in pro- vinciam profecturus erat. 47. 48 V. ad ep. 45. 49 quaeris ut civis ad bonum commune genit^is^ quid super rebus anxiis vero pro- ximum nuntietur. certis indicibus secunda cognovimus; dehinc multi silentii suspicio sollicitis rumoribus tocum fecit. sed mihi opinionum talium^ quae sine auctore prodeunt, nulla curatio est. secunda illa, quae certis indicibus Romae cognita erant, ad Seba- stiaui victoriam de Gothis reportatam^*^) retulerim, rumores sollicitos ad cladem Hadrianopolitanam paulo post (d. 9 Aug. a. 378) secutam. 50 Symmachi pater 25, 18 commemoratur, qui anno 376 exeunte mortuus est. 51 statueramus in externis adhuc morari; sed tabantis patriae nuntius destinata mutavit, cum mihi in communibus malis decolor videretur securitas mea. — non potest bene defrui otio, qui stiis absentibus timet. cum anno 383 fames in urbe grassabatur, Symmachus e Campania Romam reversus est. cf. ad ep. n 4. eidem tempori con- venit, quod dicit, aiis deesse Romanos genus esse ambiendi; nam anno praecedente Gratianus aram Victoriae everterat et sumptus publicos sacris detraxerat. v. p, LIII. 52 V. ad ep. 44. 412) De off. ministr. III 7, 48 hic Magnun vere probalus^ qui vere potuit imperatori dicere (lemonslrans provineiae totius populos: ^ kos tibi omne$ reaervavi! hi vivunt benefirio lui ttenatus! ho» tua curin morti ah»- tuUtl' cf. Ilermae v. XVIII p. 296. 413) 24, 7. 20. 414) Amm. XXXI II, 4; rf. 12, 1 Sehaxtianw mbinde Acribenn facta dictis erag^erahat. Q. AvBiiLiTs Stmmacuvm. q^ XC CHRONOLOGIA SYMMACfllAiU. 53 V. ad ep. 45. 54 paulo post Celsini TitiaDi mort^m scripta est, qni anno 380 exeunte diem obiit. V. p. CVI. 55 tibi pro nostra amicitia salis gratulor, cuius labor saluti publicae commodabit. haec gratnlatio ad Praetextati praefectnram praetorio referenda est, qnam initio a. 384 accepit. nam ne de praefectnra nrbana (a. 367) cogitemns, Symmachi aetas obstat, qni in hac epistula non nt invenis cnm homine seniore snmmis iam honoribns fnncto loqnitnr, sed nt vir cnm viro amico. I 56-61 AD PROBVM. Nnllns nmqnam vir partinm civilinm sub imperatoribns Romanis tot et tam din- tinos magistratns gessit, nnllns tanta potentia nsns est, qnam Sex. Petronins Probns, id qnod Marcellino teste vel praecipne nobilitati generis debebat. mnltae enim fami- liae ingentes enm nt dominnm snnm colebant, et nt necessitudine snmmi iudicis in liti- bus adinvarentnr, omni, qna in anla valebant, gratia ad praefectnras ei snffragaban- tnr^i^). de Probo igitnr actnris a familia eins principinm snmendum est, qnare stemma composnimns rationesque edemus, quibus cognationes in eo propositae nitnntur. I C. I. L. Vin 1437 Thibnrsid Bure. Sex, Cocceio Anicio Fausto Faulino proco[nsuli) provinciae Afr[ic]ae res publica [co]loniae (nomen erasnm) Augustae, propter litteramm formam nomenque coloniae (Yalerianae Gallienae Angnstae?) erasum hnnc lapidem Gallieni temporibns tribuit Wilmanns. Panlinnm patrem seqnentium fuisse, ex nomi- nibns veri simile redditnr, praecipne ex praenomine nepotis. Nicomachnm lulianum, qnem socerum eius fuisse produnt nomina filii Nicomachns, nepotis lulianns, novimns ex titnlis dnobns, altero Drepani, altero Blaundi in Phrygia reperto: [F. 'Ao(vvi]ov N8tx6[xaxo[v] 'looXiavov, XajxTcpoTaTov oiraTov, av&oiraTov 'Ao(ac SixawoTaTov , 'Ao(vvio; 'Afj.(avTo<; 4ir(Tpoiro<; tov SeoiroTYj^v]. Borghesi, opera V p. 447. BXaovSitDV MaxeSovmv 7] ^ooXi^ xal o S^fioc Tov aYVOTaTov F. 'Ao(v(iov) 'looXiavov, tov xpaTioTov oov F. 'Aoiv((oo) npoTe(fioo KooaSpaToo oiraTixoo, tov h iraotv eoepYiTTjv xal xt^ottjV t^? TroXeox; * iiri|i8X7)oa- (jiivoo Ao[p(7)X(oo)] rXoxcDVo? p Too N(iroo. C. I. G. 5498 4^«). n C. I. L. VI 315 Romae. Deo Herculi inv(icto) M, Iun[ius) Caesonius Nicomachus Aniciits Faustus Paulinus c[larissimus) v[ir) p[raefectus) u[rbt) d[ono) d^edit)^^'^), Anicius 415) Amm. XXYII 11, 1 ptr haee tempora Vuleatio Rufino abioluto vlta, dum administrarat, ad regen- dam praefeeturam praetoriamim ah urbe Probw aecitua , claritudine generia et potentia et opum amplitudine cognitua orhi Romano^ per quem univerBum paene patrimoma sparsa possedit^ iu$te an aecus non itidieioli est nostri, — atgue ut natantium genus elemenio suo expulsum haut tam diu spirat in terris, ita iUe marcebat abs- que prMfeeturis, quas ob iurgia familiarum ingerUium eapessere eogebatuTj numquam innocentium per cupiditates inmensas, utque multa perpetrarent inpune, dominum suum mergentium in rem publieam, XXX 5, 4 rum ut prosapiae suae elaritudo monebat, Aason. ep. XVI 2, 19 seruiti praesulem. p. XCIX titul. 4 nobiliiatis cul- mini. 7 dives opum elarusque genus, 416) ytrumqae titulam ad eandem hominem pertinere, perspexit commanicavitqae mecam Kaibel. 417) Laterl eiasdem lapidia inscriptnm fuisae: d. d. XII kal, Oetob, Crispo et Constantino Caess. 11 cons, y neque anctoritate satls flrma nititar et propter temporla rationem admitti non potest. Borghesi , op. VIII p. 688. I 56—61 AD PROBVM. XCI o o Bg. »2 a A o o BS £§ '^ B •< S gs •— 9 O § • 3.0 §1 i • O CK B l •♦ o S 9 H H-«» o B o S 8» d P n o O 5" s e 9 O >i < « H 2. ? <1 0 • o «B ►dsr > &»4i 0 o o C- 0* o 0 toni nio c SL CB 1? 0» *^ o* s 8» 0 OB H <1 HH {► B , 5S Q « 5, o 3.2 QB • « Ok *• 1? 00 5. p. CO C K Ol XCn CHEONOLOGIA SYMMACHlA^4. Faustus appellatur a Ghronogr. a. 354 et de Kossi, Inscr. christ. urb. Rom. 24. de consulatibus eius, quorum prior su^ectus erat, alter ordinarius a. 298 gestus est, v. de Rossi I. I. praefectus urbi fuit a. 299; Chronogr. a. 354. III C. I. L. Vni 7040 Cirtae. M, Cocceio Anicio Fausto Flaviano, patricio, consu- larij omnium virtutum dignitates patricii et consularis monstrant, Flavianum ante Diocletiani tempora non vixisse ; pater eius ex nomine agnoscitur. Borghesi, op. Vm p. 586. IV C. I. L. VI 1680 in via Latina. Sex, Anicio Paulino procons{ult) Africaej bis cn[n)s(uli), praef(ecto) urb(i), cf. VI 1651. 1681. consulatum alterum ordinarium gessit a. 325, praefecturam urbi inde a d. 12 Apr. a. 331 usque ad d. 7 Apr. a. 333; Chronogr. a. 354. V De SergiO; qui a. 350 simul cum Nigriniano consul erat, praeter nomen nihil notum est, sed cum titulus C. I. L. VI 498 hanc anni indicationem gerat: Fl(avio) Anicio et Nigriniano cons(ulibus), ad Aniciorum familiam eum pertinuisse constat. ita- que alterius ex Aniciis, qui soli initio saeculi quarti floruerunt, filinm eum fuisse credo. VI Anicii luliani nomina duo reperiuntur C. I. L. VI 1686 Petronio Probiano et Anicio luliano coss. C. I. L. VI 1682; Chronogr. a. 354; Symm. 3, 24. Amnius dicitur apud Symmachum**^). proconsul Africae erat inter a. 293 et 304, nam ad eum data est constitutio Diocletiani et Maximiani Caesarumque; CoII. leg. Mos. et Rom. XV 3. cf. C. I. L. VI 1682 legato Kartaginis sub procons(ule) Africe Anicio luliano palre suo, lulianus igitur, qui a. 316 praeses provinciae Tarraconensis legi Cod. Theod. II 6, 1 praescribitur , ab Anicio diversus est, siquidem post proconsulatum nemo umquam praesidatum gessit. consul erat a. 322, praefectus urbi inde a d. 13 Nov. a. 326 usque ad d. 7 Sept. a. 329; Chronogr. a. 354. nonnulli scriptorum re- centiorum avum eum matemum luliani Augusti faciunt, quod si verum esset, Sym- macbus pater, cum in epigrammate 3, 24 laudes eius celebraret, nepotem imperato- rem certe non praeteriisset. VII C. I. L. VI 1682 Romae. Honorii, Ammio Manio Caesonio Nicomacho Anicio Paulino v(iro) c(larissimo) ^ cons(uli) ordinario, pref(ecto) urbi iud(ici) sacrar(um) cogni- t(ionum) , [pr]oconsuli prov(inciae) Asiae et Ilellesponti vice sacra iudicanti, legcUo Kar- taginis sub procons(ule) Africe Anicio luliano patre suo, cuius providentia adque [u]tilitas et integritas rei publicae corporis cor[{]ariorum insulas ad pristinum statum suum secundum leges princtpum priorum imp(eratorum) Val(erit) Septimi Severi et M. Aur(elii) Antonini Aug(ustorum) restaurari adque adornari pervigilantia sua providit^ in mira memoria adque in omnia iustitia sica corpus coriariorum patrono digno statuerunt, 1683 in foro Traiano. Amnii iun(ioris), Anicio Paulino iun(iort) c(larissimo) v(fro), pro- co(n)s(uli) Asiae et Hellesponti, consuli ordinario^ praef(ecto) urbi vice sacra iudicanti, ob meritum nobilitatis eloquii iustitiae atq(ue) censurae, quibus privatim ac publice clarus est, petitu populi R(omani) testimonio senatus iudicio d(ominorum) nlostrorum) triumphar- toris Aug(usti) Caesarumq(ue) florentium, statimm secundam auro superfusam locari sumptu * publico placuit, 1652 Romae. Anicius Amnius Paulinus v(ir) c(larissimus) praefectus 418) 3, 25 cuitM opes aut nobUitas atU tanta pottstas, cedenti eui non praeluxerit Amnius unu8? I 56—61 AD PROBVM. XCUI urbi reparavU. 1141 Romae in basi statuae equestris Constaiitiiii. D(omim) n(ostro) Constantino maximo pio felici ac triumphalori semper Augusto ob amplificatam toto orbe rem publicam factis consultisq(ue) s(enatus) p(opulus)q(ue) R(omanus) dedicante Anicio Paulino iuniore v(iro) c(larissimo) cons(ule) ord(inario) praef(ecto) urbi, consul erat a. 334, praefectus urbi eodem anno inde a d. 27 Apr. usque ad d. 30 Dec. Vni Anicius Anchenius Bassus. 1) Orelli 105 Praeneste. Bassi. Anicio Auchenio Basso v(iro) c(larissimo) , procons(uli) Camp(aniae), provisori eiusdem provinciae^ restitu- tori generis Aniciorum^ ob merita eius inlustria ordo populusque civilatis Praenestinae pon{endam) cens(uit). cf. C. I. L. IX 1568. 1569; X 5651; VI 1791; C. I. G. 2597. 2) C. I. L. X 6656. Antii. Florente imperio d(ominorum) A(u)g(ustorum)q(ue) n(ostrorum) Gra\t\iani Valentiniani et Theodosi principum maximorum^ thermarum speciem ruinae deformitat[e] sordentem et periculosis ponderibus inminentem, quae la[v]antem poptdum metu soUicitudinis deterrebat^ exclusa totius [c]arie vetustatis ad firmam stabili- tate[m] usumque tectorum Anicius Auchenius Bassus v(ir) c(larissimus) proconsule Cam- paniae vice sacra iudicans [re]paravi in meliorem civitatis effigiem. 3) C. I. L. VI 1679 in foro Traiano. Auchenii. Anicio Auchenio Basso v(iro) c(larissimo) y quaestori candidato, uno eodemque tempore praetori tutelari, proconsuli Campaniaey praefecto urbi, trini magistratus insignia facundiae et natalium speciosa luce virtutis omanti, qui claritatem generis paternis avitisque fastorum paginis celebratam inimitabilium in rem publicam meritor(um) prae propriae laudis industria reddidit auc- iiorem prosapiae, lumini aeque diserto ac nobilij provisione efficacia vigore eloquentia egregia moderatione praestanti, in ipso flore iuvenilis aetatis frugem matura^ auctori- tatis 4) Borghesi, opera VIII p. 200 Ostiae. Anidus Auchenius Bassus v(ir) c(larissi- mus) et Turrenia Honorata c(larissima) f(emina) eius cum filiis deo sanctisque devoti. (monogramma Christi). Laudem gentis Aniciae restitutae viri duo fere aequales sibi vindicant, Sex. Petro- nius Probus et Anicius Auchenius Bassus^^^). de altero enim scribit Ausonius epist. XVI 2, 31 : qui vincit aevi iniuriam, stirpis novator AmniaCy paribusque comit infulis Aniciorum stemmata^^^), alter in titulis honorariis quattuor, quorum unum supra repe- tiyimus (1), restitutor generis Aniciorum dicitur, ita ut haec appellatio paene in cog- nomen soUemne abiisse videatur. quae aliam interpretationem vix admittunt, quam stirpe gentis virili circa saeculum medium extincta ex feminis Aniciis Bassum et Pro- 419) Oiorgi et Oarracd, BuU. deW Inst. 1859 p. 42. 68. 420) Oens Anicia cum Amnia et Auclienia sanguinem miscuerat omnesque tres ita in unam coierant, ut saeculo quarto semper aut coniunctae nominentur, aut idem homo modo uni modo alteri aut tertiae ad- scribatur. ita lulianus flliusque eius Paulinus Amnii Anicii appellantur, Bassi gentUicfa Anicius Auchenius gesserunt, Proba Amnios Pincios Anicios decorasse dicitur (G. I. L. YI 1754), Probus flliique #lus ad omnes tres gentes referuntur. C. I. L. YI 1753 Anicianae domu$ culmini. Claud. de cons. 01. et Prob. 8 scia genm Auehenium nee ie latuere potentes Amniadae. cf. 21. Hieron. ep. 130, 3. August. epist. 150. Prudent. contr. Symm. I 548 iamque ruit — ad apostolieos Euandria cwia fontes, Amniadum suboles et pignera clara Proborum; fertur enim ante alios generosua Aniciue urbis inlustrasse caput, Aschbach {Die Anieier und die rdmiache Dichtenn Ptoba, Sitsungsber. der phil. hUt. Cl. d, kais. Akad. d. Wissensch. LXJV 1870 p, 369) et Reinesius (Syntagma inscriptionum antiquarum, Lipsiae et Francofurti 1682 p. 66) plus tenebrarum quam lucis rei offuderunt. XCIV CHRONOLOGU SYMMAC^Mka. bnm progenitos esse^^^). qnod si recte perspeximns , Bassus noster primns familiae snae erit, qni nomen Anicinm gesserit; cnm antem cognomen ex genere paterno acce- pisse pntandns sit^^^) patremqne eins consnlem fnisse titnlns 3 dicat, Anninm Bassnm^^^) cos. a. 331 adfinitatem illam inter Bassos Aniciosqne iniisse, paene certnm est. in nxore Olybrii (v. XII tit. 5) gentilicia Anicinm et Tyrreninm coninncta inyenimns; procreata igitnr erat ex Anicio Basso et Tyrrenia Honorata, qnos maritos inscriptio 4 nominat. tertinm antem filiae nomen Inliana avnm Bassi matemnm non Panlinnm sed Inliannm fuisse indicat. Honores Bassns tarde capessivit, nam cum neptis eins Anicia Faltonia Proba iam circa a. 381 filinm natn maximnm enixa sit, post a. 335 natus esse non potest; pro- consnlatum autem Campaniae inter annos 379 et 382 gessit^^^), in praefectnra nrbis Symmachi prodecessor fuit oommemoratnrqne d. 22 Nov. a. 382 ^^s), Anicius Anchenins Bassns^^®) consul a. 408 non ipsQ, sed filius eius erat, nam inscriptio 3, qnam post mortem eius positam esse, tempus perfectum in hac propositione : claritcUem generis reddidit axActiorem prosapiae indicare videtur, nnllam consnlatns mentionem facit. Ad hnnc, teste titulo 4 christianum, verba Pmdentii contr. Symm. I 558 refe- renda snnt: non Paulinorumj non Bassorum dubitavit prompta fides dare se Christo. IX Petronii Probiani nomen integmm servatnm est apnd Symmachum 3, 31 ; 0. I. L. VI 1686; Chronogr. ad a. 329; Cod. Theod. IX 42, 1; XI 30, 5. 6. patrem Probum consulem a. 310 nomen prodit, quod in nepote repetitum invenimns; nxorem eius Demetriadem fnisse, Hieron. ep. 130, 3 indicare yidetur, nbi de Olybrio consnle a. 395 dicit: qui Demetriadis proaviae nobilitatem insigniorem reddidit Demetriadis filiae perpetua castitate, filium' et nepotem eius nominat titulus Sexti Petronii Probi Veronensis C. I. L. V 3344, qui his verbis finitur: nepoti Probiani, filio Probini v(iro- t^ rum) c[larissimorum) praef(ectorum) urbis et cons(ulum). proconsnl Africae commemora^ tnr a kal. April. a. 314 nsque ad d. 13 Ang. a. 316 ^^^). magistratu aliquo, qni fortasse praefectnra praetorio erat, d. 27 Febr. a. 321 fungebatur, qno die lex Cod. 421) Cf. Auson. eplst XYI 2, 27 generi hio aupentea aureo aatorque prolia aureae, 31 qui vincU aevi iniuriam. 422) Beomont, Qe$chichU der Stadt Bom 1 p. 689. 423) De nominibns eins v. de Rossi, inscr. christ. nrb. Rom. p. 38. 424) Theodosius, qui titulo 2 prtescrlbitur, a. 379 imperium accepit. ex verbis tftoli 3 quaestori uno eodemque tempore praetori tutdarif proeoruuli CamparUae, praefeeto urhi^ trini magistratm inaignia fa- eundiae et naJtaJtium apecioea luce viftutis omanii Garrucci (BuUeit. deW Inst. 1859 p. 91) perperam con-» dusit, Bassum omnes magistratus simul gessisse; quod si factum esset, in reliquis titulls, qui proconsula- tum commemorant, praefectura non omitteretur. et cum bonores quattuor nominentur, id quod est: trini magiitratus, aliam Interpretationem non admittit, quam duos pro uno numeratos esse, eos yidelicet qui uno eodemque tempore gesti sunt, praetura et quaestura. errat in eo quoque Garrucci, quod verba in ipao flore iuvenilia -aetatia ad enuntiatum nunc deperditum pertinentia honorum tempus indicare putat, quos Bassum si non in senectute, attamen in annis maturioribui adeptum esse, aetas neptis Probae monstrat. 425) 294, 30; 297, 9sqq.; 300, 16; 307, 29; Ood. Theod. I 6, 8. 426) Gentilicium Anicium reperitur de Rossi, inscr. christ. urb. Rom. 583. 586. 587, Auchenium C. I. L. IX 1364. 427) Kal. Apr. a. 314. Cod. Theod. IX 42, 1 cum adnot. Gothofr. -+- Cod. lust. VI 1 , 3. eldem anno ea quoque constitutio adsignanda esse videtur, quam descripsit August. epist. 88, 4 sa contr. Crescon. 3, 81 = brevic. coUat. d. 3. d. 25 Aug. a, 315 Cod. Theod. XI 30, 3. d. 13 Aug. a. 316 Cod. Theod. XI 30, 5 + 6. I 5e-61 AD PBOBVM. XCV Theod. IX 42, 1 inscripta Petronio Probiano sine dignitate, data est. eoniul a. 322. praefectns nrbi inde a d. 8 Oct. a. 329 usque ad d. 12 Apr. a. 331 ; Chronogr. a. 354 et C. I. L. y 3344. — litteramm studiis ipse deditus erat totamque familiam initiayit. siqnidem filia eius Proba epos de bello Constantii cum Magnentio et oentonem Vergi- lianum de laudibus Christi composuit (y. XI) , et nepos carmina avi patrisque suaque in unum corpus collecta Theodosio dedicavit ^^^) . X Petronii Probini nomen gentilioium legitur C. I. L. IX 10. testibus Chrono- grapho a. 354 et titulo Veronensi consul fuit a. 341, praefectus urbi inde a d. 5 lul. a. 345 usque ad d. 25 Dec. a. 346. avus consulum a. 395 commemoratur a Claud. de cons. Olybr. et Prob. 29. aut filiam eum aut sororem Anicii Paulini duxisse, docet praeter ea, quae sub VIII exposui, Auson. ep. XVI 2, 83, ubi de Probi filio natn maximo, quem non ex Anicia Faltonia Proba, sed ex uxore altera suscepit, haec scribit: mixto resurgens sanguine Probianoque atque Anicio, XI Clodii Celsini Adelphii nomen integrum reperitur in inscriptione Beneventana C. I. L. IX 1576. Adelfi. — Clodio Celsino insigni et c(larissimo) v{iro), praestanti beni- volentia auctoritate iustitia^ corr(ectori) regionum duarum memorabili et praeteritorum iudicum exempla virtutibus omnibus supergresso^ ordo splendidissimus Beneventane civitatis patrono dignissimo, Clodius Adelphius nuncupatur a Chronographo a. 354 et C. I. L. VI 1712 Romae. Clodius Adelfius v(ir) c(larissimus) , ex praefectis urbis, uxori tncon- parabili et sibi fecit. uxorem et filioB eius nominat subscriptio centonis Vergiliani de laudibus Christi, quam e codice Mutinensi descripsit Montfaucon, diar. ital. p. 36: Probttj uxor Adelphij mater Olibrii et Aliepii^ cum Constantini (immo Constantii) impera- toris bellum adversus Magnentium conscripsisset, conscripsit et hunc librum. cf. inscrip- tionem codicis Palatini 1753 saec. IX — X apud Reifferscheid, die romischen Bibliotheken, Ber. der kais. Akad. 4867 p. 552: incipiunt indicula centonis Probae, inlustris Romanae; Aniciorum mater (immo proavia) de Maronis, qui et Virgiliij Mantuani vatis libris prae- dicta Proba uxor Adelphii ex praefecto urbis hunc centon(em) religiosa mente amore Christi spiritu ferventi prudenter enucliate defloravit. Isid. Hisp. orig. I 39 (38) , 26. Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de fabrica mundi et evangeliis plenissime expressit. — in aliquot centonis codicibus haec dedicatio carmini praescripta legitur: Romulidum ductor, clari lux altera solis , Eoa qui regna tenes moderamine iusto, spes orbis fratrisque decus , dignare Maronem mutatum in melius divino agnoscere sensu, scribendum famulo quem iusseras, — hunc relegas servesque diu trada$que minori Arcadio, haec ille suo generi. 428) Optimis Cornelii Nepotis codicibus epigramma sublectum est, quod his versibus flnitur: ortuntur 8teriU$ fragili tectwa lihtUi: Theodoiio et doetia eartnina nada plaeent. ai rogat auetoremj pavlatim detege nottrum tune domino nomen: me seiat ease Prohum. eorpore in hoe manus eat genitoriB ctvique meaque: feliceay dominum quae emeruere, manusf haec ad Sex. Petronium Probum referenda esse, KiessUng perspexit; neque enim Theodosii temporibus alius eius nominis vir extabat, qui tam familiariter ad imperatorem scribere pos- set, et calligraphi opellam intellegendam esse, quae fuerat Lachmanni (opusc. II 188) opinio, vetant verba: doetit earmina nttda plaeent. de nomine Aemilio perperam ei a librariis tributo, v. Bergk, Philol. XII p. 580: Au8 der Subscription : £M(end&vi) PRORYS ist irrthiimUeh Aemilins Probus entstartden. 1 I XCVI CHRONOLOGIA SYMMACflUNA. ^ traditns igitar est liber Angosto, qui Bimnl cnm fratre orbem Romanum regens (fra' irisque decus) Orienti praeerat (Eoa qui regna tenes) et heredem imperii sperabat, cni nomen Arcadio fxitnmm esse poeta praesnmpsit. itaqne hi versns ad Arcadinm scripti snnt et eo qnidem tempore, qno filins eins Theodosins minor nondnm natns erat (a. 395 — 401). sed is, qni eos centoni praemisit, non Proba erat, sed librarins ali- qniS) cni imperator carmen describendnm tradiderat, nt vel sola yerba: scribendum famulo quem iusseras docent; cni argnmento accedit, qnod praefatio illa in nonnnllis codicibns optimae notae omittitnr ^^^) . ex his igitnr versibns de Probae aetate nihil conclndi potest. Probam Probini sororem fuisse, propter nominis similitudinem suspicatns sum. maritns eins corrector fnit Apuliae et Calabriae; C. I. L. I. 1. proconsnl; Isid. Hisp. de viris ill. 22 (18) Proba, uxor Adelphii proconsulis. praefectus urbi inde a d. 7 Inn. usque ad d. 18 Dec. a. 351 : Chronogr. a. 354. XII Q. Clodius Hermogenianns Olybrins. 1) C. I. L. VI 1713 Romae in Capitolio. Q. Clodio Hermogeniano Olybrio v(iro) c(larissimo) fratri admirandae pietatis Faltonius Probus Alypim v(ir) c(larissimus) . 2) C. I. L. X 6083 Formiis. Quinto Clodio Hermogeni[ano] v(iro) c(larissimo), cons(ulari) Cam[p(aniae)] ordo et popul[us] Formianus patrono praest[an]tissimo. 3) C. I. L. Vni 1860 Theveste in arcu triumphali. [Pro salut]e d(ominorum) n(ostrorum) Con[s]tanti ma[xP^mi vi[c]toris [semper Aug(usti) et luliani] nobilissimi ac floren[tissimi Ca^saris] Quintus Clodius Herm[og]en[ianus Olybrius v(ir) c[larissimus) proc]onsule p(rovinciae) A(fricae) v(ice) s(acra) c(ognoscens) patronu[s rei publicae] fron- fes duas a solo const[ruendas curavit, quae] infinitis ruderibus obplet[ae erant]. 4) C. I. L. VIII 5334 Calamae. [Inv]ictissimo princi[p]i n(ostro) Claudio Juli[an]o toto orbe tri[u]n^anti ampli(atori) [p(opuli)] Ro(mani) proconsu[latu] Clodi Hermo[gen]i[a]n[i 0]ly[b]ri 5) C. I. L. VI 1714 Romae in Esquiliis. Tyrraniae Aniciae lulianae c(larissimae) f(eminae) coniugi Q. Clodi Hermogeniani Olybri v(iri) c(larissimi) ^ consulans Campaniae, proconsulis Africae, praefecti urbis, praef(ecti) praet(orio) Illyrici^ praef(ecti) praet(orio) Orientis^ consulis ordinarii^ Fl(avius) Clodius Rufus v(ir) p(erfectissimus) patronae per- petuae. cf. C. I. L. VI 1657. De Olybrii genere v. XI. fratrem. eins Alypium praeter subscriptionem codicis Mutinensis nominat titulus 1 , uxorem Tyrreniam Aniciam lulianam , de qua v. VIII, titulns 5. Olybrium, consnlarem Tusciae, ad quem d. 5 Mai. a. 370 lex Cod. Theod. XII 1, 72 data est, nominis temporisque ratione adductus filium eius putaverim, sed ex uxore alia ignota susceptum; neque enim aetas Bassi patris lulianae admittit, ut eum iam a. 370 nepotem in magistratibns versatnm habnisse credamus. v. VIII. Anicinm Hermogenianum Olybrium nepotem Clodii Hermogeniani Olybrii fuisse non solnm nomen prodit, sed etiam Claudianns paene expressis verbis dicit, nbi avos con- snlnm anni 395 patemnm et matemnm hoc modo componit: de cons. 01. et Prob. 29 429) Baehr, GfJ^k. der riimisehen rJUeratur /K^ p, 7'J. I 56^1 AD PROBVM. XCVU veteris quis facta Probini nesciai aut nimias laudes ignoret Olybri?^^^] aocedit, quod mater eorum Anicia Faltonia Proba in titnlis p. CI propositis consnlis filia didtur bo-« menqne primum ab uxorO) secundum a fratre, tertium a matre Clodii Olybrii accepit. Tempora, quibus Olybrius honores gessit, ea re facile definiuntur, quia enumeratio eorum in titulo 5 ordine chronologico procedit. consularls igitur Campaniae fuisse videtur, cum lex Cod. Theod. 11 19, 4 + 20, 1, quae nomen eius sine dignitate praefert, data est, d. 19 Mai. a. 361 ; proconsulatum Africae iniit Constantio superstite (tit. 3) sed post d. 3 Aug. a. 361, quo die decessor eius Flavianus ultimum in magi- stratu commemoratur^^^) , Octaviano successori tradidit luliano solo imperium tenente (tit. 4) non multum post kal. lanuarias a. 363 ^^^). in praefectura urbis successit Praetextato inter dies 20 Sept. a. 368 et 28 lan. a. 369, locum dedit Ampelio inter d. 21 Aug. a. 370 et 1 lan. a. ill^^^). administrationem eius describit Ammianus hoc modo: Olybrii praefectura tranquilla nimis et lenis, qui numquam ab humaniiatis statu deiectus sollicitus erat et anxiuSj nequid usquam factum eius aspemm inveniretur aut diclum, calumniarum acerrimus insectator, fisci lucra^ unde poteraty circumcidenSj iustorum iniustorumque distinctor et arbiter plenus, in subiectis admodum temperatus, sed obnubilabat haec omnia vitium parum quidem nocens rei communiy sed in alio iudice maculosum, quod citeriorem vitam paene omnem vergentem in luxum per argumenta scae" nica amoresque peregerai nec vetitos nec incestos. De Olybrii praefecturis praetorianis nullum praeter titulum 5 testem habemus, sed ex ordine honorum sequitur, utramque inter praefecturam urbi et consulatum (a. 371 — 379) aut gestam aut saltem inchoatam esse. cum igitur IUyricum annis 368 — 375 a Probo, 377 — 380 ab Hesperio administratum sit, Olybrio solus annus 376 relinqui- tur. Orientis autem praefecturam circa autumnnm a. 378 accepisse videtur, quo tem- pore Gratianum in expeditionem Gothicam comitabatur *^^) . consul in annnm 379 iam 430) Cf. Hieron. ep. 130, 3 qni de genere Olybrii consnlis a. 395 loqnens dicit: seiliett nunc mihi Prohomm et Olybriorum clara repetenda stmt nomina et irUustre Anieii sanguinii genu$, in quo aut nuUus aut raru$ etl, qui non meruerit eonsulatum, Pmdent. in Symm. I 554 Olyhriaei generisque «I nonUnis heres adiectus fastit, 431) Cod. Theod. XI 36, 14. lex Cod. Theod. YIII 5, 7 inscripta: Imp, Constantiut A. Olyhrio pro- eontuU Africae, snbaoripta : dat. IIJ non, Aug. AntioeUae Ckmttaniio A. VII et Conttantio 0. co$s, (a. 354) neque cnm titnlis Olybrii Africanis condliari potest neque propter locnm onm die non oongmentem fldem meretur. si antem cum Qothofredo ad consulatom Constantii tertium et Constantis secundum (342) referatur, ad nostrum certe Olybrium data non est, sed fortasse ad alinm ignotum. 432) Amm. XXIH 1, 4. 433) DU Reihe der Stadtprafeeten hei Ammianui MareeUinui, Herm. XYIII p. 300. 303. praefecturae testes sunt C. I. L. YI 1714. 1657; Amm. XXVni 4, 1 ; 1, 8. 32. in legibus commemoratur : d. 28 lan. 369 Cod. Theod. XIY 8, 2; d. 23 Febr. 369 Cod. Theod. lY 18, 1 ; d. 14 Mart. 369 Cod. Theod. XI 39, 6; d. 5 Mai. 369 Cod. lust. UI 12, 4; d. 19 lun. 369 Cod. Theod. XI 31, 4; d. 8 lul. 369 Cod. Theod. IX 35, 1; d. 2 Dec. 369 Cod. Theod. XIII 5, 13; d. 19 lan. 370 Cod. Theod. YI 4, 17; d. 10 aut 12 Mart. 370 Cod. Theod. XIII 3, 9 -f- XIV 9, 1 -f- Cod. lust. U 6, 7; d. 19 Mart. 370 Cod. Theod. XI 31, 3; d. 30 Mart. aut 3 aut 11 Apr. 370 Cod. Theod. IX 40, 9 -f XIV 3, 9 -f 5, 1 ; d. 2 Apr. 370 Cod. Theod. I 31, 2; d. 6 lun. 370 Cod. Theod. IX 38, 4; d. 7 lul. 370 Cod, Theod. XIV 3, 10; d. 15 Aug. 370 Cod. Theod. XI 31, 5; d. 18 Aug. 370 Cod. Theod. XI 36, 19; d. 21 Aug. 370 Cod. Tbeod. U 10, 5. Bubscriptio falsa propter locum cum die non convenientem Cod. Theod. XIV 3, 13; Olybrius perperam pro Orflto positus est Cod. Theod. II 19, 4; XIII 5, 9. 434) Auson. grat. act. 12, 55. interrogatuf, quem priorem deeemerea conaulemj nee dubitandum esse dixisti tu, et qui tecum honi mnl, duhitare non poterant, sed tamm ad hoe dictum erexerant aiUmos^ qui libenter eUi^istimum virum coltegam meum (i. e. Olybrium), quem praesentem hahehat oceasiOy praelatum ere- Q. Atkklzts Stmmaohvs. n XCVni CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. ante designatus erat honoremque ant Constantinopoli aut certe in Oriente iniit. mor- tuus est post a. 384, sed ante a. 395^^5]. Xni De genere Faltonii Probi Alypii, ad quem Symmachi epistulae Vn 66 — 71 et Ambrosii epist. 89 scriptae sunt, y. XI et XII; nomen eius praeter titulum sub *XII 1 relatum docet C. I. L. VI 1185 Romae in Colosseo. Domino nostro Pl[avio) Theodosio Augusto Paltonius Probus Alupius v{ir) c{larissimus) praef{ectus) urb{i). de praetura filii eius Probi loquitur Olympiodorus*^^). — ex Symmachi epist. VII 66 discimus, Alypium munere aliquo functum esse, in quo praesidem Mauretaniae Caesa- riensis imperio suo subiectum haberet^^^). cum praefectus praetorio numquam fuisse yideatur, de nullo alio magistratu cogitari potest quam de yicaria per Africam prae- fectura. cui coniecturae opitulatur lex Cod. Theod. I 15, 9 data kal. lun. Treyiris, accepta non. lul. a. 378, cui Alypii nomen sine dignitate praescriptum est; nam argu- mentum eius yicario optime conyenit et tempus dierum triginta septem inter legem datam et acceptam dioecesin a Galliis satis remotam indicat. praefectus urbi Caeionio Euflo Albino successit inter dies 24 Febr. et d. 14 lul. a. 391438). XIV Clodius Hermogenianus Caesarius nominatur C. I. L. VI 499 Romae in Vaticano. Matri Deum magnae Idaee summae, parenti Hermae et Attidi menotyranno in- victo Clodius Hermogenianus Caesarius v{ir) c{larissimus)j procons{ul) Africae^ praefec{tus) urbis Romaej XV vir s{acris) f{aciundis), taurobotio criobotioque perfecto XJIII kal. Aug.^ diis animae suae mentisque custodibus aram dicavit. d{omino) n{ostro) Gratiano Aug{usto) ter et . , Aequitio conss. (a. 374). hunc eundem esse, qui a scriptoribus et in legibus codicum Theod. et lust. Claudius nuncupatur, probavi Hermae yol. XVIII p. 298. Claudium ad Olybrii cognationem pertinuisse, docet nominum similitudo, sed subscriptio codicis Mutinensis (y. XI), quae duos tantum filios Probae tribuit, obstare yidetur, quo- minus fratres eos germanos putemus. — proconsulatum Africae gessitannis 368 — '670^^^), in praefectura urbis commemoratur diebus 21 Mai. et 19 lulii a. 374 ^^^), cum autem ultimus praefectus sit, de quo Ammianus Marcellinus loquatur, administrationem eius usque ad mortem Valentiniani d. 17 Noy. a. 375 extensam esse suspicor^**). prae- didiisent. — ilieo aubdidisti: ^quid de duohua consulibw designatis quaeritis, quis ordo $it nuneupationis? anne atiu$ quam quem praefeetura eonatituit?^ haec designatio celebrata est aestate a. 378 Sirmii (▼. adn. 369); ibi tum ergo Olybrias com Oratiano erat. cnm autem yerba ultima nullam aliam sententiam praebere possint, quam praefectum praetorio in actu positum , id qnod Ansonius tum erat, priyato quamyis praefecturis iam functo in consnlatus nuncupatione praeferendum esse, Olybrius tum administrationem Orientis nondnm accepisse potest. honor igitnr in eum coUatns esse videtur, postquam Gratianus Thracias, i. e. Orien- tis praefecturam, ingressus est, autumno a. 378. v. Gothofred. in Cod. Theod. ed. Ritter I p. CIII. 435) Symmachus in relatione 28 de eo ut de vivo loquitur, Claud. de cons. 01. et Prob. 30 ut de mortuo. 436) Ap. Phot. cod. 80 p. 63 A. 37. xa\ 5ti IIp^^oc 6 itau *AXu7r(ou TcX^aa? t?)v olxelav icpaiToupov xttTd t6v xatp6v T^c 'Imdwou TupawlSoc ^cGEexa xevrrjvdlpta XP^^^^ dv/jXoaaev. lectio codicis Veneti 'OXuii- ic(ou pro ^AXuitbu , quam libri recentiores corrigunt, inde nata esse videtur, quod in eodem Olympiodori fragmento multus ante sermo de Olympio Stilichonis inimico fuerat. 437) Agris meis, quos in Caesariensi Mauretania possidemus — nihil reliqui faeit officii praesidalia improbitaa. $aepe ad rectorem provinciae delata querimonia parvi habita e$t per ignaviam iudieafUi$. ergo quoniam remedia minora non pro$unty ad maiora eonfugimu$. fera$ opem, quae$o te etc. 438) Cod. Theod. XVI 10, 10; XIV 2, 2. 439) V. adn. 153 et Cod. lust. XI 75, 2. 440) Cod. Theod. XI 36, 22; C. I. L. VI 499. 441) Amm. XXIX 6, 17; XXVII 3, 2. cf. Herm. XVIII p. 290. I 56--6I AD PROBVM. XCIX fectus egii admodum quiete nullam seditionem super querella iusta perpessus et instaura^ vit vetera plurima; inter quae porticum excitavit ingentem lavacro Agrippae contiguum Eventus Boni cognominatam ea re, quod huius numinis prope visitur templum, XV Sex. Petronins Probus et Anicia Faltonia Proba. 1) Exaginm ahenenm scriptum habens ab nna parte: Petroni Probi v{iri) c{laris- simt) et Anicie Probe c(larissimae) f{eminae), ab altera: Aniciis Olybi (sic) et Probini v(irorum) c[larissimorum) , C. I. L. V 1083*. 2) Laribns in Africa Petronio P[ro]bo v{iro) c{larissimo) pro[consule] e vi[g]entibus decoratu publices insigni conspectu C. L L. VIII ItSS. positns est circa a. 358. 3) Athenis. EJxovt yahLeliQ oe IlpoPov tov oicapj^ov 'A&ii^vau; AvToXto^ [oifjaev 'EXXa8o<; av&oiraTo?. C. I. Att. ni 1 , 639 = Kaibel, Epigr. Graec. 902. positus esse videtur in prima Probi praefectnra inter a. 368 et 375. 4) Romae in monte Pincio. Nobilitatis culmini, litterarum et eloquentiae lumini, auctaritatis exemplo, provisionum ac dispositionum magistro, humanitatis auctori, modera- tionis patrono, devotionis antistiti, Petronio Probo v{iro) c(/orissimo), proconsuli Africae, praefecto praetorio per lUyricum Italiam et Africam, consuli ordinariOj ob insignia erga se remediorum genera Veneti adque Histri peculiares eitis patrono pra>estantissimo, dedi- cata VI idus Aug. d{ominis) n{ostris) Valente VI et Valentiniano II Aug{ustis) cons{ulAus). C. L L. VI 1751. anno 378. 5) Veronae. Petronio Probo v{iro) c{larissimo)y totius admirationis viro, procons{uli) Africae, praef{ecto) praetorio Illyrici, praef{ecto) praet{orio) Galliar{um) {iterum), prae- f{ecto) praet{orio) Italiae atqtie Africae {tertium) [error lapicidae; scribe: praef{ecto) praetorio Illyrici ItcUiae atque Africae, praef{ecto) praet{orio) Galliar{um) {iterum), prae- f{ecto) praet{orio) Iltyrici Italiae atque Africa^ {tertium)], cons{uli) ordinario, civi eximiae bonitatiSj disertissimo atque omnibus rebus eruditissimo pcUronOy nepoti Probiani , filio Probini v{iramm) c{larissimorum) praef{ectorum) urbis et cons{ulum). C. I. L. V 3344. positns esse yidetnr in tertia Probi praefectnra a. 383 ant 384. 6) Gortyne in Creta insula. IleTptovtov npo^ov tov XajxirpoTaTov a[ico] oiraT[(i)]v xal airo 4topx«>v irpaiTwpftov y, SoYjiaTt t^(; Xajiirpa^ FopTovftov pooX^? OSxoopivto^ Aoo(&eo<; AoxXyj- TtioSoTo? b XajxicpoTaTo? oiraTtxo? avioTT^oev. C. L 6. 11 2593. Asclepiodotus inde ab anno 382 consnlari iure Cretam regebat (v. p. LXXXIIT) ; titulus igitur vix post a. 384 positus esse potest. 7) Romae ad S. Petri in mansoleo Probi. Ex[uv]iis resolutus in aetheris aequore tutum curris iter cunctis integer a vitiis, nomine quod resonas imitatus moribus aeque, lordane ablutus nunc Probus es melior. 5 dives opum clarusque genus praecelsus honore fascibus inlustris consute dignus avo, bis gemina populos praefectus sede gubernans , has mundi phaieras, hos procerum titulos n* C CHRONOLOGU SYMMACHIANA. transcendis senior donatus mtmere Christi: 10 hic est vents honos, hasc tua nobilitas. laetabare prius mensae regalis honore, principis alloquio, regis amicitia: nunc propior Christo sanctorum sede potitus luce nova frueris , lux tibi Christus adest, 15 0 numquam deflende tuisl cum vita maneret corporis atque artus spiritus hos regeret, primus eras nullique patrum virtute secundus: nunc renovatus habes perpetuam requiem candida fuscatus ntUla velamina culpa 20 et novus insuetis incola liminibus, his solare tuos, quamquam solacia maesta gratia non quaerat, gratia, Christe, tua. vivit in a^etema paradisi sede beatus, qui nova decedens muneris aelherii 25 vestimenta tulit, quo demigrante Belial cessit et ingemuit, hic nihil esse suum, hunc tu, Christe, choris iungas caelestibus oro, te canat et placidum iugiter aspiciat, eque tuo semper dilectus pendeat ore, 30 auxilium suboli coniugioque fer[en]s. C. I. L. VI 1756 poaitus ante a. 395. 8] Bomae in eodem mansoleo. Sublimes quisquis tumuli miraberis arces , dices: quantus erat, qui Probus hic situs est! consulibus proavis socerisque et consule maior, quod geminas consul reddidit ipse domos. 5 praefectus quarto totum dilectus per orbem, sed fama emensus, quidquid in orbe hominum est. aeternos heu, Roma, tibi qui posceret annos, cur non vota tui vixit ad usque boni! nam cum sex denos mensis suspenderet annos, 10 dilectae gremio raptus in aethra Probae. sed periisse Probum meritis pro talibus absit credas , Roma , tuum : vivit et astra tenet , virtutis fidei pietatis honoris amicus , parcus opum nulli, largus et ipse sui, 15 solamen tanti coniux tamen optima luctus hoc Proba sortita est, iungat ut wma pares , felix, heu nimium felix, dum vita maneret digno iuncta viro, digna simul tumulo. C. I. L. VI 1756 titulns praecedenti adiectns, postquam Olybrius et Probinus Probi filii consnles facti snnt a. 395. nam v. 3 consule maior, quod geminas consul reddidit ipse domos vitio quidem aut lapicidae ant Maphaei Vegii, qui solus hunc titnlum vidit, inqninatus esse videtnr neque facile sanari potest, sed geminae domns, qnae cnm con- sulatu coniunctae nominantur, vix ad aKam rem referri possnnt, quam ad geminnm familiae honorem, quem filiomm consnlatn acceperat. 1 5^-61 AD PROBVM. CI 9) Romae. Sexto Petronio Proboy Anicianae domus culmini^ proconsuli Africae, praefecto praetorio quater Italiae Illyrici Africae Galliarum, consuli ordinario, consulum patri^ Anicius Hermogenianus Olybrius v[ir] c[larissimus) ^ consul ordinarius, et Anicia luliana c[larissima) f[emina) eius, devotissimi filii dedicarunt. C. I. L. VI 1753. 10) Romae. inBcriptio simillima nisi qnod pro Olybrio et luliana positi snnt Anicius Probinm v[ir) c[larissimus) , consul ordinarius, et Anicius Probus v[ir) c[larissi- mus)^ quaestor candidatus ^ filii, munus singulari religioni debitum dedicarunt. C. I. L. VI 1752. 11) Romae. Aniciae Faltoniae Probae, fidei nobilitatis antiquaCf omamento Anicianae familiae, servandae ac docendae castitatis exemplo, consulum proli^ consulum matri, Ani" cius Hermogenianus Olybrms v[ir) c[larissimus) y consul ordinarius^ et Anicia luliana c{larissima) f[emina) eiuSj devotissimi filii dedicarunt. C. I. L. VI 1755. 12) Romae, titnlns simillimns sed panlo brevior. C. I. L. VI 1756. 13) Romae. Aniciae Paltoniae Probae, Amnios Pincios Aniciosque decorantiy consulis uccori, consulis filiae^ consulum matri, Anicius Probinus v[ir) c[larissimus) , consul ordina- riuSj et Anicius Probus v[ir) c{larissimus), quaestor candidatus, filii devincti matemis meritis dedicarunt. titnlo post adiectnm est: Consimiles fratrum trabeis gestamina honorum tertia, quae derant, addidimus titulis. dilectae Probus haec persolvo munera matri restituens statuis praemia, quae dederat, C. L L. VI 1754. Probi patrem avnmqne indicat titulns 5, nxorem tit. 1. 8. 11 — 13; Cland. de cons. 01. et Prob. 192, filios tit. 1.9—13; Cland. 1. 1. 31; ffieron. epist. 130, 7. ex his Olybrinm natn maximnm fnisse, ex eo seqnitnr, qnod nbicnmqne consnlatns, qnem simnl cnm fratre gessit, commemoratnr , semper nomen eins primo loco collocatnm legitnr. fasces a. 395 accepit, pneritiam nondum egressns (r. adn. 170) ; natus igitnr erat circa a. 381 et Proba quoque mater,, id quod ex aetate avi eius (y. VIII) per- spicitnr, ante a. 380 nnbilis esse vix potuit. itaque filius ille, qnem Probns iam ante consnlatnm sunm (a. 371) snstnlerat ^^^) , ex alia nxore procreatns est; quem, cum praeterea nnsqnam eins mentio fiat et in electione consnlnm anni 395, quae non honori pneromm sed patris eomm mortni delata filios natn maximos potissimnm respicere debnit, praeteritns sit, iam ante designationem eomm obiisse snspicor. accedit, quod Fnria, Decimii ffilariani ffilarii filia^^^j, qnam Probi numm fnisse constat^^^), anno 394 , qno tempore reliqui eius filii nondum ad adnltam aetatem pervenerant , iam ri- dna erat^^^), et quod in titulo 8 v. 3 de Probi soceris nnmero plurali sermo est. Stemma Probi partem tantnm consnlum praefectommque recenset, qnornm neces- 442) De boc pnero loquitar Aason. ep. XYI 1, 4; 2, 28. 88. 98, qnae epistola ipso conBulatas anno scripta est. cf. v. 69 ut quem eurtUii proxima eoUegio nati dedit, hune rurtus Auguttui prior 8ui$ per- ennet fascUms, 443) V. quae ad ep. III 38 — 42 dictams som. 444) Hieron. epist. 123, 18 ad Furiam atque Salvinam, quarum altera Probi quondam eonaulis nurus, altera OitdofUSy qui Afrieam tenuit^ filia. 445) Hieron. epist. 54. CII CHRONOLOGIA SVMMACBM^a. sitndine nsos est. nam Nicomachos Flavianos et Symmachos qnoque Aniciornm domnm contigisse, docent nomina; inter Anicios enim Nicomachi (I, n, VII) et Flaviani (III) reperinntnr et inter Symmachos nnus saltem Anicius (v. p. LIII). praeterea Probi nnrus Furia a Furio Maecio Graccho et Decimio Hilariano Hilario praefectis altero urbi a. 376 — 377, altero praetorio a. 396 originem duxit, et Symmachi vinculum quod- dam iunxemnt inter Aniciorum familiam et Memmium Yitrasium Orfitum praefectum urbi bis Ambrosiumqne episcopum Mediolanensem, quem Probus ipse ad Liguriae ad- ministrationem promoverat ^^^) . itaque paene omnia senatus culmina aliqua necessitu- dine contingebat, neqne quisquam affinitates tam remotas parvi momenti aestimabit, , qui consideraverit , quantam vim nobilitas omnium saeculorum huiusmodi coninnctioni- bus tribuere soleat. Probus natns est circa a. 334; siqnidem sexaginta eum annos paene explesse, dicit inscriptio eius sepulcralis ^^^) . honores spretis dignitatibus minoribus a proconsu- latu Africae auspicatus est, quem accepit post d. 19 lan. a. 356^^^), deposuit inter d. 23 lun. et 27 Oct. a. 358^^^). quo gesto annos decem quievit, donec praefectnram prae- torio semel adeptus usque ad mortem raro tantum deposuit ^^^) . successit Yulcatio -Rufino praefecto Italiae Illyrici et Africae inter d. 25 lan. et 12 Mart. a. 368 ^^^), remansit- que in magistratu, id quod raro contigit, annos continuos octo, et quia ab Augustis remotus Sirmii plemmque residebat ^^^) , potestate paene imperatoria fraebatur ^^^) . Valentiniani favorem eo retinebat, quod tributa summa cum severitate exigens reditus largos ex provinciis sibi creditis in comitatum mittebat^^^), quae autem ipse lucra captabat ^^^) , imperatori ignota mansemnt. itaque a. 371 ad consulatum evectus est, qui honor Yalentiniani tempore plemmque Augustis ipsis summisque bellomm ducibus reservatus, in hominem partium civilium rarissime conferebatur, at in Probo eo maior 446) Panlin. vit. Ambr. 8. cf. ad epist. III 30—37. 447) TiU 8 y. 9 nam eum aex denos menaiB stupmderet anno$, diltetae gremio raptu$ in aetkra Probae, 448) Hoc die Procliaiiiis proconsnl praescribitur legi God. Theod. IV 12, 4. 449) Ipse praescribitar legi Cod. Tlieod. XI 36, 13, saccessor eius FiaYianns legibus God. Theod. VIII 5, 10 et XI 36, 14. 450) Giaadian. de cons. 01. et Prob. 55 nonf mihi centeni$ pateant $i vocibu$ ora — , acta Probi nar- rare queam^ quot in ordhte gente$ rexerit^ ad $unmii quotien$ fa$tigia iuri$ venerU^ Italiae late cum frena teneret Ulyrico$que $inu$ et quo$ arat Afriea eampo$. cf. adnot. 415. 451) God. Theod. VIII 6, 1 com adn. Gothofr. ; X 24, 1. leges paene qainqoaginta ad eam datae sunt, quaa quaeras licet in indice corporis legum ed. Haenel p. 127. in tanta copia mirandum non est, quod nonnullae dies et consules falsos subscriptos habent, sed de tempore, quo primam praefecturam accepit, nihilominus dubitari non potest, cnm et Ammiano Marcellino (XXX 5, 4 ad a. 375 praefectwrdm praetorio tunc primitu$ nanehu) et inscriptionibus testibus locupletissimis utamur. id certe constat, omnes leges, qui Augustos consules subscHptos habent, non ad annum 365, sed aut ad 368 aut ad 370 ant ad 373 refe- rendas esse. Krueger, Veher die Zeitbe$timmung der Con$titutionen au$ den Jahren 364 — 373 j Gommenta- tiones Mommsenianae p. 75. cf. Amm. XXVII 11, 1 ; XXVIII 1, 31; Paulin. yit. Ambros. 5; Hieron. ep. 123, 18; Auson. ep. XVI 2, 18. 452) Amm. XXIX 6, 9; Auson. epist. XVI 2, 1. Cod. Theod. VII 4, 16; 23, 1; VIII 5, 28; 15, 5; XIII 3, 7; XV 1, 18, ubi semper pro datum Sirmio scribendum est acceptum Sirmio, nam neuter Augustus illis annis Sirmii erat. 453) Auson. ep. XVI 2, 16 qui $olu$ excepti$ tribu$ eri$ (Valentiniano Valente Oratiano) erorum pri- mu$ e$t prattorioque maximu$, cf. Amm. XXVII 11, 2 potuit, quoad vixit, ingentia, 454) Amm. XXX 5, 5. 455) Amm. XXVII 11, 1 cognitu$ orbi Romano, per quem univer$um paene patrimorua $par$a po$$edit iu$te an $eeu$ non iudieioli e$t no$tri. I 56—61 AD PROBVM. CIII splendidiorqu^ visas est, qnia collegam iraperatorem habuit^^^) et in Gallias accitns nna cnm eo fasces snmpsit (v. adn. 49) . sed postquam Valentinianns ipse aestate a. 375 in Pannonias venit et ab legato quodam Epirota de praefecti saevitia edoctns est***^), maximnm in enm odinm concepit ^*^^) poenasqne fortasse exegisset, nisi morte snbita praeventns esset. in magistratn igitnr positns Valentiniani minoris primitiis Probns interfnit **®) , sed panlo post Olybrio locnm dedit (v. p. XCVII) et saltem nsqne ad d. 8 Ang. a. 378 privatns remansit. titnlns enim statnae eo die a provincialibns Venetis et Histris ei positae (4), primam tantnm praefectnram eins recenset. inter d. 3 Dec. a. 379*60) et d. 12 Mart. a. 380 ^*^*) demnm in Gallias accitns est, lit admini- strationem earnm snsciperet *®2) ^ quae tamen brevi tempore finita esse videtnr ^«^) . tertinm praefectns praetorio creatns est aestate a. 383 in locnm aut Flaviani ant Hypatii, qni imperio coUegiali Italiae cnm Africa et Illyrico praefnerant*^*), enmque honorem Theodosio anctore accepit, nt in Valentiniannm pnernm tntelam qnandam exerceret *^^) . snmmam hanc potentiam cito amisit oitoqne resnmpsit, nam mense Febmario a. 385 et fortasse iam antea privatns erat*^®), cum antem Maximns in Ita- 456) AiiBon. ep. XVI 2, 21 nam consul aelemum elutt collega Augusti coniulU^ eolumen curulU £o- mulae primum in seeundis fascibus; nam primu$ e eunetis erit consul secundut principi. 69 ut quem eurulis proxima eoUegio nati dedit^ hunc rursus Augustui prior iuii perennet foicihui, is conBul hoDoratior videba- tar, quem fasti primQm nominarent (Auson. grat. act. 12 sqq.) , sed qui simnl cam Angnsto processit, pri- mns inter privatos erat, qnamvis in collegio secundus. cf. Amm. XXIII 1, 1 e( videhatur novum adiunctum tise Auguito privatumj quod poit Dioeletianum et Ariitobulum (a. 285) nuUui meminerat geitum. saeculo quarto ante Gratianum et Probum consules unum tantum huiusmodi coniunctionis exemplum reperitur, lulia- nus et Sallustius a. 363. nam Gratianus et Valentinianus minor, quo tempore cum Dagalaifo (366) et Vic- tore (369) fasces sumpserunt, nondum Augusti erant. 457) Amm. XXX 5, 8. 458) Amm. XXX 5, 4 ioUim tamen incitato petehat odio Prohum numquam^ ex quo eum viderat^ mi- Tuxri detinens vel miteiceni. 459) Rafln. hist. eccl. II 15 quem (i. e. Valentinianum minorem) tamen necessitas eorum^ qui tam- quam vaeuum imperii locum conabantur invaderej eonpulit etiam ahsente fratre purpuram indui, Proho tunc praefeeto fideliter rem regente, 460) Hoc die Siburius praefectus GaUiarum erat God. Theod. XI 31, 7 cum adn. Gothofr. 461) God. Theod. VI 28, 2. commemoratur praeterea d. 28 Mai. a. 380 God. Theod. VI 35, 10. 462) Inscr. 5 praefectus praetorio Qalliarum iterum, Cod. lust. VII 38, 1 ad Ptohum pp. OalUarum sine die. cf. Inscr. 9. 10. 463) Claud. de cons. 01. et Prob. 55 nony mihi centenii pateant «t vocihui ora muUifidusque ruat oen- tum per peetora Phoehus, acta Prohi narrare queam, quot in ordine gentts rexerit^ ad summi quotiens fastigia iuris venerit, Italiae late eum frena teneret lUyrieosque sinus et quos arat Africa campos. praefecturam igi- toT Galliarum ne verbo quidem tangit poeta, quod certe fecisset, si tempore et rebus gestis memorabilis fQisset. 464) Flavianus magistratum deposuit post d. 10 Mai. a. 383 (v. quae ad eplstulas libri secundi dic- tuTUB sum), Hypatius post d. 28 Mai. a. 383 Cod. Theod. II 19, 5. 465) Socrat. V 11 Mdi$(p.oc i% Ttbv itepl tAc BpeTTavv^a? fi.epu)V ir.viiavri v^ 'P(ofj.a(cuv «ipx^ "^-^^ xdjj.- vovTi rpaTiavcJ) elc t^v xaTd 'AXajj.avva)v ir6Xejj.ov dTriTl^eTai. dv ht t^ 'iTaXC^ xo(i.t^ vlou vjf/dsovroi OuaXevTiviavou t9)v twv TtpaYpidTCDV ei/e ei antike Elfenbeintafeln p. 66: d(omino) n(o8tro) Honorio temp(er) Aug(uito) Probus famulus v(ir) e(larissimus) cons(ul) ord(inarius). in nomine (ChristC) vineas semper. 486) Tit. 10. 13; de Rossi, inscr. chHst. 560. 487) De Rossi 1. 1. 554. 557. 488) De Rossi 1. 1. 559. 489) D. 29 Febr. a. 412 Cod. Theod. VIII 4, 24. d. 13 Apr. a. 412 Cod. Inst. XI 62, 11. d. 10 lan. a. 414 Cod. Theod. VII 8, 11. d. 11 lun. a. 414 Cod. lust. VIII 16, 8 + XI 48, 15 -f- 59, 13. Q. AVBXLITS STMMAOinrS. Q CVI CHRONOLOGIA SYMMACHMNA. 57 de occnpatioDibns Probi sermo est, qna re idem tempns indicatur, quod in epistnla snperiore. certius antem indicinm praebent verba: dii modo optata fortunent, salutem rei publicae in solido locent! magna enim rei pnblicae infortnnia, qnae nos qnidem novimus, in Probi praefecturas tria incidunt, fames annornm 380 et 383 tyrannisqne Maximi. 58 scripta, cum Probns secnndam praefectnram accepit, quod inter mensem De- cembrem a. 379 et Martium a. 380 factnm est. 59 sed quod ais, me potius, qui sim vacuus publicae rei, istiusmodi vigiliam debere sortiri, aequum esse dissentio, v. ad ep. 56. 60. 61 V. ad epist. 56. I 62-74 AD CELSINVM TITIANVM. Celsinus Titianus Symmachi frater*^®) sectam familiae secntns utrnmque pontifi- catum Solis et Vestae gessit*^*). suffragio Flavii Afranii Syagrii praefecti praetorio, qni a. 380 potestatem acceperat ^^^) ^ vicarins Africae factus est*^^), qna in administra- tione positns legi Cod. Theod. XIV 3, 17 datae d. 12 lul. a. 380 praescribitur. sed constitutio Cod. Theod. XU 1, 84, quae d. 15 Febr. a. 381 Earthagine proposita est neque igitur post mensem Decembrem a. 380 data esse potest, iam snccessorem eius Camenium nominat, ita nt magistratnm eins brevissimum fuisse appareat. cuins rei cansa inde agnoscitur, qnod Symmachns ad Syagrii consnlatnm evocatns mortem fra- tris recentem excusat*^^). fuemnt videlicet consules Syagrii duo annis 381 et 382, et ambigebatnr, ad quemnam eomm oratoris nostri epistnlae scriptae essent; nnnc autem propter celerem illam vicariomm mntationem dnbitari neqnit, qnin TitianuB iam autnmno aut hieme a. 380 in magistratn obierit et consulattis a. 381 intellegen- dns sit. ergo epistulae, quae fratris nomen praeferunt, omnes ante nltimos a. 380 menses datae snnt, maiorqne pars earum in ipsnm vicariatus tempns incidit. qnod certum est de 64. 66. 68. 69, utpote quae Africae mentionem faciant^^^), probabile de 65, nbi Symmachus fratrem trans mare morari innuit^^^). sed commendaticiae 490) Epistalae ad eam in codice Parisino sTLbscribantur : expUeit ad Titianum germanum mum; prae- terea 23, 25 et 76, 32 germanuB Symmachi dicitur; nam ex fratris appellatione , qna in inaoriptionibaa epi- stolarum nuncapatur, nihil condudi potest, cum qaiviB cognatus aat adflnis eo tempore frater dictus sit. 491) Symm. p. 30, 29 arcarium pontiQcalem commendans, fratrem obtestatar, at utriutque iaeerdoiii antitiitem se esse recordetur. 492) V. qnae ad ep. I 94 — 107 dictaraa sam. 493) 76, 32 germani mei viearia poiettate gaudeo , tamquam mihi decua honorit accetterit, — eiim quo inluttrem virum Syagrium fidet eerta ett operam bonae frugit adnitum, 494) I 101; III 21; IX 113. 495) In ep. 66 GelaBius commendatur, qui imperialit domut euram reeepit; qaod ad rationalem rei pri- ▼atae fandorum domus divinae per Africam (Not. Dign. Occ. XII 16) refero, nam in nulla alia provincia munns, quod expressis verbis ad domum imperialem referatur, reperire potui. in reliquis eplstulis aat orbes aat provinciae dioeceseos Africanae expressis verbis commemorantur , ut 64 Caesarea Mauretaniae, 68 Vaga, 69 Numldia. 496) Quid hiemt facitt, quae ierra et mari morahitur eommeatut? \ I 62—74 AD CELSINVM TITIANVM. CVII qnoqne 67. 70 — 74 Bcriptae Bniit, cnm Titianns administratione aliqna fangeretur, nihil- que impedit, qnominns eas ad enndem annnm referamns. duae tantnm epistnlae ante yieariam praefectnram collocandae snnt, 62, qnae de Titiano in Italia non procnl a fratre agente loqnitnr, et 63, qna Satyms, Ambrosii frater, mortnns hieme a. 374/5 commendatnr. cf. adn. 158. I 75-88 AD HESPERIVM. Hesperins, Decimi Magni Ansonii Aeonii filins secnndns^^^) — nam natn maximns patris nomine nnncnpatns in prima pueritia mortnns est^^^] — sub Valentiniano Angusto priratns latuit^^^]; sed postqnam patris discipulns imperinm Occidentis solus adeptus est, statim Africam proconsulari imperio regendam accepit ^^^^) . snccessit enim Con- stantio inter d. 7 Sept. a. 375 et 10 Mart. a. 376 (y. adn. 153), qnod tempns cnm morte Valentiniani (d. 17 Nov. a. 375] fere congmit. iam inter d. 8 Inl. a. 376 ^o^) et 21 lan. a. 377^^2) ^x Africa rerocatns est, nt praefectnram praetorio Italiae snsci- peret*^). anno 378 exennte ant 379 inennte patrem coUegam accepit, qnocnm non solum Italiam sed Occidentem integmm nna administraret , Ansonioqne in vitam pri- yatam reverso Oallias quidem Sibnrio regendas tradidit, sed provincias Italicas cnm niyricis et Africanis nsque ad d. 14 Mart. a. 380 retinnit^*). — ex tribns filiis eins mimmns Pastor pner mortnus est^^^), nnns e maioribns is Hesperins fnisse videtnr, qnem Symmachns (296, 20] a. 385 yimm inlnstrem et comitem commemorat. ipse sub Maximi tyrannide (a. 383 — 388) simnl cum patre Treyiris erat*®*), sed postea nnlla eins memoria apnd scriptores antiqnos reperitnr. 75. 77 Hesperins in magistratn aliqno erat, cum hae ad eum epistulae scriptae snnt. cursnm antem honomm incepit a. 376, finiyit a. 380. 76. 80 — 82. 84. 86—88 amicitiam cnm Hesperio Symmachns non iniisse yidetur. 497) 11, 18; cf. p. LXXV et Scbenkl, Aasoniuft p. Xiy. 498) Anson. parent. 12. 499) Qaod GarolnB Sohenkl in editione Ausonii (praef. p. Xiy) Hesperinm a. 375 vioariam Macedoniae l^isse tradit, errore faotam est. nam testimoniam Paalini Pellaei, qao boIo innititar, non ad Hesperiam sed «d Thalasaium referri debet. ▼. p. LXXyill. 500) Aoson. epiced. in patr. 45; Amm. XXyill 6, 28. 501) Cod. Theod. I 32, 2, proconsal Afticae sine die praescribitor God. last. XI 66, 3. 502) Cod. Theod. I 15, 8. cf. adn. 354. 503) Africam proconsalarem praefectarae eias partem faisse, ex lege Cod. Theod. yui 5, 34 perBpicitar. 504) ▼. p. LXXX. praescribitar legibas datis d. 21 lan. a. 377 Cod. Theod. I 15, 8. d. 27 Febr. a. 377 Cod. Theod. yill 5, 34. d. 22 Apr. a. 378 Cod. Theod. Xyi 5, 4 cam adn. Gothofredi. d. 2 lal. a. 379 Cod. Theod. \U 18, 2 + XIII 1, 11. d. 21 lul. a. 379 Cod. Theod. Xm 5, 15. d. 31 lal. a. 379 Cod. Theod. yill 18, 6 + Cod. last. yi 32, 4. d. 3 Aag. a. 379 Cod. Theod. Xyi 5, 5. d. 6 Dec. a. 379 God. Theod. yi 30, 4. d. 14 Mart. a. 380 God. Theod. X 20, 10. de succeBSore eiuB Syagrio v. p. CXI. 505) Auson. parent. 13. 506) Auson. epiat. 2, CVIII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. antequam a. 369 in Gallias proficisceretur. itaque omnes ad illum epistulas post hunc annum scriptas esse existimo. v. p. LXXIX. 77 V. ad epist. 75. 78 ad orationem pro Trygetio habitam d. 9 lan. a. 376 pertinet. v. p. VI. 79 Hesperius praefectus praetorio a. 377 — 380. 80—82 V. ad epist. 76. 83 scripta paulo post mortem Celsini Titiani anno 380 exeunte. v. p. CVI. 84 V. ad epist. 76. 85 gravem Symmachi morbum commemorat, quod a. 378 indicare videtur. v. 13, 6. 86—88 V. ad epist. 76. I 89-93 AD ANTONIVM. De Glaudii Antonii^^^^) familia nihil comperi, nisi quod fratrem Marium habuit, qui provinciam aliquam suburbanam gubemavit ^^^) . primus magistratus, quem ab ipso gestum esse scimus, magisterium scrinii alicuius erat, de quo more eo saeculo sollemni ad quaesturam sacri palatii processit *®») . de tempore honoris nisi ex Symmachi epi- stula I 89 non constat; quae cum de oratione principis ab Antonio scripta ea ratione iudicet, quae iuveni nullius auctoritatis parum conveniat, hominem aliquantam elo- quentiae gloriam iam consecutum prodit. incidit igitur in ultima Valentiniani tempora, nam ne ulterius procedamns, Antonii praefectura inde ab a. 376 gesta prohibet. quaestores autem, qui praeter illum in Valentiniani aula fuerunt, novimus hos : Viven- tium anno 365 aut 366 ad praefecturam urbi promotum^><^), Eupraxium, qui mense Augusto a. 367 ex magistro memoriae quaestor factus est^^>) magistratumque usque ad a. 370 et fortasse longius retinuit^^^), Ausonium circa Valentiniani mortem (a. 375) 507) Rossi, Inscr. cliriflt. urb. Rom. 312 Cl. Antonio et Fl, Syagrio conas. 318 Cl. Antonio et 508) Symm. I 90. Themistii testimoniam (^apior. p. 203d. Theod. XIII 3, 11. praeterea nomen eius praescribitnr constitationibua his: d. 17 Sept. «. 376 Cod. Theod. IX 35, 2. d. 6 lan. a. 377 Cod. Theod. I 15, 7. d. 28 Inl. a. 377 Cod. Theod. I 16, 13. d. 12 lan. a. 378 Cod. Theod. IX 20, 1 + XI 39, 7. vitioaae snnt Cod. last. II 7, 2 et Cod. Theod. IX 40, 12; nam altera data esse fertur d. 18 Aag. a. 378 Ravennae, altera d. 30 Noy. a. 378 Treviris, quibus temporibus Gratianas in lUyrico (Amm. XXXI 11, 6) vel etiam in Thraciis (Aason. grat. act. 18, 82) agebat neque Antonius potestatem retinebat; ut de eo taceam, quod Cod. Theod. IX 40, 12 de Campania iloquitur, quae ad praefectum praetorio Qalliarum nulla ratione pertinebat. 516) Cod. Theod. VIII 5, 35. 517) 36, 23 faeundktm tuam ewiae magii quam eaveae eonverUre, I 518) De Rossi, Inscript. christ. urb. Rom. 303 Fl. Syagrio ei Eucerio, cf. 304. 306. ^ 1. 1. 312 Cl, AntOfUo ei Fl. Syagrio conss. Memmlus Symmachus putasse videtur, eum Syagrium, ad quem pater scrip- serat, consulem cum Antonio fuisse ; nam quomodo in libro tertio epistulae ad Timasium et Promotum consules a. 389 iuxta coUocantur, ita in primo ad Antonium et Syagrium scriptae. sed opinlo hominis, qui huius consulatus tempore nondum natus erat, non magni momenti est. 519) Epist. I 7 Tonantiu» Ferreolus praefeetorius Afranii Syagrii eonsulie e filia nepo», YII 12 ad Ferreolum scripta: istet per avitaa tibi ttilu» noster eunUeSy pcUrieiat nihUo minus infulas enumeraturus ; non taeuisset tripliees praefeeturas et Syagrio tuo pro totiens mutatis praeeonibus praeeonia non negasset, 520) Titianus per Syagrium vicarius Africae factus est 77, 1 ; ab eodem sperat Alexander, ut sibi pro- vinciam praesidalem cum consulari aut correctoria permutare permittat (42, 12 Alexander vir omatissimus sor- titus provineiam praesidalem putat honori suo incrementa praestari, si tuo amore potiatur). liberum igitur de omnibus provindarum iudicibus arbitrium habuit, quod nisi praefectis praetorio non competebat. de Sldonio V. adnotationem praeoedentem. CX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. Celsinas Tiiianns panlo ante decesserat; qni cnm aestate a. 380 viearins Africae factns esset et iam ante mensem Febrnarinm a. 381 snccessorem accepisset) ita nt totns eins magistratns spatio pancomm mensinm inclnderetnr (v. p. CVI) , certe non more sollemni administrationem deposnit, sed in magistratn ipso mortnns est. qnod non mense lannario a. 381 sed snb finem anni 380 accidisse, ex eo intellegitur, qnod Symmachns ad consnlatnm kalendis lannariis inenndnm evocatns, dolore amissi fratris ntpote recenti excnsatnr. Syagrins igitnr, ad qnem orator noster scripsit, fasces sumpsit a. 381 et consnles annomm dnomm, quibns de qnaeritnr, hoc modo inter Occi- dentem et Orientem diyidnntnr: a. 381. In Occidente: In Oriente: Flavius Afranius Syagrins, praefectns Eucherins, patruns Theodosii Angnsti*^^), praetorio Italiae. proconsnl Africae a. 380. v. adn. 153. a. 382. Claudius Antonius, qni a. 375 — 378 prae- Flavius Syagrius, adfinis Theodosii An- fectns praetorio Galliamm fnerat. v. p. gusti, proconsnl Africae a. 379 ^^22), CIX. Flavins Afranius Syagrins Gallns fnisse videtur, nam conditorinm eius Sidonii tempore Lngduni ostendebatnr^^sj posteritasque per provincias Gallicanas florebat*^^). in militia nobilissima notariomm honorum cursnm anspicatns est^^^); sed cnm ad dncem Germaniae primae Aratorem missus, ut eum ad munitionem montis Piri accelerandam hortaretnr, ex strage militnm, quae mox secuta est, solus evasisset (a. 370), a Valen- tiniano cingnlo privatns est^^®). ab Ansonio amico, qni postea ei libmm carminum dedieavit ^^^) , snmmam potentiam in anla Gratiani post principis patris mortem (a. 375) nacto, revocatns esse videtnr, nam eodem anno, qno poeta ipse praefectus praetorio et consnl erat, filins eins Hesperins praefectus praetorio, Arborins ex sorore nepos primnm comes remm privatamm, mox praefectns nrbi (a. 379), Syagrins qnoqne magister officiornm reperitur ^^^j , et quoniam non statim honorem tam splendidnm ac- cepisse pntandns est, certe iam ante dignitate aliqna exomatus erat. et fortasseipsa Theodosii ad imperinm electio consiliis Syagrii debetur, quem cum affini eins aliqno cognationis vinculo cohaesisse, nomina utrique commnnia Flavins et Syagrius demon- 521) Zosim. V 2; Themist. ctrtt. XVI p. 203<<; cf. Yict. eplt. 48, 18. eius nomine Stilichonis fllius appellatQS est. 522) ▼. adn. 153 et 508. nomen eias praescriptum est legi propositae Karthagine d. 26 Aog. a. 379 God. Theod. I 15, 10. dignitas in libris codicis Theodosiani manuscriptis desideratur, sed oum locus tum argumentum proconsulem Africae demonstrant. quo tempore haec oonstitutio proposita dicitur, Flavius Afra- nius Syagrius magister offlciorum erat, ita ut de persona proconsulis nullum dubium admittatur. 523) Sid. ApoU. ep. V 17. 524) Sid. ApoU. I 7; V 5; VU 12. 525) Amm. XXVIII 2, 5 per Syagrium iune notarium poitea praefeetum et consulem. 526) Amm. XXVIII 2, 9. 527) Auson. III 42 pecU>ri$ ut no$tri »edem eoliSf aime Syagri, eommunemque hahiUu alt^r ego Ausonium^ »ie etiam nostro praefatut hahebere libro, differat ui rUhHQy »it tuu9 anne me%is, 528) D. 1 Oct. a. 379 Cod. Theod, VII 12, 2. I 94—107 AD SYAORIVM. CXI stntnt. inter d. 14 Mart. *^) et 18 lan. a. 380^30) Hesperio in praefectnra praetorio Italiae^^^) saecessit, qnem magistratam nsqae ad initinm anni 382 et fortasse nlterias retinnit. honore deposito privatas remansit saltem asqae ad a. 392, nam Ammianus Mareellinns, qni paalo post scripsit, de ana tantam praefectara eias loqaitar ^^^) . de reliqais daabas nisi ex Apollinare Sidonio^^^) non constat, qni solas qaoqae opera Syagrii poetica stataasqae ei erectas commemorat ^^^) . 94 Palladias professor artis rhetoricae in spem sui honoris (86, 30) in comitatam acdtas, commendaticias a Symmacho ad Syagriam et Eutropiam accepit, qai ana igi- tar in anla imperiali agebant magnis honoribas praediti. aestate a. 381 Palladias iam comes sacraram largitionnm erat^^^); vere a. 380 Syagrias imperatorem in Galliis reliqnit, at regimen Italiae sasciperet, neqae ante a. 378 ea potestate praeditns fuisse Tidetar, at commendato magnnm adiamentum praestare posset; a. 378 Eutropius otio privato fruebatur ^^) ; solus igitur relinquitur annus 379 , qao Syagrius magister offi- ciorum, Eutropius comes rerum privatarum erat. cf. ad epist. I 15. 95 Symmacho oratio principum, quam in senatu recitaret, de magna aliqua victoria missa est, quo tempore Syagrius in aula degebat ^^^) et amicas eius Oregorius quaestor sacri palatii erat *36) . is quaesturam non ante a. 378 accepit ^^^^) , Syagrius autem e comitatu discessit vere a. 380. orationem igitur illam ad eam de Gothis Alanisque et Hunnis yictoriam refero, quam nuntiatam esse d. 17 Nov. a. 379 fasti Idatiani tradunt ^^®) . 96 et 105 ad orationem pro Trygetio referendae sunt habitam d. 9 lan. a. 376. V. p. VI. 529) Cod. Theod. X 20, 10. 530) Cod. Theod. XI 30, 38. praescribitar legibns datis d. 15 lal. a. 380 God. Theod. YII 18, 4. d. 27 Febr. a. 381 Cod. Theod. Vlll 5, 36. d. 5 lul. a. 381 Cod. Theod. I 10, 1. d. 9 Oct. a. 381 Cod. Theod. YIII 7, 15. proposita d. 3 lan. a. 382 Cod. Theod. XII 1, 89, qna in lege traditur quidem dat. JJI non, lul.y sed indicatio anni poit eonsulatum nisi primis mensibns admitti non potest. v. De Rossi, Inscr. cbrist. nrb. Rom. p. XXVin. snbscriptionem antem de lege proposita, non de data accipiendam esse, docet locus Viminacinm, nbi tnnc nnllns imperator morabatur. proposita d. 9 Apr. a. 382 Cod. Theod. XII 1, 88. lecU Capnae d. 30 Ang. a. 382 Cod. Theod. XI 16, 14. ex nltimis tribus legibns de magistratu etiam tum a Syagrio gesto nihil concludere licet, nam propositae et lectae esse possunt, postquam is, ad qnem datae erant, iam privatus factus est. 531) Italiae eum praefuisse, docent leges propositae Romae Cod. Theod. VII 18, 4, Carthagine Cod. Theod. XU 1, 88, Capuae Cod. Theod. XI 16, 14, Viminacii Cod. Theod. XII 1, 89. 532) Ep. V 5. Sidoniu» Syagrio suo salutem, eum »i» con»uli» pronepo» idque per virilem 8uece»»ionem — , eum »i» igitur ex »emine poetae^ eui proeul dubio »tatua8 dederant litterae, »i trabeae non dedissent, quod etiamnune auetori» eulta ver»ibu» verha te»tantur et q. s. cf. Symm. p. 39, 12 non enim mihi ex ore ieiuno tributa laudaiio e»t, »ed de faeundiae penu boni iudieii fruetu» adri»it, 533) Cod. Theod. VI 12, 8; X 24, 2. 534) 85, 33 thoxae vaeuu» otiare et liberi» remi»»u» invigita, 535) 38, 27 eonte»tare apud invieto» prineipe» gaudium meum. 39, 3 haee pro me eopioiiu» et omatiuiy q[U€aUum e» linguae meliorj apud auctorem beneficii (scil. principem) pro»equeri». 536) 76, 25 eum mihi de »erinii» tui» profeeta delegaretur oraUo. cf. 76, 4 pontifleio litterati honori» aueiu». 537) V. ad epist. III 17—22. 538) Cf. Tillemont, Theodo»e I art. 4. CXn CHRONOLOGIA SYMMACHUNA. 98 Syagrii occnpationes pnblicae commemorantnr. scripta igitur est, cnm magi- stratnm aliqnem gerebat, sed qnia tempns secnndae et tertiae praefectnrae eins igno- tnm remansit, anni nota epistnlae adposita delenda est. 100 epistnla hieme scripta est*^^). dolor, qnem se perpessnm esse Symmachns qneritnr, fortasse fratris mors erat. v. p. CVI. 101 Symmachns ad consnlatnm Syagrii kalendis lannariis a. 381 inenndnm evo- catns, Inctnm de fratris obitn excnsat, nltimis anni 380 mensibns. 102 Mediolani te agere ante litteras tuas fama pertulei^at, quae nihil ignorari de conspicuis viris patitur, et locus et fama de Syagrii ex Galliis adventn**^) per totam Italiam diffnsa, praefectnram praetorio Italiae recens acceptam indicare videntnr, vere a. 380. 103 Symmachns mnnera consnlaria a Syagrio accepit, qnae primis consnlatns (a. 381) mensibns amicis mitti solebant. 104 Tuae equidem virtutis est omnes. qui palatinis stipendiis enitescunt^ iuvare praesidio, militiae palatinae magistro officiomm snbditi erant; scripta igitnr circa a. 379. 105 V. ad ep. 96. 106 scripta, cum Syagrins aliqnem magistratnm gerebat. 107 scripta, cnm Syagrins praefectus praetorio erat. v. adn. 520. n AD FLAVIANVM. Historia Flaviani^^^) dnobns monnmentis clarissimis illustratnr, quomm alterum in monte Caelio, nbi domus Symmachomm fnit, alternm in foro Traiano effossnm est. Virio Nicomacho Flaviano v[iro) c{larissimo)j qtiaest{ori) , praet^ori), pontif[ici) maiori, consulari Siciliae^ vicario Africae^ quaestoi^i intra palatium, praef[ecto) praet[orio) itemm^ co{n)s{uli) ord[inario)j historico disertissimo^ Q, Fab[ius) Memmius Stfmmachus v[ir) c{la- rissimus} prosocero optimo. C. I. L. VI 1782. Nicomacho FlavianOj cons{ulari) Sicil{iae)j vicar{io) Afric{ae)j quaest{ori) aulae divi Theodosij praef[ecto) praet[orio) Ital{iae) Illyr[ici) et Afric[ae) iterum, virtutis auctoritalis- q{ue) senatoriae et iudiciariae ergo reddita in honorem filii Nicomachi Flaviani cons[ularis) Camp[aniae)j procons[ulis) Asiae, praef{ectij urbi saepius , nunc praef{ecti) praet{orio) Italiae lllyrici et Africae, — Imperatores Caes{ares) Fl[avius) Theodosius et Pl{avius) Placidus Valentinianus semper Aug{usti} senatui suo salutem, clarorum adq[ue) inlustrium in rep[ublica) virorum adversum casus condicionis humanae interpolatum aliquatenus ad- serere honorem et memoriam defuncti in lucem a[eternam] revocare emendatio quaedam 539) 40, 9 omm$ quippe intemus eorporit dolor hiemali erescit iniuria, 540) 41, 7 nee te exeusare coUegis interventus Alpium potest, 541) De Flaviani vita praeclare egerunt de Rossi, Iseritione onoraria di Nieomaeo FlavianOj Annali delV Jnst, XXI 1849 p. 283; II euXto idotairieo in Boma nel 394, BuUett, di areheol. erist. 1868 p, 49; Momnnen, Herm. IV p. 350; quos magna ex parte secutus sam. / II AD FLAVIANVM. CXIU eius sortis videtur, quae praeiudic[iu]in [sum]mumq(ue) [detri]mentum virtutum exsistima- tur. bono nobiscum, p^cUres) c(onscripti) y fau[stoq{ue)] omine intellegitis profecto, quid- quid in restitutionem pr[istini honor]is inlustris et sanctissimae aput omnes recordationis Flaviani senio[rt]s adimus^ divi avi nostri venerationem esse, si eum, quem vivere nobis servariq(ue) vobis — quae verba eius aput vos fuisse pleriq{ue) meministis — optavit, sic in monumenta virtutum suarum titulosq{ue) revocemuSy ut quidquid in istum caeca in- simulatione conmissum est, procul ab eius principis voto fuisse iudicetis. cuius in eum effusa benivolentia et usq{ue) ad annalium^ quos consecrari sibi a quaestore et praefecto suo voluity provecta excitavit livorem inproborum. nunc si aput vos abunde causas piae- tatis adstruximuSj acdpite aliud, quod de vestris in illum sensib{us) et provinciar{um) omnium iudiciis muniamur, quib{us) per illum locupleiioris adhuc rei p{ublicae) bona vel adservata vel etiam aucta tantum et aput nos reverentiae contulerunt, ut quod hodie faci- mus , in pectorib{us) et sensib{us) vestris absq{ue) interpellatione ulla mediae oblivionis fuisse noverimus, ex quo quidem ipso non min[us] memoriae illius quam nobiSj p{atres) c{onscripti) ^ supra omnia praestitistis, ut non inmerit[o] patientiae vestrae gratias agamus, ne quid erga reslittUionem honoris eius admoniti potius quam sponte fecisse videamur, cum alioqui ipse etiam de institutione illius probatus saepe nobis parentibusq{ue) nostris Plaviani fili\us sit, cui\ honor semiplenus etiam sub praefecturae praetorianae apice, quem provide[ntia] et industria sua cottidie auget. delatus exsistimetur , nisi integer tandem et abs[q{ue) ullo re]ligiosi muneris debito totius domus eius familiaeq{ue) sit, gaudete ergo nob[iscum]j p{atres) c{onscripti), optimo impeiHi nostri opere, ut nobiscum recognoscitis, et redditam vo- bis ^sse et] patriae senatoris eius memoriam, et dignitatem probate, cuius consorti[o] clariores fuistis et in posteris eius eadem aput nos reverentia vigetis. — Appius Nicomachus Dexter v[ir) c{larissimus) expraef{ecto) urb(i) avo optim{o) statuendam curavi Septi). [Ba^so et Antioc]ho v{iris) c{larissimis) cons{ulibus). a. 431. C. I. L, VI 1783. Virius Nicomachus Flavianus ^*^) nomine teste originem ab Aniciis ducebat (v. p. CII) ; filius erat Venusti ^^^) , quem eumdem fuisse crediderim cum Volusio Venusto eoTTectore Apuliae et Galabriae. hunc enim Canusinum fuisse, titulus ab ipso positus indicat ^^) ; Flaviani autem res familiaris magna ex parte possessionibus Apulis con- stabat^^^), a patre yidelicet Apulo hereditate quaesitis. Venustus, quamvis ex familia nobilissima ortus^®), in honorum tamen via lente progressus est. nam Apuliae et 542) Nomen iDtegrnm praebet tftnlns a progenero positns, Nicomaehus FlavianuB dlcitnr in inscriptione fori Traiani et de Rossi, Inscr. cbriBt. nrb. Rom. 419 eoruulatu Nieomaei FlabiarU; 420 N[i]eomaeo [Fla]oia[no \ v{iro) e{lari$$imo) cymmle; 421 Nicomaeo FLav{iano v{iro) e{lari8$imo) eont.] 1145 [XaPiaviv xoiourdv xi irXtjfifAcXi^aavTa xcCxioriv tc VjYi^acn xal t7)( ^PX*^^ iTcauaac. 6 hk ^ouXcuofiivou aoO irepl rTjc TtfAa>p(ac ^fipoU eU tcXoTov dico^pdc Xaptav6; 6 Tte &7capxo;, dlvi^ip iXX^Y^f*®^ xal Ttepl Td TroXiTixd i^^^cppwv elvai Soxfiv, Ttpoo^Ti hi xat Td pi^XXovTa dxpipouv XoYiWptevo; i7tiOT:^pi]Q Ttav- ToSaitfj; [AavTe(a;. TauT^Q ^^p fAdXtora t6v EiY^io"^ liteioe et; 7t6Xepiov Ttapaoxeudoao^ai , pioip(Stov elvat aiTcjj v^s PaoiXetav lo^^uptWpievo; xal v(xt)v im r^ fwlxiQ oofAptjoeoOat xal fxeTaPoX^jv t^; )^piOTiav6»v ftpt)- oxe(a;. 1n Macrobii satnmalibus partes theologiae Vergilianae explicandae ei incumbnnt, nam qni III 1 — 9 loquens inducitur, nullus alius est, quam Flavianas noster. praedicat enim 1 24, 17 scientiam poetae de iure augurali, cui rei amicus eius Enstathius (cf. I 6, 4 Flavianus et Eusiaihius^ par insigne amieitiae) lau- des YergUii philosophi subicit; Praetextatus autem, qui totam disputationem moderatur, eum loqnendi ordi- nem inducit, ut Eustathius primum de philosophia, tum Flavianus de theologia dicat (I 24, 21 et 24). cum igitur illius oratio magna lacuna, quae flnem Ubri secundi initiumque tertii hausit, conduditur, hunc in ter- tio libro dispntare patet. cf. II 2, 4. 590) Augustin. de civ. dei XVIII 53 exeogitaverunt nescio quos versus Oraeeos tamquam eonsulerUi eui- dam divino oraculo effiisos^ vibi Christum quidem ab huius tamquam saerilegii crimine faciurU innocentem, Pe- trum autem maleficiis reseisse subiungunt^ ut colereiur Christi nomen per treeentos sexagirUa quinque annos^ deinde completo memorato numero annorum sine mora sumeret finem. si a consulatu duorum Oeminorum (a. 29), quo Christus passus est, annos 365 numeraTerimus, peryeniemns ad bellum inter Eugenium et Theodosium ^* n AD PLAVIANVM. CXIX bat^^^). in expeditionem profectas cum ea exercitus parte fuisse videtur, quae in summa Alpe in insidiis collocata hostium tergo imminebat^^^}. quae cum ad Theo- dosiam transisset, propria manu periit, antequam proelium ultimum committeretur (m. Sept. a. 394)^^3). itaque rebellis bostisque religionis victricis mortuus est^ sed nihilo minus tanta viri etiam apud christianos dignatio erat^^^), ut memoria eius restituere- tur*»^) bonaque proscripta filiis redderentur ^*^''») et Theodosius ipse in oratione ad senatum missa Flavianum vivere sibi servarique senatui se optavisse scriberet ^*') . reliquit uxorem superstitem ^^^) duosque filios, alterum Nicomachum Flavianujn alterum fortasse avi nomine Venustum nuncupatum^^^). Symmachum — patrem, non filium^ qai tum puer erat — aut legatarium aut pro certa parte heredem fecit ea condicione, nt templum Florae aut restitueret aut ornaret^^^^^). 1 — 3 Omnes ad Flavianum epistulae ante mensem Septembrem 394 , quo mor- tuus est, scriptae esse debent. 4 — 7. 52 Quinque hae epistulae tempore inter se cohaerent. 4 scripta est, post- quam Symmachus Flavianum in Campania relinquens iter in urbem ingressus est et Formias pervenit. 5 epistalae Flaviani in eadem statione acceptae respondet. 6 die insequenti Tarracinae data est, qno Symmachus Formiis relictis pervenit, 52 et 7 Bomae, altera primis post reditum diebus, altera cum longius iam tempus effluxisset. legationem 'senatus in Afncam mittendam commemorant 4 et 52 , de defectu annonae loquantur ultimae tres 6. 52. 7. hanc famem eandem esse, qua de Ambrosius de offidis ministrorum III 7, 49 verba facit, vel ea re docemur, quod scriptor uterque stnm a. 394, qu&mquam Augustinus fastis Tidelicet conuptis usus (cf. Mommsen, Chronologie p. 130) annum 398 invenisse sibi yisus est. 591) Rufln. 1. 1. Sozom. 1. 1. Carm. Paris. 110. 8. 89. Paulin. vit. Ambr. 31 promherant enim Ar- hogcuie» tune eomet et Flavianua praefeetus Mediolano egredientea, eum vietorta reverai fSiiaaentf atabulum ae eaae faeUiroa in baailiea eeeleaiae Mediolanenaia atque clericoa auh armia probaturoa. 592) Sozom. VU 24. 593) Mommsen, Herm. IV p. 362. cf. August. de civ. dei Y 26, 1 inimicorum auorum fUioa, quoa non ipaiua (scil. Theodosii) iuaaua aed helli ahatuUrat impetua, etiam nondum ekriatianoa ad eceUaiam confugientea, ehriatianoa hae oeeaaione fieri votuit et chriatiana caritate dilexit nee privavit rehua et auxit honorihua, Ambr. de obit. TheodoB. 4 quin etiam iia, qui tn ae peeeaveranty doluit quam dederat periiaae indulgentiam et veniam denegatam, 594) Rufln. I. 1. Sozom. 1. I. 595) 153, 2 vivat modo et in patria eelehri memoria aolacium iuum el in tua aalute patema reparatio, 596) 104, 22 integrata per indulgentiam hona. cf. Augustin. 1. I. 597) Inscriptio fori Traiani: divi avi noatri venerationem eaae^ ai eum^ quem vivere nohia aervarique vo- hia — quae verha eiua aput voa fuiaae pUrique meminiatia — optavit et q. s. 598) Carm. Paris. 116. 599) Duo Flaviani fllii commemorantur 47, 31, germanus Flaviani minoris 156, 29. ex verbis 158, 32 mox ewn germanua tuua de proximo, ut aia, aperatua adfuerit^ et felieem vohia et neeea^arium reditmn divi- dendae irUer voa eommunionia cauaa praeatahit concludendum esse videtur, hereditatem exceptis legatariis in duas tantum partes dlTisam fuisse. ad Venustum scribit Symnuchus epistulam IX 17, qui cum rei familiaris oratoris curam gerat, aliqua cum eo necessitudine coniunctus esse videtur. 600) Carm. Paris. 112 aola tamen gaudet meretrix U conaule Flora^ ludorum iurpia genetrix Veneriaque magiatra^ eonpoauit templum nup^ cui Symmachua herea. CXX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. peregrinos ex nrbe palsos esse conqneritar ^^^) , qaamvis in reliqnis non prorsns con- sentiant. scribit enim Ambrosins 1. 1. et certe adrisej^at anni fecunditas^ invecticio urbs sola egebat frumento : potuisset iuvari, si peteretur ab Jtalis frumentum , quorum filii ea>- pellebantur. at contra Symmachns 44, 6 annus ubique ad famem proximus et 59, 6 spes ipsay quae in adversis alere animos solet, recusat effugium pollicerij cum sterilis annus ne semina quidem terris commissa reddiderit. sed eadem discrepantia reperitnr etiam in relatione Symmachi de ara Victoriae et Ambrosii refntatione. cf. 283, 6 secuta est hoc factum fames publica et spem provinciarum omnium messis aegra decepit. — sacrilegio annus exaruit. — quando alternos regionum defectus deseruit fecunditas mutua, cum populo et virginibus sacris communis esset annona? et Ambros. epist. I 18, 21 et tamen etiam superiore anno plerasque novimus provincias redundasse fructibus : de Galliis quid loquar solito ditioribus? frumentum Pannoniae, quod non severant, vendi- deruntj et secunda Raetia fertilitatis suae movit invidiam; nam quae solebat tutior esse ieiuniOj fecunditate hostem in se excitavit; Liguriam Venetiasque autumni frumenta pave- runt. ergo nec ille sacrilegio annus exaruit et iste fidei fructibus annus effloruit. vide- mns iam, cur Ambrosins dicat, anni fecnnditatem adrisisse, nempe ea provincia in qna ipse sedem coUocaverat, Lignria, fame non laborabat. et cum exemplum de pro- ximis sumeret, reliqua quoque meliora ei videbantur, quam re yera erant. tempus igitur famis illins, de qua Symmachus in epistulis n 4 — 7. 52 loquitur, hac ipsa testimoniorum diversitate definitur; eadem videlicet est, quae oratoris praefecturam praecessit, anno 383. qaa cum re id quoque congrnit, quod omnia rei pnblicae in- commoda ad sacra neglecta referat^^^) ; anno enim praecedente 382 Gratianus Augu- stus aram Victoriae sustulerat et sacrificiis gentilium sumptus publicos denegaverat. y. p. Lni. scriptae igitur sunt epistulae, quibus de agitur, a. 383 circa mensem Septembrem; y. 44, 7 aestas prope decessit autumno. 8 respondet ei Flayiani epistulae, quam quaestura Constantinopoli inita primam miserat; yere aut aestate a. 382. 9—12 yide ad ep. 1—3. 13 continet laudes constitutionis datae d. 23 lan. a. 389. 14—16 y. ad ep. 1—3. 17 — 19. 22 — 24 omnes id tempus spectant, quo Flayianus primum quaestor in aula Theodosii, mox praefectus praetorio in limite Illyriciano moratus est. 17 de filio accito loquitur; praeterea desiderium patriae commemorat, quod Flayianum in locis 601) Symm. 44, 22 defectwn iimemu$ annonae puUU omnibiu^ quos exerlo et pleno tibere Roma $usee' perat. fac^ ut hia remediia eonvaleecamuM: quanto nobis odio provineiarum eonstat iita tecuritas? Ambros. 1. 1. quanto hoe utilius quam iUudj quod proxime Bomae faetum e$ty eieeto$ e$$e urbe ampli^^ima^ qui iam pluri- mam iUie aetatem tran$egerant , flenU$ eum filii$ abii$$ey quibu$ velut eivibu$ amoliendum exilium deplorarent. cf. 45 $ed et iUiy qui peregrino$ urbe prokibentj nequaquam probandi: expellere eo tempore, quo debent iuvare, — eum quibu$ fuerint eommunia iura, cum 0$ nolle tn tempore nece$$iiati$ $ub$idia pc^iri. de eadem le loqauntiir Amm. Xiy 6, 19 po$tremo ad id indignitati$ e$t ventttm, ut etim peregrini ob formidatam haud ita dttdum aUmentorum inopiam peUerentur ab urbe praecipite$ et q. s. Themist. or. Xyill p. 222^. o5xouv (et i^jjjiTv |6vt)Xaa(a« auve^ouc, xaftdTrep tiq fATjTpoTtfSXci. Liban. Antioch. 1 p. 329 xaixot xh izapdhtv^iia rJj; 'P<6- [ATj; Ixovre;, ^ t9jv twv dsai%aim^ OTteCvtv, Vjv(xa av touto oufAir^OTQ, tiq twv S^vov ikdaei Ttp^c dl«p^ov(av fic- d(CTT]0lV. 602) 44, 24 dii patrii, facite gratiam neglectorum $aororum! mi$eram famem peUite! U AD FLAVIANVM. CXXI tam distantibns angebat. 23 Flayiannm exhortatnr, ne taedio peregrinationis magistra- tnm deponat. 19 filio proficiscenti tradita est, ut per enm patri reddetetnr. 18 simnl cnm V 36 scripta est, ut offensiones int6r Flavianum et Hephaestionem ortae his Sym- machi adhortationibns componerentur. Flaviani peregrinatio (48, 15; 133, 17) et filii cum patre conversatio (133, 18) commemorantur. 22 aFlaviano poscit, nt filio rever- tendi copiam faciat. 24 filius d. 14 Martii Romam reversus est iterque in Asiam praeparat. haec Asiae commemoratio , ubi Flavianus minor a. 383 proconsulatum gessit, totius epistularum seriei tempus definit; nam cum ultima mense Martio a. 383 scripta sit, prima, quae ab ea longo iuvenis itinere dividitur, in ultimos anni 382 menses cadit, quae autem inter utramque^intercedunt, hiemi a. 382/3 adsignandae sunt. 20 menUar ^ si mihi ad praestandum deesse tempus allegem, quia potentia mea de tui honoris vvrihus aestimatur. Flavianns in summis honoribus versabatur ab aestate a. 382 usque ad aestatem a. 383 et rursns a. 389 — 394. eommendantur autem ei Romanus et Magnillus, quos a. 391 simul in administrationibus reperimus, alterum comitem Aegypti ^^^) , alterum vicarium Africae ^^) . quod si Sy mmachi coramendatione effectnm esse sumamus, Flaviano videlicet apud Theodosium pro illis intercedente, epistula anno fere 390 adscribenda erit. 21 V. ad ep. 1—3. * 22—24 V. ad ep. 17. 25 V. ad ep. 1 — 3. 26. 47. 48. — 47 cura, ut valeaSj et patriam tui amantem quam primum revisas bona parenlis, ut spero, venia^ cui mox peracta lustrali sollemnita^e redderis. Flavianus igitur rure tunc agebat sed reditum Romam parabat, ut quinquennalia yel decennalia imperatoris celebraret. scripta est epistula. ut 48 dicit, die 5 Octobris eo tempore, quo Symmachus filium parvulum habebat, id est inter annos fere 384 et 394. v. p. L. ex iis autem imperatoribus , qui tum orbi Romano praeerant, Theodosius et Arcadius mense Februario purpuram sumpserunt, Gratianus Augusto, Maximus aestate; itaque solus restat Yalentinianus , cuius decennalia d. 22 Nov. a. 385 ^o^) , quindecennalia d. 22 NoT. a. 390 celebrata sunt. a. 390 Flavianus non rure otium foyebat, sed in comitatn praefectus praetorio erat; itaque epistulam 47 anno 385 adsignabimus. 48 paulo post eam scripta est, nam in utraque tussis periculosa Symmachi paryuli commemoratur. eo tempore, quo haec a Symmaeho dictata sunt, tam parvo itinere a Flayiano divisus erat, ut epistula primo lucis scripta iam ante meridiem in manus eius peryenire posset. rure uterque morabatur et in yicinia quidem maris, nam Fla^ vianus Symmacho pisces a se captos in epulum misit; quae Gampaniam indicare yi- dentur. at in epist. 26 Symmachus mense Novembri Puteolis scribit ad Flavianum tum in patria (50, 27), id est Romae, commorantem, reditumque eius in Gampaniam expectat. cum autem ex ep. 47 didicerimus, Flavianum ad decennalia Yalentlniani d. 22 Noyembri celebranda in urbem profectum esse et sollemnitate peracta statim 603) D. 16 lan. a. 391 Cod. Theod. XVI 10, 11. 604) D. 19 lun. a. 391 Cod. Theod. X 17, 3. 605) Herm. XYIII p. 152. Q. AtSBLITS SlMMAOHTfl. CXXII CHBONOLOGU SYMMACHIANA. • in otiam rnris reTergarnm fuicwe, bwc epistulam cnm qnadam probabilitate eidem anno, qno 47 et 48 adiicribemnfi. 27 Flavianns magistratnm aliqnem depositnms erat, in qno diligentia eins ea re maxime agnosci potait, qnomodo cnrsnm pnblicnm inBtmxisget et titnlos fiscales ex- egi0set; qnae mnnera infra dignitatem praefectnrae snnt neqne qnaestnram omnino contingnnt. cnm igitnr vicariatus a Symmacbo expressis Teri)is exclndatnr *<>^] , restat ex omnibns Flaviani bonoribus sola Siciliae consularitas, qnam gessit eodem tempore, qno Bymmachns corrector Lncaniae et Bmttiomm erat, a. 365, ergo deposnit ant eo- dem anno ant inseqnenti. 28. 30 — 32 dnabns epistnlis 28 et 30/31 Symmachus litem aliqnam perditam lamentatnr, qnae non solnm rem familiarem sed etiam existimationem eius gravi vnl- nere adfecerat^^^^}, in tertia 32 de mala fortnna conqueritnr eamqne condicionem snam esse dicit. nt patria excludi per inprobos possit. itaqne illas coninngendas esse, paene certum, hanc in idem tempns incidisse, veri simillimum est. annns autem 389 ex ea re agnoscitnr, qnod de tyrannide Maximi panlo ante finita sermo est^^^). 29 V. ad ep. 1—3. 30—32 V. ad ep. 28. 33 relationem vicarii in Flaviani manus venturam esse dicit, quod fieri non po- tuit, nisi oum quaestor esset (aestate a. 382 usque ad hiemem a. 382/3). 33 a. senatores aliquos apud Flavianum accusatos fomm competens observare ius- sit. senatorum autem forum aut apud praefectum urbi erat aut apud principem, id est quaestorem, qui cum aliis consistorii comitibus nomine Augusti iudicare solebat. haec igitur epistula non ad Flaviani quaesturam referenda est neque ad aliquem magistratum minorem, cui ea iubendi potestas non competeret, sed ad unam ex prae- fecturis eius a. 383 aut 389—394. 34 ad Flavianum privatum scripta, qui inde ab a. 389 praefecturam non deposuit. 35 V. ad ep. 1 — 3. 36 Symmachus rescripta ad collegium pontificum mittit (54, 24), quod nisi snmmi in urbe magistratas inre facere non potnit; epistula igitur in praefecturam eius urba- nam a. 384 — 85 cadit. loquitur antem de statua, quam virgines Vestales Praetextato erigere voluerunt; qui cum ultimis a. 384 mensibns diem obierit honorque ille magis mortuo quam vivo conveniat, epistulam anno 385 incipiente scriptam puto. 37 V. ad ep. 1 — 3. 606) 50, 32 volo ie advtrmm ineeria mftniri; videlktt %U iub aeiorum eonfeetione vd iuorum^ si adkue feiimi poiuiatimy vtl vieariae praefeeturae, quae iibi po$eenii aequa non deerit^ diligerUiae tuae ratio digeraiur^ quae po$sii oeiendere^ quot numero animalia cordoeariif et quo apparatu ineiruxeris manjtofics , et quoMium in tUulie fieealitme exigendi» iua eura promoverit, 607) 52 f 9 domino nosiro invieiiieimo prir^eipi Theodosio aemper Augusto dignare suggefere^ ncn piuriM rtpud me diviiias valere quam famam: honum de me iudicium parerUis publiei eonservatoris mei euivis atile- pono pairimonio, 52^ 15 x^eor^ ne suscipias uUum pro absentis existimaiioru eeriamen atque in ie aliqua odia deiorqueas, 51, 12 ai eiiam IS non puio eam eausae meae borus iemporibus condicionem /Whtrttm, quae tub iyranno /Wt> ruius litieris ad Mareeliini suggestionem daiis bomines meos 9cis esne muttatos. q%tod in panegyriei (quem Maxiiuo dixerat) defensione non iacui. II AD FLAVIANVM. CXXUI 38 ex ipso Romae gesta noscetis, licet scriptum fama praevenerit. neque enim res nuignae et insperatae in secreto se esse patiuntur. in bonam partem plebs nostra mutata estj adeo ut iugiter seditiosorum poena poscatur et iam terga dederint insolentes. haec qnainyis dnbitans ad eam plebis seditionem rettnli, qna Symmachns pater domo in- censa ex nrbe pnlsns est, antnmno a. 375. y. p. XLII. 39. 40 V. ad ep. 1—3. 41 Flavianns Nicagoran Siciliae consnlaritate fnnctnm snb cnstodia ad se addnci inssit; snmmnm igitnr in Italiae rectores provinciales indicinm exercebat. qnod al- teram ex praefectnris eins indicat a. 383 ant 389 — 394. 42 Flavianns foro alicni praeest, in qno vir claris natalibns ortns advocationis mnnere fungitnr; cnm antem homines nobiles apnd snmmos indices togam forensem snmere soliti sint, ad praefectnram eins praetorio haec rettnlerim (a. 383 ant 389 — 394] . 43 commendatnr Sexio, qui ante hac Calabriam rexit. enndem correctorem Cala- briae et Apnliae snb Theodosio imperatore commemorat inscriptio Cannsina^^^). scripta igitnr epistnla est, postqnam Theodosins Augnsti nomen assnmpsit a. 379 et ante mortem Flayiani a. 394. 44 commemorantnr Symmachns pater praefectns nrbi, filins corrector Apnliae et Brittiomm, qnos magistratns gessemnt a. 364 — 365. 45 Paeonins Flaviani snffragio ad honorem aliqnem promotns est, qnod snmmum aliqnem magistratnm in beneficii anctore indicat, ant qnaestnram a. 382 ant prae- fectnram praetorio a. 383 et 389 — 394. 46 Symmachns in qnaestnra filii instrnenda occnpatns, a. 393. y. p. LVin. 47. 48 V. ad ep. 26. 49 Symmachns morbum aliqnem panlo ante perpessns est, antnmno a. 378 ant hieme a. 382/3. y. adn. 190. 50. 51 V. ad ep. 1 — 3. 52 V. ad ep. 4. 53. 54 y. ad ep. 1 — 3. 55 Symmachus praefectnra nrbana perfunctns snccessoris errores in re annonaria administranda castigat seqne ex comparatione illins plns landis habitnmm esse spe- rat*^^). scripta ergo est breyi tempore post praefectnram depositam hieme a. 385 ant yere a. 386. 56 otinm Symmachi Flayiani occnpationibns opponit; qni ergo magistratnm ali- qnem gerebat a. 376—77. 382—83. 389—94. 57 Symmachns litteris praefecti urbis Romam yocatus, nt senatui interesset, cnm de magna aliqna oblatione facienda consuleretnr. Magno Arborio praefecto urbis hieme 379/80 snadente einsmodi mnnere a yiris honoratis et locnpletioribns oblato nrbem 609) G. I. L. IX 333 Inelytae venerandeque memoriae viro, Flavio TheodotiOi genitori domini nottri in- vieti$$imi perennitqtie principis Theodosii perpettU Aug{iuti} , cuhu virtute felieitate iu$titia et propagatua ierra- rum orhis et retentusj atatuam equeatrem aubauratam Apuli et Calabri pro voto et devotione poaueruni^ curante ae perfleiente Flavio Sexione viro perfectiaaimo correetore Apuliae et Calabriae. 610) 60, 1 aed noa publieo dudum opere perfuncti^ aliena aUeamua, dii meliora procurent! neque enim gaudere dignum eat, ai qua mihi laua ex alteriua errore proveniat. CXXIV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. a fame yindieatam esse seribit Ambrosius^^^i). fanie igitnr tempori faanc epistnlam adsignaverim. 58 V. ad ep. 1—3. 59 designatio Symmachi filii ad quaestnram brevi tempore ih senatn fntura erat. scripta igitur est ante m. Decembrem a. 393, quo munere qnaestorio funetus est. V. p. Lvm. 60. 61 V. ad ep. 1—3. 62 — 64 Symmachus consul designatus, ultimis anni 391 mensibns. 65 Flaviano magistratum aliquem gerenti, Licinius ex provincia decedens com- mendatnr; qui quoniam a. 387 iam ad summos in aula honores processerat (v. ad ep. V 72 — 77) , haec administratio provincialis primae Flaviani praefecturae a. 383 adsignanda erit. 66 Flavianus relationem iudicis spectabiiis accepturus est, cuiusmodi reiationes nisi ad imperatorem ipsum eumque , qui eius nomine ius reddebat , quaestorem , mitti non solebant. ergo scripta est a. 382 aut 383 ineunte. 67—73 V. ad ep. 1—3. 74. 75 Flavianns praefectus praetorio a. 383 aut 389 — 394. 76 munus quaestorium Symmachi filii praeparatur. v. ad ep. 46. 77 post praelusionem quaestoriam scripta m. Decembri a. 393. v. ad ep. 46. 78 ludis quaestoriis peractis Symmaefaus de aliis in populum Bomanum largitio- nibus Flaviani curam convenit; ergo scripta est primis a. 394 mensibus. v. ad ep. 46. 79. 80 V. ad ep. 1—3. 81 munera qnaestoria ad Flavianum mittnntur. v. ad ep. 46. 82 V. ad ep. 1—3. 83 — 85 commendaticiae faominibus ad consulatum Flaviani evoeatis traditae ; parvo igitur tempore ante kalendas lanuarias a. 394 scriptae sunt. 86 V. ad ep. 1—3. 87 Flavianus de praedio Hispaniensi iudicatums est; quod neqne in praefecturis praetorio Italiae neque in nllo alio, quem gessit, magistratu facere potuit excepta sola quaestura; a. 382 aut primis a. 383 mensibus. 88 Flavianus faonorem aliquem eo tempore accepit, quo filii eius cura Symmacbi etiam tnm indigerent. qui cum 383 iam annos pueriles egressi essent, faonor ille certe neque consulatus neque altera Flaviani praefectura erat neque prior, quam cum ac- cepit, filius alter non Romae cum Symmacfao sed cum ipso patre in castris versabatnr, sed aut vicariatus a. 377 aut quaestura a. 382. 611) De offlc. ministr. III 7, 46 quanio ilU reetiusy qui cum iam proveeta procesBisset aetate et famem toleraret eiviUu atquey ut in talibus aoletf peterent vulgo, ut peregrini urbe prokiberenturj praefeeturae urbanae curam eeteris maiorem nutinens convoeavit honoratoa et locupletiores viroSt poposeit, ut in medium eonsulerentf dieenSf tam inmane e$$e peregrinos eici^ quam hominem ab homine exuiy qui cibum morienti negaret. — *«u&- sidia annonaty quae his inpertienda sunt^ eoUatione redimamus^ reparemus aurot* — quid plura? eoUato auro coaeta frumenta sunt, ita nec abundantiam urbis minuit et peregrinis alimoniam subministravit. quantae hoc commendationis apud deum fuit sanetissimo seni , quantae apud homines gloriae ! hie Magnus vere probatuB^ qui vere potuit imperaiori dieere demonstrans provineiae totius populos: ^hos tibi omnes reservaviy hi vivunt beneficio tui senatus, hos tua curia morti abstuUt!' de tempore haius famis v. ad ep. I 46. 11 AD FLAVIANVM. CXXV 89. 90 V. ad ep. 1—3. 91 Flavianus iudicio aliquo praesidet, a. 364—65 aut 376—77 aut a. 382—83 aut a. 389—94. ffl 1-9 AD IVLIANVM EVSTICVM. luiianus Rusticus, cuius ovofia xopiov non more sollemni ultimum, sed prins lu- lianus erat^*^) , ortns est genere non senatorio neque eo, quo gloriari posset. Sym- machus enim, ubi filium eius senatui commendans de maioribus luliani loqui debuit, tam breviter mentionem eorum praeterit potius quam facit , ut silentium illud omni- bus verbis eloquentius sit^*^]. filios duos habuit Synesium, pro quo Symmachus ora- tionem septimam corporis nostri pronuntiavit, et alterum, qui patri morte immatura erep- tus est^^^). praeterea paene omnia, quae de eo scimus, uno Ammiani Marcelliui loco nituntur: XXVII 6, 1 inter haec VcUentiniano magnitudine quassato morborum agitante- que extrema (a. 367) convivio occultiore Gallorum, qui aderant in conmilitio principiSj ad imperium Rusticus lulianus tunc magistei* memoria^ poscebatur^ quasi adflatu quodam furoris bestiarum more humani sangtUnis avidus, ut discendum erat, cum proconsulari pote- state regeret Africam. in praefectura enim urbana, quam adhuc administrans extinctus est, tempus anceps metuens tyrannidis (a. 387 — 388), cuius arbitrio tamquam inter dig- norum inopiam ad id escenderat culmen, lenis videri cogebatur et mollior, cum igitnr ii, qui de imperio eins agitarent, Galli essent, ipsum quoque eiusdem nationis fuisse putaverim. magisterium autem memoriae Valentiniano e morbis recreato statim^ami- sit, nam locum eius, cum Gratianus purpuram sumpsit d. 24 Aug. a. 367, Eupraxius iam obtinebat^^^). in proconsulatu Airicano successit Clodio Hermogeniano Caesario inter d. 26 Apr. a. 370 et 6 Sept. a. 371 locumque dedit Symmacho inter d. 20 Febr. et 30 Nov. a. 373 (v. adn. 153). praefecturae urbanae, utpote quae snb Maximo tyranno gesta sit, nnllum monumentum extat. 1. 3 — 5. 8. 9 quoniam lulianus tempore Maximi tyranni, id est aut a. 387 aut a. 388, mortuus est, nuUa ad eum epistula post illos annos scripta esse potest. 2 publicas luliani occupationes commemorat; magistratum igitnr aliquem tum gerebat. 612} Apnd Symmaobum in inserlptfone totios epistnlarum SQbdiTfsionls luIianQS KasticuB dicitur, cum •ubscriptio et inscrlptiones singalamm epiitolarum priuB tantum nomen agnoscant. Rwtieus hdianua Amm. XXYII 6, 1. liUianus Symm. 337, 16; 338, 7 et inBcriptiones legnm codids Tbeodosianl. 613) 337, 34 pater huic iuveni e$t iamdiu ad$eitut senator^ quae re$ de fneritit venit; tiquidem dignitaM innata felieitatit eti, delata virtuium. eeteri retro maioret iUiu$ Ume a vobia ffrobaU eurUj eum ip$e legeretur, 614) 338, 10 atque utinam fortuna germanum quoque eiu$ ineolumem eenatui tradidi$$et! quod nune aUeri $upere$t, $ati$ e$$et amhohu$, 8yne$iu$ quidem meu$ omne$ $ihi ope$ eum fratre credit ahlata$f $ed re$ naturae e$t, ut divi$a, cum in unum redeurU, augear^r, 615} Amm. XXYII 6, 14. CXXVI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 3 — 5 V. ad epist. 1. 6 scripta panlo post mortem Gelsini Titiani nltimis a. 380 mensibuB. v. p. CVI. 7 orationem pro Trygetio speetare videtur babitam m. lannario a. 376. y. p. VI. 8. 9 V. ad epist. 1. ffl 10-16 AD NAVCEILIVM. Nihil in iis reperitnr, ex qno tempns agnosci possit, nisi qnod 75, 14 se proce- dere in annos graves Symmachns dicit et 74, 5 de aegritndine aliqna loquitur. cum autem annum aetatis sexagesimnm vix excesserit, epistnlas ad Naucellium in nltimnm eins tempns circa a. 400 collocaverim et de gravi illo morbo cogitaverim, quo a. 397 temptatus est. nam omnes non multum inter se distare ex eo perspicitur, quod de Naucellio semper ut de sene paene exactae aetatis sermo est. y. 73, 19; 74, 25; 75, 8. 20. 29. m 17-22 AD GREeORIVM. Procnlus Gregorius^**) yestigia amici Flayii Afranii Syagrii consnlis a. 381 ^*') in honomm cursu secutus est. cum hic post Valentiniani mortem in aulam reyocatns potestatis futurae fundamenta iaceret, ille praefectus annonae factns est, quo in honoce commemoratur d. 16 Febr. a. 377^^^). quaestor sacri palatii erat, qno tem- pore Syagrius magisterium officiomm gerebat a. 379^^^), eumqne magistratum acce- pisse yidetur, postqnam ab Ansonio praefecto praetorio creato depositus est, inter 12 lan. et 20 Apr. a. 378 (y. p. LXXX). post amici consulatum praefectns praetorio Gallias regebat; nam hoc munere fungebatur, cum Maximns in Brittannia pnrpnram sumeret a. 383 ^^o). postea nnlla eius memoria superest, nisi quod Synmiachns in epistula circa a. 400 scripta optimi quondam viri Gregorii filium (201, 12) nt hominem non obscurum ortu commemorat. qnod si ad nostmm Gregorium referre licet, a. 400 mortnns iam erat. 17 habeo expostulandi tecum probabiles causas , quandoquidem pontificio litterati ho- noris auctus nullum mihi indicium communis gaudii praestitisti. hoc scriptum esse de- 616) Orell. 3327 OstUe. Themuu mariiimas ifUre$eeu8 refeciUme eetlorum, foris aoli adieeiifmef d(omini^ n{08iri) Valens Oratianue ei VaUniinianiUi vieior{e8) ae iriumf^atores) 8emper AfJ[g{u8ti)], Proculo Oregorio v{iro) e{lari88imo) praefeeio annon{ae) urbi8 Bomae euraniey deeoraruni. 617) Symm. III 19. 21. cum Syagrias, tam etiam Gregorius Aasonii amicitia atebatar, qai ei in- scripsit Gupidinem cruciatum (carm. XXiy) et fastos in eius usum composuit. cf. inscriptionem carminis XXII: eonaulari libro eubieiendi^ qutm ego ex cuneii8 eon8tdibu8 in unum eoegi Oregorio ex Tpraefeeii8. 618) Cod. Theod. XIY 3, 15. cf. adn. 616. 619) y. qaae ad I 95 diximas. 620) Salplc. SeTor. chron. II 49, 2; of. adn. 617 Qregorio ex praefeciis. III 17—22 AD GREGORIVM. CXXVII bet, paulo postqnam Gregorins quaestor factus est, qnem honorem, si re vera Ausonii snccessor fmt, primis a. 378 mensibns accepit. 18 scripta simnl cum I 95 mense Novembri aut Decembri a. 379. 19 Symmachus pro vicariatu Africano in fratrem suum Gelsinum Titianum collato gratias agit, vere aut aestate a. 380. v. p. GVI. 20. 22 Gregorio ante a. 400 mortuo, omnes ad eum epistulas saeculo quarto ad- signandas esse patet. 21 Symmachus ad Syagrii consulatum evocatus, a Gregorio petit, ut excusationi suae adsit, ultimis a. 380 mensibus. cf. ad ep. I 101. 22 V. ad epist. 20. UI 23-29 AD MAEINIANVM. Mariniani patriam Galatiam aut, si editor Venetus coniectura recta usus est, Gallaeciam nominat Symmachus 79, 9. filiam eum suscepisse idem testis est 78, 20. Zosimus de filio Maximiliano loquitur^^^] , ad quem quattuor oratoris nostri epistulae extant^^^). rem eius amplissimam fuisse ex eo sequitur, quod filium a. 409 ab Ala- richo captum triginta milibus solidorum redemit^^'). deos Romanos coluisse videtur; siquidem cum a. 383 yicariam per Hispanias praefecturam regeret^^^) , exemplum lu- liani Augusti et Nicomachi Flaviani omniumque religionis christianae adversariorum secutus haereticis favit. temporis enim ratione considerata is vicarius erat, de quo Sulpicius Severus chron. II 49, 3 ad a. 383 haec narrat: igitur haeretici suis artibus grandi pecunia Macedonio data optinent, ut imperiali auctoriiate praefecto erepta cognitio Hispaniarum vicario deferretur; et Priscillianistae pro foro mutato pecuniam profecto non dedissent, nisi Marinianum iudicem sibi aequiorem praefecto Gregorio fore prae- sumpsissent. si addideris, quod Romae ius docuit^^^), omnia fere, quae testimoniis scriptorum veterum de eo traduntur, absolnta erunt. 23 scripta est, dum Marinianus forenses rabulas pei^igil doctor instituit, quae pro- fessio, cum dignitati viri vicariatu functi parum conveniat, epistulam ei tempori ad- signat, quod magistratum (a. 383) praecessit. 24 Symmachus et Marinianus intervallo maris atque terrarum distinentur , id quod cum tempore vicariae praefecturae (a. 383) congruit. 25. 29 Mariniano, itinere aliquo confecto, primus congressus amicitiam bonorum aperuit; profectionem aliam maiorem praeparaus, quam hiberno tempore initurus erat. 621) Zosim. V 45 MaSiHLtXXiav^; Ik xoTc itoXEfiCot; irepiirsacSiv dire((SdT2 Mapiviovtj) x(^ Tratpl Tptaf«,up(a)v 6irep auTOU fio^vtaiv ^puadiv. 622) yin 48. 51. 55; IX 52. 623) Cod. Tbeod. IX 1, 14 data d. 27 Mai. a. 383. 624) 78, 10 tenet ie eruditio Seaevolarum^ dum foren$e$ rabulas pervigU doetor irutituis. CXXYin CHKONOLOGIA SYMMACHIANA. a Symmacho Testimenta mntnator. iter primnm fortasse in eomitatnm aceituB fecit ibiqne illis bonomm amicitiis nsns yicariam praefectnram aecepit, qnam nt iniret, in Hispaniam ei proficiscendnm erat. in litteris enim ad Symmachnm Bcriptis promiserat de Gallaecia se Ycstes remissnmm esse, siqnidem re Tcra pro Galatia haec scriptnra recipienda est. itaqne has epistnlas, qnamyis dnbitans, hieme a. 382/3 scriptas esse pntaTcrim. 27 atque uiinam faciliias commeatus copiam daret frequentioris officii. qnae in trans- marinis proTinciis Mariniannm tnm Tcrsatnm esse prodnnt. 28 Symmachns occnpationes snas commemorat, qno Tcrbo hand fadle ntttnr, nisi cnm de negotiis pnblicis cnm magistratn aliqno coninnctis loquatnr. quoniam antem praefectnra eins nrbana et Mariniani Ticariatns, qni eum ab nrbe abduxerat, in idem fere tempns cadant, has epistulas anno 384 adsignaTerim. 29 T. ad ep. 25. ffl 30-37 AD AMBEOSIVM. QuamTis nomen Ambrosii saecnlo qnarto saepius reperiretur, hunc tamen Sym- machi amicum enndem esse cum adTersario in causa arae Yictoriae, episcopo Medio- lanensi, iam SieTers^^J^) et de Rossi'^*) intellexerunt. nam propngnatores ntriusque religionis cognatos fnisse, docent et Ambrosius, cum Symmacfaum fratris sui Satyri parentem dicat (adn. 154), et Symmachus, cum eidem Satyro fratris nomen tribuat*^'). et episcopum Yictoriae defensori non inimicum fuisse produnt Terba, quibus de in- lustri illa relatione usus est: epist. I 57, 2 rettulerat vir amplissimus Symmachus, cum esset praefectus urbis, ad Valentinianum augustae memoriae imperatorem iuniorem, ut templiSj quae sublata fuerant, reddi iuberet. functus est ille partibus suis pro stu- dio et cultu suo. quae caecitatem Tiri pagani qnodammodo defendnnt, non accusant. qnod autem Symmachns 82, 5 negat, Ambrosinm solere recipere in suam curam pecu- niarias actioneSj in homine illins temporis Titae saeculari dedito non ramm sed plane inauditnm esset, et eum, ad qnem scripsit, Mediolani habitasse, ex eo concluditur, quod Magnillum, cum Liguriam gubemarety amorem Ambrosii adtraxisse dicit 81, 19. cum igitur de eo, cuius nomen haec epistnlamm series praefert, nullum dubium super- esse possit, terminum quoque, ante qnem omnes scriptae esse debent, babemns diem 4 Aprilis a. 397, qno episcopns mortuns est. et qnoniam omnes commendaticiae snnt, ei potissimum tempori adsignari debent, quo Augustis Mediolani morantibus Ambrosii faTor in aula Talebat, id est aut annis 376 — 392 ant 395 — 397. 625) Libanius p. 291. 626) Bijtlltitino di arekeologia eriiUana II p, 76; III p. 15. 627) 29, 16 ad Titianum fratrem: longum loquatUur pro ineognitis aut alienia verba faeturi; mihi haee opera detinenda esty eum litterat nostraa Saturua frater eommunia aecipiat. III 30-37 AD AMBROSIVM. CXXIX 30—32 anms 376—392 aut 395—397. v. p. CXXVin. 33 pro Marciano intervenit, ne salarium, qnod tempore tyrannico in magistratu aliqno acceperat, fisco reddere cogatur (v. p. LXVI). qui cum sub Eugenio proconsul Africae fuerit®^*) , haec epistula poBt hunc devictum circa a. 395 collocanda esse vi- detur. et Ambrosius re vera eos defendit, a quibus annonae reposcebantur, ut verba eius in oratione funebri Theodosii Augusti (5) pronuntiata monstrant: nihily inquaniy speciosius ei in morte servatum est^ quam quod in aliquantis promissa annonarum exigendarum relaxatio dum moratur, facta est successio eius indulgentiarum heredi' tas; ut ille, qui voluit impedire (comes sacrarum largitionum?) , sibi odium fecerit, Theodosio tamen tantae cumulus gratiae non sit ademptus. — praecepit dari legem indul- gentiae, quam scriptam reliquit: quid dignius, quam ut testamentum imperatoris lex sit? — quomodo potest tanti principis esse iiTitum testamentum? 34 Magnillus vicaria potestate per Africam functus — variis in ea provincia retar- datur ohstaculis. Magnilli ex Africa reditus iam eo tempore expectabatur , quo Sym- machus in filii quaestura praeparanda occupatus erat a. 393 (129, 24), sed haec epi- stula tnm scripta esse non potest; Eugenio enim, qui illo anno Occidentis imperium tenebat, Ambrosius inimicitias apertissime denuntiaverat neque in aula eius pro com- mendato intervenire potuit. hae igitur litterae in idem fere tempus cum praeceden- tibus cadunt, i. e. aut sub finem a. 394 aut in initium anni sequentis. 35 V. ad ep. 30. 36 Caecilianus vir clarissimuSj qui nunc communis palriae gubernat annonam, hanc annonae praefecturam paulo ante mortem Ambrosii a. 396 aut 397 gestam esse; pro- babo ad epist. IX 58. 37 V. ad ep. 30. m 38-42 AD HILAfilVM. Hilarii nomen integrum servavit titulus Yagensis, qui proconsulatum quoque eius solus commemorat: C. I. L. VIII 1219 [D[ominis)] n{ostris) Valente Grat[iano et Va- lent%\niano s[emper Augustis] Decimius Hilarianus Hi[lar]ius v[ir) c(larissimus) proc[onsul) [prov[inciae) Afr[icae) iud[ex) sacr[arum) cogni]tionum basilicam cuius s desidera- bat om[a]tu a funda[mentis dedicante] icio Rufino [viro clariss]imo legato suo, de adfinitatibus eius Hieronymus certiores nos facit, si hunc epistulae ad Furiam lo- cum (54, 6) recte interpretor: pater tuuSj quem ego honoris causa nomino, non quia consularis et patricius, sed quia christianus est, impleat nomen suum: laetetur filiam genuisse Christo non saeculo, his verbis indicari puto, Furiae patrem nomen gessisse, quod a laetandi vocabulo similive deductum esset, cum autem nullus Laetus inter homines nobiles illius temporis reperiretur, de Hilario cogitavi. obstat, quod consul ordinarius non fuit et suffecti non ea dignitas erat, quae cum patriciatu compone- 628) Carmen codicis Parigini 8084 (y. adn. 552) v. 86 perdere Marciamum^ sihi proeonsul ui e$8et, Q. Atbslits Stmmachvs. r CXXX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. retnr (y. p. XLIII) , sed nullum quoque alium in fastis illius temporis inyenies , qui nomen cum laetitia quodammodo coniunctum habuerit. pro consularis igitur scribendum esse credo proconsularis, qua ratione omnis dubitatio tollitur. Quodsi Hilarius noster Furiae pater erat, uxorem eius Titianam ®^^j aut filiam aut sororem Furii Maecii Gracchi»*®) fuisse necesse est, qui praefectus urbi a. 376 — 377 specum Mithrae destruxit^^^). Furia enim et nomen eius primum gessit et a Comelia Gracchorum matre originem deduxit®^^). frater eius, qui in iuyentute mortuus est, Blaesillam lulii Toxotii et Paulae filiam in matrimonium duxerat ^^^) , ipsa a filio Probi ante a. 394 yidua relicta est (y. p. CI). Hilarius igitur cum omnibus nobilitatis chri- stianae ductoribus adfinitates iunxerat. Proconsulatum Africae gessit sub imperatoribus Yalente Gratiano et Yalentiniano, id est inter annos 375 et 378. quo tempore praeterea proconsules innotuerunt Con- stantius a. 375, Hesperius a. 376, Thalassius a. 378, ita ut Hilario solus annus 377 relinquatur (y. adn. 153). in praefectura praetorio legibus praescribitur inde a d. 19 Mart. usque ad d. 16 lun. a. 396 «^*), in urbana d. 15 lan. a. 408 «^5). epi- stulae ad eum missae omni temporis nota carent, nisi quod 38 et 39, quae de grayi Symmachi morbo loquuntur, fortasse ad a. 397 referendae sunt. y. p. LXI. m 43-45 AD SIBVEIVM- Siburius teste Marcello in praefatione libri de medicamentis Gallus erat et de medicina scripsit. fratrem eius commemorat Libanius epist. 882; filius nomen patris gessisse et circa a. 390 consularis Palaestinae fuisse yidetur®^*). ipse praefectus prae- torio praescribitur legi datae Treviris d. 3 Dec. a. 379^37), qui magistratus, cum eo tempore Hesperius Italiae praefuerit, ad Gallias referendus erit. 629) Hieron. epist. 54, 1 sanctae memoriae mattr tua Titiana mulio tempore fuit sub marito, 630) C. I. L. VI 1709 Romae. Cethego v{iro) c{lari88imo) patri F[uriu8) Maechiu8 Oracehus v{ir) c(la- rt88imu8). Orelli 3172 Tibure. Furiu8 Ma^ciui Oraeehu8 v(ir) c{tari88imU8) eorrector Flaminiae et PieerU or- ruitui thermarum dedicavit. 631) Hieron. epist. 107, 2 artte pauco8 anru)s propinquw ve8ter Oracehw nobilitatem patriciam n/Omine ao^ nan8, eum praefecturam gereret urhanam, nonne speeum Mithrae et omnia portenttu>8a 8imulacra^ quibua eorax eryphiua milea leo Peraea heliodromo8 pater initiantur, aubvertit fregit excuaait et hia quaai obaidibua ante prae- miaaia impetravit baptiamum Chriati? ex hoc loco hausisse videtar Prudent. contra Symm. I 562. praefectus urbi Gracchus praescribitur legibus Cod. Theod. II 2, 1 et IX 35, 3 datis kal. Dec. a. 376 et d. 4 lan. a. 377. 632) Hieron. epist. 54, 4 Comelia veatra — Gracchos auoa ae genuiase laetata tat? 633) Hieron. epist. 54, 2 Biaeaitlam praetereo, quae maritum sutim, tuum aecuta germanum in brevi vitae apatio tempora virtutum multa complevit. de genere Blaesillae v. Hieron. epist. 108, 4. 634) d. 19 Mart. Cod. Theod. XHI 11, 7. d. 30 Mai. Cod. Theod. Vll 4, 22 -|- XI 21, 2. d. 16 lun. Cod. Theod. VII 4, 23. in lege Cod. Theod. V 1, 3 pro Hilario Hypatium reponendum esse, Oothofredns vidit. 635) Cod. Theod. XIV 4, 8. 636) Sievers, Libanius p. 269. 637) Cod. Theod. XI 31, 7. . III 43—15 AD SIBVRIVM. CXXXI 43 debebaiur hoc teneris temporum bonis, ut consilio publico vir laudatus accederes, verba consilium publicum per se tam ad senatum quam ad consistorium principis re- ferri possant, sed quae sequnntnr ostendunt, de simplici adlectione sermonem non esse. nam promotio Siburii maximam hominum expectationem movisse dicitur»^**) et tam magna ei potestas tribuitur, ut nisi principem optimum haberet, contra eum niti et deberet et posset^^^). itaque non solum in consistorium receptus est, sed etiam principem in eo locum obtinuit, videlicet inter quattuor illos comites consistorianos, qui et dignitate et potentia praefectis praetorio haud multum cedebant, quaestorem sacri palatii, magistrum officiorum, comites sacrarum largitionum et rerum priva- tarum^**^). ergo scripta est epistula ante a. 379, quo Siburius praefectus praetorio factus esty sed brevi temporis spatio illum annum praecessisse videtur, cum ex hac comitum quadriga proximus ad praefecturam aditus patuerit. dicit autem Symmachus, hanc Siburii promotionem teneris temporum bonis convenire, quod aliter interpretari non possum nisi de temporum bonis nondum adultis, vel potius vixdum natis, id est de primis novi principatus temporibus. epistula igitur incidit in primum imperatoris Gratiani annum 376, et cum eodem fere tempore, quo Siburius praefectus praetorio factus est, Syagrius magisterium officiorum acceperit (v. p. CX) , vix errabimus, si alterum alteri successisse credamus. quod si verum est, Siburius magister officiorum erat ab a. 376 usque ad annum 379. quae coniectnra ea re confirmatur, quod Leo, qui hunc honorem ultimis Yalentiniani mensibus gessit, iisdem criminibus quibus Maxi- minus implicatus erat^^^) et eodem tempore magistratu privatus esse videtur, quo ille praefecturam amisit et Siburius inter comites consistorianos receptus est. 45 Siburius accusatus et absolutus est. quo tempore in hoc periculum venerit, certo definiri nequit, sed suspicionem, quae mihi orta est, non tacebo. Siburius in praefectura praetoriana successit Ausonio, qui saltem usque ad mensem Septembrem a. 379 magistratum retinuerat; ipse Decembri eiusdem anni praefectus commemoratur, sed Martio a. 380 iam successorem Probum acceperat (v. adn. 371 et 461). itaque ne sex quidem menses integros in honore remansit, quod sane mirum videretur, si eum more sollemni gessisset et deposuisset. quare in vitam privatam eum revertisse crediderim accusatione aliqua criminali coactum, ea ipsa qua de Symmachus loquitur. quod si reete conieci, epistulam III 45 anno 380 adsignabimus. 638) 84, 13 perage operam iudieio tanti prineipia eorhgruentem. urguet te expectatio bonia aemper one- roaa. nam eiai dignoa respieit, periculo tamen proxima eat^ dum aibi ampliua pollicetur, 639) 84, 15 habea aaeexdum virtuti amieum, quo niai optimua quiaque gloriam parat, kominia eat eulpa non temporia. videa certe: ut iUe ipaCf qui Romania rebua antiatat^ ad bonum pubUcum natua eatj non tibi adverao nunc amne nitendum eat ; aecundo^ ut ita dicanij eurau probae artea et virtutea fenmtur, 640) Hi in lege Cod. Theod. VII 8, 3 eomitea conaiatoriani participantea auguati pectoria curaa di- cuntar; cf. Gothofredum ad hanc legem. 641) Amm. XXX 5, 10 ad a. 375: urente irtxrum nutrimenta tunc offieiorum magiatro Leone — pro nefaa! — ipao quoque praefeeiuram , ut e celaiore aeopulo caderet, adfeetante. quaestiones simul cum Maximino contra senatores exercuerat, Amm. XXVIII 1, 12. r* CXXXII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. m 46-53 AD EVTROPIVM- Eutropii temporibus Symmachianis tot fuerunt, ut eos haud facile discemas «^^j ^ nostrum autem eundem atque historicum fuisse, iamdudum intellectum est hisque Sym- machi verbis nititur: 85, 33 noxae vacuus otiare, et liberis remissus invigila, quando ita volvenda attulit dies, ut domini nostri Gratiani fortissima simul ac felicissima manu nutantia rei publicae pondera fulciantur. videome tibi TtavrjyvQtxcureQov locutus , quam mos epistulae sinit? sic se habet ratioj ut res maximae magnos hiatus oris requirant. sed haec stilo exequenda tibi ante alios, cui pollet Minerva, concedimus; nos ad familiaria revertamur. adludunt enim ad ultima breviarii verba, quibus Eutropius promittit, se res post lovianum Augustum gestas stilo maiore dicturum esse^^^). hunc religionem antiquam coluisse, si testimonia Byzantinomm recentiorum, quae nulla sunt, mittamus, ex eo concludi solet, quod lulianum laudat, Constantinum non quidem vituperat sed neque in caelum eflfert; quae eiusmodi christiano, qualis Ambrosius Augustinus Orosius fuerunt, certe non conveniunt, sed ab homine, qui nuUi religioni toto animo addictus eam coluerit, quam principes veram putabant, minime abhorrent. huic sectae, quae nullo tempore rara fuit ®*^) , Eutropium quoque adnumeraverim ; nam quod lulianus contra christianos stetit, in breviario cum vitiis imperatoris componit®^'^) et Symmachus in nulla ad eum epistula deorum mentionem inicit, quamvis occasiones non defuerint. itaque Gregorii Nazianzeni ad Eutropium litterae ad nostrum referri possunt, nec facile, ut posthac videbimus, ulli alii conveniunt. Quamvis latine scripserit, originem tamen ex partibus imperii Orientalibus tra- xisse videtur, nam possessiones eius magna ex parte in Asia sitae erant^^^}. itaque Acacii rhetoris Palaestinensis ex sorore nepos et discipulus fuisse potest, quem non uno loco commemorat Libanius ®47j . a quo id quoque discimus, Eutropium a. 355 Antio- chiam venisse ibique usque ad a. 362 commoratum esse, quo anno luliano Augusto in Orientis metropolim venienti orationem avunculi tradidit. propter eloquentiae gloriam, quam advocationis munere iam tum consecutus erat^^^), et Libanii commendationem ^^^) 642) Pirogoff, de Eutropii breviarii ab u. o. indole et fontibas. Berol. 1873. 643) Quia autem ad incliU>$ principes venerandosquc pcrventum aty interim operi modum dahimus. nam reliqua stih maiorc dieenda aunt, quac nune non tam practermittimus quam ad maiorem scribendi diligentiam re$ervamu8, 644) cf. Prudent. contra Symm. 1611 qua vocat egregii aentcntia prineipia, iUue libera eum pedibus tum corde frequcntia traruit, 645) X 16, 3 gloriae avidut ac pcr eam atUmi plcrum^uc irmiodici; nimiua religionis christianac inscc- tator, perindc tamcn ut cruore abatineretf Marco Antonirho non absimiliSy quem ctiam aemulari studcbat. 646) 87, 17 Ausonianus v, c. admirator tuus scripto a suis ex Asia nuper adiatOf mutilari agros suos, qtu tibi coniunguntur, acccpit, 647) Diversus erat ab Eutropio Hesychii fllio, Celsi fratre, qui Libanii discipulus erat (ep. 812. 865. 1010), id quod de Acacii nepote expressis verbis negat epist. 666 oGtoi hk c«v ^Tjxwp dfa^dc, ooto); ItcI XpT)0T<5;, &TC aiodhk SouXeuet SiWoxoiv, dXX' iorlv dXe6^epo; 5(xa; Xiftns. el |xcv ouv p.i?j •(diiTTa>v (lot Mapruptou IltolSou Ttv6c dvdpo&irou )^al- povTOc ftev dftXTjTatc, (ip.£p.7tTou Se d^XXai;, Soxouvtoc ^e ti}) OVjaTtp Y^^^Jfoc 5idt t6 npooxeio^at iraXaiOTatc, irepl TouTou (Ji6voc itp6c p.6vov t6v BoXevTa tinih^ , dic i[i-i Te av ^ auTcji ^^Moac xaX tov EOTp^ictov 2Xot, aTceuScDV cJ^eTO el^ 'Ia)v(av liti t9jv dpy(i\^. cf. Amm. 1. 1. 655) Anno 378 privatus erat, Symm. 85, 33 nozae vacuus otiare et liberis remissus invigila^ 656) Palladius, cum in spem sui honoris accitus (86, 30) In oomitatum proflcisceretur , a Symmacho commendaticiis ad Syagrium (I 94) et Eutroplum instructus est; uterque igitur in aula eiusdem imperatoris magistratibus fungebatur. cum autem constet, Syagrium tum in Gratiani consistorio fuisse, idem de Eutropio dicendum erit; quocum convenit, quod in honore illo positus Romae aliquantum commoratus est (86, 24). nollum magistratum eo terapore gerere potuit, nisi qui dignitate supra proconsulatum et infra praefecturam praetorio erat, quara paulo pOst adrainistravit ; itaque suramis quattuor comitibus consistorianis adnuraerandus crit. ex quibus annO 379 , quode agitur , notl sunt raagister offlciorum Syagrius (v. p. CX) , quaestor sacri palatii Gregorius (v. p. CXXVI) , coraites sacrarum largitionura usque ad mensem Augustum Catervius (Cod. Theod. YI 30, 3), versus anni finem Basilius (Cod. Theod. IV 20, 1) ^ ergo solus restat comes rerum privatarum. nam Arborius, qui mense Maio eiusdem anni hac administratione functus erat (Cod. Theod. I 32, 4), iara inter Februarium et Aprilem a. 380 (Cod. Theod. VI 35, 9; XV 7, 4 + 5) praefecturam urbis deposuit; Uunc igitur magistratum medio fere anno 379 e% comite rerum privatarum inierat. 657) Orienti eum praefuisse, ex Gregorii Nazianzeni epist. 138 agnoscitur: ipie ^ouv iip6c iraotv oU te TeTCfjiTjxac o2)ot Tooo6Totc, Vjvlxa t6v ()' V] (jl^ttjp pi-^y i\ irat;, dXX' oux dvdEioi ^e r?]; Toia^TT); ^(»ped;. Theodosius Romam venit d. 13 lun. a. 389 (Idat. fast.) et ibi remansit usque ad kalendas Soptembres (Marc^ill. chron.). 111 70-73 AD TIMASIVM. CXXXVII m 70-73 AD TIMASIVM. Flavias Timasius ^^^) , qui inter duces Romanos iam inde a Yalentis temporibus enituit^^^), Theodosio Orientis imperium obtinente etiam adfimtate regia claruisse vi- detur. nam filius eius Syagrii nomen gessit^^^) , quod familiae Flaccillae Augustae proprium fuisse supra vidimus (p. CX). comes et magister equitum Theodosii pri- mum commemoratur d. 23 Mart. a. 386^^^). pedestribus copiis praefuit in bello con- tra Maximum a. 388 , Promoto equitibus praeposito «^^) , et quantopere victoriam ad- iuverint, ex eo perspicitur, quod in annum sequentem uterque consul factus est^ Timasius autem loco priore. anno 3S8 exeunte cum Theodosio magister utriusque militiae Mediolani fuit ®^^) , et cum eodem in Thracias reversus bellis contra barbaros gestis interfuit ^®') . quamvis graves cum Rufino inimicitias gereret^^^), favorem tamen^i imperatoris non amisit et in bello contra Eugenium gesto denuo primas in exercitu Romano partes egit^^^). sub Arcadio quoque, dum Rufinus summae rerum prae- erat, locum suum obtinuit, sed Eutropio eunucho Orientis regimina tenente, ex Pam- phylia, ubi tunc morabatur, sub praetextu honorifico accitus ®^^) et maiestatis accusatus est, a. 396^®^). iudicio extraordinario damnatus, quod fusius describit Zosimus V 8 — 10, in Oasin deportatus est^^^)^ uxorque eius Pentadia ex ecclesia, ad quam con- fugerat, ad poenam rapta®^^). paulo post disparuit aut in regione deserta siti con- sumptus^^^) aut filii auxilio fuga elapsus®^^). 681) C. I. L. VI 1759 FL Timasio et Fl, Promoto w. cc. cons», 682) Zosim. V 8 TifJiaa(cp orpaTKuTixoiv tJYir] aap.dvtp rafiudxm'* dtib toiv OudXevro;. cf. Philost. X 8. 683) Zoslm. V 9. 684) Cod. Theod. IV 17, 5. 685) Zosim. IV 45 toTc hi aTpaTi((»Taic iTrireuai [ih np^jAojTov, kcCoT; hk Tijxdaiov dTrdoTTjaev. 686) Ambros. eplst. I 41> 27 tunc Timasius magiater equitum et peditum coepit advermm monachoB esse vehemefUior. respondi ei: ^ego eum imperatore ago, ut oportet^ quia novi^ quod haheat domini timorem: tecum autem aliter agendum, qui tam dura loqueris\ ex eo, qnod Ambroslus negat, Timasium domini timorem ha- bere, et Zosimus eundem summis laudibus effert, religionis gentilis sectatorem eum fuisse coUigi potest. 687) Zoslm. IV 49. 688) Zosim. IV 51. 689) Zosim. IV 57. 690) Suid. 8. V. Tifjidioio;. oiiTo; IttI Beoooolou tou paoiXlo); ^v 8v 6 F/jTp^Tcio; dTriOT^oat toT; Trpaf- (jLaoi PouX^fjievo; , ix Tij; 'Aola; fxeTexaXeTTO 7tp6c Td PaotXeia. 6 Se -yaOpo; Te dvfip (Sv xal d-^ipmyoi xal CTpaTeCat; cb(i.iX7]X(6;, xal touto irpoiTov d-^a^b^ tjYOup.evo; t&v £v dvdpcuTioi;, TipL^jv xal 0(55av xat tuXoOtov int' xXuCovTa, xal t6 l)^eiv eaoTqi S Tt ^ouXoito xe^rptjoOai xal doeui;, M xe pilOtjv v6xTa xal tjpilpav oOx etolvat ouTe dvaT^XXovra xal SixSjxevov xaOopav tjXtov, toa xal oipavoO elvat vojxioa; t9jv jxeToxXTfjoiv, i% tcuv diXuTtajv xal ^iaxeyu(i.lv(uv rpi; dXtYtwp^av 5iaTpipav dno^pifiai lauTov xal xaTaTetva; t^v ^'^X''')'' ^^* >). ergo hae litterae simul cum V 34 et 38 mense Decembri a. 389 scriptae sunt. cf. p. LVIII. 86 Flavianus simul cum Rufino , qui tum potestate maior '^^j ^ dignitate certe non minor erat, in comitatu munere aliquo fungitur. quod nulli alii tempori congruit, quam quo Rnfinus magister officiorum, Flavianus quaestor aulae Theodosii erat a. 382 et fortasse etiam 383 ineunte. v. p. CXVI. 87 a Rufino petit, ut Severianus, qui princeps officii praefecti urbi fuerat, suf- fragio eius ad provinciae alicuius regimen promoveatur. quia homo in officio Romano munere functus haud facile provinciam Orienfalem expectare potuit, haec quoque epistula ei tempori adscribenda videtur, quo Theodosius partes Occidentales ipse rexit, i. e. a. 388 — 391. cf. ad epist. 85. 88 V. ad ep. 83. 89 commendaticia Flaviano minori tradita, cum hieme 382/3 in Orientem profi- cisceretur. v. p. CXVI. 90 Symmachus nuntiuni de Flaviano maiore ad praefecturam praetorio promoto accepit, a. 383 ineunte. v. p. CXVI. 91 V. ad ep. 83. 701) 132, 26 auper hoc pUni^simcu (t ad dominum nostrum eUmentissimum principem dudum litteras dedi et ad ceteros^ qui me adesse volueruni (scil. ad Ruflnum III 85, qua de epistula agimus, ct ad Neote- rium V 38), quas etiam nunc Festus agens in rebus proficiscendi cunctatione remoratur. 702) 96, 23 teque orOj ne quid in tales amicos fascino liceat. ilte (scil; Flavianus) enim mihi non est rogandus, cui aliud velle non expedit. 8* CXL CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. IV 1-14 AD STILICHONEM. 1 hac epistula Symmachus amicitiam cum Stilichone auspicatus est; non igitur ordine solum sed etiam tempore omnium, quae sequuntur, prima est. 2 epistulae, quibus Flavianus minor in comitatum proficiscens Stilichoni commen- datur, duae supersunt, haec et 6, ex qnibus posteriorem a. 398 scriptam esse indiciis certissimis constat. priorem hiemi 382/3 adsignaverim (v. ad ep. III 89) , cum de tertia huiusmodi occasione nihil acceperimus. 4 gratias agit pro praefectura urbana Flaviano minori restituta, a. 399 ineunte. V. adn. 328. 5 Gildo a senatu hostis publicus iudicatus, hieme a. 397 incipiente. Claud. bell. Gild. 16 quem veniens indixit hiemSy ver proterit hostem, 6 Flavianus ad consulatum Theodori evocatus, a. 398 exeunte. v. adn. 325. 7 familiares Symmachi in Hispanias missi, ut equos curules in praeturam filii compararent, vere a. 399. v. adn. 330. 8 anno post Stilichonis consulatum scripta^^^) paucis post Honorii natales (d. 15 lan. Polem. Silv.) diebus'^^*), cum ludi praetorii Symmachi filii instabant (a. 401). cf. p. LXXU. 9 scripta ultimis mensis Februarii a. 402 diebus, cum Symmachus legatione se- natus simul cum Stilichone suscepta Mediolanii adventum eius expectabat. cf. p. LXIH. 12 scripta post Stilichonis ludos consulares et antequam Symmachus filius prae- turam iniret''*^), a. 400. 13 Symmachus aeger ex itinere aliquo revertit et Stilichonis adventus Romae expectatur. illum a. 402 Mediolanium profectum et non multo post mortunm esse, supra (p. LXXII) iam vidimus; Stilichonem post Gothos apud Pollentiam d. 7 April. a. 402 de- victos Romam venisse, panegyricus Claudiani testis est in urbe coram victore recitatus. 14 de nuptiis inter Symmachi filium et Gallam Flaviani filiam celebratis (a. 401) sermo est. v. p. LXXII. IV 15. 16 AD BAVTONEM. Bauto, cuius filia Eudoxia Augusta futura erat'^^), Transrhenanus '^') ex genere Francorum '^^) natus est, sed nihilominus fidem christianam coluif^»). iam sub Gra- 703j 100, 31 fattigio consularij quod proxhne tui culminis felix tt oUm debitus magistratus omavit. 704) 100, 24 de equia ob nataUm domini noatri Honorii — largiendis ^ licet hoc anno 6b$equii istius tempus effluxerit, opinor votum meum non potuisse reptehendi, 705) 101, 34 c(ynsulatum liberalitate eontinuas et ut publicus parens in futuros etiam magistraius im- perialem provocas largitatem. quo ergo mihi ore celebrandus es, qui fastigio honorum iure conspicuus praetorios quoque instruis apparatus? 706) Philost. XI 6 'Apxtiioio; 6 paaiXeu; [uzdi t^v OdivaTov toO TcaTp^c ^^-(aTi^ta Ha66(uvoc d^YETat y'J- vaTxa* 85e pdppapo; p.ev ^v t6 ^Ivo;, OTpaTt)Yl*) ; quos in Hispania optimos et copiosissimos tum fuisse, satis notum est, in ea autem dioecesi pater vicariatum gessit ^^^} , qua occasione oblata facile praedia gregesque comparare potuit. et filio eius hominis. qui luliani doctissimi imperatoris amicus simulque cum eo consul fuerat, cura auctorum yeterum emendandorum optime convenit, cuius testem codicem Apuleii Laurentiauum habemus^^^). tanto autem ardore studia liberalia dilexit, ut a. 395 apud rhetorem controversias declamaverit , postquam iamdudum summum honorum culmen adeptus erat. nam Symmacho autumno a. 385 in praefectura urbana succes- sisse videtur, quem honorem d. 11 lun. a. 386 ab eo gestum®^), ante.d. 6 lul. eius- dem anni depositum esse constat ^<^*) . a. 395 Romae erat, a. 397 Constantinopoli^®^), a. 401 in Hispaniis ^^«) . a. 398 exeunte filius eius minor Ostiae nuptias celebravit^'), fortasse idem Sallustius aut frater eius, qui a. 424 in aula Theodosii minoris quae- stor fuitsos). 797) Cod. Theod. XI 36, 32. ' 798) Cod. Theod. X 1, 14 traditur XVI kal, /an. , sed quii illo die Minervlus iamdudum Sperchio successerat, scribendum est lun. 799) Cod. Theod. VU 13, 12. 800) Cod. Theod. VII 13, 14. 801) 140, 4 quadrigis quattuor gratuitia auxitti numerum conparaium. 802) C. I. L. VI 1729 Romae in foro Traiano. Fl{avio) SaUuatio v(iro) c{larisaimo) , eon${uU) ordinario (a. 363), praeflecto) praet{orio) (a. 361 — 363), eomiti conaiatorii, vieario urbi Bomae^ vicario Hispaniarumj vi- cario quinq{ue) provineianmi, pleno aequitatis ae fideiy ob virtutis meritorumq{xu) gloriam missis legat[i$) iu8{sione) 8ac{ra) Hispaniae dicaverunt. dedieata V kal. lun. divo loviano Aug{usto) et VarrorUanlo] coss, (a. 364). 803) Inscriptio eius, quam paene omnes metamorphoseon libri praeferuut, plenissima legitur in calce libri noni: ego SaUustius legi et emendavi Bomae feUx Olybrio et Probino v. e. conss. (a. 395) rn foro Mat- ti% corUrover^am declamans oratori Endelechio. rursus ConstantinopoU recognovi Caesario et AtUco corhss. (a. 397). F. Eyssenhardt, ApuUU meiamorphoseon Ubri XI BeroUni MDCCCLXVIIII. cf. 0. lahn, BerichU der konigl. sdchs, Oesellsch, der Wissenseh, III p, 331. 804) Cod. Theod. XIY 1, 2 + 3, 18. Tir inlustris dicitur ap. Symm. 163, 8. daU est ad eum con- , stitutio codicis Yaticani de ornanda et amplUlcanda basilica sancti Pauli (Baron. ann. eccl. IV p. 568), quod opus iam ante Symmachi praefecturam inchoatum est. v. p. 122, 28; 299, 23; 146, 19. 805) Hoc die succesaor eius Pinianus praescribitur legi Cod. Theod. YI 35, 13. 806) V 56; cf. adn. 330. 807) 163, 7 ipsi haee de nupUU OsUertsibuSy ad quas nos viri inUutris SaUustii fiUus iuruor evocavitj corUuUmus in pagirhctm, 808) Cod. Theod. I 8, 2. V 55—57 AD SALLVSTIVM. . CLVII 55 Sallustio Ammomas censualis commendatar ; qai cam in officio arbano militans dispositioni praefecti nrbi sabiectas faerit^^^j, epistalam ad hanc Sallastii magistratam, i. e. aat ad altimos anni 385 menses aat ad primos a. 386, retalerim. 56 manere praetorio Symmachi filii edito dona soUemnia ad Sallastiam mittantar, a. 401. V. p. LXXn. 57 cam Patrainas yir spectabilis appelletar, qai a. 401 vir inlastris factas est (y. ad ep. VII 102 — 128), haec epistala ante illam annam scripta esse debet. V 58-66 AD PATERNVM. Aemilias Floras Paternas®*<>) religioni christianae addictas erat ****). a. 393 in- eante Africam proconsal rexit provinciamqae Flacciano tradidit inter d. 16 Mart. ^*^) et 7 Oct. ^^^) eiasdem anni. in aala Honorii eo tempore sacras largitiones admini- strabat^*^), qao Felix qaaestor, Sperchius comes reram priyataram erat, id est a. 396 exeunte aat 397 ineunte. y. ad epist. V 54. successisse igitar yidetur Hadriano ante d. 5 lul. a. 397 815)^ locum dedisse Mineryio ante d. 24 Mai. a! 398. y. p. CXLII. 58 Symmachus de grayi yaletudine, quam paulo ante perpessus sit, conqueritur, quod autumnum a. 397 indicare yidetur. y. p. LXL 59 Patemus iudex proyincialis , Symmachus in apparatu quaestorio occupatus, a. 393. V. p. LIX. 60 Patemus in magno aliquo honore positus. ultimum, quode traditur, a. 398 ineunte deposuisse yidetur. 62. 63. 65 Pateraus comes sacrarum largitionum, a. 396 — 398. 66 simul scripta cum V 54, ubi yide. 809) Not. Dign. Occ. IV 31. 810) Nomen eins integrum praebet 0. I. L. yill 1412, qua de inscriptione mox. dicturus sum. 811) Gum fllio oeptem ex fllia coUocare vellet, Ambrosium episcopum prius consuiuit, qui in epistula ad Paternum scripta I 60 huiusmodi matrimonium dissuasit. 812) Sine dlgnitate praescribitur legi Cod. Theod. X 19, 14; iudicem provincialem eum fuisse , cum Symmacbus fllii quaesturam instmeret (a. 393), discimus p. 141, 2; proconsulatum Africannm ei tribult titulus Thignicanus C. I. L. yill 1412, qui de aquaeductu loquitur reparato {procon$ulaUbu9 Aeynili Flori Patemi v{iri] c{lariMimi) et inlustris et Eri Fani Oeminiani v{iri) c{Uirissimij, quod autem Paternus vir in- lustris dicitnr ^^' ostendlt inscriptionem aliquot annos post proconsulatum eius lapidi incisam esse, cum iam ad altiores dignitatum gradus processerat, opus igitur aquaeductus nou uno impetn ad flnem perveuit, sed tur- bis Oildonicis intervenientibus sub Patemi successoribus iacebat et Oeminiano demum proconsule circa a. 399 absolutnm est. cf. p. CLX. 813) Cod. Theod. I 12, 4. 814) y 62. 63. 65. cf. Ambros. ep. I 60, 8 imperatorum praeceptay a quibua amplitsimum accepisti honorem, 815) Hadrianus comes sacrarum largitionum commemoratur d. 6 Aug. a. 395 Cod. Theod. V 13, 35, sed magistratum illo die vixdum inierat, nam decessor eius Euseblus praeacribitur legi datae d. 21 lun. a. 395 Cod. Theod. XV 1, 32. itaque ante a. 396 honorem non deposuisse vldetur, die autem 5 lul. a. 397 iam magister offlciorum erat. Cod. Theod. VI 26, 11. CLVni CHEONOLOGIA SYMMACUIANA. V 67-71 AD OLYBRIVM ET PROBINVM. De Aniciorum Hermogeniani Olybrii et Probini vitis egimus, nbi stemma eorum propositum et illustratum est p. XCI et CIV. Cum Symmachi epistulae de fratribus ut de adulescentibus venatui et litterarum studiis deditis loquantur, omnes post consulatum eorum (a. 395), quem pueri inierant^^*), scriptae esse debent. certiora autem temporis indicia praebent 67. 68. 69, quarum ultima emissa est, cum orator ex morbo periculoso emersus profectionem in litus Formianum pararet, aestate a. 397, priores postquam Formias pervenit. v. p. LXI. nam quod Olybrius et Probinus, quos tum in iisdem regionibus versatos esse constat (144, 22), feras venatu captas ad eum mittebant, Symmachum in vicinia eomm fuisse docet, et valetudo eius fracta, cui nondum conveniebat uti ferinis visceribus (143, 34), annum eundem indicat. V 72-77 AD LICINIVM ET LIMENIVM. Yiri, qui a Symmacho filio hoc loco coniuncti et inter se confusi sunt, uterque summos honores gesserant, sed diversis temporibus. Licinii prima mentio fit in epi- stula Bcripta ad Flavianum maiorem (II 65) , qua post administrationem aliquam de- positam consobrino a Symmacho commendatur. hae litterae ita conceptae sunt, ut Flavianum dignitate amplissima tum praeditum fuisse perspiciatur ; laudatur enim in eo, quod itulicium eius non seimm atque difficile sit ad colligenda ingenia et explorandas voluntates bonorum, id quod indicare videtur, summam magistratuum eligendorum po- testatem penes eum fuisse. praefecturam igitur praetorio tum gerebat et priorem quidem (a. 383) , nam antequam alteram iniret, Licinius ipse iam ad honores inlustres processerat. itaque circa a. 382 aut provinciam aliquam aut praefecturam annonae aliudve munus eius fere dignitatis gessit. paulo post d. 14 Sept. a. 385 haec lex Cod. lust. XI 60, 1 ad eum data est: Imppp, Valentinianus Valens et Gratianus ad Licinium pp, Tiberianus ad possibilitatem singulorum quorumque locorum intuens statuit certas possessiones j quae ad limitem frumenta conveherent, quocirca generali lege sanci- muSj Tiberiani dispositionem oportere servari et q. s. rf. XVIII k. Oct, Aquileiae Arca-- dio A. et Bautone conss. Tiberiani commemoratio, qui a. 326 — 327 comes per Africam fuerat^^^, monstrat, quemnam limitem haec constitutio spectet: is igitur, ad quem missa est, aut praefectus praetorio Italiae Africae Illyrici erat aut iudex aliquis Afri- canus. illam autem praefecturam Licinius gessisse non potest, quia alii duo, Neo- terius et Principius, in eo tum magistratu eraut. cum igitur inscriptio legis corrupta sit^^^), de vero Licinii honore quaerendum est. inter rectores provinciarum infimi 816) HieroD. ep. 130, 3 de Olybrio loqaens: conaul quidem m pueritia, qnod cmn Probinus fratre mi- nor osset (v. p. GI), ad euin quoqne referendnm est. cf. Ciaud. in cons. Olybr. et Prob. 62. 817) Oottiofredus in prosopogr. cod. Theod. 818) Licinium etiam a. 387 nondum ad praefecturae culmei) evectum esse, docet 146, 29 erffo amore V 72—77 AD LICINIVM ET LIMENIVM. -. CLIX generis, consnlares et praesides, vel ea de causa nnmerari non potest, qnia lex ge- neralis totius limitis annonas spectans iudici, qui parvae tantum eius parti praefuerit, parum conyenit; neque de proconsule cogitare licet, cuius provincia limitem ne eon- tingebat quidem, praesertim cum die quarto post hanc constitutionem datam Messianus prooonsul Africae legi Cod. Theod. X 1, 13 praescribatur. nuUus igitur alius magi- Btratus relinquitur, quam vicaria per Africam praefectura, quae reliquis quoque Licinii honoribus temporis et ^gnitatis ordine apte inseritur. anno enim 387 ineunte clarum in aula honorem gerebat, quem comitivam sacrarum largitionum fuisse putaverim. nam Symmachus a Valentiniani Augusti festis consularibus (a. 387) Bomam reversus (p. CXXXIV) , de inquisitione pontis atque basilicae ad Eusignium praefectum praetorio et Ldcinium scribit^*^), quae res, cum de sumptibus publicis quaestio esset, praeter summum imperii iudicem inprimis eum magistratum spectabat, cui aerarii cura in- cumberet. Limenius inter d. 23 Dec. a. 399^20) et 27 Mart. a. 400 comes sacrarum largi- tionum factus est^^i)^ successoremque accepit inter d. 17 et 26 Febr. a. 401 «^^j. prae- fectus praetorio Galliarum, quo tempore Constantinus a. 408 imperium invasit, ad Honorium confugit, neque multo post seditione militum Ticini interfectus est^^*). 74 Symmachus simul cum Limenio fuerat, antequam itinere dierum octo emenso Romam reverteretur. haec aptissime ad festa consularia Stilichonis kalendis lanuariis a. 400 Mediolanii celebrata referuntur, quibus Symmachus interfuit (v. p. LXU). eodem enim tempore Limenium in comitatu fuisse, magistratus tunc ab eo acceptus docet. 75 Limenius iudex fori alicuius advocatorum corpore instructi. haec neque ad comitivam sacrarum largitionum refeni possunt, sub qua advocatos militasse nusquam traditur neque veri simile est, neque ad praefecturam praetorio, utpote quae post Symmachi mortem gesta sit. itaque de administratione aliqua provinciali ante comi- tivam (a. 400) deposita cogitaverim. 76 scripta a. 387 ineunte simul cum IV 70, ubi vide. V 78- 98 AD HELPDIVM- Helpidii duo in Symmachi scriptis discemuntur, quorum alter a. 400 in prima adulescentia erat , utpote qui praeceptore etiam tum uteretur ^^*) , alter iam a. 393 ad rei pubUcae , cuius utilitates inter praecipua et prima conpUcteriMy elarissimo et inlustri viro praefeeto dignare adstruere et q. s. 819) IV 70; V 76. 820) Cod. Theod. VI 30, 17. 821) Cod. lust. I 40, 10. 822) Cod. Theod. I 10, 7. traditar JIl kal, Mart.y sed quU Patrainns Limenio iam ante diem 26 Febr. succesalt, Bcribendum est XI 11 kal. Mart. v. ad epist. VII 102—128. 823) Zosim. V 32. 824) 146, 2. CLX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. Flaviani consalatum evocatus est^^^). ad hunc, qni ab oratore nostro frater appeHari solet^^^), epistulae qaibusde agimos missae sunt. a. 396 iadex erat^^^ , sed cainam provinciae praefaerit, non traditar. certiora ex epistala V 94 accipimas, qaae his verbis incipit: Romam regressus post legutionis officium sumpsi litteras tuas, quihus pa- triae communi largas rei annonariae copias polliceris. de praefectara annonae aut urbis cogitari hoc loco nequit; utraque enim in urbe ipsa sedem habebat neque igitur lit- teris ei opus erat, ut hominem Romae positum de re annonaria certiorem faceret. ergo Helpidius tam proconsul Africae erat, cni potissimum cura frumenti in urbem mittendi incnmbebat, siquidem nulla Symmachi epistula superest, qnae hac de re ad vicarium data sit. tempus magistratus eo definitar, quod series proconsulum ab anno 393 usque ad a. 401 integra est neque ullum Helpidio locnm relinquit. nominantur enim hi: Aemilius Florus Paternus d. 16 Mart. a. 393, v. p. CLVII. Flaccianus d. 7 Oct. a. 393, Cod. Theod. I 12, 4; Augnst. de civ. dei XVIII 23, 1 ; cf. de Rossi, Annali delV Instit. XXI p. 345. Marcianns a. 394, v. ad ep. III 33. Herodes d. 2 Mart. a. 395, Augustin. contra Crescon. HI 62. Ennoius d. 16 Mai. a. 395, Cod. Theod. XI 30, 53 + XII 1, 141—145. d. 26 Dec. a. 395, Cod. Theod. XI 1, 24 + XII 1, 149 + XIH 5, 25. Theodorus d. 22 Dec. a. 396, v. adn. 765. Anicius Probinus d. 17 Mart. a. 397, Cod. Theod. XII 5, 3. Seranus a. 397/8, Augustin. contra Crescon. IV 58 8*-^«). Victorius d. 13 Mart. a. 398, Cod. Theod. IX 39, 3. d. 21 Mai. a. 398, Cod. Theod. I 12, 6. Erins Fanius Oeminianus a. 398/9, v. adn. 812 et ad ep. IX 15. ApoHodorus d. 20 Aug. a. 399, Cod. Theod. XVI 10, 17 + 18 + 11, 1. d. 20 Nov. a. 399, Cod. Theod. X 1, 16. d. 14 Mart. a. 400, Cod. Theod. XI 8, 2. Oabinius Barbarus Pompeianus, C. I. L. VHI 969. cf. X 1199. d. 8 lun. a. 400, Cod. Theod. VII 8, 7. d. 15 lun. a. 400, Cod. Theod. XIH 5, 30. d. 31 Dec. a. 400, Cod. Theod. I 12, 8 + VIK 10, 3 + IX 26, 2 + XI 1, 28 + 30^ 60 + Xn 1, 166 + 6, 27 + XHI 1, 18. d. 13 Febr. a. 401, Cod. Theod. XI 17, 2. d. 26 Febr. a. 401, Cod. Theod. XH 6, 26. d. 28 Mart. a. 401, Cod. Theod. XI 5, 1. cf. XVI 6, 32. Helpidius igitur aut ante a. 393 aut post mensem Martium a. 401 munere functns 825) 67, 30; 138, 17. S26) 11. 11. et 148, 9; 151, 14. 827) 151, 6 grave e$t enhn 8ub awibus iudicis Baiarum adpetentiam confiteri. 828) Kandem Serannm August. contr. litt. Petill. 11 184 memoriae lapsu vicarinm dicit, nam ne eo loco, quem in contextu laudayi, scriptorem errasse credamns , vetant verba edicti ab eo relati , quod incipit : Seranus proconsul dixit. V 78-98 AD HELPIDIVM. CLXI est, qnae dubitatio ipsis Symmachi verbis supra propositis toUitur; legationem enim, quam conrmemorat, a. 402 incipiente suscepit (v. p. LXIU). accedit, quod omnes ad Helpidium epistulae ultimis oratoris annis scriptae sunt. 78 occupato iibi auditione causaj^m verebar obstrepere. Helpidius igitur iudex erat. cnm praeterea Symmachus de ruris otio, qnod usque in hiemem extenderat, loquatur, hanc epistulam a. 396 adsigno, quo mense Novembri in Campania erat. v. p. LXH. 79 Helpidius in magistratu aliquo positus, qui praefecto praetorio subiectus erat. ante a. 401, quo proconsulatum accepit. 82. 83 familiares Symmachi ad equos curules comparandos in Hispanias missi, a. 399. V. adn. 330. 85. 86 propter summam sententiarum et verborum similitudinem ^^^j simul cum IV 34 anno 395 exeunte scriptae esse videntur. 87. 91 Helpidius iudex provinciae, a. 396 aut 401 — 402? 92 Helpidius ad Symmachi filium scripsit; qui cum a. 384 natus sit, haec epi- stula ultimis oratoris temporibus adscribi debet. v. p. L. 93 Symmachus Formiis versatur Puteolos et Baias mox petiturus, aestate a. 396. V. p. Lxn. 94. 95. 96 Symmachi legatio commemoratur initio a. 402 suscepta. 97. 98 Formiis post mortem Flaviani autumno a. 394 scriptae. v. p. LX. VI AD NICOMACHOS FILIOS. Nicomachi libro sexto ideo numero plurali praescribuntur , quia litterae eo com- prehensae partim ad Nicomachum Flavianum, partim ad uxorem eius, Symmachi filiam, maiore ex parte ad utrumque missae sunt. nuUa autem in hoc libro epistula reperitur, quae cum aliqua probabilitate ad Flaviani fratrem minorem referri possit. Quae de Nicomachorum fatis indagari possuut, paene omnia de Kossi in disquisi- tione, quam de Flaviani maioris titulo honorario instituit, sagacissime enucleavit ; pauca, quae deerant, in vitis Symmachi consocerique eius ipsi addidimus. ne igitur repeti- tione taedium moveamus, ea tantum persequemur, quae ad tempora litterarum defi- nienda pertinebunt. Inter libri sexti epistulas una tantum (72) reperitur, quam ante a. 394 scriptam esse necesse sit; continuum ergo litterarum commercium inter Symmachum Flavianum- que incepisse non videtur, antequam affinitatem iungerent (v. p. LH). qua re per- specta ad generum epistulae aut omnes reliquae aut paeue omnes brevi spatio anno- rum novem , quod filiae nuptiis Symmachique morti interiacet (a. 394 — 402) , inclu- duntur, cui ea praeterea tempora eximenda sunt, quibus socer geuerque una fuerunt. 829) Cr. 110, 29 = 149, 20 quae apud U ineuriotius loquor. Q. AVBBLITS SrMMAOBVS. CLXII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. cam igitur locos, in quibns Symmachus illis annis moratas sit, iam supra p. LXVI composuerim, eadem inquisitio nunc de Flaviano instituenda est. Autumno a. 394, quo tempore nuntius de morte Flaviani maioris allatus est, Nicomachi simul cum Symmacho Formiis versabantur; Romam reversum paulo post secuti sunt, ita ut breve tantum tempus litteris invicem mittendis relinqueretur. au- tumno igitur aut hiemi a. 394 non nisi duae epistulae adsignari possunt: 20 in eo autem, qmd vos discessus noster excruciaty habitum meae mentis agnosco; sed adhuc desideriis mutuis praestat suadere patientiam quam pamitendum aliquid per inbecillilatem adfectionis ordiri, mox cum germanus tuus de proximo , ut ais , speratus adfuerit , et felicem vobis et necessarium reditum dividendae inter vos communionis causa praestabit, initio a. 396 hereditas patris iam inter Flavianum fratremque eius divisa erat®^^). de Symmachi itinere Formiano v. p. LX. 1 postquam in urbe angustiae copiis successerunt , laus providentiae Flaviani re- fota est et ad conciliationem famae eius publicum testimonium rediit. Symmacbi igitur gener, cum prior frumenti abundantia providentiae eius accepta ferretur, paulo aute praefectus urbi fuerat, magistratumque cum aliquo famae detrimento deposuerat, scilicet quia eum a tyranno acceperat et Theodosio in imperium restituto honor irritus factus erat. quando praeterea memoriae Flaviani maioris restitutae mentio fit, hanc epistulam tempori, quod pugnam ad fluvium Frigidum proxime sequebatur, i. e. hiemi a. 394/5 adscripsi. Curis familiae herciscundae maiorem anni 395 partem in urbe retenti, Nicomachi autumno demum in rus Gampanum secesserunt, ubi totam hiemem manserunt^^*). itaque primae litterae, quas Symmachus hoc anno ad eos scripsit, in suburbano illo datae sunt, in quo circa mensem Octobrem versatus est (p. LXIV) ; sequuntur duodecim ex urbe missae, quae a mense Novembri a. 395 usque ad Martium aut Aprilem a. 396 procedunt. 22 famis in urbe grassantis legationisque ad imperatorem mittendae, ut auxilium eius imploret, mentio fit, quibus de rebus v. adn. 294. epistula in suburbano scripta est832). 2 in litteris praecedentibus [22) de lite privata sermo erat, quam sub adfinium nomine — Baiani litoris persultator animavit (159, 15); haec autem epistula de succes- sionis ambiguo a Marciana Flaviani sorore commoto loquitur. cum Nicomachorum soror germana nusquam commemoretur et affines quoque fratrum sororumque vocabulis a Symmacho appellari soleant, hanc litem eandem cum superiore puto; quod si verum est, hae quoque litterae in ultimos anni 395 menses cadunt. 4. 55. — 4 Symmachus nuntium de aegritudine filiae graviore accepit, et quia doloribus manus dexterae impeditus ipse scribere non potest, has litteras servo dictat. 55 heri per hominem meum scripsi metu percitus , postquam de valetudine filiae meae 830) 1 56, 30 ted acire desidero , quae poti$9imum praedia ad iua aancti fratris tui pro parte pertineanty ne per ignorantiam iurie tui corpora apparitionia error adtrecttt, 831) 158, 13; 159, 6. 832) 159, 25 hinc orta certatio (\n senatu) uaque ad nefarias pugnaa me ahsente proceeeit. — ted di- rimendaa partium quaeationee meo dieuntur detuUase iudicio. VI AD NICOMACHOS FILIOS. CLXIII amara cognitu nuntiastis. haec ad 4 referenda esse, ex eo agnoscitur, qnod Sym- machns non mann propria sed per hominem snnm se scripsisse dicat. annns antem epistnlae ntrinsqne his verbis definitnr: rerum vero praesentium ntdlum vobis indicium facere decreveramj ne in aures vestras redirent^ quae probabili discessione vitastis. sed quia civictss amor in negotia urbana curam vestram reduxit, quaedam conlaJta in titulos breviter percucurri. fnemnt qnippe eo tempore, in qnod Symmachi epistnlae ad genemm paene omnes incidnnt, calamitates nrbis graviores dnae, fames hiemis a. 395/6 et ea, qnae bellnm Gildonicnm comitata est, hieme a. 397/8. posterior antem non a Nicomachis probabili discessione yitata est , qnia iam vere a. 397 , quo tempore ne metns qnidem inopiae concipi potnit, Romam reliqnerant. cum a. 395 nltimis demum antnmni diebns in Campaniam profecti snnt. accedit, quod Symmachus mense De- cembri a. 395 aut lanuario anni sequentis de filia morbnm paulo ante perpessa lo- qnitnr ^^^) . 65 tanta remm verbornmqne similitudine cnm 55 coninncta est, ut brevi tempore post eam scripta esse debeat. 12. 14. 15. 18. 21. 26 omnes de fame hiemis a. 395/6 loqnuntur. 15 mense Decembri a. 395 ant lannario a. 396 scripta est, 12 lannario a. 396, 26 paulo post 12, 14 mense Martio ant Aprili a. 396. v. adn. 271 et 297. 41 de Comazonte in Campaniam profecto, cnins iam epist. 12 mentionem fecerat, sermo est. Symmachns ipse adventnm snnm poUicetnr. 45 et re et verbis tam arte cnm praecedenti cohaeret ^^*) , ut utramqne simul scriptam esse appareat. data est antem altera 41 ad Flaviannm, altera 45 ad uxo- rem eins, Symmachi filiam. Yere iter ingressus Symmachus Formiis Nicomachos invenit et reliqnam anni 396 partem nna cum iis consnmpsit^^^). nam reditnm quoqne eins m. Novembri comitati esse videntnr et otinm mris Praenestini vere a. 397 cum eo participati sunt ^^^) . paulo post Symmaclius Tibnr secessit (81), nnde cum ad filiae diem natalem reverti vellet, imbribns impeditns est (80). itaqne ipse Romam, filia generqne in Campaniam ^^^) profecti snnt, qna ex discessione maxima ex omnibns, qnae supersunt, epistnlaram series initinm cepit. 70 panlo post reditnm scripta est; 173, 23 post Tiburtem quippe secessionem Romae otia lenta producimus. 833) 157, 23 eeterum filiam meam vexari itinere — non oportet^ qitoniam post incommodum grave vaU- tudo eiiu otio et quiete refovenda est. 834) 165, 3 male est animo , post^am filiam meam eonperi consueto dolore vexari. 166, 6 postquam te iaetatam eonperi dolore consueto, omnia reliqtuirum soUicitudinum mearum aensu» evanuit. quae sollicitii- dines illae fnerint, scilicet filii febris Symmachiqne ipsius gravedo capitis, in epistnla priore exponitur. 835) 221, 20 prineipium voluptatum de Formiano tinu nascitur, — adfuerunt pignora mea, quo- rum eupien» nostra urbe proce$seram, — illorum dehinc arbitratu legi oram, quae Formias et Cumanum litw* intcriacet, nunc mutuis invitationibus aut in Baulos aut in Nieomachi Oaurana migramus. 836) 186, 12 animum meum Campani litoris commemoratione soUicUas ; sed nobi» ^oque in Praenestino ntre degentibu» non minus suppetit voluptatum. — adieceras ad inritamentum profertioni» nostrae, filium meum Flavianum brevi tecum fktturum. huius ego prae»entia iam diu defruor. 837) adn. 836 et 154, 18 haud seio, an morantibus vobis aliqua invitatio nos potius in Campaniam possit edueere. V* CLXIV CHRONOLOGIA SYMMACmANA. 6. 8. 52. 53. 56. 59. 63. — 52 senatus adventnm principis petierat, sed cum Me- diolanenses resisterent imperatoremque apud se retinere vellent, legatione iterata pre- ces repetendae erant. praefectus urbi Symmacho amicus negotium dedit, ut Flavianus inter legatos eligeretur, litterasque ad eum missurus erat, quibus ad senatum idibus luniis ea de re habendum evocaretur. 63. 53 de eadem legatione agitur. Symmachus generum ad reditum accelerandum hortatur. utraque epistula per Maximum in Gam- paniam perlata est. 56 Flavianus excusationis causas quaerit, quod socer non omnino improbare videtur, sed nihilominus alteram praefecti epistulam suae adiungit. 59 Ni- comachus litteras, quibus causas excusationis exposuerat, praefecto urbi reddendas Sym- macho commisit. 8 lite aliqua Flayiani finita vicarius urbis acta negotii editurus est, quae in manus generi iam venisse, in epistula 6 praesumitur. eadem de reditu eius a Symmacho frustra sperato agit, quod magna cum probabilitate ad praefecti evoca- tionem illam a Nicomacho recusatam referri potest, praesertim cum piam causam mo- rai-um allegasse dicatur. inter excusationes enim, quas 59 protulit, primum locnm obtinet uxoris conturbata valetudo, quae spoliari solacio suo non possit, et filiae Sym- machi aegrae in epistula 8 quoque, quam cum 6 arte cohaerere vidimus, mentio fit. — tempus harum epistularum ea re certis terminis circumscribitur, quod orator 6 dicit, 7nisisse se necessarias litteras, quibus amici de tutoris fraudibus insti^uantur, eiusmodi enim litterae ad Felicem quaestorem sacri palatii datae (V 52) adhuc supersunt, qui magistratu ab aestate anni 395 usque ad ultimos menses anni 397 aut primos a. 398 functus est (v. p. CLIV). et quoniam bello Gildonico adventus Honorii expectatus est , ut consulatum quartnm in urbe iniret ^ *^) , petitionem illam senatus , quade Sym- ' machus loqnitur, anno 397 adscribemus. scriptae autem sunt omnes epistnlae, quas h. 1. composuimus, partim paulo ante, partim paulo post idus lunias. v. 168, 1 hor- tor igitur, td scripto eius evocatus digneris adcurrere ante senatum, qui idibus luniis ej'it. 16. 19. 23. 28. 73. 75. 76. 77, quibus adiungendae sunt VII 73. 74 ad omnes Symmachi propinquos in Campania una morantes datae (v. adn. 194) , morbum ora- toris spectant iterque Formianum, quod mense lulio a. 397 suscepit. v. p. LXI et LXVin. — 73 Symmachus renum doloribus laborat, quod ne rumore exaggeratum ad Nicomachos perveniat, ipse valetudinis indicium facit. 28. 16 intestinorum dolores usque ad vitae periculum perpessus est, quorum fama, id quod Symmachus (73) provi- derat, ad generum perlata est. Nicomachorum adventus expectatur, qua de re 28 scribit: praecipue autem de vfobis impetratum volo, ne inprovida sollicitudine recurratiSy 16 autem : interea de ordinando reditu facite noverim, quid consilii ceperitis, fateor enim molliore me esse adfectione post discrimen salutis nec ulterius posse suadere, ut desiderio meo vestrum otium praeferatis^ id quod re vera verbis supra propositis suaserat. ita- que haec epistula panlo post 28 scripta est. 19 adhuc invalidus sed iam convalescendi securus scribit; expectatio reditus Nicomachorum tertium commemomtur. 23 Decins ad Flavianum proficiscitur , quem Symmachus ipse brevi tempore intermisso secuturus 838) Claud. de VI cons. Hon. 361 Romam Aiignstnm hoc modo adloqnentem inducit: disaimulata diu triates m amore repulsaa veaira parenaj AuguatCj queror: quonam uaque tenehit praelatua mea vota Ligua? — nonne aemel apreviaae aatia^ cum reddita bellia Afriea venturi luait ape prineipia urbem? VI AD NICOMACHOS FILIOS. CLXV e8t. cum illias reditas ex Campania aestate a. 398 Romae expectatns sit^^®} , Sym- machi profectionem eandem fnisse crediderim, qnam post aegritudinem a. 397 in- gressns est. 75 Symmachns Fnndos peryenit, d. 28 Inlii Formiis se fntnmm esse sperat. quod se iter partivisse ad minuendum laborem dicit, ad vires morbo fractas referendum est. 76 ego ad sanitatem lento adhuc gradu provehor^ atque ideo itineris uUeiioris ambiguum usque ad profectum sanitatis deliberatione sequestro, VII 73 Formias pervenit, ubi statim pedis dolore correptus est. VII 74 primo adventu, ut scripto su- periore signavimuSj valetudo nostra perculsa est. — nunc status melior coepit ad- versa tenuare, VI 77 quamvis ultro scripserim, doloris mei adversa tenuari. Cum haec ultima epistula sit, quam Symmachus e Formiano ad genemm miserit, menses fere dnos, qui adventum eius sequebantur, Flaviani consuetndine usus esse videtur. sed postquam mense Octobri Romam reversus est, epistnlamm commercium post breve hoc intervallnm statim denno incipit et usque ad ver a. 398 non inter- mmpitur. 51 prioiHbus litteris conperistis, quae nunc respondere potuissem, redisse non paenitet, nam et salutis compotes sumus etc. commemoratio sanitatis restitutae eum reditum in- dicat, qui iter Formianum anni 397 secutus est. priores illae litterae, qnomm mentio fit, periisse yidentur; neque enim ulla epistula in libro sexto reperitur, cnius argn- mentum verbis modo propositis fespondeat. 50 Sibidins in Campaniam proficiscitnr, de cuius reditu agit epist. 58. nostram igitur epistulam aliquot mensibns ante illam scriptam esse pnto. 7 de evocatione loquitur, quam Symmachus ad Honorii consulatum quartum (a. 398) acceperat. v. p. LXI. 47 Symmachus in suburbano agens pedis dolore attemptatus est. v. p. LXIX. ramores de seditionibns plebis inopia fmmenti, quae bellnm Gildonicnm praecessit, excitatis per Italiam circumfemntur. cf. adn. 259. 46 mihi silentium unanimitatis vestrae nequaquam licuit aemulari^ quod ita sollici- tudoj quam de me non fmstra geritis, postulabat, quae cum ad Symmachi valetudinem turbatam referenda esse videantur, epistulam huic fere tempori adsignant. 54 mea valetudo caret interim doloribus sed indiget firmitate maxime accedentibus curiSy qua^ proxime facta a senatu auxit oblatio. de oblatione illa facta mense Octobri aut Novembri a. 397. v. p. LXIX. 29 mihi etiam nunc gressus infirmus est, sed si optata de vobis mutuus seimo per- tuleritj protinus coiyoris mei querella sedabitur, pedum aegritudine Symmachus autumno a. 397 in villa Laurenti vexatus est. v. p. LXIX. 57 et 64 de oblatione loquuntur; altera scripta est, postquam Lampadius Floren- tmo in praefectura urbana successit, id est post d. 21 Dec. a. 397. v. p. CXLin. 58 scripta est mense Martio a. 398 in mre Vaticano. v. p. LXV. dilectus ad bellnm Gildonicum imperatus commemoratur. v. p. LXIX. 61 Flavianus Symmacho suaserat, ut irae plebis cederet. v. p. LXX. 62 legati Mediolanium missi, nt senatomm praediis vacationem dilectus impetra- 839) VII 38. 40. CLXVI CHBONOLOGIA SYMMACHIANA. rent, panlo ante Romam reversi erant. Symmachus modo in urbe modo in Bnburbanis versatur. v. p. LXX. 66 scripta in praedio Ostiensi. Symmachns seditione plebis ex urbe pulsus, sed paulo post revocatus est. v. p. LXX. Gum epistulam 62 scriberet, adventum generi iam sperabat^^^), qui mox secutus esse videtur; interrumpitur enim litterarum series vere a. 398 neque denuo incipit ante autumnum eiusdem anni, Flaviano in Gampaniam reverso^^^). nam proximae epistulae certis temporum notis distinctae, 10. 30. 35. 36. 60, de evocationibus Theo- dori consulis designati loquuntur, quibusde videas p. LX et LXXI. Quasnam litteras Flavianus brevi tempore, quo festis consularibus Mediolanii inter- fuit, a socero acceperit, dignosci iam non potest, sed aliquas ex commendaticiis tum potissimum scriptas esse crediderim, cum in aula consuetudine hominum potentissimo- rum utebatur. nam in praefectura urbis, quam initiis anni 399 accepit, anni 401 deposuit^^^) , nullae epistulae Symmachi, qui tum filii praeturam instruens ipse quo- que Romae agebat, ad eum datae esse possunt nisi duobus illis aut tribus mensibus (Decembri a. 399 usque ad Februarium a. 400) , quos ad Stilichonis consulatum evo- catus in itinere Mediolanensi consumpsit. v. p. LXII. Nicomachi Romae erant, cum Memmius Symmachus kalendis lanuariis a. 401 fasces praeturae sumeret, et postquam Flavianus vires longo administrationis labore exhaustas otio ruris Gampani^^^) refecit, adventus eius ad ludos praetorios rursus sperabatur s**) . quorum tempus eo definitur, quod filium praetura urbana functum esse Symmachus scribit ^*^) ; ludi igitur ab eo instruendi ApoIIinares erant, qui diebus 5 — 13 lulii celebrari solebant ^^®) . itaque omnes libri sexti epistulae, quae apparatus praetorii mentionem faciunt (33. 34. 38. 40. 42. 43) , incidunt in ver aestatisque ini- tium a. 401. 40 libi in dies singulos, clecus nostrum^ domi fot^isque fama florentior est. et prae- 840) 171, 2 8ola nos vestri marerat absentia , sed si in conspeetum nostrum propere veneritis, nos quo- que reeursum vestrum in Camparuam eum voluptate comitabimus. postea propositum mutavit, neqne enim a. 398 in Gampania fuit. 841) 163, 22 interea ad Forminnum Utus iter promovCy ut euim ad te delatae litterae fuerirU, Romam eitius exeurrcu, 842) Flaviani magistratum ultra flnes temporis soliti extensum fuisse, dicit Symmachus 191 , 2 itUerea non minore abundo laetitia, quod domini et filii mei Flaviani prolixus in iudicando labor optata qtUete mutatus est; brevius igitur ei tempus quam annos duos attribuere vix licet. cum autem Theodori auspicia consnlaria a. 399 Mediolanii oelebraverit, ante mensem Februarinm eiusdem anni praefecturam iniisse non potest, neque post d. 21 Apr. a. 401 deposuisse, quia hoc die iam in Gampania erat (164, 23). praefectug urbi praescribitur legibus his: d. 6 Inn. a. 399 Cod. Theod. XIV 10, 3. d. 24 lan. a. 400 Cod. Theod. XIII 5, 29. d. 5 Mart. a. 400 Cod. Theod. III 31. d. 19 Aug. a. 400 Cod. Theod. XI 30, 61. d. 9 Nov. a. 400 Cod. Theod. XV 2, 9. ad decessorem eius Lampadium nulla lex , quae quidem ad nos pervenerit, data est, successor Decius primum c>ommemoratur in constitutione Cod. Theod. VII 13, 15 data d. 6 Dec. a. 402. 843) Nicomachos tum in Campania fuisse, traditur 165, 12. 844) 164, 5 mea circa praetorios apparatus cura erebrescit. quod eo scribo, ut intellegat urhonimitas vestra adminiculi aui socittatem desiderari, nec sum imperiosus exactor, ut qui scinm^ necessitates meas post vestrum commodum conloeandas^ sed si bene aestimo, sntisfacient vobis ad refectiortem praeserUis mensis indu- tiae. 165, 22 croeoditlos theatrati spectaculo pubticatos in praeseniiam vestram servart temptavimus. — duos etiam nune apirantes in vestrum differemus adverUum. 845) 118, 27; 220, 22; 234, 21. 26. 846) Mommsen, Romisches Staatsrerht //2 p. 226; C. I. L. I p. 346. VI AD NICOMACHOS FILIOS. CLXVII seniium quidem rerum nos testes sumus; externa iudicia Caecilianus adseruit, a quo singillatim relata enumerare fastidium, cum in summam gloriae tuae cuncta conveniant. quod indicia, quae bomines Romae forisque de Flaviani praefectnra tulerint, a Sym- macho referuntur, prima post magistratum depositum tempora indicat. cum autem ostentum natali urbis factum in epistula narretur, paulo post d. 21 Apr. a. 401 scripta esse debet. 42 Euscii nupei* litteras sumpsi, quibus aurigas nostros et aliquos scaenicos navi m- positos et secundum praeceptum meum missos ad Campaniam nuntiavil. haec scripta esse non possunt ante initium veris, quo tempore navigatio aperiebatur, neque tamen multo post, quia Symmachus aurigas longe ante ludos (165, 17) Romam venturos esse sperat. 33 si qua adhuc de Sicilia speramus, incerta sunt. nam cum litterae Euscii nuntia- verintj dudum circi et scaenae artifices navigasse, etiam nunc de adventu eorum rumor in operto est. — dudum illud monstrat, hanc epistulam aliquot dies post praecedentem scriptam esse. 34 de apparatu ludorum paene ad finem perducto loquitur. 38 Nicomachos ad reditum accelerandum hortatur. v. adn. 844. 43 adventus eorum proximus expectatur. Nuptiis Memmii Symmachi cum Nicomacha Galla sub anni 401 finem celebratis patres maritorum interfuisse consentaneum est , et fortasse legationem quoque Sym- machi a. 402 ineunte gener comitatus est, ita ut epistulis mutuis nullus locus relin- queretur. litterae enim, quas post VI 43 ad Nicomachos scriptas esse necesse sit, in corpore nostro non reperiuntur. 1 hieme a. 394/5. v. p. CLXII. 2 autumno aut hieme a. 395. v. p. CLXII. 3 paene omnes ad Flavianum epistulae scriptae sunt aut anno 394 exeunte aut inter menses Novembrem a. 395 et Aprilem a. 396 aut inter aestatem a. 397 et ver a. 398 ^nt inter autumnum a. 398 et initium a. 399 aut inter mensem Decembrem a. 399 ^t Februarium a. 400 aut vere et aestate incipiente a. 401. 4 anno 395 exeunte. v. p. CLXII. 5 quaeso, ut viro optimo Severo terminandae apud te litis auctor esse digneris. Fla- "vianus igitur tum magistratum aliquem gerebat, quod iis temporibus, quibus pleraeque libri sexti epistulae scriptae sunt, semel tantum factum est a. 399 — 401. his autem ^nnis Symmachus semper una cum genero erat excepta peregrinatione Mediolanensi Xnde a m. Decembri a. 399 usque ad Februarium a. 400. tum ergo hae litterae da- 1;ae sunt. 6 mense lunio aut lulio a. 397. v. p. CLXIV. 7 anno 397 exeunte. v. p. CLXV. 8 paucis diebus ante 6 scripta. v. p. CLXIV. 9 et 11 brevi se tempore secutae sunt, quia in utraque de lite cum Censorino decidenda sermo est. Nicomachi in Campania agunt, Symmachus in rus profecturus est ; quae nulli tempori nisi aut veri a. 396 aut aestati a. 397 aut veri a. 398 conveniunt. 1 CLXVUI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 10 autunmo a. 398. v. p. CLXVL 11 y. ad epist. 9. 12 mense lanuario a. 396. y. adn. 297. 13 y. ad epist. 3. 14 mense Martio aut Aprili a. 396. v. adm 271. 15 mense Decembri a. 395 aut lanuario a. 396. v. adn. 297. 16 mense lulio a. 397. v. p. CLXIV. 17 commendaticiae omnes ei potissimum tempori adscribendae esse videntur, quo Flavianus favorem Augustum recuperaverat , cuius rei documentum publicum evocatio erat in Theodori consulatum accepta. v. p. LXXI. haec igitur epistula post autum- num a. 398 scripta est. cum autem Flavianus eam in Campania acceperit (158, 7), nullum ei aliud tempus relinquitur quam ver et primi aestatis menses a. 401. 18 hieme a. 395/6. v. p. CLXm. 19 mense lulio a. 397. v. p. CLXIV. 20 autumno aut hieme a. 394. v. p. CLXU. 21 hieme a. 305/6. v. p. CLXHI. 22 mense Octobri aut Novembri a. 395. v. p. CLXII. 23 mense lulio a. 397. v. p. CLXIV. 24 commendaticiae post autumnum a. 398 scriptae. v. ad epist. 17. hoc tem- pore Symmachus ter tantum a genero afuit, hieme a. 398/9 et a. 399/400, vere et ae- state incipiente a. 401. 25 commendaticiae in Campaniam missae^^^). v. ad epist. 17. accedit, quod Zenodorum, qui corrector Lucaniae et Brittiorum in provinciam proficiscens hanc epi- stulam secum tulit, magistratu circa a. 401 functum esse, ex epist. IX 3 constat. 26 mense lanuario aut Februario a. 396. v. adn. 297. 27 v. ad epist. 24. 28 mense lulio a. 397. v. p. CLXTV. 29 mense Octobri aut Novembri a. 397. v. p. CLXV. 30 autumno a. 398. v. p. CLXVI. 31 V. ad epist. 24. 32 Symmachus autumno^^^) in suburbano agit; a. 394 aut 395- aut 397. 33 vere a. 401. v. p. CLXVI. 34 vere aut aestate a. 401. v. p. CLXVI. 35. 36 autumno a. 398. v. p. CLXVI. 37 Symmachus in urbe, filia eius, ad quam haec epistula scripta est, ruri agens, a. 394 exeunte aut inter menses Novembrem a. 395 et Aprilem a. 396 aut aestate a. 397 aut hieme a. 397/8 aut vere et aestate incipiente a. 401. 38 aestatis initio a. 401. v. p. CLXVI. 39 V. ad epist. 3. 847) 160| 14 nam cum propere Lucanos et Brittios petat honore cogente, nihilominut in contptctum tuum flexo itinere gestit exewrere. 848) 162, 6 viUae aututimo commodae hteunda irutauratione delector. VI AD NICOMAOHOS FILIOS. CLXIX 40 paulo post d. 21 Apr. a. 401. v. p. CLXVI. 41 mense Martio aut Aprili a. 396. v. p. CLXIII. 42 vere a. 401. v. p. CLXVI. 43 aestate a. 401. v. p. CLXVI. 44 V. ad epist. 3. 45 mense Martio aat Aprili a. 396. v. p. CLXIII. 46. 47 mense Octobri aut Novembri a. 397. v. p. CLXV. 48 pro munere natalicio gratias agit. Symmachi diem natalem in mensem No- vembrem inddisse, ex VI 2 agnoscitur; eo autem mense alio atque Nicomachi loco versabatur a. 394, 395, 397, 398. 49 Nicomachi mense Martio in Campania agunt, a. 396 aut 398. 50 autumno a. 397? v. p. CLXV. 51 mense Octobri a. 397. v. p. CLXV. 52 paulo ante idus lunias a. 397. v. p. CLXIV. 53 mense lunio a. 397. v. p. CLXIV. 54 mense Octobri aut Novembri a. 397. v. p. CLXV. 55 anno 395 exeunte. v. p. CLXn. 56 mense lunio a. 397. v. p. CLXIV. 57 anno 397 exeunte. v. p. CLXV. 58 mense Martio a. 398. v. p. CLXV. 59 mense lunio aut lulio a. 397. v. p. CLXIV. 60 in villa Arabiana data, anno 398 exeunte. v. p. LX. 61. 62 vere a. 398. v. p. CLXV. 63 mense lunio a. 397. v. p. CLXTV. 64 non multo post d. 21 Dec. a. 397. v. p. CLXV. 65 anno 395 exeunte. v. p. CLXIII. 66 vere a. 398. v. p. CLXVI. 67 V. ad epist. 48. 68. 69 V. ad epist. 3. 70 vere aut aestatis initio a. 397. v. p. CLXIII. 71 scripta esse videtur, cum Symmachus et Flavianus alter in vicinia alterius in Campania agerent, a. 396 aut 397. 72 data autumno a. 383 simul cum II 52, ubi vide. 73 mense lulio a. 397. v. p. CLXIV. 74 consilium tamen, quod Iransuctioni vestrae possemus adhibere, cnmulatius ecc alio purenle capietis. si haec de Flaviano maiore interpretemur, epistula ante mortem eius (Sept. a. 394) scripta erit. 75 — 77 mense lulio exeunte a. 397. v. p. CLXIV. 78 Sjrmmachus ruri agens, Nicomachi in suburbano aliquo; vere a. 397? v. p. CLXm. 79 V. ad epist. 3. 80. 81 vere a. 397. v. p. CLXm. Q. ATmsuTi Stmmaoutb. W CLXX CHEONOLOGIA SYMMACHIANA. Vn 1-14 AD 8YMMACHVM FILIVM. 1 Quo tempore Symmachas iter ingressas est, at Stilichonis consulatai kalendis lanuariis a. 400 Mediolanii interesset, filiam eodem die se ipso absente praeturae fasces sampturam esse credidit ^^^^) . cum autem banc epistulam scribebat, nuntium acceperat^ Memmii magistratum in annum 401 dilatum esse. data est igitur aut in itinere aut paulo postquam Mediolanium venit, ultimis anni 399 diebus. has litteras primas esse, quas ad filium misit, initium earum prodit: sume alacer paterni sermonis auspicium. omnes ergo reliquae, ut ordine, ita tempore quoque post hanc epistulam collocandae sunt. 2 Vbi primum scribendi mihi ad vos copiam familiaris ingessit occasiOj non distuli desiderium tui scriptione testari. ergo haec quoque epistula prima est, quam Sym- machus ex itinere aliquo, a praecedenti videlicet diverso, ad fiUum misit. cum antem annos 400 — 401 in praetura eius partim praeparanda partim celebranda una cum eo consumpserit, profectionem hanc alteram ad legationem initio a. 402 susceptam refero. V. p. LXin. 3. 5. 6. 9 — 12 in peregrinatione aut hiemis 399/400 aut anni 402 scriptae sunt. 4. 7. 8 de Stilichonis ludis consularibus loquuntur, a. 400. v. ad epist. 1. 13. 14 legationem Symmachi describunt, a. 402 ineunte. v. ad epist. 2. Vn 15-25 AD ATTALVM. Priscus Attalus s^^) ex provinciis imperii Asiaticis originem duxit^^^). patrem eins Ampelium fuisse crediderim et propter filium avo cognominem ^^^j et praenominis P. causa in inscriptione Calamensi Ampelio tributi ^^^) , quod illo saeculo aptius Priscus quam Publius legi potest^^). accedit quod is, cuius filium Attalum puto, Antiochenus erat^^^) et quod Symmachus iura heredum eius tanto cum ardore defendit®^®) , ut in- 849) Vin 21 ; cf. p. LXXII. 850) Eckhel, Doctrina nummonim veteram YIII p. 180; Cohen, Description hiatorique des monnaiea frap- pies 80U8 Vempire Bomain VI p. 497 i Froehner, Les M6daiUons de Vempire Bomain p, 344, 851) Philost. XII 3 *I(uv ^h xh Y^vo;, ^EXXtjv hk r^v 565av. 852) Zosim. VI 12 t^v hk "AvzaKos TaTc itcCvtcdv 5va t6 y^oc dicit. v. adn. 851. 866) 67, 7. 867) Zosim. V 44 dir^piirovTO irapd rfjc Ycpouolac elc t9)v 'Pdpewav 7rp£opeic KaixtXtav6c *ai *ATTaXoc xal Ma(ip>iav^c> ot irdvra diro5upv Yi^^ofx^ou. Ta^TTQ Toi Touc iTp^oPetc ^doac dirpdxTOuc ipov r^c t&v uirdp^ojv dp^TJc Kat%tXiav

8> o o 22 5 5 •— O ^« B g v o — 3 S. 9 •3 i^ 5 o S o ? 5 •< 0 5 3-g 0 o H 3 8 GB «D 0 CP co 8 B M» 0 9 ? 0 H »^ < t?=j 5 o I E l fc 0 00 09^ vi 0 0» •1 wj S0 'v Ot r 8. »S • M. 00 S •^ ' CLXXVI CnRONOLOGIA SYMMACHIANA. I Rufii Volasiani duo, fratres fortasse patraeles, confandi solent, praesertim cam more illias saecali (v. adn. 138] eodem tempore in magistratibas positi fuerint. ad priorem ex eis pleno nomine C. Caeionium Rufinm Volusianum nuncnpatum referendae sunt inscriptiones qnattuor, quas ordine cbronologieo dispositas subiecimus: 1) C. I. L. X 1655 Pnteolis. Fortisstmo et piissimo principi suo M, Aurelio Ca- rino Rufius Volusianus v{ir) c(larissimus) , eorum iudicio beatissimus , Uerum carrector, Carinus imperium obtinuit a. 283 — 284. quod Volusianus iterum corrector dicitur, munus tum annnnm fuisse indieat. 2) C. I. L. VI 1140 Romae in foro Traiano. D(omino) n(ostro) restitutori humani generiSj propagalori imperii dicionisq(ue) Romaiuie^ fundatori eliam securitatis aetemae, Fl{avio) Val{erio) Constantino felici maximo pio semper AugustOy filio divi Constanti sem" per et ubique venerabilis , C. Caeionius Rufius Volusianus v{ir) c{larissimus) , consul ordi- narius, praef{ectus) urbi vice sacra iudicans, numini maiestatiq(ue) eius dicaiissimus, Ti- tulus positus est in priore Volusiani praefectura, quam simul cum consulatn gessit inde a d. 28 Oct. a. 310 usque ad d. 28 Oct. a. 311887). 3) C. I. L. VI 1707 Romae religiosissimoque C. Caeionio Rufio Volu- siano v[iro) c(larissimo) , corr{ectori) Italiae per annos octOy proconsuli Africae, comiti domini nostri Constantini invicti et perpetui semper Augusti, praefecto urbi iudici saci^Or- rum cognitionum, consuli, dedicata est statua inter primum consulatum a. 311 et se- cundum a. 314. cf. Mommsen, Memorie delV Instit. II p. 303. 4) Inscriptio quarta C. I. L. VI 1708 per codicem Einsiedlensem nobis tradita trunca est, quod cnm yiri docti hucusque non intellexerint , restitutionem meam h. L propono : CEIONIVM. RVFIVM. ALBINVM. V. C. C0N8. ord, praef, wh PHILOSOPHTM. RVFi. Y0LY8IANI. BI8. ORDiNABU. C0N8. bU pratftcU Ufhi$ ct jmuftcti pftutorio FidvM. 8BNATV8. BX. C0N8VLT0. 8V0. QVOD. BIV8. liUbb». exoratuB d. ti, corutontintu max. p. f. aug. P08T. CAB8ABIANA. TBMPOBA. ID. B8T. P08T. ANNOs. occLxxx. BT. i. $ibi proctor. quaestoTumq. cTcandor, AVCTOBITATBM. DBCRBVBBIT. FL. MA0NV8. IBNVABIV8. V. c. OVB. 8TATVABVM. pofiendum curavit^}. Volusianns igitur corrector Italiae factus est a. 282 aut 283, magistratum depo- snit a. 289 aut 290; proconsulatum Africae gessit inter annos 290 et 308, comitivam inter 306 et 310, praefecturam urbi priorem a d. 28 Oct. a. 310 usque ad d. 28 Oct. a. 311, alteram a d. 8 Dec. a. 313 usque ad d. 20 Aug. a. 315 889)^ praefecturam praetorio a. 321890)^- consul erat annis 311 et 314. Rufii Volusiani alterius semel tantum mentio fit, •cum a. 311 praefectus praetorio a Maxentio contra Alexandrum tyrannum cum exercitu missus est Africamque ab eo recepit^di) , ged a cognomine suo eum diversnm fuisse vel ex eo perspicitur, quod ille eodem tempore praefectus urbi fuit, quo munere praeditus in provincias longinquas proficisci non potuit. et per 887] Chronogr. a. 354. de consalata a. 311 gesto v. TiUemont, Consiantiny note 28. 888) Traditar v. 3 finium pro fiUum et liberi$ pro litteri$. 889) Clironogr. a. 354. Cod. Theod. Xin 5, 1 ; V 6, 1 ; XI 36, 2. 890) Lex proposiU kal. Aag. a. 321 Cod. Theod. XIII 3, 1 cum adn. Qothofr. ; slne die Cod. lust. IV 35, 21; XII 1, 2. 891) Zotim. U 14; Aar. Vict. Caes. XL 18. VII 35-41 AD DECIVM. CLXXVII totam saeculam quartam semper bini modo Volusiani modo Albini eiusdem fere aetatis deprebenduntur; cnm igitar daas familiae stirpes faisse constet, origo eoram in dao- bas illis Rafiis Volasianis, altero a. 311 praefecto arbi, altero eodem anno praefecto praetorio, qaaerenda est. n Caeioniam lalianam Cameniam^^^) Volusiani prioris fratrem feci cum propter nomen Caeionium utrique commune, tum quia gentilicium Publilium, quod filius eius gessit, in hac Rufiorum stirpe postea quoque repetitur (VII). lulianus aliquis lulii Constantii Caesaris socer, luliani Augusti avus matemus fuit^^^) , quem viri docti hucusque eundem cnm Anicio luliano consule a. 322 crediderunt; quod falsum esse, p. XCU probavi. quoniam igitur tertius lulianus non reperitur, qui Constantini magni temporibus clarus habitus sit, gloriam propaginis tam illustris ad Camenium nostrum refero, praesertim cum Caeioniorum nobilitas a Inlio Capitolino in libro imperatori dedicato eo modo efferatur ^^^) , ut facile conicias, affinitate eos Augusta usos esse. accedit, quod luliani Caesaris avus sub tyranno aliquo praefectus praetorio fuerat, sed post Constantini victoriam dignationem retinuit snmmisque honoribus ab eo affectus est^^3). nam paene eadem in Volusiano advertimus, qui sub Maxentio praefectus urbi et consul faetus erat et eosdem honores paulo post a Constantino iterum accepit. cum igitur Augustorum favores plerumque non in singulis hominibus subsisterent, sed ad totas eorum familias extendi solerent (a. adn. 13S) , haec quoque fortunae similitudo me movit, ut luliani imperatoris avum Volusiani fratrem crederem. praefectus igitur praetorio factus est ante annum 312 magistratumque retinuit saltem usque ad d. 28 Apr. a. 316^^^). consul processit a. 325. praefectus urbi fuit inde a d. 10 Mai. a. 333 usque ad d. 27 Apr. a. 334. Chronogr. a. 354. in Publilii Caeionii luliani nomen integrum haec inscriptio sola seryayit: C. I. L. VI 1159 D{omino] n{ostro) Constantio Augusto Memmius Vitrasius Orfitus v{ir) c{lanssi- mus)j praef{ectus) urb{i) iud{ex) sac{rarum) cogn{itionum) iter{um) , d(icatus) n(wmmt) m{aiestcUi)q{ue) eruSj curante Publilio Caeionio luliano v{iro) c{larissimo) . tempus, quo statuam Constantii ponendam curavit, praefecti mentione definitur; Orfitus enim pri- mum urbem regebat et, cum ante proconsul Africae fuisset, iterum vice sacra iudicabat a. 354 et 35^^^^). de hoc luliano, quem propter temporis nominisque rationem cum luliani imperatoris avunculo, qui a. 362 exeunte comes Orientis mortuus est, eundem fuisse puto, vide Qothofredum in prosopographia codicis Theodosiani. lY Basilina luliani Augusti mater iam inde a maioribus nobilis commemoratur Amm. XXV 3, 23; Pallad. vit. Chrysost. ed. Paris. 1680 p. 126; Athan. ad monach. 5. mortua paucis mensibus, postquam filium unicum enixa est. Inlian. Misopog. p. 352 B. 892) Nomen integram legitor ap. Chronogr. a. 354. Ceioniua lulianw Vopisc. Firm. 2, 1. 893) Liban. epitaph. p. 524 de lulio Constantio : fi^fi.ac ^^ Oirdpx^u OuYOiT^pa ^pTjOTou xe %a\ vouv l^^v- Toc, 8v 6 icoXifi.ioc {»cW. Constantinua) vevtX7]xd)C iQSdodt] xal to6c a&TOU TrapexolXeoev elc ixeivov pX^irovrac dtp^eiv, iroieiTai toutovI t6v dlpWTOV {sciL lulianum Augustum) %a\ Ti|Jia t6v xTj^eoT^v t^ TCpooTjYopiqt tou iraiSdc. 894) Clod. Alb. 4, 2 quae familia hodie quoquCf Con$tantine maximet nobiliasima est et per te aueta et augenda^ quae per QaUienum et Qordianos plurimum erevit. 13, 5 iUae gentes Ceioniorum AUtinorum Postu- miorum^ de ^bus patres vestri^ qui et ipsi db avis suis audierant, multa didieerunt. 895) Uaenel, Gorp. leg. p. 193. exemplum epistiUae praefectorum praetorio ad Celsum vicarium, Petro- niusj Anniamu et Julianus Domitio Celso vicario Africae. — HUarius prineeps obtulU IV kal. Mai. Treviris, 896) T. Herm. XVUI p. 293. 299. Q. AvKKUvs SnucAoavs. X CLXXVUI CHRONOLOGIA SYMMACfflANA. V Caeionimn Rafium Albinum^^^) Volusiani bis consulis filium dicit inscriptio sub I 4 relata. consul erat a. 335, praefectus urbi a d. 30 Dec. a. 335 usque ad d. 10 Mart. a. 337. Chronogr. a. 354. quia in titulo supra laudato philosophus appellatur, hunc eundem esse puto, de quo Boethius (comm. in Arist. Trspl ^p(j.7)v. edit. sec. I 1) haec scribit: Albinus quoque de iisdem rebus scripsisse perhibetur, cuius ego geometricos quidem libros editos scio, de dialectica vero diu multumque quaesitos reperire non potui, VI C. Caeionius Rufius Volusianus qui et Lampadius. 1) C. I. L. VI 3866 Romae. Castellum aquae Claudiae regioni pr[imae] dispositio dedit et usui tradidit^ iussu [mode]- rationis augustae d(ominorum) n(ostrorum) Valentin[iant] et Valentis victorum, Gai Caeiont Rufi Volusiani v(iri) c(larissimi) , ex pra[ef(ecto) praet(orio)], praef(ecti) urbi ituiicis itei^(um) sacrar(um) cogn[itionum]y curante Emtochio v(iro) c(larissimo) consulare Qquar[um]. 2) C. I. L. VI 1170 Romae in thermis Antonianis. D(omini) n(ostri) Valentinianus et Valens Augusti ornatui publico constitui locarique iusserunt, administrante Rufio Volu- siano v(iro) c(larissimo) , ex praef(ecto) praet(orio) , praef(ecto) urbi iud(ice) iterum sa^ crar(um) cog[7iit(ionum)]. cf. 1171 — 1174. 3) C. I. L. VI 535*. M. D. M, I. et Attinis sacr. Plavius Rufius Sabinus Volu- sianus vir clarissimus et inilusiss. pontif. minor vicarius Asias et Cecma Lolliana cla- rissim. et inilustrss. fem. stat. ex aere s. p. dedicarunt. has ineptias excogitatas esse a Ligorio, falsario notissimo, cuius auctoritate inscriptionis lectio nititur, non est quod moneam, sed cum eas confingeret, fragmento tituli genuini fonte usus est. nam Lampadii filium Lollianum cognominatum fuisse, Ammianum testem habemus (XXVUI 1, 26), et Caecinae gentilicium in ea hominum aetate, quae Volusianum nostrum se- quitur, primum in Rufiorum familiam inductum est. quae cum coniunctionem aliquam inter Caeionios et Caecinas Lollianos illo tempore initam esse certum reddant, Ligo- rium nomina uxoris integrum et mariti secundum et ultimum non ingenio debuisse satis comprobant. Hunc Volusianum eundem esse, quem scriptores rerum Lampadium nuncupare solent, probavi Herm. v. XVIU p. 294. praefectus praetorio Italiae commemoratur inde a kal. lan. usque ad d. 30 luL a. 355^^^), praefecturam urbis iniit inter d. 9 Mart. et 4 Apr. a. 365, deposuit inter d. 17 Sept. a. 365 et 1 Oct. a. 366. v. adn. 896. Vn Publilii Caeionii Caecinae Albini matrem patremque nomen eius prodit, quod integrum conservatum est per quinque provinciae Numidiae, quam administravit, titulos, ex quibus unum descripsisse sufficiat: C. I. L. VIII 2388 Thamugadi. Pro magnifi- centia saeculi d(ominorum) n(ostrorum) Valentiniani et Valentis semper Augustorum [quat]- tuor porticus Capitoli seriae vetustatis absumptas et usque ad ima fundamenta c[ollapsa^] 710V0 opere perfectas exornatasque dedicavit Publilius Caeionius Caecin[a Albx]nus vir cla- rissimus consularis, curantibus Aelio luliano iterum i^ei publica^ [curatore], Fl(avio) Aqui- lino f(lamine) p{er)p(etuo) , Antonio Petroniano f(lamine) p{er)p(etuo) , Antonio lanuariano 897) Ruflus Albinas dicitar ap. Ghronogr. a. 354. cf. de Rossi, Inscr. christ. arb. Rom. 41. 898) Kal. lan. a, 355 Cod. Theod. XI 34, 2. d. 18 Febr. a. 355 Cod. lust. VI 22, 6. d. 30 lul. a. 355 Cod. Theod. XI 30, 26 -f- 36, 12. cf. Amm. XV 5, 4; XXVII 3, 5; XXVID 1, 26; Zoslm. U 54. Vn 35—41 AD DECIVM. CLXXIX f{lamme) f{er)p{etuo). cf. 2242. 4767. 6975. 7975. cum Macrobias, a quo in satur- nalibuB loquens inducitur, Aurelium Sjmmachum et Caecinam Albinum cum aetate tum eiiam moribus ac studiis inter se coniunctissimos dicat^^^), hic idem Albinus fuisse vi- detur, ad quem epistula Vin 25 scripta est. et amicorum par ille eodem quoque sacerdotum coUegio coniunctum fuit, siquidem Albinus pontifex, quem Hieronymus anno 403 senem commemorat, a nostro diversus non est. quamvis antiquae religionis sectator, uxorem tamen christianam duxit, quae filiam in fide sua educavit^^^^). Vin LoUianus Lampadii filius. Amm. XXVIII 1 , 26 circa hos dies Lollianus primae lanuginis adulescens , Lampadi filius ex praefecto , exploratius causam Maximino spectante conviclus codicem noxiarum artium nondum per aetatem firmato consilio de- scripsisse exulque mittendus , ut sperabatur , patris inpulsu provocavit ad principem , et iussus ad eius comitatum duci de fumoj ut aiunt, in flammam, traditus Phalangio Baeticae consulari cecidit funesti camificis manu. IX Volusianus comes rerum priyatarum praescribitur legi datae d. 29 Nov. a. 408 Cod. Theod. V 14, 7 (31)^<>\1. filium eum Caecinae Albini credo propter illam inter nomina Albini et Volusiani altemandi legem, quam in familia Caeioniorum semper observatam esse vidimus; nullus enim alius Albinus innotuit, ad quem origo eius re- ferri posset. praeterea matrem Volusiani nostri religionem christianam coluisse, ex Augustini epistulis constat ^^^) , et Caecina impar matrimonium , ut Hieronymi verbo utar, re vera inierat. Volusianus ipse in litteris ad episcopum Hipponensem scriptis (August. ep. 135, cf. 136) christianos cavillatur; num autem historia conversionis eius, quae in actis sanctae Melaniae^^^) narratur, fide satis digna sit, iis expendendum relinquo, qui in difficillimis historiae sacrae fontibus magis quam ego versati sunt. X Caecinam Decium Acinatium Albinum ^^) ad stirpem Caecinae Albini pertinere, docent nomina eius; Volusiani eum filium feci eadem nominum lege adductus, quam modo exposui. quod autem inter patris comitivam filiique praefecturam urbanam non plus quam sex anni intersunt, eo explicatur, quod hic in pueritia^^^), ille satis tarde honorum cursum ingressi sunt. nam si aetatem Caecinae Albini spectamus, filium eius natu maximum quinquagenarium fere comitivam rerum privatarum gessisse effi- 899) SatQrn. I 2, 15. 900) Hieron. ep. 107, 1 ad Laetim: tu es nata de inpari matrimonio, de te et Toxotio meo Paula ge~ n^ata est : quis hoc erederet, ut Albini pontificis neptia de repromiasione matris nasceretur, ut praesetUe et gau- denU avo parvulae adhue Ungua baUnttiens Christi alleluia resonaret et virginem dei in suo gremio senex nutriret ? 901) Vir inlustris appellator Aogust. epist. 132. 136. 137. 138; de flde spe et carit. 10. 902) August. epist. 132 de salute tua, quam et in hoc saeeulo et in Christo esse cupio, sanctne matris tuae votis sum fortasse etiam ipse non hnpar, cf. epistulam Marcellini ap. August. epist. 136. 903) Baron. annal. eccl. V p. 728. 904) Nomina eius integra reperiuntur: G. I. L. VI 1659 Romae inter Tiberim et Aventinum. Salvis d{ominis) n{ostris) Honorio et Theodosio p{ii8) f[elicihus) semp{er) Aug{u8tis) Caeeina Deeius Acifhatius Mbinus v(tr) e{larissimus) praef(eetus) urbi faeio a se adiecit omatui. G. I. L. VI 1703 Romae in Ayentino. Salvis ae florentibus d{omirUs) n{ostris) Honorio et Theodoi^io'] perpeiuis semper Aug{ustis) Caeeina Decius Acinatius Albinus v{ir) c{larissimius) praef{eetU8) urbi vice saera iudieans cellam tepidariam incLinato omni pariete laben- t[em], de qua eellarum nuna pendebat, ereetorum a fvi[n]dameniis arcuum dupt4ei murUtione fuleivit, d{ieatus) n{umini) m{aUstati)q{ue) eorum. cf. C. l, L. VI p. 860, 98. 905) Rutil. Namat. I 466 Albini patuit proxima viUa mei (apud Vada Volaterrana) . namque mew, quem Boma meo subiunxit honori , per quem iura meae eonUnuata togae. non expectatos pensavit laudibus annos, vitae fhre puer, sed gravitate senex. CLXXX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. citur^oe). — Acinatius Albinus primas in re publica partes egit. praefectus urbi ante d. 17 Sept. a. 414 successit Claudio Rutilio Namatiano »<^^) , iterum eodem munere functus est a. 426 «<>s). praefectus praetorio Galliarum erat a. 440^««), Italiae annis 443— 448 »«<>), consul a. 444, patricius inde ab a. 446»»»). XI Vnum ex filiis Caecinae Albini Qregorii nomen gessisse, ex epistula ad eum scripta VIII 26 discimus»»^). itaque propter tempus gentemque Caeioniam hanc ad eum inscriptionem rettuli: C. I. L. VI 1706 Romae. Gregarii v[iri] c(larissimi) . Cheionio Contucio v[iro) c{la7*issimo) ob egi^egia facta et rarum veteris sanctitatis exemplar inlustrat[o]ri prosapiae suae^ cuius ope auctam instauratamq[ue) tota se Piceni et Flaminiae provincia giatulatur ^ quo iudicante quasi quodam parent[e] primevo singulae civitates in pristinam faciem revocatas esse letantur^ Foronovani desideria totius provinciae praece- dentes statuam ad vivacem recordationem et sempiterna[m] memoriam posuerunt, Dedic(ata) e XIII kl, Dic, Fl[avio) Stilichone v[iro) c[larissimo) co{n)s[ule). a. 400. XII Ad Laetam Albini pontificis filiam scripsit Hieronymus epistulam 107, ubi maritum quoque eius et filiam nominat. Xni De iis, quos hoc loco composuimus, nihil innotuit praeter nomina et tem- pora magistratum. Albinus vicarius Hispaniarum praescribitur legi datae d. 7 Apr. a. 341 »»3), consul erat a. 345. Volusianus alter vicariam urbis praefecturam gessit d. 30 Apr. a. 355»»^), alter in eodem magistratu commemoratur d. 6 Aug. a. 365 et d. 18 Febr. a. 366»»^). quod magistratus alterius in Volusiani Lampadii prae- fecturam praetorio, alterius in eiusdem praefectnram urbanam incidit, certe non casu factnm est, sed suffragio propinqui. XIV Caeionius Rufius Albinus»»^), quamquam a Macrobio inter socios et convivas Praetextati et Symmachi numeratur, tamen christianus fuit; nam libellus Ambrosii 906) Se circA a. 412 senem fuisse , ipse indioat in epistula ad Augustinum scripta 135, 1 : meque U- hens in discipliruu tuaa offero, veteris senterUiae auctoriiatem secutus , quae nullam ad perdiseendum abundare credit aetatem. 907) Cod. Theod. XDI 5, 38. Olymp. ap. Phot. c. 80 p. 59 B 20 Z-zi jjieTd t^v M r<5T»aiv 5Xai- oiv Tfj« 'P(6[AT)c 'AXpivoc t T^c T(6fAt); iTiapyo;, ffiy] TauTYj; TtciXiv dlitoxadiaTa|jilv7jc , l^^a^t ji-^ ^^apxciv t^ ^opT^o6(i,evov pipoc T(|> 5i^fx(i) eU itX^^Ooc ^hri tTJc icfSXeoK ^iri5t5o6o7)c. huic necessitati subvenit lex supra laudata. cf. adn. 904 et 905. 908) Cod. Theod. Y 1, 7 d. 30 lan. a. 426. ad eandem praefecturam urbanam fortasse pertlnet lex d. XY kaL lan. Ravennae Theodosio XIII et Yalentiniano III AA. conss. (a. 430), ubi scribendum esse vi- detur Theodosio XII et Yalentiniano II (a. 426). Corp. legum ed. Haenel. p. 241. 909) Prosp. chron. ad a. 440. 910) Nov. Valent. 2, 3. 12. 13. 17. 18. 20—22. 24. 25. 911) Haec dignitas primum nomini eius additur d. 21 Oct. a. 446 Nov. Val. 20, 1. 912) v. quae in capite ultimo de hac epistula dicturi sumus. 913) Cod. Theod. XI 36, 5 + Cod. lust. VII 62, 20. 914) Cod. Theod. IH 12, 2. 915) Cod. Theod. XIV 6, 3. lex Cod. Theod. VIII 5, 22 inscHpU est: ad Volusianum p. u., sub- scripta : prolaia litieris sub die XII kal. Mart. Romat, aee. IV kat. Apr. Venabri consulatu Valentiniani et Valeniis AA. sed argumentum constitutionis et locus, ubi accepta est, docent, non ad praefectnm sed ad vicarium nrbis eam referendam esse. pro eofmdatu scribendum est post cormUatum , nam mense Febrnario a. 365 Severus vicarius urbis erat, ciii Volusianus successit. v. p. CXCII. 916) Nomen integrum legitur in inscriptionibus duabus in foro Romano repertis, quarum altera Valen- tinianum mtnorem, altera Arcadium paene iisdem verbis celebrat. C. I. L. VI 3791 Extindori iyrannorum nr puhUcne necuritnti[»] auetori, d{omino) n(ostro) Valentiniino perpeluo ae feliei semper Augusto , Ceionms Vn 35—41 AD DECIVM. CLXXXI Mediolanensis ad Albinom, qnem Eulogins commemorat^^^), temporis ratione conside- rata ad nullnm aliam huins nominis virum referri potest. cum in statuae inscriptione, quam a. 389 praefectus urbi dedicavit, iterum vice sacra i^idicans dicatur, proconsul Africae fuisse^^^) eaque administratione inter annos 381 et 38S functus esse videtur. nam usque ad a. 380 series proconsulum integra est, sed postea multae lacunae in fastis provinciae supersunt. eo enim, quod definiyimus, temporis spatio tres tantum proconsules, qui anno certo ascribi possint, noti sunt: Herasius d. 28 Aug. a. 381 Cod. Theod. XV 7, 9. Eusignius d. 26 Febr. a. 383 Cod. Theod. XII 1, 95; Symm. IV 74. d. 17 lun. a. 383 Cod. Theod. I 3. Messianus d. 17 Sept. a. 385 Cod. Theod. XI, 13; August. contr. litt. Petill. ra 30. praeterea iisdem annis proconsulatum gessisse videntur Vindicianus®^^) , Polybius^^o)^ Pammachiu8^^% inter quos Albino tempus, quod sufficiat, relinquitur. praefectus urbi commemoratur a d. 17 lun. a. 389 usque ad d. 24 Febr. a. 391^^^). postea inter magistratus imperii Bomani non reperitur, quamvis usque ad a. 416 et fortasse ultra vixerit. v. adn. 924. XV Rufium Antonium Agrypnium Volusianum »23) Albini filium fuisse, docet ami- cus eius Rutilius Claudius Namatianus. puer proconsul Africae factus est, postea quaestor sacri palatii^'^^), et autumno anni 416 Namatianus in itinere nuntium accepit, eum urbi aetemae praefectum esse^^&j, eundem honorem iterum gessit a. 420^^6)^ Rufius Albinus v{ir) c{ktris8imus) pr bantar, qaibas beneficia imperatoram in privatos conferri solebant. Not. Dign. Or. XIX; Oc. XVII. de dignitate proximoram vide God. Tlieod. VI 26, 4. 10. 11. 955) Cod. Theod. VI 30, 17. cf. p. CXLII. 956) Inscriptiones portarum urbis, qaae eam praefectam appellant, post mensem Martiam a. 403 in- cisae esse non possant. de Decio v. p. CLXXXII. 957) D. 9 Febr. a. 406 Cod. Theod. XIII 11, 11. d. 24 Mart. a. 406 Cod. Theod. VII 18, 15. 958) Zosim. V 32 e6p AoYYivtav(5v , S? rfjc xaxoi n^v 'IxoXlav auX^Tjc STtapyoc "^v, dvai- poOoi xal toOtov. Vn 93—101 AI> LONGINIANVM. CLXXXIX 93 Flavianas^ panlo ante praefectns nrbi iternm factns est, a. 399 inennte. y. adn. 842. 94 scripta simnl cum VII 46, nbi vide. 95 commendaticiae Flaviano traditae, cnm a. 398 exennte in comitatnm proficis- ceretnr. v. adn. 327. 96 Longinianns comes sacramm largitionnm, Flavianns praefectns nrbi, a. 399 ant 400. 97 Synmiachi familiares ad eqnos cnrules coemendos in Hispanias missi, vere a. 399. V. adn. 330. 98 Symmachns primiB, quas a Longiniano accepit, litteris respondet, ante finem a. 398. V. ad epist. 95. tOO ad eandem Longiniani et Flaviani dissensionem pertinere videtur, de qua in epist. 96 sermo est. Vn 102-128 AD PETRONIVM ET PATRVINVM. Petronius, qni cnm primo loco collocatns sit, frater maior fnisse videtnr, vica- rius Hispaniamm commemoratnr a d. 27 lul. a. 395 usque ad d. 18 Dec. a. 397^^^). Mediolanium reversus (VII 114) magistratum aliquem aulicnm accepit, in quo fratre collega usns est^«<>). cum ipse paulo ante vicarins fuerit, Patruinus paulo post ad comitivam illnstrem evectns sit, dignitates eomm tum medias inter utmmque honorem, ant qnod idem est, proconsulatui pares fuisse necesse est^^^). alter eomm in lites privatas potestatem exercebat^^^), alteri scriniarius aliqnis commendatnr (212, 8) : itaqne ntrnm- qne ma^tmm scrinii fnisse puto, et alterum quidem memoriae, altemm libellorum, nam epistnlamm sacrarum curam eodem tempore Patricins agebat. v. p. CLXXXIV. quo tempore Decins a. 401 ineunte ex qnaestura ad praefecturam nrbanam promotns est, fratres qnoqne nostri dignitatum angmenta accepemnt ^®^) ; alterum igitur Petroninm in illius locum qnaestorem factum esse crediderim, alter Patminus Longiniano in comitiva sacramm largitionum successit ^^^) . quem honorem retinnit, usqne dum aestate a. 408 959) 206, 24. d. 27 lul. a. 395 Cod. Theod. IV 21, 1. d. 7 Mai. a. 396 Cod. Theod. XII 1, 151. d. 28 Apr. a. 397 Cod. Theod. IV 6, 5. d. 18 Dec. a 397 Cod. Theod. IV 22, 5. mense Martio a. 398 magUtTatam paulo ante deposuerat: 209, 7 beatum U, qui honorum emeritua otiaris. 960) 207, 21 ntan redueiiur in longingua iudieiay quibus faoUe, $i sufragium tuleriSy eruetur, est enim in te atque fratre portua omnium, quos fortuita soUieitant. 961) Patrulnus 140, 15 vir spectabilis appellatur. 962) 207, 12 hoc tantum de saneto animo tuo inpelratum volo , ui iisdem viribus, quibus pro eo luctamina prima sedasti, repetitae medearis iniuriae. cf. adn. 960. 963) 207, 27 duo ad me bona parilis voluptatis reeentes nuntii periulerunt, et vos iusiis honorum cre- visse processibus, et domino ae fUio meo Flaviano frueium privaii otii esse delatum. de Decio Flaviani suo- cessore v. p. CLXXXIU. 964) Intervenit apud eum Symmachus, ut res Apula heredum Ruflni census onere levetur, VII 126. praescribitur duabus constltutionibus altera proposita d. 26 Febr., altera data d. 21 Mart. a. 401 (Cod. Theod. VI 2, 17; XI 17, 3), sed in ntraqiie nomen eius corruptnm est; traditur enim in altera: Troino com. s. t., in aitera: pp. et com. s. i. CXC CHEONOLOGIA SYMBiACHIANA. seditione militum a Stilichonis inimicis excitata Tidni interfectus est^^^). frater legi Cod. Inst. XI 74, 3 inter annos 403 et 408 datae praefectos praetorio praescribitnr, qnae ultima eius mentio est. 102 commendaticia ad utrumque fratrem scripta, quam Flavianus, cum a. 398 exeunte in comitatum proficisceretur, accepit. y. adn. 327. 103 scripta simul cum VII 46, ubi vide. 104 Flavianus paulo ante praefectus urbi iterum creatus, a. 399 ineunte. y. adn. 842. 105. 106 Symmachi familiares ad equos curules emendos in Hispanias missi, a. 399 ineunte. y. adn. 330. 108. 109 scriptae, cum frater uterque simul magistri scriniorum erant (y. adn. 960), a. 398—401. 110 Flayianus praefecturam urbanam paulo ante deposuit, a. 401 ineunte. y. adn. 842. 112 Arcentius Mediolanium proficiscens Patruino commendatur; quia illum a. 397 exeunte ad festa consularia Honorii Augusti accitum esse constat (154, 31), huic anno epistulam adscripsi. 113. 114 Attalus legatus Mediolanium proficiscitur , mense Martio a. 398. v. adn. 318. 121 paulo ante munus praetorium Memmil Symmachi scripta, a. 401. y. p. LXXH. 122 de Stilichone consule (211, 18) sermo est, a. 400. 124 fratres magistri scriniorum, a. 398 — 401. 126 Patruinus comes sacrarum largitionum, cf. adn. 964. scripta est igitur iuter initium a. 401, quo ille honorem accepit, et a. 402, quo Symmachus mortuus est. V. p. LXXII. Vn 129-131 AD SIBIDIVM. Acilii Qlabrionis Sibidii Spedii honores enumerat titulus a filio Romae positus C. L L. VI 1678. Spedii, — Acilio Glabrioni Sibidio v(iro) c(larissimo) et omnibus me- ritis inlustri, legato in provincia Achaia, consulari Campaniae, vicario per Gallias septem provinciarum sacri auditorii cognitori^ fori huiusce inventori et conditori primo, patri re- veren[d\issimo , Anicius Acilius Glabrio Faustus v(ir) c(la7nssimus) , loci ornator, togatam 965) Zosim. V 32 dvTQp^dtjaav hi Tdiv dp)^(5vT«v oooi |A€Tdl t^v «puip^v 'j^Xoioav, 2 tc t&v iv t^ aoX^ TcCieaiv (jidYtOTpo; Nat(i.6pto( xal riaTpf&vtoc t twv 9t]oaup6)V irpoeoTc&c etc. pro IlaTpdavtoc scribendnm esse riaTpf&tvoc non est qaod moneam. legi Cod. Theod. IX 42, 19 datae Ravennae d. 20 Apr. a. 405 Vrsicinas quidem comes sacrarum largitionum praescribitur , sed constitntionis argumentum docet, eum c^mitem rernm privatarum fuisae; agitnr enim in ea de patrimonio Oildonis, qnod ad res privatas pertinuisse notitia digni- Utum (Oc. Xll 5) testis est. VII 129— 13J AD SIBIDIVM. CXCI sUUuam offerens, piae non minus quam devotae mentis religione ponendam erigendamque curavit. de magistratuam tempore id tantum certnm est, vicariam eam Galliae meri- dionalis post a. 399 faisse. nam tam dioecesis nomine qainqne provinciamm nnncn- pabatnr ^^^) , sed iam a. 400 divisio in septem provincias facta erat ®^^) . epistnlae ad eam datae nallam temporis notam praeferant. In Hbris octavo et nono litteraram apographa, qaae scriptoris librarii iisdem foliis inscripserant, ab editore discerpti non sant, ita at plerumqae aliqaot epistalae eodem tempore emissae conianctae manerent. caias rei caasas exposai, ubi de collectione et editione corporis Symmachiani egi (p. XXVI), exempla in inquisitione chronologica nunc instituenda congeram. Vffl 1-3 ANNO 396. Cum epist. 2 scripsit, Symmachus hieme incipiente Capuae agebat, sed reditum praeparabat; de eadem reversione tempore hiemali suscepta in 3 sermo est. cum constet, scriptorem a. 396 in Campania fnisse et in itinere, quo Romam mense No- yembri petivit, Capuam tetigisse, has epistulas sub finem a. 396 scriptas esse puto. y. p. LXn. eidem tempori conyenit epist. 1, quae amico recens ad praefectnram praetorio eyecto missa est ^^^j ; siquidem Theodorus, quem Symmachi familiaritate usum esse ex V 4 — 16 patet, eadem hieme iterum Italiae cum Illyrico et Africa praepositus est. y. p. CL. quod autem hae litterae non cum reliquis ad Theodorum datis com- ponuntur, ea ratione explicandum erit, quam p. XXV exposuimus. Vm 5-10 AMO 375. £x hominibus, quibus haec epistularum series inscribitur, duo tantum noti sunt, Seyerus (6) et Marcianus (9), nam Eusebii saeculo quarto tot reperiuntur, ut dignosci nequeat, quisnam eorum hoc loco intellegendus sit. Inter Symmachi familiares discemuntur Seyeri quattuor, quos ordine chronologico digestos proponam. 1) Valerius Seyerus, cui hic titulus Gortynae in Creta insula positus est: -C. I. G. II 2595 BaXipiov Slep^pov, tov Xap.irpoTaTOV xal fieYaXoTrpsTr^oTaTov licapxov t^; PaaiXeooo(373<; Pa>|jLT]?, 8oYp.aTt Too xoivoo T^? KpT]TO)v Iicap3((a<; OSxoofiivio^ Aoa{&eo<; 'AaxXTjirioSoTO^ b Xap.- 966) God. Theod. Xyi 10, 15 cam adn. Gothofredi. 967) God. Theod. 1 15, 15. 968) Conpertum habeo^ qwUbet honorum eulmine animum tuum non Bolere mutari; quidquid enim hene meriUa honeatatis aecedit^ id aolutum magis videtur esae quam praestUum, CXCU CURONOLOGIA SYMMACHIANA. TTpoTaTo^; i)7taTtxo(; aveoTTjoev. hic inter d. 21 Febr. a. 363 ^^*) et 26 lun. a. 364 Hypatio successit in vicaria urbis praefectura, locnmque dedit Volusiano inter d. 22 lul. •'*) et 6 Aug. a. 365^71). praefectus urbi factus est inter d. 8 Mai. a. 381 «'^) et 25 Mart. a. 382«'^), magistratumque deposnit inter kal. Aug. et d. 22 Nov. a. 382*'*). Sym- machi eum amicum fuisse, ex eo veri simile fit, quod ille snb saeculi finem pro filiis eius apud Petronium aut Patruinum intervenit ^'*) . 2) Flavius Severus, qui ut in senatum adlegeretur, Symmachus oratione sexta habita a. 376 suasit. post advocationis officium provinciam praesidalem dioeceseos Africanae rexit, quo in honore circa a. 374 Theodosio magistro militum consiliarius datus est (337, 3. 11). paulo post perveclus in fasligia summa lei publicae est (336, 32), sed quemnam magistratum gesserit, ignoratur. 3) Severus episcopus sub saeculi quarti finem Decio commendatur VII 51. 4) Severus aliquis, qui a. 401 Campaniae administrationem deposuit, in pluribus Symmachi epistulis commemoratur. 164, 3; 154, 4. 6; 167, 8; 208, 14; 250, 22. Ex his ultimus a. 375, quo epist. 6 scripta est (v. infra), vixdum natus esse potest; episcopus eo excluditur, quod Symmachus illum amicum suum dogmati Epi- cureo addictnm fuisse innuit; de Flavii Severi allectione anno demum 376 in senatu actum est , cum is , cui litterae illae missae sunt , iam antea senator esset ^^^) ; restat igitur solus Valerius Severus. Ad Marcianum, patrem Maximiani (v. ad epist. 23), qui a. 409 simul cum Attalo et Caeciliano senatus legationem suscepit (v. adn. 867) , Symmachi epistulae VUI 9. 23. 54. 58. 73 missae sunt. vicarius Italiae praescribitur legi datae d. 22 Mart. a. 384^^7). sub Eugenii tyrannide Flaviani illecebris obsecntus a fide christiana ad gentiliom snperstitionem descivit, ut proconsnl Africae fieret. v. adn. 588 et p. CXXTX. ab Attalo denique a. 409 praefectus urbi creatus est®^^). Epistnlas, quas hoc commate coniunximus, iisdem diebus scriptas esse, ex snmma earum in verbis similitudine agnoscitur. cf. 5 essent mihi gratae litterae tuae, vel 969) Cod. Theod. III 5, 8. 970) Praescribitar legibus datis d. 26 lun. a. 364 Cod. Tbeod. I 6, 3. d. 14 Oct. a. 364 Cod. Theod. XII 1, 68 (traditur quidem : dat. prid, non. Oet. Veronae Valentiniano et VaUntt AA, cosi,^ sed scribendum est: dat. prid. id. Oet, Veronae^ divo loviano et Varroniano eosa. aeeepta Valentiniano et Valente AA, eo88, nam idibus Octobribus a. 364 Valentinianum Veronae fuisse, quo loco haec lex data est, ex God. Theod. XI 31, 1 constat, sed usque ad d. 8 Oct. Altini commoratus est et eodem mense a. 365 iam Parisios vergus in itinere erat. inscripta est constitutio: ad Severum p. u., argumentum autem, quo de ordine AbeUinatium agitnr, ostendit, eam ad vicarium ur^is referendam esse). d. 22 lul. a. 365 Cod. Theod. X 4, 2. 971) Cod. Theod. XFV 6, 3. cf. Herm. XVUI p. 293. 972) Hoc die decessor eius Valerianus praescribitur Cod. Theod. XV 7, 6 — 8. 973) C. I. G. n 2595. d. 25 Mart. a. 382 Cod. Theod. XII 12, 8. kal. Apr. a. 382 Cod. Theod. VI 6, 1 H- XIV 6, 4. d. 2 Apr. a. 382 Cod. Theod. VII 18, 6 -f VIII 4, 13. d. 20 lun. a. 382 Cod. Theod. XIV 18, 1. kal. Aug. a. 382 Cod. Theod. VIU 9, 2. 974) Hoc die Anicius Auchenius Bassus iam praefectus urbi erat Cod. Theod. I 6, 8. 975) 209, 24 merito mihi apfid te utendum e^ae non arbitror longo ambitu litterarum pro inluitrii memoriae viri Severi ftUia, 976) 216, 8 quaeso eustodei bonorum, valetudini tuae medieai applieent manua, ne optimi aenatorii longa vexatio fidem faciat^ nihil eurare caeleatea, a qua ego opinione di$$entio, 977) Cod. Theod. IX 38, 7 cum adn. Gothofredi. 978) Zosim. VI 7. EPisT. vm 5—12. cxcm si nihil de meis apud Africam meritis ac laudilnis continerent ; nunc ut mihi decus ali" quod etc. 6 gratae sunt quidem semper litterae tuae; nunc aulem legentis animum momordemnt. 8 et gratas tihi fuisse litteras meas sermonis adsiduitate testare. — 5 favorem tibi praesidii caelestis exopto. 6 nihil curare caelestes. — 7 fiduciam ca- sus fefellU. 8 nunc sume fiduciam, quam tibi ad invitamentum familiaritatis ingeri- mus. 9 scriptionis auspicio fiduciam tuam provoco. quare familiaritatis nostrae ad- itum securus ingredere. — T ut — exempli necessitate ad diligentiam provoceris. 10 ut in mutua officia provocatus erumperes. sume igitur sermonem^ cuius sequaris exemplum. — si coeptis nostris vicissituio respondeat. 9 scriptionis auspicio fiduciam tuam provoco. — vicissitudo officii tui faciet etc. Priscillianns in litteris, qnibns Symmachi epistnla 5 respondet, de eins apud Africam meritis ac laudibus scripserat. qnae administrationis eins praedicatio ei po- tissimnm tempori convenit, qno proconsulatum provinciae recens deposnerat, i. e. ae- stati a. 375. v. p. XLIX. Vffl 11. 12 AMO 397? Pacatns, cuins nomen altera ex his epistnlis et praeterea IX 61 et 64 praefemnt, idem fnisse videtnr atqne Latinins Pacatns Drepanins, Ansonii amicns^^^). vir Gallns^^^) studiis poeticis^^^) et rhetoricis clarns, a. 389 Romam venit, nt Theodosio nrbem mense Innio ingresso panegyricujn recitaret, praeminmque eloquentiae proconsulatum Africae accepisse videtnr, qno in honore commemoratur d. 4 Febr. a. 390 ^s^j . eomes rerum privatarum in aula Theodosii a. 393 erat^^^) , qnae nltima eius apnd scriptores antiqnos mentio est. Epistnlas 11 et 12 tempore cohaerere his collatis patebit: 11 religio enim fide pectoris continetur : in verborum officiis latet plerumque simulatio. 12 religio enim magis fide animi metienda est quam ostentatione verborum. — 11 quare si tibi in scribendo rarior videor, nihil aestimes amori esse decerptum. 12 sed si umquam brevi intervallo usus iste cessaverit, velim cogites amicitiarum non frigere respectum. nnicnm temporis indicinm praeter Pacati aetatem praebent verba: 217, 14 nam mei quoque corporis vigor post infirmam valetudinem coepit adsurgere, quae ad antnmnnm a. 397 referenda esse videntur. v. p. LXL 979) Nomen eius integrum conservaverunt iuscriptio et suUcriptio panegyrici in Theodosium dicti. le- gibus Ck>d. Tbeod. IX 2, 4; 42, 13; Cod. lust. XI 66, 1 Diep&nius prae«cribitur, &b Ausonio modo Pacatus (XX 5; XXIII 13; XXVII 1 inscr. ; 4, 10; 13, 21), modo Drepanius (XX inscr.; XXIU intcr.) nuncupatur, a Symmacho semper Pacatus. 980) Pacat. paneg. Theod. 1. 2. 23. 24. 47. 98 i) Ausou. XXIIl 10 hoc nuUut mihi earior mtorum, quem plutis faeiunt novem aorore$ quam eunctoa aUo$ Marone dempto. 982) Cod. Theod. IX 2, 4. cf. Auson. XX; XXVII 1. 983) Cod. Theod. IX 42, 13 daU ConatantinopoU, d. 12 lan. a. 393. alne die Cod. lust. XI 67, 1. Q. AvKSLiTS SrMMACirra. 2 CXCIV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. Vm 13 16 ANNO 400. Apollodorus, cui ep. VIII 13; IX 14. 51. 74 missae sunt, proconsulatura Africae iniit ante d. 20 Aug. a. 399, deposuit inter d. 14 Mart. et 8 lun. a. 400. v. p. CLX. epistula igitur VIH 13, quae ei absolxUo non modo honoris verum etiam curarum fasce gratulatur, cum aliqua probabilitate aestati a. 400 adsignari potest. cf. adn. 52. Caecilianus, cuius nomine VIII 14; IX 50. 58 inscribuntur, initio a. 397 prae- fectus annonae erat (III 36; IX 58). a. 400 una cum Frobiano legatione senatus fungebatur (VIII 14). vicarius praescribitur legi datae d. 8 Apr. a. 404 Cod. lust. I 51, 4, quem cum magistratum Symmachi quoque epistula IX 50 respicere videatur, post a. 402, quo orator mortuus est, iniisse non potest. alteram legationem suscepit a. 409, ut imperatorem ad pacem cum Alaricho faciendam impelleret, et quamquam preces eius irritae fuerunt, tamen in locum Theodori minoris praefectus praetorio Italiae factus est^®*). post Heraclianum devictum d. 9 Mart. a. 414 cum Flaviano summus per Africam iudex constitutus ^^^J gravi edicto Donatistas coercuit ^®^) . quia Marini comitis amicus erat, ad necem Apringii proconsulis et Marcellini tribuni et notarii eum subomasse credebatur ^^^) . a. 414, quamvis iam senior, catechumenus erat »8») . Probianus, qui in legatione a. 400 Caeciliani collega erat (VIII 14), idem cum praefecto urbi a. 377 ««^) fuisse videtur, siquidem senatus petitiones in comitatu per- sequendae plerumque hominibns summis magistratibus functis committi solebant. in praefectura urbana fori monumenta restituit, cuius rei testes supersunt tituli octo, ex quibus duos exempli causa proponam. C. I. L. VI 1658 Gabinius Vettius Probianus v(ir) c{larissimus) pra€f(ectus) urbi statuam, quae basiUcae luliae a se noviter reparatae ornamento esset, adiecit, C. I. L. VI 3864 Gabinius Vettius Probianus v(ir) c(larissimm) praef{ectus) urb(t) statuam fatali necessitate conlabsam celeberrimo urbis loco adhibita diligentia reparavit, Epistula ad Caecilianum et Probiannm praeturae Memmii Symmachi kal. lanuariis a. 401 ineundae mentionem facit. ergo scripta est eodem anno cum praecedenti. Carterius, Neoterii propinquus (135, 24), post advocationis officinm administra- tione aliqua functus est^^®). missae sunt ad eum epistulae VIII 16; IX 7. 31. 13 et 14 ad idem tempus pertinere iam supra probavimus; 16 quoque cum iis 984) Zosim. V 44 lir£(XTroyro iropd r^? fepo^iaia^ eU ti^v 'Pdpevvav itplopetc KawtiXiavi? xa\ ArcaXo; xal Ma?tjAiav^, o? tteivTa dl7roSup(5(xevoi xd oujApdvxa ttq 'P<6p.TQ xa\ t6 irXTjdoc toiv dnoXcuXcSTuv dxTpaYtp^- oavrec -fivuoav itX£ov ouS^v — TaiTig toi toO; itp^opeic ddoac ditpdxTou; i^^ oT; iX7)X6daoi, itapeX6oa( 0ei- ^cDpov T?)? Twv bndpyms dp^^-^c KoixtXiavip Taurrjv itap^Swxev. praescribitur legl daUe d. 21 lan. a. 409 Cod. Theod. IX 2, 5 -f 6 -f 3, 7 -f 16, 12 -f- 31, 1 -f 36, 2 -f 37, 4 -f XI 8, 3 -f 39, 13 -f- Cod. lust. I 55, 8. ' 985) Cod. Theod. VII 4, 33. 986) V. Augustini ad eam epistulam (86). 987) Angust. epist. 151, 4. 7. 11. 12. 988) August. epist. 151, 14. 989) Cod. Theod. XI 2, 3, dato d. 18 Sept. a. 377. 990) 245, 11 eum omaret iribunalia ante defensor, poat eognitor iwrgiorum. EPIST. Vm 13—22. CXCV cohaerere docent hi loci: 13 tibi ut salus valida et reditus felix secundei, tam nostra vota quam tua merita praestabunt. 14 praestabit caelestium favor, ut etc. 16 prae- stabit usus longior, ut etc. quia igitur 15 epistulis anno 400 scriptis inclnsa est, secundum legem librorum octavi et noni eidem anno adsignanda videtur. Vm 17 19 ANNO 397. 18 Symmachus pedum aegritudine laborans in suburbano moratur, mense Octobri aut Novembri a. 397. v. p. LXIX. 19 de fame in agro dominante sermo est, quod autumno a. 397, quo Gildo com- meatus Africanos retinere coeperat®^*), optime convenit. 17 de lite aliqua in iudicio provinciali perdita loquitur Symmachique domum multis iniuriis circumlatrari dicit. inter annos 396 et 398 oratorem pluribus iudiciis persecutum esse, probat VI 11. Vffl 20-22. Tres epistulae, quae hoc loco coniunctae leguntur, diversis temporibus scriptae sunt legique in hac corporis Symmachiani parte observatae non respondent. neque mirum est, inter schednlas librariorum, quas Memmius Symmachus in librum octavum et nonum contulit, quitmvis plerumque plures epistulas continerent (v. p. XXVI), interdum tamen singulas quoque litteras singulis foliis inscriptas fnisse. 20 circa a. 375 data, paulo postquam Symmachus proconsulatum Africae de- posuit. V. 220, 13 neque enim nobis alia de causa arbitror optata succedere quam iu- dicio et amore Carthaginis. 21 Symmachus iter ad Stilichonis festa consularia ingressurus est, ultimis a. 399 mensibns. v. p. LXII. 22 respondet Andronico, qui Symmacho carmina sua Graeca miserat. poeta ille ex Aegypti urbe Hermopoli originem duxit ^»^) . a. 359 adulescens, qui nulladum clari ingenii experimenta dederat, maiestatis quaestioni implicatus est, quae de oraculo Abydeno in fraudem imperatoris consulto exercebatur, sed periculum imminens abso- lutus evasit^*^). tum Constantinopolim se contulit, ubi brevi tempore carminibus et 991} Cland. bell. Gild. 66 hane quoque nunc Oildo rapuH »ub flne cadentia autumni. 992) Phot. bibl. cod. 279 p. 536 A. 8 is hk TcjS aOrtjj 'zt{f/tt x»}» «ut*}» irepiei^^sTO {ji£Tpt|) (scil. iam- bico) — *AvSpov(xou iroXiTeuopilNOv», xal auToo 'Ep{i.OTroX(Tou, irp6? tov x^itrrfa ot^di|i.[i.a)va t6v xotvoiroXt(Jr^. xal ouTo; ^e ^papidTaiv iorl irotT^n^c, 5tacp6potc pi^Tpoic tou; \6fO*jQ ^vretvcDV. Aegyptium eum fulAse, iiidicat LibaniuB quoque, cum iii ep. 75 scribat, famam eius uaque ad Aethiopas penetraase. 993) Amm. XIX 12, 11 Andronieuiy poatea ttudii» liberaltitus et claritudine earminum uotus^ in iudicium introduetu» , cum $ecura mente nuUi» »tupicionibu» urgeretur, purgando »emper et ftdentiu» ab- tolutu» e»t. z» CXCVI CHRONOLOGIA SYMMACfflANA. tragoediis maximam gloriam consecntns est^^). a. 379 Antiochiae erat^®^), postea non commemoratur. itaque haec epistula in Symmachi annos iuveniles cadere vi- detur. Vffl 23-27 ANNO 396. De Marciano et Maximiano egimus p. CXCII, de Albino et Gregorio p. CLXXVin et CLXXX, Censorinus praeter epist. VIII 27 commemoratur 155, 15. 20; 156, 12. Hae epistulae omnes in Campania scriptae sunt (221, 20; 222, 16; 223, 16) et ordine chronologico procedunt. in prima enim adventum suum tempusque, quod eum secutum est, describit, in tertia de reditu loquitur, in ultima stationes, quas in itinere Romam suscepto praeteriturus est, enumerat. 23 — 26 duo epistularum paria coniun- guntur, quorum litterae priores ad patres, posteriores ad filios datae sunt. hae, 24 et 26, tam similes sunt, ut nullum fere enuntiatum alterius in altera non repetatur, sed summa cum cura scriptor prospexit, ne eaedem sententiae iisdem verbis expri- merentur. cum enim utraque epistula in urbem mittenda esset, Maximianum et Ore- gorium litteras ab oratore clarissimo acceptas sibi invicem recitaturos esse praevidit eaque de causa anxie cavit, ne paupei-tini eloquii, ut ipsius verbis utar, deprehen- deretur. qua cautione uti non solebat, si litterae in loca diversa destinabantur , id quod in epistulis VIII 5 — 10 advertimus. Terminum , post quem haec epistularum series scripta est, constituunt verba haec : 221, 28 ubique vitam agimus consularem; Symmachus enim consulatum gessit a. 391. itaque iter illud Campanum, quo Formias, Baulos (221, 20. 26), Neapolim (223, 16), Capuam (223, 18) tetigit, ad a. 396 refero. v. p. LXI. quod confirmatur hoc loco: 222, 1 7 noH est ea fortuna horum locorum^ ut seriam curam sepeliant voluptates. insolitis omnia necessitatibus strepunt et oneri cessere deliciae. nam vere 396 orator noster se- riam curam re vera in urbe perpessus erat, quae tum fame gravissima laboraverat, neque Campaniam eiusdem calamitatis expertem mansisse, vel ex eo patet, quod procul dubio fruges provinciae tam vicinae Romam advectae erant. Vni 29. 30 AMO 399. Salvius a. 408 quaestor sacri palatii a militibus seditiosis Ticini interfectns est ^^^) . epistula ad eum scripta, cum de Flaviani praefectura altera recens accepta agat, in primos a. 399 menses incidit. v. adn. 842. 994) Themist. or. XXIX p. 347 A %a\ cl (x£v tu ol«5? xi ^ort SovxiBfrfat xpaYtpSlav xal iTrrj xai Si^j- pdfjtpouc, &a7r£p fvoYXO^ d7ri5t|(i.i^aac AtY^^i^io; veavloxo;. 995) Lib&n. de vifc. sna p. 117. 996) Zosim. V 32. GothofredQs hanc oandem faisse patat atque SalTlnam comitem reram privatarum, oui inscribitur lex dat. id. Nov, Bavenna StUichone et Aureliano eots, (a. 400) Cod. Theod. XI I, 27. sed locus Ravenna docet, hanc constitutlonem ad secandnm Stilichonis consulatum referendam esse (a. 405) , quo EPIST. VIII 23—37. CXCVII lovins, cni Sjmmachns eplBtnlas VIII 30. 50; IX 59 misit, d. 19 Mart. a. 399 comitivam gerens templa gentilinm Carthagine evertit et simnlacra fregit^^^). a Sti- lichone praefectns praetorio Italiae et patricins factns^^^) in tnrbis anni 409 proditor dnomm Angnstomm, Honorii et Attali, partes magnas sed pamm honestas egit®^). si honorem, qnem haec ei epistnla acceptnm gratnlatnr ^^^^) , comitivam a. 399 fnisse snmamns, tempns ei cnm litteris ad Salvinm conveniet. VIII 33 37 ANNO 397? lohannes, qnem Vlil 35 nominat, a. 394 tribnnns et notarins in anla Theodosii militavit^^^^;. a. 408 Romae agebat et a senatn ad Alarichnm hospitem snnm legatns missns e8t*<^®2). ab Attalo a. 409 magister officioram electus^^^^^) post tyrannnm pnr- pnra privatnm veniam impetravit, siqnidem anno 412 praefectns praetorio Italiae*^*) factns est, qnem magistratnm retinnit saltem nsqne ad d. 8 Mai. a. 413 ^^^^^). hominis igitnr aetas ostendit, hanc epistnlamm seriem in nltima Symmachi tempora cadere. scriptae antem snnt, cnm ex itinere, qnem aeger et debilis snsceperat, Romam re- vertit. 33 consulto distuli stilum^ dum refoveo itinere tenuatum vigorem, 37 proxime penatibus meis redditus etiam nunc te mente et cogitatione respicio. itaqne de antnmno a. 397 cogitaverim. v. p. LXI. — omnes has epistulas inter se cohaerere ostendit in 33 et 37 reditns commemoratio , in 33 — 35 argumentnm simile. nam Symmachnm eum ingenii Insum coluisse, ut rem eandem plnries verbis diversis exprimeret, in epi- stulis VIII 23 — 26 iam deprehendimns. tempore Silvanus comes rerum privatarum erat. Cod. Theod. V 14, 6; cf. God. lust. XI 78, 1. itaque non apud Symmachnm nomen Salvium in Salvinum mutandum est, id quod luretus fecit, sed in codice Theodo- siano Salvinum in Silvanum, 997) Augnst. de civ. dei XVIII 54 in civilate notisiima et eminentissima Carthagine Afrieae Oaudentius et lovius comites imperatoris Honorii qunrto deeimo kalendas Apriles falsorum deorum templa everterunt tt simulaera fregerunt, cf. Idat. fast. ad a. 399. 998) Sozom. LX 4. praescHbitur legibns datis kai. Apr. a. 409 Cod. Tbeod. II 8, 25 + XVI 8, 19 et d. 26 lon. a. 409 Qod. Theod. II 4, 7 -f XVI 5, 47. 999) Zosim. V 47 — 49; VI 8—9; Olymp. ap. Phot. cod. 80 p. 57 B 31 ; Sozom. IX 7. 1000) Interfuit pubtieae utilitatis^ ut tibi maiora negotia erederentur. quare prolixa esse non debet gau- dii mei adtestatio, 1001) Paulin. vit. Ambros. 31 lohannes tune trihunus et notarius., qui nune praefectus est. 1002) Zosim. V 40. 1003) Sozom. IX 8. 1004) Paulin. vit. Ambros. 31. ex legibus ad enm datis Cod. Tbeod. VII 8, 10 ad Africam pertinet, Cod. Theod. XI 28, 7 ad Italiae provincias meridionales. 1005) Praescribitur legibus datis d. 6 lun. a. 412 Cod. Theod. XIII 11, 13. d. 22 lun. a. 412 Cod. Tbeod. III 8, 3. d. 26 lul. a. 412 Cod. Theod. II 8, 26 -+- XVI 8, 20 -i- VIII 8, 8. d. 7 lan. a. 413 Cod. Theod. VI 30, 20 -f- VII 8, 10 (traditur lun. pro lan., sed mensi lunio anni indicatio post eonsulatum parum convenit). d. 14 Febr. a. 413 Cod. Theod. I 2, 12 -f II 19, 6 -f VIII 17, 4 -f Cod. lost. VI 23, 19. d. 8 Mai. a. 413 Cod. Theod. XI 28, 7. praeterea praefectus praetorio nominatnr in lege data V id. lul. Ravennae dd. rm. Honorio XIII et Theodosio X AA. eoss. (a. 422) Cod. Theod. II 13, 1 -f 28, 1 -f 30, 2 -f- 31, 1 -f- 32, 1 -f VIII 8, 10, sed fortasse scribendum est dd. nn, Honorio VIIII et Theodosio V AA. eoss. (a. 412). CXCVin CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. Vni 38 Flavius Pididius Romulus*^*), cuius noitfine praeter has litteras VIII 62 et IX 62 inscribuntur, aetate multo minor erat Symmacho, a quo filius nuncupatur *®®'; . originem ex provincia Africa duxisse videtur; ibi enim praedia locupletissima possi- debat et Augustini episcopi Hipponensis amicitia et ipse et affinis eius Valerius usi guntioos), a. 385 consularis Aemiliae et Liguriae fuit^®<>»), a. 392 comes sacrarum largitionum in aula Theodosii^®*®), a. 400 praefectus praetorio Galliarum^^*^*) , a. 405 praefectus urbis Romae^^^*^). quia in hac epistula de filio eius studiis rhetoricis oc~ cupato sermo est, in Symmachi senectute scripta esse yidetur, fortasse eodem tempore cum praecedentibus. Vin 40 Aventius fortasse idem est, qui in praefectura urbana Basso (a. 382) suc- cessit, Symmachum (a. 384—385) praecessit. v. 297, 12; 307, 29. Vin 4 1 Antiochus, cui VIII 74 quoque missa est, Musonii filius fuisse videtur, qui a. 395 proconsul Achaiae fuit^^^V ^^^ haec Symmachi epistula ad eum scriberetur, honorem aliquem in urbe gerebat, qui fortasse praefectura annonae erat. nam quod periculum subiturus esse dicitur, ut catervas mulierum scissa veste fugiat, eum magi- stratum prodit, qui populi seditionibus inopia frumenti excitari solitis vel praecipne expositus fuerit. quod epistulam Alypii praefecti urbi a. 391 ad Ambrosium per- tulit^o*^), ^xih illo eum munere functum esse indicat, quod proconsulatui Achaiae annis quattuor post gesto optime convenit. Vm 44. 45 ANNO 400. Ad duos amicos ulti'a mare agentes missae, quorum litterae quotannis navigatione incipiente ad Symmachum perferri solebant. utraque igitur epistula aestate scripta est et prorsus eandem sententiam exprimit. summa autem verborum similitudo inter has litteras et Vin 13 — 16, quas et ipsas aestate datas esse constat, me movit, ut 1006} Nomen eiuf integram exhibet titnlus Stiiichonis G. l, L. YI 1731, cui subscriptnm est: ca-e- quente Fl{avio)^ Pi$idio Romulo v(iro) e(laria9imo) praef{eeto) urb{i). Pisidius Romulus dicitur Ephem. epigr. IV p. 294. 1007) 231, 3 Ad Valerinm: filium meum Romulum ego aecersOy tu retirus; ego in ewn mihi penoruim parerUia adrogOy tu ius adfinia exerces. 1008) A.uga8tina8 ad Romulum scripsit epistul&m 247, ad Valerium, qnem Romuli adflnem fuisse Sym- roachus testatur (v. adn. 1007), epistulas 200 et 206 librumque primum de nuptiis. 1009) Cod. Theod. II 4, 4 data d. 19 lun. a. 385. 1010) Cod. Theod. X 19, 2 d. 19 Febr. a. 392. Cod. Theod. IX 45, 1 d. 18 Oct. a. 392. 1011) Cod. Theod. IX 38, 10 d. 6 Aug. a. 400. ad eandem honorem referendum est, quod prae- feotus urbi in inscriptione mox laudanda viee sacra iterum iudieans dicitur. in Occidente eum magistratu functum esse, sequitur ex loco Mediolanio legi ad eum datae subscripto, at In Italia illo anno duo iam prae- fecti noti sant, Messala et Hadrianns. 1012) Ephem. epigr. IV p. 294 in foro Romano. Fidei virtutiq{ue) devotissimorum militum domnorum nostrortm Areadi Honori et Tkeodosi perennium Augustorum, post eonfectum Oothieum beUum (a. 405) felici' tate aetemi principis domni nostri Honori, consiliis et fortitudine irUualrii viri comitis et (sequuntur versus doo erasi, quibus Stilichonis nomen inscriptum fuit) a(enatus) p(opulus)q(ue) R{omanus) eurante Piaidio Ro- mulo v(iro) c(Uiriasimo) praef{eeto) urbi viee aacra iterum iudieante. H»13) Zosim. V 5. 1014) Ambros. epist. 89. EPI8T. VIII 38—61. CXCIX eas eidem aDno (400) ascriberein. ef. 16 praestabit usus longior, tU; 14 praestabit caekstium favor^ ut; 44 praestabit divinus favor, ut, — 14 abundo laetitia^ postquam va^ lere vos didici nostraeque amicitiae inter negotiorum dura meminisse; 44 valere te gaudeo et adloquii tui honore delector, — 15 ex debito venit sermo^ qui redditur; 45 red- ditum mihi esse annuum quodammodo sermonis tui debitum. VIII 46-61 ANNO 396. Strategius d. 30 Mai. a. 403 vicarins Africae praescribitur legi Cod. Theod. IX 26, 3; sed litteras VIII 46 ante hnnc magistratum Romae accepit. Valerins, Romnli affinis (v. adn. 1007), cui VIII 47 et 57 et Angnstini epistnlae 200 et 206 missae snnt, a.. 418 comes et vir inlustris erat. August. 1. 1. liber An- gnsHni primus de nuptiis ei dedicatns est. Maximiliani nomen praefernnt epist. VIII 48. 51. 55; IX 52. filins erat Mari- niani, ad qnem ep. III 23 — 29 scriptae snnt (v. adn. 621). a. 396 honorem aliqnem anlicnm accepit (228, 31). Vitalis d. 8 Mart. a. 403 praefectus annonae commemoratnr Cod. Theod. XIV 3^ 21. De lovio et Marciano v. p. CXCVII et CXCII. Leporius teste epistnla IX 10 a. 394 exennte magistratn aliqno maiore fnngebatnr, fortasse vicaria per nrbem Romam finitimasqne regiones praefectnra. v. p. 238, 9 et ideo dignum est, ut provincialibus vel edicto vel subscriptione tua instructio plena pandatur. Romani, fratris Magnilli (48, 32), praeter epist. VIII 28. 56. 59. 70, qnae ei inscriptae sunt. mentio fit 32, 7; 47, 11; 48, 32. hnnc enndem videri, qni a. 391 comes Aegypti erat, exposuimns ad epist. II 20. Servins fortasse a Mario Servio Honorato, Vergilii interprete, non diversns erat, de cnius vita cf. Thilo, Servius I p. LXIX. hnnc enim Symmachi familiaritate usum esse, ex Macrobii satnmalibns perspicitur. Itineris alicnins a Symmachi suscepti mentionem facinnt 46. 54. 55 A. 56. 58 — 61; de commoratione eius in litore maris loqnitur 46 (228, 12), Campaniam nominant 55 A et 61; de morbo filii sermo est 47. 58. 59, de ipsins aegritndine leviore 46. 54. 55. 58. patris filiiqne incommoda tempore coninncta fuisse, docet 58: filius meus cum bona dei venia periculo caretj sed defectum virium patitur prope usque ad aegritu- dinem. — ego quoque meorum contagio socius accessi, credo ex vigiliis nocturnis, quarum m praesentia exiguus fuit sensus, noxa post cruduit. verbis inter se consentinnt: 50 iamdudum datis ad te litteris mutua scripta non merui, et tamen propositum meum servans honorificentiam scriptionis instauro, 51 es enim praeter solitum parcus eloquii. sed tueor constantiam diligentiae nec a proposito argumentatione deducor. 53 scriptorum tuorum honorificentiam communis amicus exhibuit. — 56 servo obser- vantiam, quam mos priscus instituit, ut domo profecti litteras auspicentur. 60 for- tasse allegatione moris uteris, quoniam plerisque persuasum est, auspicium salutationis profectis esse capiendum. absolvo te consuetudinis observantia. CC CHEONOLOGIA SYMMACHIANA. Has eplstulas in ultimos Symmachi amios cadere, ex aetatibas hominmn, qnibns inscriptae sunt, agnosceretur , etiamsi disertis verbis traditum non esset^^^^j. cum igitur in itinere illo Campano Capuam tetigerit (232, 3) et reditum instituerit niansio' nibus in spatia minora divisis (231, 12), scriptae sunt autumno aut faieme incipiente a. 396. V. p. LXII. VIII 63-68 ANNO 398. Lampadii Symmachi temporibus quattuor fuere, quibus de videamus, cuinam eo- rum epist. Vin 63 et 65 ascribi possint. 1) C. Caeionius Rufius Volusianus qui et Lampadius, de quo v. p. CLXXVIII. 2) Senator aliquis ante Symmachum mortuus 246, 1. a praecedente diversus esse videtur, quia clarissimae memoriae vir dicitur, non clarissimae et inlustris memoriae vir, quae appellatio homini praefecturis duabus functo competeret. ei qui sequuntur, oratori nostro aut supervixerunt aut saltem aetate multo minores erant, ita ut facile supervivere possent. 3) Postumius Lampadius, Capua oriundus, consularis Campaniae, praefectus urbi inter annos 403 et 408. C. I. L. X 3860 Capuae. Postumio Lampadio v{iro] c(laris- simo) et inlustri, cons(ulari) Camp(aniae), restitutori patriae et redintegratori operum pu- blicorum, ordinis provisori, populi subventori, ob insignia eius unibersa patrono longe a maioribus originalij ordo Capuensis^ voti et obsequi sui pignus locavit. cf. C. I. L. X 1704. — C. 1. L. VI 9920 Romae prope Pantheum. [Felic]i imperio d(ominorum) n(ostro- rum) Arcadi Honori et Theodosi ex auctoritate Postumi Lampadi v{iri) c{larissimi) prae- f(ecti) ur6(t), corpus tabernariorum, sequuntur nomina corporatorum. 4) Frater Flavii Mallii Theodori, qui Mediolanensis erat (v. adn. 745) et a Cam- pano igitur diversus est. quo tempore Theodorus honore aliquo in aula fungebatur ^^^^) , fortasse comitiva rerum privatarum a. 380, Roma in comitatum profectus est, ut mu- nus advocationis in foro praetoriano susciperet. paulo post administratio aliqua ei commissa est, siquidem Lampadium, qui legi datae d. 11 Apr. a. 382 praescribitur, nostrum fuisse, fratris praefectura eodem fere tempore gesta veri simile reddit [v. adn. 138 etp. CLI). dignitas nulla noraini eius addita est, sed ex constitutionis argu- mento perspicitur, eum sublimibus potestatibus, id est praefectis, subditum fuisse^^^^^. in Theodori praefectura secunda non multum post d. 21 Dec. a. 397 praefectus urbi factus est^^i^). is Lampadius, qui a. 408, cum Stilicho senatum de pace cum Alaricho 1015) 229, 1 quid faeiam $cnex garrulus, 1016) 128, 18 €0 praeterUm tempore^ quo tuo adminiculo poMit inttitui. 1017) Cod. Theod. XII 9, 2 Have Lampadi earisaime nobia, nuUus penitus ex eo, quod refertur in con- ditis vel in area eontinetur, ad qucmlibet titulum ucurpct, nisi forte praesumendi faeultaiem subli^ mium potestatum iussione perceperit, 1018) V. adn. 317 et Cod. last. IV 61, 11 sine die: Idcm AA. (scil. Arcadius et Uonorlus) Lampadio pp. Bcribendum enim esse pu. pro pp., iam Cohn coniecit argumentoqae legis probatur, utpote quae de mancipi- bus salinarum agat. cf. Symm. relat. 44. EPIST. VIII 63—72. CCI facienda consnleret, exclamare ausas est: non est ista pax sed pactio servitutis^ et qui anno sequente ab Attalo tyranno praefecturam praetorio accepit^^i^), tam Campanus qnam Ligur fuisse potest, sed cum Attali comitatus paene omnis ex Symmachi amicis compositus fuerit *®2oj ^ imnc quoque eundem crediderim , cui epistulae VIII 63 et 65 missae sunt. quae cum de praefectura urbana acceptoris loquantur, quam Postumius gessit quidem sed post Symmachi mortem, nullum alium quam Lampadium Mediola- nensem respicere possunt. qua re annus quoque litterarum definitur, et in id quidem tempus eius incidunt, quo orator seditione plebis ex urbe pulsus erat, i. e. in ver a. 398. V. adn. 324. Quattuor epistulas Vin 63 — 66 iisdem diebus scriptas esse, inde liquet, quod omnes de otio Symmachi suburbano paulo ante inchoato loquuntur. rebus inter se cohaerent 63 et 65, quarum prior a Lampadio petit, ut quidquid in administranda urbis hitela ex bono publico fecerit, oratori nuntiet, altera gaudium exprimit de indicio quietis urbanae Lampadii consiliis partae. verbis conveniunt 64 ut — ego quoque vix post urbanas molestias usurpato otio longius fruar et 65 tempus quodammodo usur- pandi otii prorogasti. VUI 68 Ad Titianum: desideratas quidem litteras tuas libens sumpsi, sed cognitio actuum tuorum, quorum testis atque narrator Euscius fuit, uberiorem mihi adtulit voluptatem. Symmachum, cum vere a. 398 ex urbe profugus in Ostiensi ageret, Euscii litteras ex Sicilia missas accepisse, docet epist. VI 66. in eadem autem provincia Titianus consularis munere functus est, ut tituli eius Thermitani testantur. C. I. L. X 7345. C. Maesio Aquillio Fabio Titiano c[larissimo) v{iro) , co{n)s(ulari) optimo^ civi ac patrono bene merenti, ordo et populus splen[d\idissimae col(oniae) Aug(ustae) Himereo- rum [The]rmit{anorum) pecunia sua posuit, 7346 Titiano c{larissimo) [i(uveni)], C, Maesi Titiani et Fonteiae Frontinas consularium filio, patricio, ob honorem togae virilis^ Clodius Rufus, eques RomanuSj amico suo incomparabili, Epistulas 67 et 68 cohaerere his collatis patebit : 67 litteras meas amore desideras, 68 desideratas quidem litteras tuas libens sumpsi, — 67 nec exposcOy quod sponte fac- turus eSy ut nos mutuis epistulis adloquaris, 68 subiungerem curam meorum, si mihi esset alius adloquendus, sed cum facias ultro^ quae meus sermo posset expetere, partes commendationis omitto. VIII 69 unum quippe hoc litterarum genus superest post amaros casus orationum mearumj quod me ad usum scribendi possit adlicere, hoc a. 388 aut 389 scriptum esse, in adn. 9 docui. VHI 71. 72 invitationes ad Memmii Symmachi praeturam kalendis lanuariis a. 401 ineundam. v. p. LXXII. 1019) Zosim. V 29; VI 7. 1020) Ex magistratibas civilibus, quos Attaius promovit, nominantar praeter Lampadium magister ofA- dtfrom lohannes, praefectas orbi Marcianas (adn. 978 et 1003), consol Tertallas (Oros. VII 42, 8). borum duo a Symmacho epistalas acceperant. Q. ArftKLiTS Stmmaohts. A CCn CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. Vin 73 de Symmachi filii valetudine adyersa loqnitur; fortasse a. 396 exeunte Bcripta. V. p. LXVIII. IX 1 Palladius Atheniensi8^<^2i)^ eian rhetoris fiiius^<*22)^ circa a. 378 Romam venit et magisterium artis rhetoricae professus est*^^^]. prima declamatione, quam publice recitavit, tantam Symmachi admirationem movit, ut eum Ausonio praefecto praetorio commendaret (I 15). itaque a. 379 in comitatum accitus est (I 94; lU 50), fortasse ut scrinio alicui magister praeponeretur , nam huiusmodi munera viris eloquentiae gloria claris ininngi solebant. a. 381 comes sacrarum largitionum in aula Theodosii erat^^^^j, a. 382 magister officiorum ^^^^). sed hunc honorem iam vere aut aestate einsdem anni deponere coactus est, ut Rnfino locum faceret (adn. 567). christianum eum fuisse docent epistulae Gregorii Nazianzeni 228 — 231. 386 ad eum scriptae, quarum 228, cum ab eo petat, ut officiali diutius in provincia morato ignoscat, tam ad comitivam sacrarum largitionum quam ad magisterium officiorum referri potest. num idem fuerit cum aliquo ex iis Falladiis, ad quos Libanius scripsit, ignoratur. Symmachus hac epistula rogat, ut Palladius officialem aliquem gradu militiae privatum in pristinum honorem restituat; scripta est igitur, cum magistratum aliquem gereret. inter annos 379 et 382. loquitur autem orator de nova aliqna felicitate per totum orbem Romanum diffusa ^^^^) , cuiusmodi illis annis nihil aliud inveni quam Theodosii Augusti electionem. quae interpretatio si vera est, epistula a. 379 assig- nari debebit. IX 3-6 ANNO 401. Commendaticiae Euscio Symmachi notario traditae. cum ad apparatum praetorium cogendum in provincias mitteretur (236, 30) ; scriptae igitur snnt inter annos 398 et 401, quibus orator in praetura filii praeparanda occupatus erat. v. p. LXXI. Euscius illo tempore bis in Sicilia Symmachi res egit a. 398 et a. 401 (172, 13; 162, 16). quis autem ex his annis eligendus sit, ea re definitur, quod inter eos, quibus ille commendatur, Zenodorus tunc iudex (236, 10) est, qui administrationem Lucaniae et Brittiorum, per quam provinciam Euscius iter facturus erat, a. 401 ineunte suscepit. V. p. CLXVIII. Auxentius, cuius nomen epist. 5 praefert, frater Mariani (158, 4), gener Carterii (218, 25; 237, 3), fortasse Fonteius Litorius Auxentius est, qui inter a. 425 et 450 102i) 10, 29 movU \6fo^ Athenaei hofpitis Latiart concilium. 1022} 11, 1 credo pLantj nee fldea caaaa est^ rhetorum hanc esse proiapiam; nam ingerUo genus no$eitwr, non solu$ vultus aut eolos adserit posteros in Iionorem parentum: certiores habet natura vindicias. bene sen- tiendi ac bene Loquendi yigntmtur non scribuntur heredes. 1023) 86, 29 metu Palladius — , quem ego non minus doteo abduetum a iuventute Romanay quam gratulor in spem sui honoris accitum. 10, 25 Pulladii rhetoris nostri declamatio, 1024) Cod. Theod. IV 12, 8 d. 6 lul. a. 381. Cod. Theod. X 24, 2 d. 21 lul. a. 381. 1025) Cod. Theod. VI 24, 4 d. 21 Mtrt. a. 382. ConsUntlnopoU eum yersatum esse, dicit Greg. Naz. epist. 229. 1026) 235, 16 nee etim pubtieae felieitatiSy quae ad universos pitri ratione manavU, solum txoidem tSH patiaris. EPisT. vni 73 — IX 9. ccni urbi aeternae praefuit. Ephem. epigr. IV p. 280. cf. Herm. XVIII p. 297. Romae prope Septizoniam. [Sa]lvis d{ominis) n(ostris) [Fl{aviis) Theodosio et Placido V^alenti- nia[no victoribus semper Aug{ustis) F]onteius Li[torius Auxentius v{ir) c{larissimus) prae- f{ectus) urbi a]ixos te C. I. L. VI 1669 Romae. Fonteius Litorius Auxentius v{ir) c{larissimus) praef{ectus) urbi curavit. IX 7-9 AMO 400. 7 ut Auxentio filiam despondeat, a Carterio petit, cui cum in epist. VIU 1 6 scripta aestate a. 400 gratias agat, quod petitioni in genere eligendo obsecutus sit, has litteras circa initium eiusdem anni emissas esse necesse est. eidem tempori convenit epist. 8, quam Symmachus ex sacro comitatu vix regressus dictavit; mensibus enim lanuario et Februario a. 400 ludis consularibus Stilichonis Mediolanii interfuit. v. p. LXII. Gabinius Barbarus Pompeianus^ cui IX 8 missa est^ commemoratur in titulis duo- bus: C. I. L. X1199 Abellae. [Pompe]iani. Barbarus Pompeian{us) v(/rj c{larissimus) , cons{ularis) Kamp{aniae), civitatem [A]bellam nuda ante soli deformitate sordentem silicibus e montibus excisis, non e dimtis monumentis advectiSy consternendam ornandamque curavit. cur[am agente] Proculo patrono et cur{atore) Abellanoi^m. C. I. L. VIII 969 Neapoli Africae. Salvis d{ominis) n{ostris) Arcadio et Honorio inclytis semper Aug{ustis), administrante d{ivino) m{andatu) Gabinio Barbaro Pompeiano v{iro) c[larissimo) p'\roconsule) A{fricae) v{ice) s{acra) i{udicante) , Coelius Titianus v{ir) h{onestus) , ex t{ransvecturario) et nav{iculario) j ex mun{erario) et ex curatore r{ei) p{ublicae)j cum Coelio Restituto v{iro) h{onesto)j filio suo, sumptu proprio [i]nstantia sua dedicavit^ administrante Publiano v{iro) h{onesto) , f{lamine) p{erpe(uo) , curat{ore) r{ei) p{ublicae) . de tempore , quo Campaniam rexit, non constat; in proconsulatu Africae successit ApoUodoro inter d. 14 Mart. et 8 lun. a. 400, locum dedit Helpidio post d. 28 Mart. a. 401. v. p. CLX. prae- fectus urbi erat a. 408*^27), sororis eius a Fulvio in matrimonium petitae mentionem facit epist. VI 3. Flavius Vincentius *®2®) , cui epistulae IX 9. 25 scriptae sunt, fidei christianae addictus erat^^^®,. Gallias per annos sex continuos 395 — 400 praefectus praetorio rexit^^^^j, annoque 401 consulatum cum Fravitta gessit. itaque epistula 1X6, si eam simul cum praecedentibus emissam esse sumamus, in praefecturae tempus cadit. ac- 1027) Zosim. V 41. 1028) De nominlbus eius y. de Rossi, Inscr. christ. urb. Rom. I 494. 495. 497. 500. 1029) Sulp. Sev. dial. I 25, 6 memini VincerUium praefeetumy virum egregium et quo nullus ait intra OalUaa omni virtutum genere praestantior , dum Turof^s praeteriret^ a Martino taepius poposeisse^ ui ei eon- vivium in suo monasterio daret. 1030) Praescribitur legibus datis d. 5 lul. a. 395 Cod. Theod. XV 1, 33. d. 18 Dec. a. 397 Cod. lust. III 13, 5. d. 11 Febr. a. 398 Cod Theod. I 5, 11. d. 19 Febr. a. 398 Cod. Theod. VII 14, 1 -h VIII 5, 58. d. 19 lun. a. 399 Cod. Theod. XI 1, 26. d. 13 Sept. a. 399 Cod. Theod. XII 15, 1. d. 17 lan. a. 400 Cod. Theod. VII 8, 6. d. 17 Mai. a. 400 Cod. Theod. VII 18, 10. d. 18 lun. a. 400 Cod. Theod. I 15, 15. d. 29 lun. a. 400 Cod. Theod. IV 23, 1 -f XII 19, 1—3 + Cod. lust. XI 48, 13. d. 9 Dec. a. 400 Cod. Theod. VIU 5, 61. cf. adn 3:.0. A* CCIV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. cedit, quod Zenodorus, qni ei his litteris commendatur , anno sequente corrector Lu- caniae et Brittiorum factus est (VI 25), suffragio videlicet Yincentii promotus. IX 10 Foriunae telo gi^aviter sauciatus nunc primum epistula^ maesta verba com- miito; neque enim diu ab officio debui temperare, cum tanti vulneris dolor nulla temporis diuiurnitate possit aboleri, haec ad primos menses post mortem Flaviani maioris per- tinere (autumno a. 394) iam in adn. 247 suspicatus sum. IX 11-22 AMO 399. Marcellns, ciii epist. IX 11. 23 inscribuntur, idem fuisse potest cum magistro officiorum a. 395^^^^), qui medicinam Plinianam compilavit. Valerianus vicarius Hispaniarum praescribitur legibus datis d. 8 Sept. a. 365 et d. 25 Nov. a. 366^032)^ praefectus urbi d. 29 Mart. et 8 Mai. a. 381i033). De ApoUodoro proconsule Africae a. 399—400 egimus p. CXCIV. Erius Fanius Geminianus^ cuius nomen praeferunt epist. IX 15. 56, Apollodori decessor erat; siquidem Africae eum aliquot annos post Aeroilium Florum Patemum (a. 393) praefuisse, docet titulus in adn. 812 relatus, neque alius ei in fastis provin- ciae locus relinquitur quam inter Victorium et ApoUodorum. v. p. CLX. Sapidianus eodem fere tempore, quo Apollodorus proconsul. vicarius Africae fac- tus est (inter d. 17 Mai. et 25 lun. a. 399), magistratumque saltem nsque ad a. 400 retinuitio34). De Venusto, quem Nicomachi Flaviani filium fuisse puto, egi p. LI. Ex hac epistularum serie 11. 12. 18 — 22 familiaribus Symmachi traditae sunt, cum ad equos curules coemendos in Hispanias proficiscerentur ; id quod vere a. 399 factum esse, in adn. 330 probavi. epist. 11 ad Marcellum scripta nullam quidem equornm mentionem facit, sed hanc quoque iisdem tabellariis commissam fuisse, ag- noscitur ex initio alterius ad Marcellum epistulae IX 23: requimnt te per Hispanias aliae litterae meae, eae videlicet, quibus de loquimur. de praetura filii praeterea agunt 13. 15. 16, Apollodoro recens ad proconsulatum Africae promoto data est 14, ita ut hae quoque veri a. 399 aut ascribi debeant aut certe possint. restat 17, quae nuUa temporis indicia praebet, sed cum epistulis anni 399 includatur, eidem attri- buenda est. 1031) Cod. Theod. VI 29, 8 data kal. lun. a. 395. God. Theod. XYl 5, 29 daU d. 24 Nov. a. 395. 1032) Cod. Theod. I 16, 10; IX 1, 3 cum adn. Oothofredi. 1033) Cod. Theod. VI 10, 2 -+- 22, 5 -f 26, 2; XV 7, 6—8 4- 10, 2. 1034) Decessor eius Dominator ultimum commemoratur d. 17 Mai. a. 399 Cod. Theod. XVI 5, 35. ipse praescribitur legibus datia d. 25 lun. a. 399 Cod. Theod. XVI 2, 34. d. 12 Sept. a. 399 Cod. Theod. XI 1, 30 cum adn. Qothofredi. Cod. Theod. VII 8, 9 anno quidem 409 adscribitur, sed cum propter Sapi- dianum in inscriptione nomlnatum tum propter argumentum ad annum 400 referenda est; meminit enim legis Cod. Theod. VII 8, 7 d. 8 lun. a. 400 ut proxime datae. EPIST. IX 10-41, CCV IX 23-28 AMO 399. Ex his quoqne epistulis 23 — 25 et 27 praeturam filii respicinnt, sed aliqnot men- sibns post seriem praecedentem scriptae snnt ; nam 23 et 24 ad Marcellum et ad Bassum de epistulis 11 et 20 ut ad eosdem iam ante missis loquuntur, et 25 praefecturam a Theodoro recens depositam commemorat. quo in magistratu positus ultimum praescri- bitur legi datae d. 25 Oct. a. 399. (v. adn. 758]. tota igitur series incidit in men- sem Novembrem a. 399; eo enim tempore, quo emissae sunt, hiemem nondum pro- vectam fuisse, docet 242, 21 qiuieso /e, ut si forte equorum reditum intemperies hibema retardaverity stahulari in agris tuis equos nostros paucis mensibus iubeas, quod modo con- ditionali scribi non potuisset, si tum iam bruma initium cepisset. 28 nullum anni indidum continet, sed quoniam hibernis mensibus scripta est, cum praecedentibus con- iungenda vldebatur. IX 29 30 ANNO 397. Varum, qui praeter alias provincias Apuliae quoque praeesse in epistula 29 dicitur, yicarium urbis Romae, id est Italiae meridionalis, a. 398 fuisse constat ^^^^] . sed quia hae litterae autumno scriptae sunt, cum tota Italia fame laboraret et nihilo minus ex provinciis frumentum cogeretur, ei potius tempori eas attribuo, quo bello Gildonico imminente commeatus Africani iam cessaverant et urbis annona ex Hispaniis Galliis Italia ipsa conquirebatur , anno 397 exeunti. v. adn. 322. quae temporis definitio confirmatur epist. 29 A ; Formiis enim data est, ubi Symmachus a mense lulio usque ad Octobrem a. 397 versabatur. v. p. LXI. 30 litis cum Leone componendae vias quaerit. quoniam in epist. VIII 17 eodem autumno cum praecedentibus scripta domum suam multis circulatrari iniuriis dicit et ab advocato Rufino petit, ut eam forensis industriae tueatur officio^ haec quoque a. 397 optime convenit. IX 35 — 38 sententiam siraillimam exprimunt 35 et 36. verbis conspirant 35 est enim mihi familiaris dignusque patrocinio tuo. 37 est enim nobis conciliatissimus ob vitae integritatem dignusque me teste, qui etc. 38 olim mihi probitate vitae conpla- citus est et honestis carus officiis, 36 mihique dudum probatum per honesta documenta. IX 39 — 41 verbis conspirant 39 quare optimae voluntaii tuae calcar admoveo te- que hortor, ut etc. 41 quare salutationem litterarum tibi defei^o et hortor^ ut etc. 39 adserit enim probabilem mentem talis electio. 40 sed circa nobiles probabilesque personas plus debet esse moderaminis. 1035) Cod. Theod. XI 1^ 25 propoaita in programmate Vari viri elari$timi, viearii urbia Romae, Honorio A. IV et Eutyehiano co$s. CCVI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. IX 47. 48 verbis conspirant 47 si quid igiiur mihi tribuis. 48 si quid igitur inter- ventui meo tribues, — 47 familiaritas vestra non deserat, 48 qui a parentibus dese- runtur. epistula 47 Flaviano tradita est, enm a. 398 exennte Mediolaninm proficis- eeretnr. v. adn. 327. eidem igitur tempori 48 qnoque adseribi debet. IX 51 Apollodoro commendantnr curiales civitatis Africanae, quod tempus pro- consnlatus eius a. 399—400 indicat. IX 54 simul scripta cnm IV 56, ubi vide. IX 55 59 ANNO 397? Eusebius in officio aliquo militans commendatur epistulis 55 et 59; cum igitnr hae in idem tempus incidant, de intercedentibus quoqne idem praesumi debet. tota epistnlarum series scripta est aut ante Sancti Ambrosii obitum (d. 4 Apr. a. 397) aut non mnlto post, nam Caecilianus, qui eo superstite praefectus annonae erat^<)^<^], eodem munere fungebatnr, cnm epist. 58 sumeret, ut ex argumento eius agnoscitnr. sed ne multum nltra a. 397 recedamus, vetat aetas hominum, qui reliquis epistulis honoribns praediti praescribuntur. nam Eusebius (55) anno 395 coroes sacramm lar- gitionum erat, donec ante d. 17 lun. praefectus praetorio perltaliam factus est, quero magistratum retinuit saltem nsque ad d. 23 Dec. a. 396 1®^') ; Geminianus (56) a. 398 — 399 proconsulatu Africae fungebatur (v. ad ep. IX 15); lovius (59) a. 399 ineunte comitivam accepit, sed iam ante magistratus alios gessit*^^^). itaque omnes has epi- stulas non sine aliqua probabilitate ad a. 396 refero, aut si epist. 60 huic seriei ad- iungatur, ad primos anni 397 menses, quibns Probinns, cui inscripta est, proconsula- tum Africae gessit. v. p. CV. IX 61-65 ANNO 390- Duae ex his epistnlis (61 et 64) ad Pacatum in atiquo honore positnm missae sunt, qui a. 390 proconsul, a. 393 comes rerum privatamm erat. v. p. CXCIII. sed quia eo magistratn, quem ultimum gessisse videtur, in aula Theodosii fnnctus est et eo quidem tempore, qno Engenio Italiam obtinente nullum commercium inter partes imperii Occidentales et Orientales erat, Symmachi litterae ad annum potius 390 re- 1036) 82, 3 Ad Ambrosiam: filiu» mtus CaecUiimus vir elarissimus , qui nunc communia patri 211, 8 uni quam plurimi ad editionem muneri$ no$trl ex Pratvatitana dtvthuntur , quo» eupimu$ eeleriter in u$um propinqui muneri» exhiberi, — maxime autem rumpend), mosollae AS^ moseUeo (i7) meata V 12 magna] multa F vX A certo om, A poemata ementaris (/\P) amnioorum] [r)FA^^ amicorum A^V $ed superter, amnico- ram A^ 1 m, 13 qaam nomiiiibus] A, qaae nominibas F, qaae non minas V aaria tam] A^ (t in rai,), uariaU VFA^ ut] et F 14 distanti A^ 15 atqain A praetorio] VUF^r), praetio A», precio A^ 16 etsui subiecta A^ istad genus F dependi A^ 17 nati tunt in Ubro F 18 dii me] F, deus me A^, me deus A\ dii amabilem me F probabUem om, F praettent] VF, prestet A adiungam V 19 inberere A^ quoque] qaidem F 20 trabatar F offensi^ parcas F, offentit parcas F(/\P) 23 Symmacbut Ausonio] (//), om, VM 24 penes nenerat V(rfi) 26 ea] VM^ quae (/7) 28 eaentUdtis (/7) 29 X^y^^] ^9^y nouos V, aos Af, nouos (//) etbenei V bospitis] FAf, botpes (/7) 30 tensaum grauitate (//) LIBER I. 11 dissentinnt, concordem sententiam super huius laude tenuerunt. credo plane, nec fides VMJI cassa est, rhetorum hanc esse prosapiam; nam [plenum] ingenio genus noscitur. non solus vultus aut colos adserit posteros in honorem parentum: certiores habet natura vindicias. bene sentiendi ac bene loquendi gignuntur non scribuntur heredes. quod & alii docentur, hic natus est. haec apud te, mi domine, silenda non credidi, et quod 3 prae tui amore nihil habeo pensi, et quod vicissim, quanti a te fiam, numquam me paenitet, ei quod Palladio factum yoIo, ne lateant honesta prolatu. cura ut valeas, et quia tibi facultas scribendi praesto est, adhibe voluntatem. vale. XVI (X) a. 376—377. 10 SYMMACHVS AVSONIO. Saepe unanimitatis tuae sermone convenior, ut de acceptis litterarum f studiis, quos ad me cura propensiore misisti, vel sero rescribam. quibus ego, ut quaequae mihi redditae sunt, actutum pari religione respondi, quia neque rescriptorum ratio neque amoris vicissitudo sinebat me diutius desidere. nunc quoque agere me gratias atque 15 habere protestor. quod prospera nuntiorum clam me esse non pateris. haec et talia prioribus quoque litteris tecum fueram conlocutus; sed si te tabellarii sermonis mei conpotem reddiderunt, congesta non onerant. malo quippe aures tuas iterando ob- tundere quam fraudare reticendo. fratris mei Hesperii honore exulto, tacitumitate 2 convulneror. nam si me sui amantem usu rerum probavit, scriptis debuit famam 20 praevenire , quae diu incerta fluxam fidem gaudiis exhibebat. ipse igitur nuntius communis boni esse debuerat, ut epistulae adsertio nihil relinqueret opinionis ambiguo. sed dicis eum pudore praestrictum successuum suorum vitasse iactantiam. quisquamne, cum de se apud se ipsum loquitur, erubescit? quid quod eam rem mihi supersedit ingerere, quam iuste ad utrumque noverat pertinere? verum ego, ut religiose ista con- 35 queror, ita libenter omitto, quia nec amori in vos meo convenit silere, quod doleam, nec amicitiae incussi doloris transire mensuram. vale. XVII (XI) a. 370—379? SYMMACHVS AVSONIO. Ambrosium de summatibus provincialis fori ad dominos et principes nostros Siciliae 30 commune legavit variis instructum mandatis, quae spectare visa sunt bonum publicum. huic si fautor accesseris, futurum reor, ut illi pro labore fructus adcommodet. quaeso igitur vel legationis merito vel meo nomine in optimum virum bene consulas, qui satis animi confirmatus est, suffragio tuo successuram facilitatem petitionibus promovendis. 2 plennm deUt Mommaen genas] VFMy pectus (/7) noscltnr] VFj n&scitnr M(II) 3 so- hil /7 colos] {r), colns /7(7^), color VM 4 nin^icias J7, indicia^ V, inditU M sentiendi] /7, sciendl VM qnod] (Z7), qni VM 5 htec] nec 77 credidistl V 7 et] ego, om. FAf(/7) 8 qnU] VrM, quonitm (77) nolnpUtem r(i7) 10 Symnuchns Ansonlo] (27), om. VM 11 litterarnm stndiis quos] F, litter&mm stndiis qnas M, litteris qnas (77), nt de coeptiB litteramm stndiis epistnlis, qnas Mommun 12 uel sorores scribam V nt — 13 snnt 'om. (77) 13 actnnm /7 ratione qnae V 14 dintins me (77) atqne habere om. (IT) 18 retitendo 77 19 famam debnit (77) 22 dicis] VM(r), dices (77) 28 Symmachns-Ansonio] (77), om, VM 30 nariis instrnctnm] (77), instructnm uariis VM 31 ad- commodet] T^, aocommodet FAf, accommodent (77) 2* 12 SYMMACHI EPISTVLAE XVIII (XU) a. 378. VMn SYMMACHVS AVSONIO. Ego etsi continais litteris honorem tuum celebrare possem, non satis mihi viderer, proquam res postulat, fungi debitum meum: tantum abest, ut operam tibi adsiduitatis exprobrem. sed ut hoc meae verecundiae conpetit, item tuae humanitatis est stu- 5 dium nostrum pari gratia sustinere. animadverte, quo tendat summa verborum meorum : iamdudum nihil tribuis, quod legamus. totum me, itquies, emancipavit sibi cura praetorii. verum est: potiris merito summa iudicia, sed maximas ingenii tui vires fortuna magna non onerat. proinde etiam his rebus adtende, quae ita occupatis nihil molestiae adferunt, ut ipsas molestias plerumque solentur. vale. 10 XVIin pmi) a. 378. SYMMACHVS AVSONIO. Qui sua fiducia deseruntur, epistulas meas in usum commendationis accipiunt. id nunc aliter est. nam fratri meo Potito hac condicione litteras dedi, ut eas ipse com- mendet. est enim nihilo secus, atque ego sum, de summatibus amicorum tuorum. qui 15 ubi te conpotem fecerit praesentiae suae, vereor ne excusatio mea ignoscenda non sit. sed si mihi placabilitas tua experiundo probe cognita est, futurum reor, non ut me, qui resedi, conlatione venientis alterius incessas, sed ut illum magis pro utroque sus- cipias. vale. XX (KY) a. 378. 20 SYMMACHVS AVSONIO. Bene ac sapienter maiores nostri, ut sunt alia aetatis illius, aedes Honori atque Virtuti gemella facie iunctim locarunt conmenti, quod in te vidimus, ibi esse praemia honoris, ubi sunt merita virtutis. sed enim propter etiam Camenarum religio sacro fontis advertitur, quia iter ad capessendos magistratus saepe litteris promovetur. haec 25 parentum instituta consulatus tui argumenta sunt, cui morum gravitas et disciplinarum 2 vetustas curulis sellae insigne pepererunt. multi posthac adnitentur artes bonas et laudis germanas et meras litteras, sed cui eveniet aut tam felix discipulus aut tam memor debitor ? an ignoramus magnum illum, cui supra votum fortuna fluxit, Stagiritae suo nihilum commodasse? fnisi quia Ennio ex Aetolicis manubiis captiva tantum chla- 30 mys muneri data Fnlvium decolorat: enim vero neque Panaetio Africanorum secundus 2 Symmachas Ausonlo] [II), om. VM 4 proquam] /^, plusqoam (i7}, pro at VM fagi II tibi om. (r) 5 ezprobem V item] Seioppiuiy idem F/V>,-iU M{II) est at (II) 6 sa- Btine n 8 iadicia] V, iadicii Af(i7) 9 bis etiam (U) intende {H) 10 solent V 12 Symmachas Aasonio] (Z7), om. VM 13 sai fldacia iStMe deserunt V 15 secios (II) »am] F(r), om. M(II) de] e (J7) 16 te om. (U) taae VM 17 placibilitas r^M(n) expereando (11)' probe] (27), prope V, proprie M 18 resedl] Oothofredus^ residi F(/7), resideo M alterim aenientis (II) 21 Symmachas Aasonio] (77), om. VM 23 airtate V facie om. (II) in H adnotatum fuU apieibua UHerarum legi: ianctis 24 camaenaram /^, caminaram /7, camminaram V et sacri fon- tis 8u$e 25 fonti (F) capissendos V{r) 27 posthaec (/7) 29 an] sin (F) 30 nisi qaia] V, nisi qaae prias Af, nisi qaod (//T), nisi Qainto Ennio Cuiacius, fortasie ne nOstro qaidem Ennio? 31 flaaiam V panetio VM secandas] socio (II) LIBER I. 13 Deqne Opillo Bntilins vel Gineae Pyrrhns ant Metrodoro sno Mithridates Ponticus libera- VHfll linm disciplinamm pretia solvemnt. at nnnc emditissimns imperator et opnm largns et honomm, qnasi pro nsnra tibi prima detnlerit, ita semper ad sortem fenoris redit. in hac tanta laetitia mea, quibns verbis dilnam, qnod adesse non possnm? nimis vereor, 3 5 ne male interpretatns excnsationem meam, qnantnm tibi gratnler, pamm credas. optavi ad ocnlos tnos raptim venire, sed fessns virinm, qnas diu morbns exhansit, itioiies longas et mansiones asperas, tnm accessiones frigomm et decessiones diemm qnae- qne aUa snnt noxae opportnna, vitavi. si snm tibi spectatus ab animo, qnaeso nt aeqnns sis mihi atque has adlegationes boni consnlas. fors fuat, an optineamus apnd 10 te veterem gratiam ; nnnc qnod satis est, elnctemnr offensam. XXI (XVI) a. 379. SYMMACHVS AVSONIO. Gandeo plnris me tibi esse quam ceteros, qnando ita animatns es, nt sponte in rem meam consulas nec opperiaris petitionem, sed solam volnntatis meae famam se- 15 quaris. accepi evectiones quattnor inmane quantum commodas in excnrsns et recnrsus meomm. dii te pro tanta gratia mnnerentur, et qnia perfectis atqne elatis in cumnlnm bonis nihil adici potest, yelint tnta erga te et propria, quae dedemnt. vale. xxn (xnn) a. 378. SYMMACHVS AVSONIO. 20 Abnndo gaudio, cum te consnlem novns annns expectat. sed nnnc transcnrso est opus; plenius enim secundis litteris contestabor hniusmodi de te gratnlationem. alins in praesentia mihi sermo sumendus est. Patrtiinus v. c. accitu tuo iter adomans in rem snam fore existimavit, si meo testimonio niteretur. hnic ego nihil per me accessumm pntavi et tamen deesse nolui sciens, iudicio erga illum tno nihil adici posse, si scri- 35 berem, decessnmm tamen aliquid meo ofGcio, si tacerem. unum est igitnr. quod ora- tnm a te atqne exoratnm volo, ut ineat gratiam snscepti laboris praeter enm frnctnm, qui illi ex tno conspectu tuo congressn tno honore proveniet. vale. XXm (XVH) a. 370—377. SYMMACHVS AVSONIO. VMF 30 Post longum silentium tuum non minns desiderabam qnam sperabam litteras largiores. namqne his vicibus humana variantur, ut defectui snccedat ubertas. ea me opinio frnstra habnit; siqnidem brevis in manus meas pagina recens a te profecta 1 opillor rattilins V, opio ratilint M cynete VMy aeueae U pyrras VM mitridatas F, metiidates M 6 exbausitiones V 7 dierum quae diu sunt F 8 uita uisi sum V ab] ex (Z7) 9 fuit F 10 satis] salutis V 12 Symmacbus Ausonio] (27), om. VM 13 plures V 17 erga te] VFy erga 27, manere M 19 Symmacbus Ansonio] (27), om, VM 22 patroinus F^, patronius F, petronius^tf, patropius (27) V. 0.] nero V, om. M 23 per me om. VM 24 indido 27 adiei nibil V 26 a om. (27) 27 praeueniet V 29 «s* ausonio F, ad eundem (27), om. VM 31 bumana poit defectui eoUoe. V 14 SYMMACHI EPISTVLAE VMF pervenit. erat quidem illa Atticis salibas aspersa et thymo odora sed parcior, quae 2 magis fastidium detergeret quam famem frangeret. qnid? si ego cenas dapales et saliare conyiyinm, tum viscerationes atque epulnm postnlassem, tn mihi mensas secnn- das et scitamenta exignae lancis adponeres? fac veniat in mentem, qnid Graeca snper hoc dicat oratio: parvis nntrimentis, inquit, qnamquam a morte defendimur, 5 3 nihil tamen ad robustam valetudinem promovemns. pntasne me de occupatio- nibus tnis esse taciturum ? quaestor es, memini; consilii regalis particeps, scio; precum arbiter legnm conditor, recognosco; adde hnc alia mille remm: numqnam eveniet, ut ingenium tnum labor deterat, benignitatem cnra flectat, facnndiam nsus exhauriat. si diuma negotia numquam distingues quiete, certe antelucano somno nnllns indnlseris. 10 detur aliquod tempus officiis! an tibi pamm exempli videtur in comico, cnm ait: 4 qnam vellem etiam noctu amicis operam mos esset dari! sed cur ego diutius sermonis pauper obgannio? imitanda est mihi epistnla recens, nt cetera momm tuomm. forte occupatus recusas litteras longiores. id ita esse, rite coniecto. video enim, quam nolis multa legere, Qui vix otium est pauca dictare. 15 XXim (XVm) post a. 369. VMn SYMMACHVS AVSONIO. Si te amor habet naturalis historiae, quam Plinins elaboravit, en tibi libellos, quomm mihi praesentanea copia fuit. in quis, nt arbitror, opulentoe emditioni tnae neglegens veritatis librarius displicebit. sed mihi frandi non erit emendationis incuria. 20 malni enim tibi probari mei muneris celeritate, quam alieni operis examine. vale. XXV (XVnU) a. 379? VMFA SYMMACHVS AVSONIO. Etsi plemmqne vera est apnt parentes praedicatio filiomm, nescio quo tamen pacto detrimentum meriti sni patiatur, dum personamm spectare gratiam indicatur. 25 qnaero igitur incertus animi, quae mihi nnnc potissimnm super viro honorabili Thalassio genero tuo verba sumenda sint. si parce decorem momm eins adtingam, liventi simi- lis existimabor, si iuste perseqnar, ero proximus blandienti. imitabor igitur Sallnstiani testimonii castigationem : habes virnm dignnm te et per te familia consnlari, quem 5 DemoBth. Olynth. III 39. 12 Terent. adelph. 532. 29 Sall. lug. 9. 1 odorata F 4 apponeris V 5 nQtrimentis] r^Ff instrnmentis VAf, intrimentis luretut 6 promonemnr F pata ne eorr. in pnt&sti V 2 m. 7 esse om, FM 8 arblter legnm om, F conditor eorr, in condictor V 1 m. miUe remm iUe II miUe iUe remm enentus nunqnam F, alia miUe; aenim namqnam 8ute '9 si] sed U 10 samno V 12 mos sit H 13 recens ne forte in plaribas occapatas recases F 15 est otiam (Z7) 17 Symmachas Aasonio om. VM, ad eandem (Z7) 18 elaboraait] (/*), laboraait VM{II) 19 mihi pott copia eoUoe, [11) arbitror] VFM, opinor U opnlentae] Seioppiut^ opulontiae UrVM eraditioni] ZTT, eniditionis VM 20 Ubrarii U 23 A s= eontentut codieum AiAtonianofum ; A^ wm Vottianut 111 taee, VIIII ; A^ ■■ Patit, 8600 taee, XIIII Symmachas Aasonio] (Z7), aasonius. axio simacus: ausonio A^, responsio ausonii ad symmachum. symmachus ausonio A^, om. VM ^ 25 patiatur] VMFA^, patitur A^ 26 mlci A^ talassio AS thalasio VFA^ 27 tuo genero F decora A morum] amicorum V Ubenti A^ 1 m. 28 estimabor VMF persequar] VFA^, prosequar A^M priximus A^ salustiani VMFA^, saUustani A^ 1 m, 29 te- stimoni A^ / m. abes A^ et per te om, A^ LIBER I. 15 fortana honoris parti maiorem beneficiis suis repperit, emendatio animi et sanctitas VMFA /H)ttoribus iam paravit. vale. XXVI (XX) a. 378—379. SYMMACHVS AVSONIO. VMn 5 Vtor apud te fidacia, quam dedisti. dudum parcus es litterarnm, sed non imita- bor exemplum, ut qui noverim, viro in specula honorum locato et ideo varia et magna curanti non tam studium deesse quam copiam. ea quippe natura rerum est, ut quae praeter industriam negleguntur ignoscenda ducamus. ego tamen securus, ut soleo, amoris tui officium soUemne non renuo in summa gratia et honore positurus, si fami- 10 liari meo, qui has tibi litteras dabit, fructus aliqui pro tanta in nos sedulitate respon- derit. vale. XXVn (XXI) a. 379. SYMMACHVS AVSONIO. Quid agam, sctre postulas. opperior in dies litteras, quales nunc mihi facultas 15 tua promittit, amor semper exhibuit. sum vero praesentium laetus, ut qui sciam, nihil insidiatori meo loci relictum atque insuper tibi, cui factum semper volo, meritam poUiceri fortunam. ergo quando ita res tulit, ut sollicita mutarentur, optati sermonis tui fructum feramus, qui animum mihi exaugeat atque indicet, pro tanta retro familia- ritate mei te oppido esse cupientem. vale. 20 xxvm (xxn) a. 370—378. SYMMACHVS AVSONIO. VMF Facis pro mutua diligentia et antiquitate amicitiae nostrae, quod honorem tuum vires meas esse confirmas. convenit dictum cum fide morum tuorum, nec umquam te dissimilem scriptis talibus dies arguit. modo fortuna munifica prosperorum secundet 25 optata. longum de his loqui cautio est, ne blanditiae longiores corrumpant veri digni- tatem. si quid de me scito opus erit, frater meus Claudius et cultui tuo deditus et studii mei gnarus expediet. 1 partim FH 2 potioribas] iuretiM, bonoiibas VMFA iam] UVFA^, om, A^ parault] vr0, parait F, paolt A^, parabit A^n 4 Syminacbas Aosonio] (/7), om, VM 6 spoeala /7 7 reram est at natara /7, natara est reram at (/*) 8 dacantar (U) 9 rennao V miliari /7 10 responderint (27) 13 Symmacbas Ansonio] (/7), om, VM 14 in die V 17 polUcere corr* ex polUceri V 1 m, res ita (Z7) 18 qoi animam] M^ qaia nimiam V, qai animam (77) 19 aale om^ V 21 Symmacbas Aasonio] (77), om, VMF 25 loqai] i7AfF, om, V 27 gnaras] F, ignanis V, non ignaras M 16 SYMMACHI EPISTVLAE xxvmi (xxm) post a. 370. VMn SYMMACHVS AVSONIO. Nihil moror ceteros vulgus ignobile, qui philosophiam fastu et habitu mentiuntur. paucos et in his praecipue familiarem meum Barachum nostra aetas tulit, quorum germana sapientia ad ye/ustatem vergeret. tune, inquies, audeas de philosophis iudi- 5 care? licet alienas spectare virtutes. nam et Phidiae Olympium lovem et Myronis buculam et Polt/cliti canephoras rudis eius artis hominum pars magna mirata est. intellegendi natura indulgentius patet. alioqui praeclara rerum paucis probarentur, si boni cuiusque sensus etiam ad inpares non veniret. concede igitur mihi de Baracho testis officium et amicitiam viri prudentis amplectere, cuius exploratio brevi faciet, ut 10 mihi de omnibus, quae scio, facile credas, cum videas, me nec in his falsum esse, quae nescio. vale. XXX (xxnn) a. 370—379. SYMMACHVS AVSONIO. £n tibi Rusticum vix urbanis negotiis absolutum, cui volo pro nostra amicitia 15 morarum culpam remittas. neque enim laboris fuga indulsit quieti. difficile est hinc abire, cum veneris; adeo si contemplari maiestatem urbis nostrae velis, dto tibi Rusti- cus videbitur revertisse. sed de hoc non laboro, quando ita es ingenio placabili inter reliqua virtutum, ut boni consulas errata leviora. illnd me orare inpensius convenit, tanta ut animo tuo scribendi cura sit, quanto me amore dignaris. vale. 20 XXXI (XXV) post a. 378. VFA SYMMACHVS AVSONIO. Merum mihi gaudium eruditionis tuae scripta tribuerunt, quae Capuae locatus accepi. erat quippe in his oblita TuUiano melle festivitas et sermonis mei non tam vera, quam blanda laudatio. quid igitur magis mirer, sententiae incertus addubito, 25 omamenta oris an pectoris tui. quippe ita facundia antistas oeteris, ut sit formido rescribere, ita benigne nostra conprobas, ut libeat non tacere. si plura de te prae- dicem, videbor mutuum scabere et magis imitator tui esse alloquii, quam probator. 2 Symmachus Ansonio] (/7), om. VM 3 meror U uulgos V metiontnr U 4 Ba- rachum] M{Il)y brachium V 5 uetustatero] /uretttf, uenustatem UVM uergeret] H, uigeret VMiF] tune] Af, tunc VIT 6 lldie VM oUmpium V[II) mironis VM{II) 7 buoulam] Af, ba- eulam 27, boculam V Polycleti canephoras iur«tiM, pole liticane forus V, policane forus Z7, proleti oeno- forum M rudea UV artes V, arte U 12 uale om. V 14 Symmachus ^usonio] (77), om. VM 17 adeo] (77), ad eos V, ad nos M nostrae urbis V cito] (77), scio V^ sero M uidebitur rusticus V, rusticus om, M 22 A B contensiu eodicvm Au9onianorum; A^ a VoMtanw 111 aaee. Vllll; A^ ms Paris. 8600 saee. XI III simacus ausonio Ai, epta symmachi ad ausonium A^, symmachus aui F, om. V 23 mQrum A^V, ue- rum UFA^ mici gaudium A^, gaudium mihi VF tu escripta A^ 1 m. 25 snie uictus id du- bito A^ incertus — 26 quippe ita fa parUm in ratura partim in margine A^ 2 m. 26 ceteris om. F formido — 27 conprobas in margine add. A^ 1 m. 27 uenigne A^ 1 m, 28 mutum A^ sed corr. scabere] A^ 1 m. F, scalpere A^ 2 m., scribere VA^ tui esse corr. ex tuisse A< LIBER I. 17 simul qnod ipse nihil ostentandi gratia faeis, yerendum est genuina in te bona tam- VFA quam affectata laudare. unum hoc tamen a nobis indubitata veritate cognosce : nemi- nem esse mortalium, quem prae te diligam ; sic vadatnm me honorabili amore tenuisti. set in eo mihi verecundus nimio plus videre, quod libelli tui arguis proditorem. nam 2 5 £Btciliu8 est ardentes favillas ore comprimere quam luculenti operis servare secretum. cum semel a te profectum carmen est, ius omne posuisti. oratio publicata res libera est an yereris aemuli venena lectoris, ne libellus tuus admorsu duri dentis uratur? tibi uni adhoc locorum nihil gratia praestitit aut dempsit invidia. ingratis scaevo cuique proboque laudabilis es. proinde cassas dehinc seclude formidines et indnlge 10 stilo, ut saepe prodaris. certe aliquod didascalicum seu protrepticum nostro quoque nomini carmen adiudica. fac periculum silentii mei, quod etsi tibi exhibere opto, 3 tamen spondere non audeo. novi ego, quae sit prurigo emuttiendi operis, quod pro- baris; nam quodam pacto societatem laudis affectat, qui aliena bene dicta primus enuntiat. ea propter in comoediis summatim quidem gloriam scriptores tulerunt ; Roscio 15 tamen adque Ambivio ceterisque actoribus fama non defuit. ergo tali negotio expende otium tuum et novis voluminibus ieiunia nostra sustenta. quod si iactantiae fugax garrulum indicem pertimescis, praesta etiam tu silentium mihi, ut tuto simulem nostra esse, quae scripseris. vale. XXXn (XXVI) post a. 378. 20 AVSONIVS SYMMACHO. Modo intellego, quam mellea res sit oratio, quam delenifica et quam suada facun- dia. persuasisti mihi, quod epistulae meae aput Capuam tibi redditae concinnatio inhumana non esset, set hoc non diutius, quam dum epistulam tuam legi, quae me blanditiis inhiantem tuis velut suco nectaris delibuta perducit. ubi vero chartulam 2s pono et me ipsum interrogo , tum absinthium meum resipit et circumlita melle tuo pocula deprehendo. si vero, id quod saepe facio, ad epistulam tuam redii, rursus 2 inlicior ; et rursum ille suavissimus, ille floridus tui sermonis adflatus deposita lectione vanescit et testimonii pondus prohibet inesse dulcedini. hoc me velnt a^rius bratteae fncus aut picta nebula non longius, quam dum videtur, oblectat chamaeleontis bestio- 30 lae vice, quae de subiectis sumit colorem. aliut sentio ex epistula tna, aliut ex con- scientia mea. et tu me audes facundissimorum hominum laude dignari? tu, inquam, 3 1 nicU Ai gratia] caiisa F 2 aerantamen hoc F a nobis om, F 3 me] ne A^ honorauili A^ 1 m. amor Ai, a morte V 4 mici A^ nereoundius V plns nimio uideris F 5 fabiUa Ai 1 m. ad comprimere cuiicr, in mg, continere /7 serbare A^ 1 m, 6 perdidisti F res om. A 7 a^ morsu Ai, ad morsum F, a morsu F 8 nicil A* prestitit A^ de- pressit F ignatis A2, ingratus II VF 9 proboque cofY. ex probo A* es om. F deinc A* I m. 10 aliqaot dedaacalicum V proterpticum V 11 camen A^ 1 m. periclum AW m. exi- bere obto A^ 1 m. 12 emutiendi A^F qod A* probatur F 14 «ummatem gloriam qui- dem V 15 ambibio AVF, ambio /7 auctoribus A^ deflcit V 16 tuum corr. ex tum A^ nobia A^ 1 m. geionia A^ 1 m. 17 iudicem II pertimescea V presta A^ selen- tium Ai i m. mici Ai simUem V 18 uale om. VF 20 auBonius simaco A^, responsio ausonii ad symmacum. ausonius symmacbo A^, ausonius symm F, om. V 21 deUniflca A^ 1 m. et om. F facunda Ai 1 m. 22 mici A^ epistolae Ai 23 hu- mana A^ epistola tna A* 1 m. mae A^ 24 iniantem A^ 1 m. tibi uero KF, ubi enim A^, ubi non A^ cartolam A^ 1 m. 25 cum F absintium A^ respicio F 26 depr^endo A^ bero A* 1 m. sepe A^ Qpistolam A^ 27 in licio retrorsum V^(/^), illicior retrorsum F inlicior persuadeor A^ 2 m, in marg. suabissimus A^ afl^atus F 28 euanescit F proibet A^ 1 m. brattee A^, bractee A^, bractea VF 29 nondum longius V cameleontis AVF uestiole A^ l m. V 30 Qpistola Ai Q. AVKBLIVS Stmmaohts. 3 1 8 SYMMACHI EPISTVLAE VFA mihi ista, qni te ultra emendationem omninm protnlisti. haut quisqaam ita nitet, nt conparatns tibi non sordeat. quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Isocratis conclusiones? quis ita ad enthymemata Demosthenis aut opulentiam Tullianam aut proprietatem nostri Maronis accedat? quis ita affectet singula, ut tu imples onmia? quid 4 enim aliut es quam ex omni bonarum artium ingenio collecta perfectio? haec, domine & mi fili Symmache , non vereor , ne in te blandius dicta videantur esse quam verius. et expertus es fidem meam mentis adque dictorum , dum in comitatu degimus ambo aevo dispari, ubi tu veteris militiae praemia tiro meruisti, ego tirocinium iam veteranus exercai. in comitatu tibi verus fui, nedum me peregre existimes conposita fabulari; in comitatn, inquam, qui frontes hominum aperit, mentes tegit, me tibi etpa- lo ^ 5 rentem et amicum et si quid utroque carius est, cariorem fuisse sensisti. set abeamus ab ^. his, ne ista haec conmemoratio ad illam Sosiae formidinem videatur accedere. illud quod paene praeterii, qua adfectatione addidisti, ut ad te didascalicum aliquod opus- culum aut sermonem protrepticum mitterem? ego te docebo docendus adhuc, si essem id aetatis, utdiscerem? aut ego te vegetum adque alacrem commonebo? eadem opera i5 et Musas hortabor, ut canant, et maria, ut efQuant, et auras, ut vigeant, et ignes, ut caleant, admonebo, et si quid invitis quoque nobis natura fit, superfluus instigator 0 agitabo. sat est unius erroris, quod aliquid meorum me paenitente vulgatum est, quod bona fortuna in manus amicomm incidit. nam si contra evenisset, nec tu mihi per- suaderes, placere me posse. haec ad litteras tuas responsa sint. cetera, quae noscere 20 aves*, conpendii faciam: sic quoque iam longa est epistula. lulianum tamen familia- rem domus vestrae, si quid de nobis percontandum arbitraris, tibi allego, simul admoneo, ut, cum causam adventus eius agnoveris, iuves studium, quod ex parte fovisti. vale. XXXm (XXVn) post a. 369. VF SYMMACHVS AVSONIO. 25 Aiunt cocleas, cum sitiunt roris atque illis de caelo nihil liquitur, suco proprio victitare. ea res mihi usu venit, qui desertus pastu eloquii tui meo adhuc rore susten- tor. din scribendi operam protulisti et vereor, ne forte in nos parentis claudat ad- fectio. si falsa me opinio habet, facito, ut ceteris negotiis tuis respondendi cura praevortat. so 10 Cic. pro Planc. 6, 16. 26 Plaut. Captiv. 80. 1 mici A^ isti V omniam] VFA\ bominam A^ aut qoisquam VF, ut quisqoam A^^ qoisquamne A^ 2 conpatus Ai 1 m, ita ad aesopi F sopbisticas Isocratis] i7, sophisticas ysooratis A^, sopMstica si socratis V, sopisticas (oorr. 2 m.) socratis A^, ad sopbisticas socratis F 3 con- clusionis V ita om, A entimemata A, entbimemata VF demostenis A^VF ut opolen- b tiam V 4 uestri /7 affecUt VF 5 enm A^ / m. bec A^ 6 slace A^ 7 dom] cum F commitatu A^ 8 aebo A^ 1 m. praemi A^ 1 m. 9 peregrem A^ 10 legit A^ me tibi] VF^ ibi me A et parente et amico 0 11 quit A^ sensi 0 12 bec comemora- tio A^ i m. sosie A^ 1 m. illut A^ 1 m/ 13 quoque quod F pene A^ 14 ot A^ 1 m. adoc A^ l m, 15 oegetatom F 16 ortabor A^ mare ut efHuat VF 17 nobis quoqoe V sit VF agitator instigabo n 18 satis VF aliquit A* peniten A^ 1 m, 19 si oontra id ebenisset (eorr. in euenisset 2 m.) A\ sit contra id uenisset A^ tu om, F mici A^ persua- dere A^ 1 m. 20 noscere] nos A^ 21 abes A^ 1 m,, babes A^ 2 m. A^VF conpendi A^ epistola A^ taroen tamen A^ 22 tibi] F, si F, om. A 23 agnoberis A^ 1 m,^ cognooeris V iobes A^ I m. fobisti A^ 1 m, 25 Symmacbos Aosonio] (/7), om. VF 26 dom U roris] LaUnw Latiniw, aeris VJIF nibii iniquitur F 27 uititare V pastos eloquii tui JJ, eloquii tui pastu F 28 dlstolisti F claudicet F 29 fal^um Seiopphis fac F LIBER I. 19 XXXnn (XXVni) post a. 369. SYMMACHVS AVSONIO. VF Plenmn laboris negotium gero, qui conpellare totiens tacitam persevero. contra nisi instigare pergo atqne excalpere a te aliquid litteramm, gliscet oblivio. sive igitur » hoc ofGcium meum sedulnm iudices seu molestum, stat sententia honorem tuum cele- brem praestare colloqniis ; adeo mihi veteris in te amoris nulla discessio est. et merito, nam amicitiae operam nusquam locavi aeque bene. propterea silentium tuum conque- ror. &cit enim tenerior adfectio, nt sit querella proclivior. moUis est animus diligentis 2 et ad omnem sensum doloris argutus. si neglegentins tractes, dto marcet ut rosa; si 10 durins teras, livet nt lilia. legisse me memini, vnltu saepe laedi pietatem: quid ille tam serius arbiter snper continuo silentio ac dissimnlato scribendi munere oensuisset? tecum haec pensius aestimabis, sed mihi religio fuit tegere, qnae dolebant. nam ut in te animi nsque pendeo, ita opere maximo usuram tuae unanimitatis ex- pe/o. vale. ^ 15 XXXV(XXVini) posta. 369. SYMMACHVS AVSONIO. • VMH Din in Campaniae secessibus otiatus occasione carui scriptionum. ideo paulisper sermonis mei circa te munus intepuit. sed ubi in patriam pedem retuli, 'antiqua mihi fnit instaurandi officii diligentia. ergo debito te honore salntationis inpertio utmmqne 20 deposcens, nt et silentio superiori venia iusta praestetur et praesenti obseqnio vicissitudo respondeat. vale. XXXVI (XXX) a. 370—379. SYMMACHVS AVSONIO. VF Interpello occupationes tuas adsiduitate colloqnii. nam et ipse huiusmodi pascor ift officio , et peregrinationem tuam solaciis talibus credo recreari. tuas autem vicissim litteras expecto non exigo. iniurium quippe est magnopere flagitare, qnod speres, ne qnod est voluntarium, videatur extortum. sane fratri meo Innocentio gratulor amici- tias tnas, prinsquam scriberem, contigisse, qnia facilior mihi esse coepit eius commen- datio, qnem probasti, quam fuisset incogniti. itaque hoc unum beneficii loco postnlo, 30 ut qni sni commendatione iam nititnr, testimonii nostri gratia cumulatius diligatur. vale. 10 Cic. pro Bo8C. Am. 13, 37. 2 Symmachiu Ausonio] (77), om. FF 3 tocitnm totienB F 4 instigare] 77, instare VF{r) 5 meum om. F indices] (77), indicas F, dicas F sine F celebrem om, V 6 in te ne- teria F decessio LaiinuM Laiiniui 7 aeqoe bene om, F 9 negglegentius V marcet] 77F, mulcet Vr0 10 teraa] V, teneas F liuet] 77, liquet F, nitet V me legisse F saepe] F, etiam F, etiam saepe (77) 11 seuerus F 12 aestimabis] (77), estlmaui VF sed om. (77) tegere] haec tegere F 13 uti in F animositatis F expeto] Sute^ expecto VF 16 om. VM 17 occasionem parui 77 18 retuli] Af(77), reppuU V 19 te po9i salutationis eoUoe. VM 23 om. VF 24 ipso V 27 extortum] F, ex toto V 28 coepit eaae F emendatio V 3* n 20 SYMBLA.CHI EPISTVLAE XXXVII (XXXI) a. 370—379. VF SYMMACHVS AVSONIO. Non fru8tra praedicant, mentes hominam nitere liqaido die^ coacta nube flavescere. meas animas fidem fecit exemplo. nam qaotiens tibi ex sententia verbis, qaoram mihi alias sapellex desit, indalgeo. qaippe laetitia loqaax res est atqae 5 ostentatrix sai; adeo magnae parti hominam nalla ab hoc morbo caatio est. patere igitar me, qaae ad laades taas pertinent, obloquentem, vir qaantam hominnm in terris est, spectatissiine, qai. et sammis copiis vigiliam pro meis rebas adniteris et amicitiam diligentia stabili perseveras. si fides seria caiqaam fait, tibi pato esse; qaam pleri- qae verbo ostentant, opere desenint. qaod genas nalli rei est, nisi ad loqnendam. 10 2 merito processas taos in meo aere daco, qaando iaxta magnae cnrae sam tibi atqae cam maxime fui. saperest tamen aliqaid, qaod haic in m^ stadio adici velim. nolo memineris, qaod animo tao aliqaando sascensni. amor fidaciam nutrit. qaid tam liberum qaam amicitia? negotiis pleramqae adposita est expostalatio sine labe concor- diae. ita veram est, quod hodie tibi gratias ago, ut illud non potuerim dissimulare, ts quod dolui. quassa fide sunt, qui iugiter blandiuntur. sed quid diutius ea retexo, quorum te oblivisci volo? esto, ut es, benigna semper in me voluntate, quod ego sperandum magis a te sentio quam petendum. vale. XXXVm (XXXII) a. 370-378. SYMMACHVS AVSONIO. 20 Falso creditur, nesciam iudicii esse fortunam; illa vero et praeteritorum memor et praesentium diligens et prudens futuri tibi rependit, quidquid cetens praestitit. non ergo vaga neque erratica est, a qua scimus alios donum cepisse, te praemium. quis tibi honoris, inquies, nostri fecit indicium? celebritas famae, cui iusta narranti statim creditur. an opperirer super hoc tuas litteras, quas verecundia diflferebat? minime; 2.s siquidem difficilis est patientia gaudiorum. fungor igitur, ut vides, partibus tuis, et quae debui cognoscere, malui quodammodo nuntiare. sed nolo ista properatio litterarum mearum tuum munus inpediat. scire me, quod nunc scribo, dissimula, et tribue quasi novum nuntium, quem ego gratulabor iteratum. vale. 2 om. VF 3 flauescere] V, falcescere F, fatescere JJ 4 tibi] Vr0, tibi scribo II ex sententia oerbls V, ex sententia gum uerbis 77, tuppU res procedunt vel iimile quid nam cum scribam tibi ex sententia usus uerborum suppetit quorum alias supellex mihi desit. quippe F 7 me om. F obloquentem] F, loquentem V est ante hominum eoUoe. F 8 expectatissime F(77} amici- tiam] Vr^, in amicitia F 9 quam] VFir), hanc (77) 10 opere] F, ope VDP 11 iuxta om. F atque — 12 fui om. F 12 semper est 77 in me] luretuSj in meo 77, meo VF uellem F 13 aliquando animo tuo F successui V 14 postulatio F 16 quassa] VFF^^ cassa 8eioppiu$ 17 uolo] rupio F est ut es (77) semper] (77), om. VF{r) 20 om. VF 21 iudicii nesciam F 24 nostri inquies (77) 25 litteras tuas F 26 si- quidem] nam F 29 quem] quod F LIBER I. 21 ^ XXXVIIU (XXXIU) a. 370—379. SYMMACHVS AVSONIO. VMH Scio quidem litteras meas tibi sero reddendas vel propter occapationes , quae te in procinctu aliquantisper tenebunt, vel quod frater meus Gorgonius admirator virtu- & tnm tuarum diutinae apud Picentes indulgebit quieti. utut est tamen ista condicio, snpersedendum officio non putavi. fors fuat, an haec mature in manus tuas scripta sint ventura. ego tamen quantum per commeantes licebit, istius muneri» operam non reparcam. vale. XXXX (XXXIin) a. 370—379. «0 SYMMACHVS AVSONIO. Non novum aut incoguitum sed conpertum iam fide et sedulitate militiae sanctum Victorem amicum meum promptus commendator insinuo, quem ad hoc aevi nulla actuum culpa fuscavit; sed fortunae licentia, quae interdum optimos decolorat, spes eius pau- lisper infregerat. quae in integrum saeculi beatitudo restituet, si innocentiam suppli- '* cis secundo favpre respexeris. vale. XXXXI (XXXV) post a. 369. SYMMACHVS AVSONIO. Facio rem cum tuis moribus tum meo studio congruentem, ut praestantissimo viro &inicitia8 optimi cuiusqne conciliem; velut nunc tibi a me traditur philosophiae candi- ^^ clatus, cuius pudorem vel prima facies, cetera bona longus usus expediet. hunc ego fitls te nollem diligi, ni mereretur probari. sed si bene aestimo, actutum merebitur &tque ideo diligetur. de hoc nihil amplius. neque enim praeiudicio meo debet astringi, onius ego expecto iudicium. illud te potius oratum volo, ut in nostri diligentia per- severes. quod cum efQagito, vereor ne me iniurium putes, qui a te postulem, quod ^^ aponte praestatur. vale. xxxxn (XXXVI). SYMMACHVS AVSONIO. Conpensasti longum silentium gemina scriptione. pariter enim mihi binas litteras praebuisti, ut desiderium meum ofGcio largiore conpleres. ex quo adverti, non volun- ^^ tatem tibi hactenus sed baiulum defuisse. neque enim aliter potuisset accidere, nt 2 om. VM 3 tibi reddendas sero 7, reddendas tibi sero M 4 aliquantis jpertinebant V uel om. F 5 otut] Mereer, ut VMDP^II) 7 oentora sint VM qoantom per] (II), post VM 8 reparam V 10 om. VM 12 mendator V, mandator M 17 om. VM 19 tradltus (II) 20 osos expediet] Jtf(/7), expediet osos V 21 aestmo V 22 adeo (F) diligetor] (II), dUigentor T, dUigenter VM amplio»] (II), ampUos oro VM 23 in no«tri] VM, in nostra (U), nostri F dUigentiam F 24 et flagito V 27 om. VM haee epUUda non ad Au9onium seripta est, utpoU qui numquam provmeiam rexerit 28 qood pensasti (P^) 22 SYMMACHI EPISTVLAE VMTI me tam diu sermonis tui honore fraudares. merito apud nos in dies singulos tui eultus augescit et iusto eumulo erescit adfeetio. namque ita usu conparatum videmus, ut amicitia bene locata experinndo cottidie provehatur. sed de ista parte verbis 2 supersedendum est; neque enim me oportet haec dicere, quae te malo sentire. con- peri sane ex litteris tnis, quanto opere publici muneris absolutionem requiras , et stu- 5 pere me fateor, tantum tibi administrationis eius esse fastidium, cui fructus optabilis ex omnium amore respondet. an est aliquid tenacins gloria, quae laudem adiecit voluntatis et tamen cura non deerit, ut patiaris tu tamen peregrina- tionis solare iusto amore provinciae. vale. XXXXm (XXXVII) a. 370—379. 10 VF SYMMACHVS AVSONIO. Vetus sententia est, artes honore nutriri. eam nostrae aetatis confirmavit usus. nemo enim belli notus aut domi clarus exortem praemii sensit industriam. ita cum dignis fructus tribuitur, eandem viam capessentibus spes paratur. glisco igitur gaudio cum propter alios, quibus fortunam sollers vita conciliat, tum maxime luliani fratris i& mei gratia, quem sic a te diligi volo, ut probari posse confido. scis nempe, in illo forensi pulvere quam rara cognatio sit facundi oris et boni pectoris, dum aut mode- 2 stum ingenium verecundia contrahit aut successu eloquens insolescit. haec in meo familiari ac necessario ea societate viguerunt, ut neque obiectu pudoris areret nec cum detrimento frontis adflueret. numquam in mercedem linguae omamenta cormpit 20 ac fortunis tenuis opulentiam fide, quaestum laude mutavit. merito hunc tibi in manum vel magis in animum libens trado. nam mihi summa curatio est, ut amicitiam tuam boni uberent. te quoque idem velle, habeo conpertum. semper enim natura aequali- bus gaudet, et familiare sibi est omne, quod simile est. sed ne prolixo testimonio suspicionem laudatoris incurram . quaeso ipse de eo iudices examine pensiore. ita 25 cnm illius institutum probaveris, periculum iudicii mei feceris. vale. VMn AD AGORIVM PRAETEXTATVM. XXXXIffl (XXXVm) a. 376. SYMMACHVS AGORIO PKAETEXTATO. Meretur diligentia in me tua, ut ea, quae proxime laudi mihi fnerunt, clam te 30 esse non patiar. credo indicium fecisse tibi famam, qnod parentem meum ruri atque in secessu amissae domus ininriam decoquentem frequentibns suffragiis, denique ora- toribus missis novo honore senatus acdverit. qna causa ubi primum facultatem lo- 2 uidimiis V 3 proii«1iatnr] OruUr, prtebeatnr r/^(/7), dilatetur M sed om. {II) 8 ao- Inntatis et V{II) tu tamen peregrinationis (77), tu tamen peregrinationem V{r)^ lacuncu hfhdkavi 11 om. VF 13 industria eorr. ex induBtrii V 1 m. 17 cognatio] Juretut, cognitio F, conditio V 19 ea societate] i7, ad sacietatem F, om. V 21 ac] Jir, a V0, om, F meriti fortunae tenuem F opulentia fldem V merito arUe ac fortnnis eoUoc. HDPVF^ tranaponU 22 est curatio summa F 23 ubereut] PPF, baberent V gaudet aequalibus F 25 laudatoris] VF, laudis (77), om. F ipse om. {II) 26 probaris V 27 Ad Agorium Praetextaturo om. codd. 29 Symmacbus Agorlo Praetextato] (J7), om, VM 30 in- dulgentia {F) 31 patior V tibi feoisse VM LIBER I. 23 qnendi apud collegas adtulit dies', egit pater seDatui gratiam ea facundiae gravitate, VMII qna notas est. kalendae tanc erant, qaibus annas aperitar. brevi interyallo cam 2 familiaris mei Trygeti filio praetorio candidato operam spopondissem , animam religio eonyenit, at occasione destinati officii obirem manas adhac a me patri debitam sed, b at dixi , ab illo senatai iam solatam. ergo a. d. qaintam Idas lanaarias verba fed in amplissimo ordine ; qaae abi in manns taas venerint, ex tao animo conicies iadicia ceteroram. ego sab^incerto examinis tai alioram sententias occalendas patavi, ne te praeiadicio tanti ordinis viderer argaere. XXXXV (XXXVini) ante a. 385. 10 SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. VF Aactas sam gaadio, qaod valetado tecam revertit in gratiam; nam semper in- eolamitas taa voti mei samma est. nanc si diis yolentibas reconciliatae vires animi tai integraverant yigorem, facito epistnlae taae multiiagis paginis aageantur. odi par- simoniam yerboram bonorum. scribendi qnippe breyitas magis fastidio qaam officio n proxima est. nolo litteras stillantes de summo ore; illas peto, qaae arescere nesciant, qaae ex intimo pectoris fonte promuntar. memini breyitatem Spartanam laadi quon- 2 dam faisse; sed ego Romanis tecam legibas ago et, si ita yis, Atticis, qaibas tantam decas a facandia ftiit, nt mihi yideantar Lacones meta collationis in diyersam stadia destinasse. yellem plnra, sed tao modo conpangendas es. simal cantio est mihi, ne 20 te sermo maltas offendat. instituto igitar meo calcem pono, dum tuo pareo. qaa ex re intelleg^s, eo te inyidiae et condicionis adductum, quasi a me pauca scribi yelis, nisi multa rescripseris. yale. XXXXVI (XXXX) ante a. 38^. SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 25 Potai facere scripta conpendii, cnm tibi germanas meas yerbis sais satisfactaras aberias yideretar quam meis literis, sed in maiore Incro officia honesta quam otia mata ponenda sont. ergo neque tacito opus est, at honor amicitiae mihi feratar ac- cepto, neqne omnia mandanda sant litteris, ut illi ad narrandnm aliquid relinquatar. accipe tamen rerum capita et sammas negotioram, qaibus frater admonitus latias quae- 30 sita exeqaatar. conyenit inter pablicos sacerdotes , ut in custodiam ciyium pablico 2 obseqaio traderemus caram deoram. benignitas enim saperioris, nisi culta teneatur, amittitar. ergo malto tanto omatior, qnam solebat, caelestis factas est honor. ex- pectare mihi yideris omnia, quae sapersant. Titianus meus fdngQtur indicinm, cui indalgentias narrandi, qnod yelis, opera legata est. edictum principt^m, nisi iam 1 gratia mea /7 2 oporitar YU 3 trigetl YU[n) operam] (/7), actionig VAf, actionis operam [F) spondissem [11) 5 ianuarii U[n) 6 manns meas F 7 ego] (ZT), ergo VU 10 om, VF 11 reuertitur F incolomitas V 12 deo nolente F animi mei V 13 integranerint F multiiogis paginis] F, multi paginis iugis F, multis paginis (U) 15 de summo ore ■tillantes F 17 tantum de cansa F 19 causatio V 20 calcem pono] F^ adesse uolo V pareo] VF, parco n qua in re F 24 om, VF 27 ponenda non sunt V 29 quaesita latius F 31 traderemus] F, trahere- mus /T, traberem V 32 ergo multo — 33 uideris cm, F 34 principium VF 24 SYMMACm EPISTVLAE VF notnm est , idem tibi adsertor expediet. statnas eti^m recepistis iisdem paene popnli adclamationibus, quibus amiseratis. ridfes? et libet. ntrideas, afnisti. plnradesino, ne qni strictim meliora detexni, amaris videar inmorari. yale. XXXXVn (XXXXI) ante a. 385. SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 5 Silentii nostri ratio diversa est, sed nnns effectus. me inpedit pontificalis officii cura, te Baiani otii neglegentia. neqne enim minns rofiidem facit remissio animi qnam occupatio. nec mirum, si te illa ora totnm sibi vindicat, cum ipsum Hannibalem fides certa sit, bello invictum manus dedisse Campaniae. non illius caeli ant soli il- lecebram retinax advenarnm lotos arbor aeqnaverit et suada Circae pocnla ettricfninm 10 2 semivolncmm pnellamm. neqne ego te pingnes ferias agere contendo ant virtntem pnto frignisse deliciis. sed dnm tibi legis, tibi scribis et nrbanamm remm fessns ingentem animnm solitndine domas, amicitiamm mnnia nnllns exeqneris. quin adripis stilnm nostraeqne in te adfectioni honorem mntnnm facisi^ nisi mavis anctoritatem pontificis experiri: mnlta nobis in collegio deliberanda sunt; qnis tibi bas indntias i& pnblici mnneris dedit? senties ins sacerdotis, nisi inpleveris ins amici. vale. XXXXVra (XXXXU) ante a. 385. VMn SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. Dii boni, qnam nihil bomini tntnm atque exploratnm est! certe levandi animi cansa Baias concesseratis. qnis ocnlns fascinavit destinatam qnietem? Panlina ergo 20 cnra commnnis extremnm salutis accesserat; an vester pro illa tantus est metns, nt omne eins incommodum periculi instar habeatur? qnidquid bomm est, spectare animo licet, qnas aemmnas diemm, quas noctinm vigilias dnxeritis. sic nati snmns, nt saepins adversa fungamnr. fuginnt voluptates et bonae cninsqne rei tam brevis nsns qnam levis sensns est. vemm baec philosophomm dispntationibns relinqnantnr. nnnc 25 babitnm laetiorem mentibns snadeamns. qnando Panlinae nostrae valetndinem rarsns locavit in solido pax deomm. vale. 1 tibi idem F adsertor om. F etfam] enim F paene isdem F 2 amiseretis V rides etj ITr, radi sed V, risidet ^, ride F rideas] ITJypF, ridetas V affaisti JTT, om, F 3 ne qpi] {IT), neque VFy ne quae 0 amaris] epo, amoris V^F, in minoribns (U) uldear] 0Ff Ofn. V b om. VF 6 impulit F 7 reiidere F 8 ora totnm] Scioppiuty oratorium V, oratorem F annibalem VF 9 illecebra F 10 retentum F adnenarum] F, aduentarnm ITV(r) lutos ITV, lucos F arbor om. F euaserat F suadia V tricinium] Latinut LaiiniuSy triclinium VFF^ 12 friguisse] IT, frigisse V, fregisse F tibi leges scribis FT et om. F 13 soUicitudine F nulUus VF 18 om, VM 20 oculos V 22 spectari M{IT) 24 quam breuis V 26 quoniam (IT) uestrae (IT) LIBER I. 25 XXXXVim (XXXXm) ante a. 385. SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. V3ni Qnaeris nt dvis ad bonum commnne genitns, qnid snper rebns anxiis vero proxi- mnm nnntietnr. certis indieibns secnnda cognovimns; debinc mnlti silentii snspicio 5 sollicitis mmoribns locum fecit. sed mihi opinionnm talium, qnae sine anctore pro- deont, nnlla cnratio est. inpendio angor animi, qnod sacrificiis multiplicibns et per singnlas potestates saepe repetitis necdnm publico nomine Spoletinnm piatur ostentnm. nam et lovem vix propitiavit octava mactatio, et Fortunae publicae multiingis hostiis neqniquam undecimns honor factus est. quo loci simns, intellegis. nunc sententia 10 est in coetum vocare collegas. curabo, nt scias, si quid remedia divina promo- verint. vale. L (XXXXnn) ante a. 377. SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. Ego quidem secums amicitiae tuae aequi boniqne facio, si quid in me ab amante i& peccatnr; sed tnos mores, quibns nihil desit ad landem, dedecet officii neglegentia. qneri me opinaris, quod nihil scribas, et refellere mendacium paras, quia te aliquid scripsisse meministi. ego vero minimum animi angerer, si taceres, prae nt hoc est, qnod mibi et patri nnas atqne eas oppido breves litteras detulisti. ita tibi ambo digni Bingnlis paginis non videmur? tui, inqnies, honoris interfuit, nt iungereris parenti. 2 20 alia snnt, quae cnm illo nobis vel communia opto vel paria; amor mihi meo nomine deferatur. abstine igitur epistulis, quae sunt instar edicti; facessat omne fastidium, ex qno nascitur cura conpendii. sed longnm de his loqni cautio est, ne tibi molestior sit proiixitas qnerellae nostrae, quam mihi brevitas epistulae tuae. qnod snperest, deos qnaeso, nt nos plenos gandii qnam primum revisas. facile erit angustias scrip- 3s torum tuomm multiloqnio repensare. vale. LI(XXXXV) a. 383? SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. Statueramus in extemis adhnc morari ; sed labantis patriae nnntius destinata mnta- vit, cnm mihi in commnnibns malis decolor videretur securitas mea. ad hoc sacri 30 pontificalis administratio curam de me et officinm stati mensis exigit. neque enim fert animns in tanta sacerdotnm neglegentia sufficere collegam. fuerit haec olim sim- plex divinae rei delegatio : nunc aris deesse Romanos genus est ambiendi. vos Etrnria qnousque retinebit? iam qnerimnr esse aliqnid, qnod tamdiu civibus praeferatnr. sit Ucet mris statns mitior, non potest bene defmi otio, qni snis absentibns timet. vale. 2 om. FJIf 3 ut cuios U 4 indlcibus] V{r), indicUs M{IT) 5 anctoritate prodocont IT 6 inpedio V animiqoe sacriflciis V 7 piator ostentom] (77'), piatos ostentom V, ostentom piatom est Af 8 octaoam aetatio V 11 nale om. V 13 om, VM 14 ego qoidem] V(r), eqnidem (77), ego quod in ras. M boniqoe] VM{r)^ boni (77) 15 tois V 17 prae ut] T0, pre id M, precor qoid 7^77) 18 brebis F, probas Af 21 fastidiom] VM fort. Romanis 33 qoerimos V Q. Atbslits Stmmaohvs. 4 26 SYMMACHI EPISTVLAE m (XXXXVI) a. 376? VMn SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. Orationem meam tibi esse conplacitam nihilo setius gandeo, qnam qaod eam secanda existimatione pars melior bumani generis senatns aadivit. adiecisti sacramenti pondns et in bona verba iurasti, at qui scires in suspicionem gratiae venire amantium 6 iudicata. nam ubi certa est amicitia, ibi fides laudis incertior. ergo secums examinis PVM tui nihil moror sententias ceterorum. quid si adfuisses | tam bonae voluntatis auditor? ne ego digito, ut aiunt, supera conyexa tetigissem. erit alias fortasse nobis optatior praesentiae tuae copia. nunc testimonio epistulae tuae fruimur, tunc adiumento fayoris utemur. vale. lo LHI (XXXXVH) ante a. 385. SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. Otio et venatibus gloriare. est haec quidem iucunda iactatio sed ludo magis a te prolata quam serio. nam remissa tempora et ab negotiis publicis feriata libris veterum ruminandis libenter expendis. aliis igitur dabis verba, qui te congressu pri- i5 more noverunt. ego ci/m actus, quos pemox et perdius curae tibi habes, tum coti- 2 diana ingenii tui pabula de litterarum. quas mihi tribuis, sapore coniecto. nisi forte in silvis Apollinem continaris, ut ille pastor Hesiodus, quem poetica lauru Camenalis familia coronavit. nam unde est haec in epistulis tuis sensuum novitas verborum vetustas, si tantum nodosa retia vel pinnarnm formidines et sagaces canes omnemque 20 rem venaticam meliomm oblitus adfectas? qnare cnm scribis, memento facnndiae tuae modum ponere. mstica sint et inculta, quae loqueris, ut venator esse credaris. vale. Lmi (XXXXVni) a. SSO. SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. Maestitiae meae solacium grande tribnisti. nam ut dudum tibi fama fecit indi- 25 cium, fratris obitn vulneratus continno animi dolore discmcior. non mediocre tamen inter praesentes curas levamen accepi, quod te conperi secundum communia optata salvere. superest, ut tu istiusmodi ofGciis freqnentem operam digneris inpendere, quae perspicis medicinam quandam mihi infortnnu et maeroris adferre. vale. 2 om, VM 4 secundam existimationem V, secandnm taam exlstimationem Af 6 laades V, om. {n) 7 tam bonae incip. P 8 saper V, om, M tegissem P 1 m, V nobis fortaMe V 9 testimonia P 1 m, epistole P 12 om. VM 15 expetendis V 16 cam actas] ego, coactas F, actua PM abestam V, abaestam P 1 m, cotidianus V 18 continaris] P 1 m, V in quem uiai sub pu- blici Vy sub publici usu F{r) promiscua] ed. Veneta, promisaa PVF 23 pluribus F 24 pe- riculum eorr. ex periclum P 1 m. 25 muneribus delet lurettu repperies P, repperies V pa- tenteui] 8ehottU3y parentem VF, ////ntem P, parentum // 26 fautum F 27 limate P 1 m, 29 om. VF 30 multis iugia V cariasimus V LIBEE I. 29 tnas communis patriae copiis et satietate sentimas. mutasti igitnr officinm, non ne- PVF' gasti. antiqnior enim tibi fuit, nt esse debnit, salns civinm qnam salntatio. nnnc Bane et desideramns et exposcimus litteras tnas largiter congesta fruge in proximae biemis inpendinm ; qnamqnam scio necdnm tibi hanc partem nimis tutam videri. num- h qnam enim secnms est amor patriae , et quamvis magna remedia conqnirat , semper illnd putat imminere, qnod timnit. yale. AD CELSINVM TITIANYM GERMANVM SWM. PVM LXn (LVI) antea. 381. SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. 10 Bonae spei plenns, postquam mibi adventus vestri fecistis indicium, calcar qnod- dam snppingo properantibus, et in eam rem tuum mnnus inploro, ut pareptum studia bortator adceleres. stabit apud me memoria beneficii tni nec umquam tacita erit, si fratmm delegata cnraveris. vale. LXm (LVH) antea. 381. 15 SYMMACHVS CELSINO TITLA^O FRATRI. Longum loqnantur pro incognitis aut alienis verba factnri; mihi haec opera de- sinenda est, cnm litteras nostras Satums frater commnnis accipiat, qnas non commen- dationi eins praestiti, sed nostro circa yos amore functus emisi. LXIin(LVni) a. 380. 10 SYMMACHVS CELSINO TITL^O FRATRI. Commendari a me episcopum forte mireris. cansa istnd mihi non secta persuasit. nam Clemens boni viri fimctns officinm Caesaream, qnae illi patria est, conciliata ma- ximomm principnm pace tntatns est. fando acceperas, rebellione barbarica qnot anri, quot argenti, privati et pnblici, sacri et profani Maur^niae fuit direptione hostium u lancinatnm. evenit ea tempestate, ut etiam fisci depositum belli inre raperetnr. quod 2 a summatibns civitatis, quos reliqnos fuga fecerat, ius aerarii reposcebat. misera et acerba condicio, nisi iustitiam tempomm Clementis cnra movisse^, qnem ego non minus famae saecnli qnam civium secnritati dixerim commodasse. qnid enim praeter invidiam referret aerarinm, si opes ab inopi cnria poscerentur? habes ordinem rei. quod restat 30 enitere, nt voti tni adspiratio vela faciat impetratis. 3 proxime P 1 m. 7 expHclt ad probnm incipit ad ceUinum titlanam fratrem P, ef, p, 32 v, 25 explic ad titianum ger- mannm suom P, om, VM 9 symmacus ceUino fratri P, om, VM 12 adceleris P 1 m, 15 om, VM symmacus P 16 «ongnm P 18 prestiti P 1 m, 20 om, VM 21 episcopum] VM, ep}m (i, e, epistulam) P 22 demens P 23 rebeUio- nem barbaricam V quod auri quod PV(r) 24 et publici] eyo, aut publici PVAf manrita- niae PFAf 25 flsci] VFM, tttel P / m., fldei P 2 m, 26 ius] uis P J m, V 27 aeerua PV conditio PVM elemeutis P 1 m, V 2 m, (f^) moaisset et PV 30 SYMMACHI EPISTVLAE LXV (LVnn) a. 380? PVM SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. Scire postnlas, qaid de lacessentibHS sentiamug. nolo conBilinm snscensentis ex- pectes neqne in eius noxam labores, quem vides abnndare peccatis. ipse causas da- bit, quas non yidearis optasse. sed de illo satis babeo dictum. veniam, qno me dncit 5 adfectio. inmane quantnm a litteris desidetis neque metuitis, ne vos talione silentii mordeamus. quid hiems faciet, quae terra et mari morabitur commeatus? cogitate yestri officii necessitatem nostrae sollicitudinis vicem eamque adripite diligentiam, quam de nobis mutuo flagitatis. vale. LXVI (LX) a. 380. 10 SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. Gelasius, cui factum volo, imperialis domus curam recepit, quod negotium ei ali- qnid adtulit dignitatis, etsi plus habet honoris in moribus. medicinam cum primis nostrae aetatis exercuit. inde est illi via facta meritomm. nam summates aulae, qui- bns iuvanda salnte profuerat, testes potius habuit quam patronos. absit, ut tibi usus i& veniat artis eius, cum cetera honestamenta sanctissimi viri possint pro illo ferre suf- fragium. ergo ama Gelasium mihi iam dudum placitum, tibi me spondente placitu- mm. vale. LXVn (LXI) antea. 381. PVF SYMMACHVS CELSINO TITLANO FRATRI. 20 Commendarem tibi Anysium laudabilem vimm, nisi in amicitiam meam te auctore Ycnisset. quando igitur nihil est, quod illi mens sermo conciliet, beneficii loco habebo, si in eum sancti animi tui gliscat adfectio. nam ubi amoris mdimenta praeventa sunt, secundae gratiae locus est, ut augmenta poscantur. vale. LXVm (LXn) a. 380. 2& PVM SYMMACHVS CELSINO TITUNO FRATRI. Rufus pontificalis arcarins prosequitur apud te mandata collegii, cui prae ceteris retinendi Vaganensis saltus cnra legata est. efGce, oro te, nt ^vinitns videatur ob- latum tui honoris auxilium, et utrinsque te sacerdotii antistitem recordare. qnidquid 2 om. VM 3 Boscensentes expectis P 1 m, 4 ^abundare P 6 neqne] yAf(F), an- que P 1 m.f anqn^ P i m, ne uastaUone F, nooos taUone P 7 eogite P 11 om. VM symmacos P 12 faotom VMF^ 13 in moribos medici. nam eam primis nostrac V, in moribus medici. nam id in primis suae Af 14 fata P 1 m. summatis PV aule P 1 m. 1 15 iuuanda salnte] /\2>, uuenda «alute V, oiuenda saluste P quamquam V patronus P 1 m. V 16 eoenlat VM 20 om. VF 21 commendare F ansinm VP uirum non ausim nisi in meam amicitiam F 22 est om. V habeo F 26 om. VM 28 retinendif P uagiensis M LIBEB I. 31 pnblicus vigor aut priyata poscit industria, oratus exeqnere. mnltam in gratiam taam PVM pnblica ntilitas promovebit. babcB snmmam petitionnm. singnla antem tibi vel com- monitorii series indicabit vel Kufns expediet, cni matnrnm praestabis effectnm, nt se- qnestratnm panlisper ofGcinm regressns adripiat. vale. 5 LXVnn (LXm) a. 380. SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. Potnit frater mens Acntianns sno nomine, qnod poscit, a£pisci, nt qni sit non minns tibi qnam mihi familiaris, sed interfnit officii mei, nt ei volnntariam operam commodarem. invat antem desiderinm illins institia postnlati. nam germanos ^nos 10 Nicasinm et Rogatiannm negotinm commnne cnrantes vel ad disceptationem Nnmi- dici consnlaris remitti postnlat, vel qnod ei antiqnins est, te potissimum cognitore mavnlt qnam primnm molestiam litis absolvi. qnare si et illins apnd te grande mo- mentum est, et a legibns cansa non discrepat, et interventns mens libram tni favoris inclinat, anniti aeqnnm est, nt optimo viro ex sententia procedat optatnm. vale. 15 LXX (LXTTTT) antea. 381. SYMMACHVS CELSINO TITUNO FRATRI. Fratmm nostromm Magni atqne Magnilli petitio est, qnam proseqnendam recepi, qnibns inpendio cnrae est, nt homines Entychiae clarissimae feminae iudiciornm prae- N sidio fulciantnr. intellegis eas esse personas, qnibns haec gratia magis ex sno me- \2o rito qnam ex meis litteris debeatnr. nec mireris, ipsos snper ea re scribere noluisse, cnm reverentia mei fecerit, ut nostro suffragio potins nterentnr. vale. LXXI (LXV) antea. 381. f" SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. ■ Caedliannm vimm honestum Lanrentnm Lavinatinm defensorem snsceptnm com- 25 mendat ofGcium. cni si nihil conoiliationis cetera vitae honestamenta praestarent, inter- ventns mens gratiam tnam deberet adqnirere. ama ergo hominem placitnm mihi et / i^eligiosae civitatis commodis obseqnentem. amoris antem tni snmemus indicinm, si eos, qnibns negotinm familiare mandavit, adinveris. LXXn (LXVI) ante a. 381. ^^ SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. Amicoram desideriis operam non negamns, dnm iusta credimns, qnae petnntnr; xA nnnc mihi nsn venit, qni Bassnm optimis viris placitnm non pntavi snffragio de- it I » 2 petitionis meae VM(r) 3 indicauit PV, om, M cul] qni V praestebilis V 6 om, VM symmacus P 7 accotianiis Af, accotianus V 10 rogationom V 12 mo- lestia Leethu 16 om. FJIf 18 entydae P, eoticiae V, Qoticiae Af 19 Intellegit P 1 m, gratiam agens P 1 m, (/\2>) 20 ea re scribere] VAf, ea restitoere P 21 reuerentiam eis V, renerentia eis M 23 om, VM 24 cecUianom VM 30 om, Af, sym. reliquU om, V 32 basnm V I 32 SYMMACm EPISTVLAE PF3f sereDdam. salva igitur mea existimatioiie , qai bonis credidi, meritum tibi hominis dies loDgior indicabit. mihi satis est, si illi primas aditus spem tai dederit plenio- rem. vale. LXXm (LXVn) ante a. 381. SYMMACHVS CELSINO TITUNO FRATRI. 5 Qaando eam dii potestatem dedenmt, ut amicis ac necessariis meis neai esse pos- sis, confido Romano optimo viro, qnocum mihi iam dia familiaritas est, in tuo prae- sidio paratam bonae spei copiam. daabas enim commendationibas, qnaram tibi antiqaa cara est, adiavatar, mei testimonii praerogativa et sni meriti conscientia. nam se- dalo aadeo iadicare, dignam esse, qnem pensi habeas, et ne longam loqaar, caias to amicitia non graveris. spectata mihi est in eo qaies animi officii diligentia; nemo in amicos fide atitar promptiore. haec ita esse, si qaid mihi tribais, velim credas, si ^aeret animas, hortor examines. vale. LXXnn (LXVm) ante a. 381. PVF SYMMACHVS CELSINO TITLANO FRATRI. 15 Est aliqaid in qnerellis Fasganiae filiae meae, qaod mihi ex voto fateor accidisse ; nam nisi fataras sibi asai litteras poposcisset, ad scribendam mihi defaisset occasio. praelibo igitar salatationem, qnae meam spectat officiam ; reliqaa pars paginae ad cau- sam clarissimae feminae pertinebit, qaae sibi ab hominibus tais nescio quid agroram deflet ereptam. id ego loci et meriti tai conscias servili aasa clam te opinor ad- 20 missnm, atqae ideo filiae meae correctionis facilitatem spopondi, si ad te familiaris conqnestio genus iniariae pertalisset. qaaeso igitar, at temeratae possessionis statam iabeas reformari. si qaid aatem controversiae est, in pignoris nostri praesentiam dif- feratar, qaae secora iastitiae taae recasat alios (K)gnitores. AD HESPERIVM. 25 LXXV (LXVmi) a. 376—380. SYMHACHVS HESPERIO. Qnotiens viris militiae notis testimonia defernntar, decet operam verboram facere conpendii, qaia nihili negotiam est rebas cognitis immorari. pro CaesaHo nosti omnia facere, qaae probantar. hanc at pensi habeas, sperare magis debeo qaam rogare. so si qaid altra expetis, in alias litteras conferemas; nanc mihi maltiloqoio temperandam est, cam satisfactam esse videatar et illins volantati et tao honori et meo ma- neri. vale. 5 om, VM 6 eam om. VM 10 audio V qnielnpensl P 1 m, 11 speoteta qnidem mihi Vf spectata siqnidem mihi M quies om, VM 13 haeret] Seioppiuty haec heret P 1 m., haec h^ret P2m., haeret haec F, heret hio M examine V 15 om, VF 16 iniquae relis V 19 femine P 22 conquesto P 1 m. 23 diffeiatur praesentiam P 25 explic ad titianum germanum auum. incipit ad hesperium P, om, VF 27 om. VF 28 quot- tiens V 29 nihili] Latinius, nihil PVFPP ceaario P 1 m. 31 expetitis V mihi om. P l LIBER I. 33 / / LXXVI (LXX). SYMMACHVS HESPERIO. PVF Natura renim est, nt qui balbutinnt, plns loquantur ; adfectant enim copiam pudore defectns. hoc exemplum me expetit, cui magna est scribendi inpatientia, cum desit & oratio. duobus enim pariter commeantibus non putavi officio convenire, ut unis litte- ris gemina expenderetur occasio. erit super hoc iudicatio tua, garrulusne iustius dicar an sedulus. vale. LXXVn (LXXI) a. 376—380. SYMMACHVS HESPERIO. , 10 Amicorum orata curare bonae frugis officium est, praecipue si non refragetur aequi- tas postulatis. quorsum spectet hoc anteloquium breyiter explicabo. Sabinianum cla- rissimum yirum ita magnifacio, ut quos maxime colo. buic per inpressionem nequa- quam patior a fratris sui liberis tutelae mnnus inponi. duobus enim privilegiis amolitur iniuriam, maturitate aevi et numero filiorum. ea res publicis designata monumentis 15 necdum a proposita obstinatione deducit pervicacem petitionem. nunc quia secundante fortnna in te huius negotii spes recumbit, quaeso, ut ei virtute, qua celsus es, factum velis, cui vel in meam gratiam praestandus est favor vel ad tuam gloriam iuris prae^ rogativa servanda est. vale. LXXVm (LXXn) a. 376? 20 SYMMACHVS HESPERIO. PVM Vnus mihi adhuc supereras ex omnibus .... litterarum viris, cui probari ora- tionem meam laudis avarus optarem. res cecidit ex voto: utor teste, quo volui. iam mihi comici adulescentis voce clamandum est: quis me est fortunatior venu- statisque adeo plenior? nisi forte amor mei stilum tuum coegit in gratiam. fit 25 enim saepe, ut iudicii severitatem frangat adfectio et amicomm facta dictaque ea in- dulgentia censeamus, qua plemmque singuli etiam vitia nostra diligimus. sed haec 2 merito dicerentur, ni tecum faceret existimatio omnium, quibus sermo noster auditus est; non quo sententiae tuae ex alioram consensn quaeratur auctoritas, sed quia non patet suspicionibns indicatnm, a quo nemo dissentit. videro tamen, utmm fides tua 30 an amor illas litteras scripserit. mihi in altemtra condicione aeque summus est honor, sive ita magnifice de me indicas, ut gratificatus esse videaris, sive ita es mei diligens, ut secus iudicare non possis. vale. 23 Terent. Hecyr. 848. 2 om. VF 3 balbattiunt P 4 est posi inpatientia eoUoe. F 5 enim] igitnr F anil [Bic) V 6 expenderet V 9 om. VF 10 priecipuQ P t1 postulantis VF qnassQm V spectet hos F, hoc spectet F 12 iU magnifacio] KF, «««««« magnifacio P quas V 13 a om. VFl^ li- beroram F tutele P mihi poni V 2 m. 14 maturitatem V 15 necdum^ a P 16 ne- gotiis pes P fautum F 17 suam P uiris P 1 m. 20 om. VM 21 supereras] Placio tao carenH femiiia tenaciter retinet seeiuidom leyamen aevi 2 ae ^ilitadinif» ffoae, n), fe- ceris M 30 te om. V uale add. VM I Q. AtKBLIVS STMMACHT8. 7 50 SYMMACHI EPISTVLAE XXnn a. 383. PVM SYMMACHVS FLAVIANO FRATRL Simplicium agentem in rebnB paene in porta Flaminiae retentavi, ut ad te panca et non omittenda dictarem. filius noster Flavianns Romam pridie Ealendas Martias venit, et brevi iter in Asiam secundis auspiciis ordietur, quod ideo par fuit indicari, s ut soUicitudinem, quam de mora eius hucusque tolerasti, spes promissa detergeat. vale. XXV ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRL Abundas quidem consiliis in omnem rei usum paratus, et sapientiae cnltus artibus monitore non indiges; sed fas est, ut fa meas quoque vigilias aliquid privatis ne- io gotiis tuis conferri patiaris. quare si quid praemeditatum utrique nostrum stilus fra- temus ingesserit, constantius exequere tamquam duobus probatum; si quid tibi adhuc novum legeris, a te inventum puta, quod ab amante suggeritur. subieci capita rerum, quia conplecti litteris fastidii fuga nolui. tuum erit insinuata trutinare. ita enim meo officio functus sum, ut tibi iudicium reservarem. vale. 15 XXVI a. 385? SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. Baiarum solitudine vehementer offensus Puteolis malui commorari. iuvat enim nos istius loci salubris habitatio. dehinc, si adiutu dei optata processerint, Capuam paramus excurrere totumque hunc mensem Novembrem diversis Campaniae locis atque 20 2 urbibus deputamus. haec est nostri summa propositi. sed ut animus alacrior desti- nata promoveat, vestris adloquiis erigendus est; quandoquidem sanitatis vestrae et felicitatis indicio nihil antiquius aestimamus. verum hoc pro insigni religione sponte facietis, atque ideo non est necesse voluntariis officiis aculeos exhortationis adhibere. 3 interea quod te, mi frater, adfore polliceris, vehementer amplector. atque utinam te 25 domus tota comitetur! ut et nobis laetitiam pleniorem tribuat adventus omnium, et tibi causa non sit citius in patriam recurrendi desiderio et amore remanentium. XXVn a. 365—366 ? PVF SYMMACHVS FLAVL^NO FRATRI. Quamvis litteras meas fama praevenerit, quae exoneratum te publicis necessita- 30 tibus nuntiavit, tamen quo fidelior esset adsertio, scriptis confirmo rumorem. sed licet publicae rei absolutione laeteris , volo te adversum incerta muniri ; videlicet ut sub 2 om. VM 3 poene P porUm P l m. V 5 breaiter T, in breui M flt F 8 om. VM 9 rei usam] P 2 m, VM0y re «sum Fy re iussum P l m, 10 uon om. P 1 m, ameas] P l m., admeas P 2 m, K, meis ^, uigilans M uigiliis ^, om, M 11 conferre 0, ut meas quoque uigiliaa aliquid priuatis negotiis tnis conferre patiaris cod. Cuiae, , fortaase ut a me, sis, quoqiie ui- gilianim aliquid et q, 8, 13 subiecit V 14 fugam P 15 reserualem P 1 m. 17 om. VM 18 nehemter P ofTensls V 19 diei V 21 nostri] VM, enim P 23 pro] oro VM insigna P 1 m, 24 adibere P l m. 26 pulcriorem V 27 uale add. VM 29 om. VF 30 exhoncratnm P, exhonoratum V 32 laeteris] litteris P l m. LIBER II. 51 actorum confectione vel tnomm, si adhnc retines potestatem, vel vicariae praefectnrae, PVF qnae tibi poscenti aeqna non deerit. diligentiae tuae ratio digeratur, quae possit osten- dere, qnot numero animalia conlocaris, et quo apparatu instmxeris mansiones, et quan- tum in titnlis fiscalibns exigendis tua cura promoverit. hoc enim testimonio adversum 5 omnes vel fortnitas querellas vel adfectatas insidias protegeris. XXVm a. 389? SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. PVM Argue , nt vis , remm consilia post exitnm et mihi vitio verte, quod contemptum sni praefectura conquesta est. facile accusatur desertus auxilio; atqne ideo in me tu recipere malo erroris confessionem, ne aut amicos neglegentiae aut adversatos asperi- tatis incessam. fuerit fortnnae non conscientiae meae, nt victus viderer, qni necdum coeperam litigare. at etiam scribis, causis similibns abstinendum. vides, quantum liceat eventui. oblitus es morum meorum. ego vero solitae verecundiae ignavnm quoqne iungam timorem et litteris tnis agam gratias, quae me deposita iuris et ami- 15 coram fiducia ad omnium iniuriarum silentium cohortantnr. XXVmi ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVF Pro optimis viris quisquis intervenit, non magis illomm videtur iuvare commodum quam suum commendare iudicium. quare in eo, quod fratris mei Maximi desideria 20 litteris prosequor , non tam illi usui sum , quam mihi laudi est. est enim vita atque eruditione liberalium disciplinamm pariter insignis neque ulli praestantium philoso- phorum secundus ac propterea tua familiaritate dignissimns. cuius tibi negotia cum in rem missus absolverit, quaeso, nt humanitate, qna clams es, iustas petitiones in- gravato auxilio prosequaris. 25 XXX a. 389. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM Quo animo acceperim Siciliense negotium vulneratum, facile coniectas, qui me noveris, in alienis qnoqne iudicatomm iniqnitate morderi. qnin etiam consilii a te inpmdentis accusor ob amissam recte agis! cur enim speravi contumeliam 30 sacri anditorii vindicandam? cur de amicis legitima et iusta praesumpsi? et qno redacti sumus I iustitiam perdidi, dum expecto vindictam. iam illud qno pacto diluam, 2 quod Probus mitior iudicatur, qui in praeiudicinm vel invidiam possessionis meae 2 posceiitiae aqua V 3 quot] quod P 5 omnes fortaitas F uale add. VF 7 om, VM 8 contempta P2m., contemptis P 1 m. 9 saif praefectarae P accusatus V 12 ad P i m. F uideo Swe 13 uero om. V 15 coartantur V, coartant// M uale add. VM 17 om. VF 19 in eo deUi Mommsen quid P 1 m. fratres V 20 illi usui sum quam] ego, iUios uiquam P, illlus inqnam K, iUiuB quam F meae F laudis VF 22 prae- terea P 1 m. cum adroissus F 26 om, VM 29 amissam recte PVy amiss. recte /*, amisan recte 0, amissa recte M 30 au- ditorii] Af, auditorts P, auditoris eorr. M auditorii V psumsi P et quo] PVMPipy en quo Iwretus 31 dUigam V 32 pro bubus F, improbus Af qui in] quin V 7* 52 SYMMACHI EPISTVLAE P Fitf parvi agellnli retentione recessit, cum illi tota muliercnlae promitteretnr hereditas? nam referendi haec sola praefecto nrbis ratio fnit, non nt receptamm appellationnm poenam Siciliae rector exsolveret, sed nt iniuriam snam sacri anditorii cognitor vindi- 3 caret. nnnc rescriberetnr in cansam post victoriam meam contra sententiam prae- 7 fectnrae, cni pars adversa consentit, si relatio ad fortnnam negotii pertineret et snp- & ^ plementa vel re/htatorios inrgantes dedissent. rogo, de qnibns actionibns indicabitnr? qnas in Sicilia post appellationem meam pars nna deprompsit? qnibns tyrannicomm tempomm gesta sociata snnt? tanti est invidia mei et grata est aliqnibns nostra re- 4 prehensio? cede adversantinm volnntati et domino nostro invictissimo principi Theo- dosio semper Augusto dignare suggerere, non pluris apnd me divitias valere qnam lo famam. bonum de me indicinm parentis pnblici conservatoris mei cuivis antepono patrimonio. si placet, nt omni mea hereditaria possessione decedam, lex mihi erit, quidqnid omnium dominns placata anctoritate censnerit. XXXI SYMMACHVS HOC MANV SVA SVBTER ADIECIT : Scio te amicnm institiae et amantem mei, et vereor, ne snscipias nllnm pro absentis existimatione certamen i5 atque in te aliqua odia detorqneas. peto igitur, nt qniescas. erit fortasse copia mihi adserendae qnandoqne apnd aetemnm principem dominum nostram Theodosinm veri- tatis, cuius erga me favor fecit, ut aliqnid interim moliretur invidia. non pnto eam causae meae bonis temporibns condicionem futuram, qnae sub tyranno fuit, cuius lit- teris ad Marcellini suggestionem datis homines meos scis esse multatos. quod in 20 panegyrici defensione non tacui. XXXn a. 389? PVF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Reddet tibi litteras meas, qui tuas mihi debuit exfaibere ; neque enim nobis eadem silentii excusatio, quae tibi suppetit. te multiplex actunm publicornm cura circnm- 25 sonat; ego ab negotiis omnibus feriatus triste otinm tero, et quod tni honoris gratia ante faciebam, nunc meo adsumo solacio. levatur quippe aegritudine animus, qnotiens in officia amica dirigitur. me ex vero non ad gratiam meam loqui, secessio mea 2 testis est. nam cum dolore saucius aestuarem, sedem dominae meae commnnis pa- rentis qnasi fanum aliquod dei salutaris accessi. nnnc ex eins consilio in cicatricem 30 vnlnus meum convenit. illius adquiesco monitis, ex illius ope respiro. adsnnt etiam ceterae venerabiles necessitudines tuae , et qnod me prae ceteris invat, tui cot- tidie blandam commemorationem sermo noster exercet. qua de re intra Campaniae terminos maior mihi pars ae^tatis agitabitnr, quando et praesentia placent, et ea con- 1 retentionem P t m. V cessit Sciopphu promitteretur] LectiuSj praeniitteretur PVy permittere- tur Af 2 praefecta Vy profecto P 2 m. orbis P 3 auditoris P 4 nunc rescribere- tur om. VM fortassc: nunc rescribetar in caasam post uictoriam meam contra sententiam praefecturae, cui pars aduersa consentit, quasi relatio ad fortunam iiegotii pertineret et q. 8. 5 et om. VFM sup- plimenta P 1 m. 6 refatatorios] luretu$y reputatorios PVM 10 plures P 1 m. V 11 cuius VM 12 omni mea] 0 et in ras. Af, omnem mei V, homines mei P/*, hominis mei Mommsen hereditaria] Pr^Py hereditariam M, hereditariam V possessione] r0My posBessionem P, posaessionem ///// V dece- dam] PVM0, decedant F 13 uale add. VM 14 Symmacbus — adiecit] PP, om. VM hic F manum P 19 conditionem P 1 m, sub] stili (?) P 1 m. 20 scis esse] scisse P 1 m. 21 uale add. VM 23 om, VF 26 gero F 27 leuatus P 28 gloriam F 30 accessi^ P 1n] an K uulnus meum in cicatricem F 31 ope] P 2m. P, opere P I m. VDP 32 co^tldie P 34 aesta- tis] cod. Pithoei, aeUtis PVF agiUbatur [F) et om. F placent] Suae, placet PVF LIBER 11. 53 dicio est patriae, ut qui excludi per inprobos possumus, abesse interim vclut ex nostro PVF arbitrio debeamus. vale. XXXm a. 382—383. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM "i Relatio viri spectabilis fratris nostri vicarii indignitatem deprchensi sceleris elo- quetur , atque ideo non est necesse, ut dictu et auditu nefaria noster sermo percenseat. nnum est, quod et mea petitio et ceterorum vota desiderant, ut pro iustitia tua in- ultum esse non sinas, quod exemplo gravissimum erit, nisi ausus aliorum vehemens poena conpresserit. 10 XXXniA a. 383—394. SYMMACHVS FLAVIANO FEATEL Fama est, quod Ampelium et quosdam alios de Sardinia, ut adseritur, senatores in crimen adductos forum conpetens observare praeceperis. hos nunc audio ad aliud indicium esse translatos. quare si ipse ita a te reminisceris iudicatum, aequum esse i^ arbitror, ut statutis tuis adesse digneris. XXXnn ante a. 390. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Adomare te reditum, quod sacra Deum Matris adpeterent, arbitrabar: tu in Dau- nios iter promoves nosque et patriam post tergum relinquis. inlude, ut vis, amicorum 2u facilitati, quos si haec morderet iniuria, in vicem malae gratiae saltem litteris absti- nerent. nunc vero officiis mulcemus abeuntem et blanda animo tuo fomenta suggeri- mus, cum tu omnibus curam rei familiaris anteferas. nam recordaris, hoc te prae- 2 famine epistnlam texuisse, nihil hac aetate tractandum pensius domesticis rebus. quod ego, dum contemplor venam morum tuorum, scio ludo esse conceptum. quando enim 25 sublimitas ingenii tui curis vilioribus flecteretur? censeo igitur aliis dare verba medi- teris, qui sanctum penetral animi tui nesciunt. mihi uno genere satisfacies, si remotis epistularum defensionibus ipse remeaveris. XXXV ante a. 395. SYMMACHVS FLAVL^O FRATRI. PVF 30 Ego quoque in scribendo formam vetustatis amplector nimisque miror, quod mihi librarii error obrepserit, qui solitus epistuiis meis nomina sola praeponere, usum sim- I uelati F 4 om, VM 6 recenseat (r) 7 ot petitio mea V, peticfo mea M II om. PVM 12 hane epistiUam cumpraeeedmti eonhmgunt PVM, diviai qaodam pelium PF, quendam peliiim M 15 uale add. VM 17 om. VM Ib te reditum] e reditum P 1 m., eruditum V DeumJ Mereerw, deae PVM tu in Daunios] ego^ tu inda unius VP^, tuenda unius P, om. M 19 postergum in raa. P 20 uice P 21 suggeremus P 1 m. 22 familiaris rei V 23 texisse VM hac] ac P / m. 27 remea- ueris (ue in rat.) P, remouearis V uale add. VM 29 om. VF 30 qnod — 31 error om. P 1 m. 31 usum simplicem om, V 54 SYMMACHI EPISTVLAE PVF plicem novella adiectione mutavit. sed id casn potins qnam consnlto factnm liqnebit, si recorderis, nnmqnam snperiores litteras meas istinsmodi titnlo sordnisse. et tamen ntcnmqne ista res accidit , gratnlor novi aliqnid oblatnm , qnod me ab solito respon- 2 dendi gcnere vindicaret. qnonsqne enim dandae ac reddendae salutationis verba blaterabimns , cum aiia stilo materia non snppetat? at olim parentes etiam patriae 5 negotia, qnae nnnc angnsta vel nulla sunt, in familiares paginas conferebant. id qnia versis ad otinm rebus omisimus, captanda snnt nobis plemmqne intemptata scri- bendi semina, qnae fastidium tergeant generalinm litterarnm. iuvit igitur me culpa, qnam dilui, et si non fallor, tibi qnoque viam dedit inusitata referendi. XXXVI a. 385. lo PVM SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. Ergo adeo conplacitum est commnni parenti, nt te longins, qnam vellem, necesse sit detineri? an tibi nrbanarnm tanta vitatio est, nt exspectationem meam pia causatione frnstreris? et revera nihil hic agitur ant dicitnr, quod bonns animus et sincera natura possit amplecti. sed ntcnmque ista sunt, si Romae ageres, adiutn in- t5 ter nos mntuo fortasse mitescerent; nunc graviores rernm omnium offensiones ntpote 2 solns experior. exempli causa nnnm accipe, de qno reliqua coniectes. Praetextato nostro monnmentnm statnae dicare destinant virgines sacri Vestalis antistites. consulti pontifices, priusquam reverentiam snblimis sacerdotii aut longae aetatis nsnm vel con- dicionem temporis praesentis expenderent, absqne pancis, qni me secnti sunt, nt eins 20 3 effi^iem statuerent, adnnemnt. ego, qni adverterem, neqne honestati virginnm talia lu viros obseqnia convenire neqne more fieri, quod Numa auctor, Metellns conservator religionnm omnesqne pontifices maximi nnmquara ante mernemnt, haec qnidem silni, ne sacrornm aemnlis ennntiata noxam crearen^ inusitatnm censentibus ; exemplum modo vitandum esse rescripsi, ne res insto orta principio brevi ad indignos per ambitnm 25 4 perveniret. ne longum loqnar, ipsa verba ad te misi bonis probata sed nnmero for- tasse vincenda, licet in decretis pontificnm non sit eadem forma, qnae cnriae est. sed hoc qnoqne parvi faciet inscientia. qnod si tu adesses , mnltum dnoram sanitas promoveret. qnare nbi primnm ex incerto morbi parens commnnis emerserit, redde te mihi, nt nobis aeqniorem vitae cnrsum faciant participata solacia. 30 XXXVII ante a. 395. PVF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Neqneo definire, qnae potissimum mihi rescribendi forma conveniat. ea qnippe iamdiu intempcrantia vexor rnmornm, nt de his neque decipere falsis neqne sollicitare veris amantissimos mei debeam. spes tamen, qnae remm semper adversarum patien- ss 1 consultu F 3 absoluto P 1 m. VF «««pondendi P l m. 5 blaterauimus P, latraui- mus V adolim P 7 amisimus 8u8e 8 fastigium P 7 m. VF iuit igitur tie V 9 de- lui P inusitate P uale add. VF l\ om. VM 12 rogo ergo V, rogo M 14 aocusatioDe VM nihil] mihi (r) 15 age- ris P 1 m. V, egeris M 16 mitteacerent P 17 causunum P 1 m. coniectis . V pre- Uxato M 19 prius quod V sublimi V 21 effigiem] ego, offlcium PVPPj om. M 23 maxi- minum quem V silui ne in ra$. P 24 crearent] luretWy crearem PK, crearot M 2S quoque] quippe V 29 reddet P2m., sed de V 30 solatia P 1 m. uale add. VM 32 om. VF 33 defflnire V,.difflnire F 34 uexorumorum P 1 m. K(/V>), uexor morum F dehinc Oruter 35 spesque tamen rerum V LIBER II. 55 tiam soadet, in tuto est, et si aliquid commoditatis adtulerit, nequaqaam morabor PVF index esse meliorum. XXXVin a. 375? SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM 5 Filii mei Parthenii adventus nullis commendationis lenociniis postulat adiuvari, sed accessumm gratiae eius existimo, quod praesentiae eius etiam meus sermo con- iungitur. ex ipso Romae gesta noscetis, licet scriptum fama praevenerit. neque enim res magnae et inspejratae in secreto se esse patiuntur. in bonam partem plebs nostra P mutata est, adeo ut iugiter seditiosorum poena poscatur et iam terga dederint insolentes. 10 multis non opus est. neque enim quicquam narrandis debeo derogare, qui rerum plenitudinem venturo ad vos indici reservavi. vale. XXXVnn ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PF Horus philosophus vita atque eruditione praecipuus iamdiu mihi carus et amicus t5 est et inter prima numerat dona fortunae, si optimis quibusque iungatur. studens igitur ad effectum desiderium eius adducere quaeso te, ut et sui meriti gratia et in honorem commendationis meae inter familiarium tuorum praecipuos atque honorabiles censeatur. XXXX ante a. 395. 20 SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVF Ignatio meo gratulor, quod nostra in eum diligentia tuo amore vincatur. factum est, quod volebam ; nam parciorem de illo testimonii cautionem promiseram, quam sentire coepistis. nunc apud te. si qua actuum meorum scire postulas, explicabit. tanta illi est utriusque nostrum ex familiaritate fiducia, ut et de me nihil possit ignorare et 25 apud te nihil possit occulere. XXXXI a. 383—394. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PF Voluntaria beneficia tua petitione praevenio, ut quae tu sponte tribuis, ego videar impetrare et bonum naturae tuae in gratiam meam transeat. Nicagoran clarissimum 1 fort. adfolserit 2 oale add. VF 4 symmacas flaul fn P, om. VM 7 nascetis V 8 magnae et inspe K, omitturUur reliqua ; se- quitur epist. K, 78 y magnae et insperatae poasnnt occultaii. uale M, sequitur epist. V, 81 9 insolentis P 11 indicere semaui P{r) 19 luxoriae P 1 m, 21 symmacus P 24 quia Suse, tabeliari uitio Mommsen 31 ea in ras. P 33 inefflcax. P, ros inefflrax [F), in penuriani res efflcax Mommsen 8» 60 SYMMACHI EPISTVLAE P qu]* plus amicis consilio nocent, quam inimicis odio obesse potuissent? sed nos publico dudum opere perfuncti, aliena sileamus. dii meliora procurent! neque enim gaudere dignum est^ si qua mihi laus ex alterius errore proveniat. vale. LVI ante a. 395. PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. s In maximis quidem rebus, quid mihi studii atque amoris inpendas, frequenter ad- verti; sed haec quoque crebri sermonis officia utpote ex intimo adfectu deprompta conplector; quorum adsiduitas cultum circa te meum pari lance conpensat, iucunditas vero tanta est, ut fatear me adloquio tuo potius incitari ad desiderium quam repleri. ea quippe rerum omnium ratio atque natura est, ut cuncta, quae bumanis sensibus lo 2 blandiuntur, nequeant adferre fastidium. itaque cum solvendis atque agendis gratiis par esse non possim, facio, quod solent inprobi debitores, qui adhuc alieno aere de- pressi cupiunt secundo nexu fenoris obligari. quare etsi numerosae sunt litterae tuae, non ut ingratus sed ut muneris tui cupidus postulo crebriores. facile autem conici potest; quam vicem conloquii otiosus ipse pollicear, cum ab occnpato huiusmodi ofS- i5 cium inpatienter expoiScam. LVH ante a. 383. P SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Diu domo abesse decreveram, iucundwiwque otium cum familiaribus nostris in sub- urbano, cui Arabianae nomen est, exigebam. sed quia fors versat humana nec sem- 20 per ex voto destinata succedunt, praefecti litterae ruperunt otium meum, quae bonae spei soUicita miscebant. SQe£idtim praesentiam meam per ambiguum poposcerunt. 2 non difiFero expectationem tuam. fcoactu in tractatu senatum commoneri sed et ob- lationem faciendam scriptis secretioribus indicavit. nihil publicatum, nihil lectum est. quantitas postulatae rei excessit opulentiam. re cognita vastum silentium cunctis stu- 25 3 por subitus imperavit. quo longius prodeunte placuit in^ tempus aliud deliberanda produci, ne omitterentur absentcs. quamvis ipse dixerim, Romae aut in proximis positos vel evocari debere vel consuli, quorum non debet ob eam cautionem futuram ut statutis ordinis polliceantur adsensum. habes omnem rem, de qua quid sentiam, satis nosti. tibi etiamsi causa communis est, procul tamen abesse ad solacium proficit. 30 LVm (LVH) ante a. 395. PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Paulo ante litteras dedi, nunc reddo responsa; quia illis necessaria continentur, his salutatio sola praestringitur. valemus, ut verum est si tibi omnia pro- spere f/uunt, fscriptione fide bonum mecum commune participat. vale. 3& 5 om. F 12 possum F 15 ipse om, F pollicetar F 19 iucundoque P 20 exigebam] LeeUuSf exigebat P 22 speciatim eon, ex spectatim P ambiguam P, ambigua Mereer 23 coactum in tractatum genatum commoueri Oothofredus ad e. Th. VI 2. 5. coilegamm tractatu senatum commoueri Seioffpius. omnis reliqua pars epistulqe laeunis rnjsstC Jcyserata est 25 re cognitam P 27 nec omitterentnr P, ne committerentur ^ absentis P 28 positus P quorum non debet euocatio temptari : ob eam cautionem futurum, nt et q. 8. Mommsen 32 om. F 34 ut uerum est tibi P, si tibi F 35 fluunt] luretus, fruuut P, succedunt F scriptione fl«le] P, scriptionis fldc F participat] P, participa F scriptione id bonnm mecum eom« mune participato Mommsenj scriptiones fldae bonum mecum commune participent ego LIBER n. 61 LVIUI (LVIH) ante a. 394. SYMMACHVS FLAVLINO FRATRI. t Suburbanum praedium, quod viae Appiae adiacet, incolebam, cum mihi litteras tuas in hoc missus exhibuit. nosd rura, quae loquimur, ubi magnas aedes in an- 5 gustis finibus conlocavi. hie dulce otium — si quid afc^que te dulce est — paulisper exe^mus. nunc Vestalis festi gratia domum repeto incertus, maneamne cum civibus, an rursus in vicina concedam. tu quid agere decemas — nam certe iusto diutius 2 afuisti — , debeo cognoscere. vocat enim te in curiam nostram diis auctoribus quam- primum candidati mei designatio, cui supra omnes omamento eris, qui nos vel ad- 10 finitatis vel amicitiae officiis prosequentur. LX (LVIIII) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVLVNO FRATRI. Vacui apud Neapolim soli quod mihi ex tuo adiacet, ut aedes novas molirer, optaveram; tu mecum opera Lucullana partins, et ne verecundia refutet oblatum, 15 negas tui iuris videri, quod ego meum fateor non fuisse. patere, ut saltem gratiam tibi debeam. neque enim fas est mala fide me recuperare, quod possum bona sumere. adicis praeterea lenocinia, quibus morbum fabricatoris inrites: geminam porticum so- 2 lido et incormpto opere curvatam multis in longitudinem pa^^ibus explicari; vicina esse, quae constrao, et parvo aedificationis negotio, quod intervenit, posse misceri. quid 20 laboras adversum verecundiam meam? ego quoque facio, quod recusas: gratus sum mnneri tuo. sed vereor ne accedent^ sumptu, dum vetera novis nitimur aemulari, intellegam maiora te velle concedere, quam me posse reparare. LXI (LX) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVLA.NO FRATRI. 25 £t habitus et crinis indicio [est] Serapammon litteraram peritiam pollicetur, cuius si se meminisset exortem, numquam philosophis congruentem sumpsisset omatum. sed de hoc vestra aestimatio sit, qui talium reram profitemini notionem. mihi religio fuit, non negare verba poscenti. facies rem morum tuoram, si ope atque humanitate for- tnnam peregrinantis adiuveris. 30 LXn (LXI) a. 390. SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. Postquam Gaudentio apparatori tuo indicem peracti a me itineris epistulam dedi. agens in rebus mihi adportavit sacras litteras spei et desiderio congruentes, quibus 4 nosti] lufttuB^ nn P 5 si qnid absque te diilce estj QruXefy si qnis atque te daicis est P 14 Lacuilana] fp, iucuiluna P partiris] SeioppiuSy partires P4> 15 tui] luretus^ tn P 17 fabricaturis 0, fabricaturus F 18 passibus] Seioppiw, partibus P 21 tuo] tu P acceden- tem samptum P 25 ut habitus (r) est deUi luretus 28 non deUt OruUr faciens P 32 indicem] LeeiiuSy innicem P 62 SYMMACHI EPISTVLAE P cognoscerem , elare in aores publicas designationem consnlatas mei debere proferri. 2 quid igitur eximio animo tno laetitiae plenns exoptem, nisi nt simili mox fraamor etiam de te gandio. quod spero dominum nostrum Tbeodosium venerabilem cunctis et praecipue bonis solita in amicos dignatione facturum. siquidem dignum est, ut augustissimus honorum nostrorum patronus aequet dignitatibus , quos scit mentibns 5 convenire. vale. LXra (LXn) a. 390. PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRL Gresconio amico meo amorem tuum multa conciliant. primo quod sacras litteras, quibus consulatus mei designatio tenetur, exhibuit; dehinc quod eum patria Africa 10 non minus tibi quam mihi cara commendat. cuius mores cum primo loco censere de- buerim, malui tuo examini reservare. suscipe igitur, oro te, notum militiae virum, qui se apicem felicitatis credit habiturum, si eum patrocinii tui splendor inluminet. LXmi (LXm) a. 390. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 15 Exercet me quidem votivis ac felicibus negotiis praeparatio consulatus; sed ut litterae tuae frequenter indicio sunt, tua pro me cura praeponderat. hortaris, mones, cogis, ut quidquid potissimi magistratus fnnctio quaerit, adcelerem, et cum sis meae 2 exactor industriae, nihilominus omnia sollicitudini tuae vindicas. eritne tempus op- tatum, quo istam mentem paribus pro te officiis districtus ^quiperem? spero actutum 20 florente re publica et propagato in aevum domini nostri Theodosii principatu virtutes tuas fascibus munerandas. tunc epistulamm stimulos non requiram nec expectabo mo- nitorem. a te enim didici sponte suscipere, quidquid pro fratre curandum est. LXV (LXmi) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVLOO FRATRI. is Adstipulatorem praeclara merita non requirunt; siquidem virtus sua luce con- spicua aversatur auxilium commendationis alienae. ergo cum dominum et fratrem meum Licinium celebrem fecerit ad normam veteris disciplinae gubemata res publica, quid potest ei dignitatis adicere privata laudatio? hac igitur prae/ermissa parte optimae in amicos fidei ac diligentiae vimm praecelso animo tuo opto sociare ; non quod iudicium 30 tuum serunT atque difficile sit ad colligenda ingenia et explorandas voluntates bono- mm, sed ne brevis iuter vos usus et festinata discessio neget iustum tempus examini. 3 de te] r, Uete P 8 om. F 9 ainorein meuin F 13 credidit P uale add. F 15 om, F 18 coges P I m. 20 distructus P I m. actuum P 1 m, 22 monitore P 27 ali/enae P 29 praetermissa] Sumc^ praemissa P partem P 3U opta P 31 at- que] P, ac (T) LIBER II. 63 LXVI (LXV) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. F Si amicitiae semper ratio deposcit, ut mutua negotia alternis iuvemus officiis, qnanto inpensior utilitatibus propinquorum cura debetur, quorum nobis bona et adversa 5 communia sunt? quid quod saepe causae bonitas cohortatur, ut quod debemus generi, tribuamus promptius aequitati? quae me non minus pro IIlo quam necessitudo com- 2 movit, ut ipse etiam conperto ex relatione Victoris spectabilis viri negotio iudicabis. nam quo res notior fieret, publicae epistulae malui exempla sociare, ne quid f fiducia dicere per gratiam iudicarer. nunc, si tibi voluntas mea cordi est, praesta huic 10 quaestioni maturam securitatem, quam pro iustitia etiam me silente deferres. LXVII (LXVI) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Parva est commendatio scriptorum meorum , si Leontium familiarem meum inno- cens vita j^pyiia qiijfrpfiqni^ conciliat. suo igitur praeditus merito commendationis ad- t5 minicnla non requirit, et tamen abstinere non debeo tali genere litterarum, magis ut amicitiae satisfaciam, quam ut ei aliquid opis conferam. tu tamen pro dignatione, qua clarus es, facito noverit, gratiam sui meo quoque nomine esse geminatam. vale. LXVm (LXVH) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PF 20 Brevem necesse est esse sermonem, qni properanti repente committitur. quare et officio satis est et brevitati temporis congruit, ut circa te salutationis honore perfungar. vicissitndinem vero effiagitare non debeo, quam mihi arbitror a viro amicitiae servan- tissimo etiam sine admonitione referendam. vale. LXVrai (LXVra) ante a. 395. 25 SYMMACHVS FLAVLINO FRATRI. Vt silere non possum, quotiens stilum invitat occasio, ita si desit causa longioris adloquii, seriem paginae stringo conpendio. loqnax enim copia est, quae in re usi- tata atque sollemni verbomm rednndat eluvie. have igitur dico et vicissim peto, ut me prosperorum tuorum indicio munereris. 3 si amicitite (si a in ta».) P 6 fort. pro MagniUo 8 fldacia] P, flcticiam OruUry flducia tai ego \9 om. F ^ ^8 haue] banc {^0) 64 SYMMACHI EPISTVLAE LXX (LXVIin) ante a. 395. PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Humanitatis interest commendationem deferre poscentibus, in Zenobio autem talis officii causa propensior est, cum sit familiaris meus atque ideo illi debeatur potius quam praestetur adfectio. huic patrocinium tui cupio provenire. nam pri- s mum est, ut meo sufiragio diligatur, secundum erit, ut sua honestate conplaceat. vale. LXXI (LXX) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Considerans, quid mihi amoris digneris inpendere, arbitror Cyriaco domestico meo has litteras profuturas^ quibus quaeso, ut commoditatem eius prompto favore respicias. lo LXXII (LXXI) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Vir clarissimus Honoratus cum primis mihi vitae honestatisque conplacitus est. credo iudicium meum tibi aspemabile non videri. id si ita est neque me opinio fru- stratui habet, futurum reor, ut ex praerogativa istius testimonii ad familiaritatem prae- i s clarae unanimitatis tuae quasi tibi etiam sedulo spectatus accedat. vale. LXXm (LXXH) ante a. 395. PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Delectat eos frequenter adfari, quorum animum mei amantem docuroentis habeo conprobatum. cape igitur litteras meas, quas ideo libenter emitto, quia religionis 20 tuae vicissim pascor adloquiis. quae res acuere debet ad officia promptiora, cum tibi incommodi fenoris largior usura respondeat. vale. LXXira (LXXIII) ante a. 395. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Valentinianus protector dudum patrocinio culminis tui per me traditus adque com- i.s missus domesticis occupationibus adtinetur at^iue ideo magnopere poposcit obeundum sibi aliquod negotium per suburbanas provincias impetrari. quare, decus nostrum, familiari meo desideratum munus excude aut impetra commeatum, quo possit a mili- tari nota sub hac impetratione defendi. vale. 2 otn. F 4 adeo (/') 5 patrocinium tui PF, laeunam indicavi, fort. culminis tui ut II, 74 S om. F 9 krbitror eorr. ex arbitro P 1 m. ciriaco F 18 om. F 22 incommodi] P I m. DP^ in commodo P^m.^ in commoda F 28 exclude r€> LIBEB II. 65 LXXV (LXXmi) a. 383-394. SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. P Gum in iudicio pmefecturae famosa causa penderet, Dyscolius, qui furti detulerat actionem multosque nostri ordinis viros criminatione perstrinxerat , occulte cum reis 5 inita pactione non sine disceptatoris inyidia elusit examen. ad huius investigationem missus apparitor, si praetorianorum adminiculum sortiatur, proclivior ei facultas retra- hendi accusatoris eveniet. interest igitur publicae disciplinae simulque ad famam pertinet cognitoris, ut enm summo studio conquisitum reduci in iudicium sub custode praecipias, ne innocentiam senatorum obnoxia rumoribus suspicio decoloret. 10 LXXVI (LXXV) a. 393. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Amor tuus in Domitium notus et validus ademit mihi commendandi eius laborem, pro quo hoc tantum dixisse suffecerit, mihi quoque eundem prisca familiaritate con- iungi. qnae res illi incrementum patrocinii tui, ut spero, praestabit. probabiliorem 15 quippe eum tibi faciet conmiunis similitudo iudicii. interea nos ursis saepe promissis 2 et diu speratis sub ipso articulo muneris indigemus. vix enim paucos catulos mace- ratos inedia et labore snscepimus. et de leonibus fama conticuit, quorum adventus posset efficere, ut ursorum defectum congressio Libyca repensaret. nnciam panis ma- 3 litiose et temere restitutam spontanea voluntas populi redegit in copiam conditomm. 20 tuta igitur omnia atque secura sunt, quae animum tuum iure mordebant. atque uti- nam soIIicitudinQS quaestorias par successuum felicitas mitigasset! vale.^ LXXVn (LXXVI) a. 393. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Editioni muneris nostri et usitata a te et insolita conferuntur; ita omnia ad con- 25 ciliandum quaestori nostro plebis favorem et sollemnium rerum largus et novarum re- pertor excogitas. ut nunc septem Scotticorum canum probavit oblatio, quos praelusio- nis die ita Roma mirata est, ut ferreis caveis putaret advectos. ergo et hnius rei causa et praeterea mnnerum ceterorum, quantas maximas possum tibi gratias ago, licet in lis, quae studiose fratribus pro magnitudine animi tui tribuis, beneficium te 30 non putes praestare sed sumere. LXXVm (LXXVH) a. 394. SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Pars hominum [alii] conpendiis et quaestibus gaudent, me votiva delectat ex- pensio. itaque avidus civicae gratiae quaestoriis filii mei sumptibus studeo aliud ge- 35 nus largitotis adicere, ut curulibus stabulis nrbis aetemae etiam quina mancipia lar- 3 discoUas P 4 uiros] F, uarios P 1 m., uaria P2m.j fort. uiriosa crimiuatione 6 apparator Plm, IS lybica P 19 copiam] LatimWy copia P 21 par^ P 28 gratias tibi (F) 29 hls P 33 alii del, lurttua, aliis alii Haupt^ mali conpendii quaestibus Momm^en conpendii P 1 m, Q. AVSB14V8 STMMACaVB. 9 66 SYMMACHI EPISTVLAE P 2 giamur. et qaoniam servorum per limitem faeilis inventio et pretium solet esse tole- rabile, quam maxime te deprecor, ut per bomines strenuos viginti iuvenes praedicto negotio congruentes iubeas conparari. in quam rem .... solidos ad te misi babita aesti- matione bominum, quorum non forma sed aetas et sanitas eligenda est. LXXVnn (LXXVin) ante a. 395. 5 PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Fratri nostro Andromacbo omnes bonae artes familiares sunt, sed prae ceteris fides, qua spectatus mihi tuum quoque optat iudicium demereri. itaque dum te expetit, it«r inbecillis grave gracilitatis suae oblitus intravit. baec illi maxime fuit causa pro vi- 2 ribus, ut solet plerumque animus spe et gaudio morbum levare. advertis igitur, quam lo prompto et patulo amicitiae sinu receptandus sit, qui tui desiderium valetudini suae praetulit. quid plura? adpetendus tibi foret, nisi te sponte sequeretur. ergo adcur- renti religiosam manum porrige, ut qui te novit virtutibus superiorem, commnnitate parem sentiat. LXXX (LXXVmi) antea. 395. is SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Commendatum mihi a fratre meo Hilario virum devotissimum Titianum quo alio possum beneficio munerari, quam ut eum sancto pectori tuo non aspemandus precator insinuem? et spero petitioni meae cessuram facilitatem, quando eo studio atque pro- posito es, ut instar gratiae babeas, si tibi probabilis amicus accedat. vale. 20 LXXXI (LXXX) bieme a. 393/4. P SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. Filius noster Symmacbus peracto munere candidato offert tibi dona quaestoria et ceteras necessitudines nostras pari bonore participat. quaeso igitur, ut eius nomine diptycha et apophoreta suscipere dignemini , qui apparatui eius plura et praeclara ss 2 tribuistis. pra^erea domino et principi nostro ad referendam largitati eius sedulam magis quam parem gratiam, auro circumdatum diptychum misi. ceteros quosque ami- cos ebumeis pugillaribus et canistellis argenteis bonoravi. tuae igitur potestati tuo- que arbitrio committo, ut oportune singulis, quae missa sunt, offerantnr. 2 iuuenis P 3 rem Bolidos P, txeidU munems; fori. reni M solidoe 4 deligenda (r) 6 om, F 7 andromaco P S qui specUtus F, qua expectatus P niereri F 10 ple- raque F morborum F 16 reglonem P 21 oin. F 22 ineptiarum] egoy epistolarum PF 26 dicl P ^9 om, F 30 patuit] lureiui, potuit P, potuerit F dilfeTara F 32 djgnaueris P l m. LIBER III. 73 VIIII ante a. 388. SYMMACHVS IVLIANO. PF Tanta animi voluptate sumpsi litteras tuas, quas mihi post longum silentium de- tulisti, ut me fatear querellae prioris oblitum, quia memoriam praeteritae intermissionis 5 antiquavit gratia recentis officii. deinceps, si tibi cordi sum, frequenter operam scrip- tionis admitte vicissitudine remunerandus et sermonis et amoris. vale. AD NAVCELLIVM. X. SYMMACHVS NAVCELLIO. *<> Expectas a me litteras largiores. delector iudicio tuo; laus enim est ingenii, cum desideratur ubertas. sed velim tibi verborum copiam displicere. nam quid agat, quo se vertat, ubi inmoretur cassa rebus oratio ? odi in parvo corpore longa velamina. illa vestis decenter indutui est, quae non trahit pulverem nec in humum demissa calcatur. scribe ergo aliquid, quod rescribendo producam; quamquam religione decipior, qui »s tibi uberes epistulas audeo polliceri. videro, quis sit futurus eventus sententiae tuae. tu memento non electionem me tibi sed copiam spopondisse. vale. XI. SYMMACHVS NAVCELLIO. Sumpsi pariter geminas litteras tuas Nestorea , ut ita dixerim, manu scriptas, qua- ^^ rnm sequi gravitatem laboro. trahit enim nos usus temporis in plausibilis sermonis argutias. quare aequus admitte linguam saeculi nostri et deesse huic epistulae Atti- cam sanitatem boni consule. dignum est, ut haec ipsa apud te culpae confessio prosit mihi ad veniae facilitatem. quodsi novitatis inpatiens es, sume de foro arbitros, 2 mihi an tibi stili venia poscenda sit. crede, calculos plures merebor, non ex aequo ^'^ ac bono, sed quia plures vitiis communibus favent. itaque, ut ipse nonnumquam praedicas, spectator tibi veteris monetae solus supersum; ceteros delinimenta aurium capiunt. stet igitur inter nos ista pactio, ut me quidem iuvet vetustatis exemplar de autographo . tuo sumere, te autem non paeniteat scriptorum meorum ferre novitatem. non silebo alterum munus opusculi tni, quo priscam rem publicam cuiusque fhuius ex 3 ^^ libro Graeco in Latium transtulisti. arma a Samnitibus, insignia ab Tuscis, leges de 30 Sall. Catil. 51, 38. 2 om. F 3 aolnntate F, uolantatem P 1 m. 4 qnaerelli P 1 m, 5 sim F 6 ad- nitere 8u»t 7 ynii expHcitae ad iulianam incipit ad naacelUum P, om, F 9 ^} 20 obtimorum P 1 m, 23 om, F 24 pedissequus P2 m.y pedissequens 0F ' 25 numero om, F 26 syngrafas P 27 quia] qua P 28 in cras es] egOj ingrates P, ingratus F adtrahendus est F 29 aeui sui] aetatis suae F 30 achiUem F 32 oblatis — amnibus om. P, oblatis locis aut hominibus Mornmaen amnibus] ScioppiuB^ omnibus PDP facis] Pr^ componis F LIBER m. 75 xmi. SYMMACHVS NAVCELUO. In meo aere duco, qnod te adornare optatum reditum nuntiasti. scd male metuo, ne boe stndium tni negatio habitationis impediat; quam peto, ut in bouam partem voti o erga te mei eertus accipias. deos enim facio testes, has domus, quamm alteram po- stulasti, iamdudum a me hospitibns esse decretas. quaeso igitur, nt sacramento com- modes fidem, qni vel animo tantum meo credere debuisses, et in aedes tnas festinns recnrras. siqnidem domns, quae tibi prins ambitioso per aetatem inventae et habi- tanti cum liberis satisfecit, senilem moderationem distribntis in alias domns filiis non 10 debet offendere. vale. * XV. SYMMACHVS NAVCELLIO. PF Petis, ut respondeam : litteris meis dennntiatio ista certaminis est. sed unde mihi qnamqnam procedenti in annos graves senile illnd et comicum, quo tn veteres aemn- u laris? nec tamen destilnet voluntatem tuam stili mei desperatio. quis enim pudor est vinei post confessionem ? illnd qnoqne me ad rescribendum coegit, qnod timni cessa- tionis exemplo quandam tibi silentii formulam dare plnsqne in me reditnmm frandis adverti, si tna offensio imitaretur tacentem, quam si ansns meus snperiorem. aesti- 2 mabis ipse, qnanto hoc tni amore adversnm verecnndiam meam fecerim. interea, qnod 20 vales , dnlce est , quamvis adieceris , canto esse opus , ne forte reditnm nostram aevi tni snbita praevortant. nolo annos ad calculum voces: fiducia salutis in viribns est. qnas cnm vitet expendere tntela mornm tnorum , spera confecturos deos , ut maneas vitae integer in metas, qnas veternm definitio dedit saecnlo. vale. XVI. 25 SYMMACHVS NAVCELLIO. P Fortasse argnas dintumnm silentium meum. nolo adplices hanc moram negle- gentiae. continnatio enim longi itineris stilo obstitit. tandem Formianum litns acces- simns, quod mihi esset acceptius, si nna loc/ istins volnptate frneremur. sed qnia hoc per annos et valetndinem tuam non licet, edocen' saltem mntuis litteris peto, 30 qnantum corpnsculo vigoris adieceris. inesse enim tibi temperantiam ceteraqne tnen- dae senectntis praesidia non ambigo. vale. 4 Degotio P 1 m. 5 deus P 1 m, facio] Ltctitu, facics P 8 ambftioso] ego^ atnbi- tiosa P iauentae (a in raB,) P 12 om, F 13 meis] P/V>, tuis haec F \sU om. F 14 tamquam F quo tu] P^, quoniam tu F aemulares P I m. 15 destituet] Mommserij dofuot PP^y defruet F 16 scri- bendum F 17 exemplum F quantam P 2 m.j aliquam F 20 uaiet P creditum P 22 qoos P 23 saeculo] stto P 26 nolo] luretu$j uolo P 28 loci istius] ModiWy locis tois PT^, loci et tui Mereer 29 edo- cere P 10* 76 SYMMACHI EPISTVLAE PF AD GREGORIVM. XVn a. 378? SYMMACHVS GREGORIO. Habeo expostulandi tecum.probabileB causaB, quandoquidem pontificio litterati ho- noris auctus nullum mihi indicium communis gandii praestitisti. sed nolo primas lit- 5 teras meas felle obiurgationis imbuere, ne animum tuum contrahant amara sermonam. quare decedo querimoniis et tecum hanc veniam sic paciscor, ut in reliquum pensi 2 habeas amicitiae diligentiam. sit inter nos frequens honesti mus officii, sint adsiduae scriptorum familiarium vices. quippe tacita concordia instar^juliown est. ideo lit- teras adfabra rerum vel natura vel industria peperit, ut numquam muta esset ad- 10 fectio, et si quando absumus, linguae ut operam fungerentur signa verborum. haec in praesentia satis dicta sunt; opto deinceps materiam mihi ad respondendum dari gra- tia muneris tui non dolore fastidii. XVm a. 379. SYMMACHVS GREGORIO. 15 Abnndas quidem naturae bonis et ingenii facultatibus, sed continui silentii culpam tibi quoque purgare difficile est. quid enim vel ex vero vel ex commenticio dici po- test? itinera me, inquies, longa tenuerunt: sed saepe cessatum et aliquando perven- tnm est; vigilem operam publicis rebus inpendo: sed vicibus otii negotium omne distinguitur. restat, qnod minime volo, ut fatearis amicitiae neglegentiam. nam 20 2 officia si plerumque deseras, occnpatio est, si semper, oblivio. tra^ci me pntas? hoc si fieri posset, tacerem. inludis ergo patientiae meae? atqui intellegas, aequnm ani- mum maiore pretio mnnerandum. indignius laeditur, quem religio non permittit of- fendi. et certe interfuit soUicitudinis tuae exerere aliquid verborum familiarium, cum mihi de scriniis tuis profecta delegaretur oratio. de qna te interim suspensum tenebo 25 tum demum tibi iudicii publici factums indicium, cnm exoraveris, cum memeris, et quia tanti litteras tuas duco, cum scripseris. vale. XVira a. 380. P SYMMACHVS GREGORIO. Diutnmitatem silentii aliquando rupisti, sed mehercule frequentibus inpulsns of- 30 ficiis; ego tamen non minore adficior gratulatione, quani si litteras sponte tribuisses. germani mei vicaria potestate gaudeo, tamquam mihi decus honoris accesserit. vestro 1 explicit ad D&uceUinm incpit [iic) ad gregorium P, om. F 3 om. F graegorio P et iia deineeps 4 iterati F 6 ne om. P / m. 8 honesti ususj ego, lionestius PP^, honor F, honos isttus Modiua 10 natura^ P industriae P 11 operam P, operum F 12 praesenti F snnto Mofnmaen 15 om. F 16 abundans PF 17 ue] ex falso uel ex commentato F commenticio] ego, commentato PF, ^ommento Mommaen 18 sed] si F 19 rebus] negotiis F negotium omnem P, omnem negotium F 21 obliuio irasci me] Haupi, obliuio trans crimen P/V>, obliuionis crimen F 22 aut qui P 2 m. 23 remunerandum F 24 soUicitudini F exaerere P, exeroere F 26 exora- beris P 1 m. 27 duco Utteras tuas F 30 rupisti^ P 32 germini P 1 m. uicaria potestate] Jureti ed. 2, quod e eodiee aliquo (Pk- ihoeano?) hausium esae, vel ea re apparetj quod Jureiua ipae non inieUexii, h. l. de CeUini TUiani vieariatu Afriearko aermonem e$$e, aed voeem germani pro fumine proprio aecepii, uice P LIBER III. 77 qaoque in eum favore delector, tainquam aliquid ipse praestiterit. eum quo in- P lastrem virum Syagrium fides certa est operam bonae frugis adnisum. quod eo a^i te scribendum putavi, ut gratiam nostram adsertor sedulus exsequaris. XX. s SYMMACHVS GREGORIO. PVM Elegisti materiam proniorem. adcommodatior est enim querellae oratio humana quam gratiae. qua causa factum puto, ut me taciturnitatis incesjseris, cum perpetem curam dandae et reddendae salutis adnitar. quod quidem me libente fecisti. nam qui alteri culpae ducit officii neglegentiam, pollicetur de se operam promptiorem. ex- to postulatio igitur tua instar est sponsionis. non meditabor nova verba, non excogitabo sententias: si peccatum silendo contraxeris, tuis tantum litteris argueris. vale. XXI a. 380. SYMMACHVS GREGORIO. PVF Vellem te legato uti apud optimum consulem purgandae atque excusandae ab- is sentiae meae, si scirem, quod tu mihi in ea re primus ignosceres. nam cum amo- rem vestrum cogito, vereor, ne ut me aeque ambo diligitis, ita similiter arguatis. qois igitur mihi huius causae defensor adhibendus est? fortuna scilicet mea, cuius ut misera ita iusta purgatio est. neque enim fas sinit laeta officia obire lugentes. fortasse etiam vestram hilaritatem mea tristitudo contraheret; siquidem semper fieri 2oamat, ut habitum mentis de amicorum ore ducamus. quare ignoscCf quod desumus, et apud egregium virum consulem fave absentiae meae. cuius honore gloriari nostrum est, auspiciis interesse felicium. xxn. SYMMACHVS GRE60RI0. ^* Tantum tibi suppetit uber eloquii, ut prioris silentii veniam cum praesentis fa- onndiae laude merearis. quae enim pars litterarum tuarum vel inventionum prudentia c^ruit vel novitate sensuum vel antiquitate verborum? cum igitur tibi supellex larga non desit, innitere, quaeso te [ut non minus religione quam oratione probatus ha- l^earis], ut sicuti oratione mirabilis es, ita religione lauderis. faciet hoc crebritas epi- ^^ Btularum tuarum, quae non solum tibi parabit gratiam, verum etiam me faciet promp- tiorem. 2 fruges P 1 m. &d te] Meteef^ ante P 5 symmachus grcgorio in V $equHur post VJl, 39; eodem loco haec epUttUa legitur in M, qui inscripUo- 'nem omiait 7 quae cauM PV^ quod M 13 om, VF 14 absentiae] sententiae V 15 uestrum amorem F 16 neut meae quae P 1 m.^ ne nt me quem V, ne me quem F 18 enim om. F 19 siquidem quod semper F 20 ut om. F liaMtu P 1 m. {DP), habiU V 21 uerum P 1 m. 22 uale add, VF 24 om, VF 25 ubeie loqni K, uberis eloquii F silentii eorr. ex silentie V 1 m.j silen- tia P 1 m. 27 antlquitote (antiqui in raa.) P supplex P 1 m, 28 initere P J m., nitere F, annitere F ut — 29 habearis dtl. Juretus 29 laudaris P J m. faciet et P i m. V 30 parauit P J m. V 31 uale add. V 78 SYMMACHI EPISTVLAE PVF AD MARINIANVM. xxm. SYMMACHVS MARINIANO. Nos hic in otio rasticamnr et multimodis autumnitate defruimur. nam postquam doliis nova vina commisimus, quae calce et prelo subacta fluxerunt, trapetis teritur 5 baca Sicyonia, ut praecox olea in usum olivi viridis mulceatur. interea loci ferarum domus indago sollicitat, ut incertus agricola in ofGcia diversa discurrat. alii scalis ad arborum summa perrepunt; plerique condita musta defaecant; nonnulli aprorum 2 odbra vestigia canum sagacitate disquirunt. sed haec omnia, si nobiscum ageres, plus placerent. tenet te eruditio Scaevolarum, dum forenses ra6ulas pervigil doctor »o instituis. quare accurre pemiciter, ut feriarum reliquiae laboris fastidium tergeant, \el certe, si tibi ergastuli istius amor tantus est, adesto inpiger, ut ad dicendum promptior revertaris. vale. xxmi. SYMMACHVS MARINIANO. «& Quod fortunae tuae pollucibiliter floruerunt, meum duco conpendium, quando ita animatus sum, ut amicorum prospera meis commoditatibus extema non arbitrer. et re vera quo/u^ quisque horaini dies laetus est sua tantum secunda numeranti? latius gaudet, qui et alterius bonis pascitur. qua me igitur gratulatione adfectum putas, cum tibi comperi iugales deos matrem familias copulasse atque ex ea filiolam tem- 20 2 pestivo dedisse proventu? nam, ut scis, intervallo maris atque terramm, quo disti- nemur, non: prius coniugem tibi quam subolem accessisse cognovi. quippe unis lit- teris et nuntium filiolae recens editae et nuptialem sportulam detulisti. quae quidem bona tibi dispertita temporibus acciderunt, sed meum pectus pariter ingressa sunt. cedant gaudia divisa coniunctis; uberiorem mihi fructum praestitit mora. iam non 2& queror, quod epistulae tuae serae sunt: iucunda dilatio est, quae simul bona plura restituit. vale. 5 Verg. G. U 519. 1 explicit ad graegorlum incipit ad marinianuin P, om, VF 3 om, VF marino P 1 m. 4 multis modis F fmimur F 5 Upetis PV 6 uaca P J m. V{rip) sycionl aut PVF 7 domo6 F 8 arborem P 1 m. 9 ad ora V disquimnt om. P 10 sceuolarum PVF forentes P 1 m. V rabulas] SehoUus, rauolas PVF{rip] U reliquie P fastidium] F, fasti- gium PV tergeant uel certe] eyo, tergeatur certe PK, tergeant denique F 12 fori. docendom 15 om. VF 16 poUicibiliter P, bene F 17 — 19 et re uera — pascitur om. F 18 qoo- tus] Juretusy quod ut PV(/^) secundam P 19 putas om. P 1 m. 20 flllo iam P 1 m., fllium iam P2m. te/pestiuo P 21 quodestinemur P 2 m. (7^), quod est intnemur V, qoo destituimor F 24 temporibos dispertita acciderant F 26 delatio P 1 m. bona om. F 27 oale om. V LIBER III. 79 XXV. SYMMACHVS MARINIANO. PVF Plenae atque inyeteratae inter nos amicitiae nihil adici posse credideram ; inve' nisti tamen, quo perfectam diligentiam tai in fastigiam tolieremns. amabili enim 5 iiducia t/sioni tnae praebenda mandasti , qnae peregrinatio hibema poscebat. tu vero abundas omnibus, sed studio dandi beneficia excogitasti causam petendi. sed dedisse te ex hoc gratiam satis constat, quia plus ac6epit, de quo aliquid sibi alterius amor yindicat. uno tantum lapsu — fas sit dicere — amica yindicatio claudicayit, quod 2 remunerandum me de Galatia polliceris, ubi ad patrium larem yeneris. noluissem 10 constantiam boni facti in haec trepidae yerecundiae yerba descendere. sed praetereo laudatae epistulae leyem fascinum ; neque enim me tantae gratiae obligatio sermonum esse interpretem sinit. cur autem multa loquimur parya missuri? descriptio tradenda> ram tibi yestium secundam paginam tenet. quid de mediocritate fparum sentias, ipse yideris, qui Aiemi magis quam cultui apta^ indumenta yoluisti. yale. 15 XXVI. m SYMMACHVS MARINIANO. Securus, ut yideo, scribendi ad me yices neglegis ; scis enim tibi istiusmodi culpam sine talione cessuram. quotiens tibi minatus sum par silentium, si a litteris temperasses? vincor tamen adfectione et delector tali mendacio meo. ex quo intellegere potes, quam 20 constanter te diligam, qui tam inconstanter irascor. XXVII. SYMMACHVS MARINIANO. PVM Desideratas mihi litteras sero hominis mei adyentus exhibuit, quae nobis gratum «idmodum salutis tuae indicium praestiterunt. atque utinam facilitas commeatus copiam ^^ daret frequentioris officii. xxvm. SYMMACHVS MARINUNO. Expectatae mihi tuae litterae contigerunt, quibus promptior ad yicissitudinem ireddar officii. nec mireris, quod tibi sermo noster sero tradetur, cum aliquid occupa- ^^ tiones sibi yindicent, nonnumquam desit facultas, tabellariomm quoque neglegentia susceptam operam plemmque frustretur. desine igitur animum nostmm epistulamm seyeritate me^iri, cum rebus potius quam yerbis spectetur adfectio. yale. 2 om. VF 4 tui in ^ enim om, P 1 m. 5 asioni] 8u$e, aosoni P 1 m, VF, ausioni P 2 m. « habundana VF aed om. F beneflcio Plm., beneflcil P2m,F 8 una P i m. V 9 galacia VF, QaUaeeia ed. Veneta noUem F 10 praetoreo V 11 lene F 13 parum] PVDPy om. F, oamm Seioppius ipse sentias (^ 14 hieml] Sirmondw, emi PVPfi, enim F indumentum 0 16 om. VF 17 secures P 1 m. uicis P 1 m. istittsmodi tibi F 20 uale add. VF 22 om. VM 23 serus V 24 comeatus V 27 om. VM symmacus P 29 serio V 31 frustetur VM 32 seueritate] VMF^, seueritatem P, seritate Qnder, raritate MommHn^ seduHtate ego metiri] Qfuiery mereri PVMDP 80 SYMMACHI EPISTVLAE xxvnn. PVF SYMMACHVS MARINIANO. Factum nantias, qnod spe et opinione ante percepi, nt tibi amicitiam bonornm primns congressus aperiret; namque boc nobis et tui mores et illomm iudicia promi- serant. facile enim probitas delata ad virtutum arbitros placet. yerum ista pars 5 gaudenda mihi potius quam producenda est; illud mallem latius praedicare, si aequa- ret oratio rei magnitudinem , quod vestimenta de nobis usni tuo vindicas. nihil hoc amore sincerius; scias fiduciam de simplici adfectione surgentem genus esse yirtutis. sed quid ego buic puritati dignum rependam? stetimus officiis religionis hactenns pares; nunc tibi sine cunctatione cedimus. puto tibi sufficere ad vicem tantae gratiae 10 victi confessionem. vale. AD AMBROSIVM. XXX ante a. 398. SYMMACHVS AMBROSIO. Sallustio amico meo multa sponte tribuisti. nunc adice, quae supersnnt. ut ego 15 quoque partem beneficii adeptus existimer. supplementa autem desiderii eius a tabel- lario epistulae suggeruntur, quae stilo persequi supervacaneum duxi. aptius est enim negotiis intimandis vivae vocis indicium. XXXI ante a. 398. SYMMACHVS AMBROSIO. 20 Itero postulatum pro Sallustio amico meo et, ut ipse adseverasti, a te quoque in curam dudum recepto. non quo metuam, ne tutelam forte eius oblivione destituas, cum familiare sit constantiae tuae fideliter exequi recepta mandata, sed quia diligen- tiam meam fortuna amici saepe sollicitat et laborantibus commendatio una non sufficit, licet tenaciter memorcm rursus admoneo. praestabit beneficii tui celeritas, ne sit mihi 25 necesse idem saepius facere. XXXII axite a. 398. PVM SYMMACHVS AMBROSIO. Fratres mei Dorotheus et Septimius laudabiles viri unam tuam epistnlam pertn- lerunt. sed mihi religio fuit istiusmodi captare compendium, ut et tibi geminata officii 30 responderet usura, et singulis honor debiti testimonii proveniret. nam etsi tibi Doro- 2 om, VF 3 praecepi (7^) 4 moris PVF promiBerunt F 6 illad latiua praedicares maUem aequaret ratio V latius om. F 7 de nobis om, VF 8 adfectionem P 9 hac pnri- tate F rependam dlgnum V actenus P J m. 11 uale om. V 12 Tii explicit ad marinianum inc ad ambrosium Py om, VF 14 om, VF 15 salustio VF 17 Buggerentur Schoitus superuacuaneum P 18 nale add. VF 20 om. VF ambrosi P 21 salustio VF 22 quod Jurelus 23 persequi F 2S om. VM 31 proueniret coff. ex praeueniret P LIBEB m. 8t iheas frater noster probatns est, cnpio tamen, nt enm in maiorem modum indieii mei PVM praerogativa eonciliet, qnod fnturnm esse non ambigo, cnm adfectio boni animi capax sit angmenti, qnotiens meritis provocatur. XXXm a. 395? ^ SYMMACHVS AMBROSIO. Licet arbitrer, superiores litteras meas, qnibns, nt fratrem menm Marciannm ab ininriis vindices, postulavi, in manns tuas esse delatas, abstinere tamen etiam secnnda petitione non debui, ut necessitatem yiri optimi sed invidia tyrannici temporis involnti precatio geminata testetur. quare mrsus te ad amici defensionem exhortor, cuius 10 tenuitas orta ex integritate non patitur, nt annonarum pretia possit exsolvere, quae iam mnltis einsdem temporis indicibus imperialis clementia relaxavit. erit igitur tibi facilior ad impetrandum via, cum meritomm tuomm opitulatio aliorum iuvetur exem- plis. vale. XXXira a. 392—393. 15 SYMMACHVS AMBROSIO. Naevi instar est, nt frater mens Magnillus vicaria potestate per Africam fnnctus testimonio omninm pnblice privatimque conspicuus variis in ea provincia retardetur obstaculis. nosti -optimi viri maturitatem ceterasque artes bonas, quibns etiam tunm amorem, cnm Lignriam gubemaret, adtraxit, et ideo apud te redundantis est operae 20 landare compertum. quare inpendio peto, ut cum a baiulo litteramm cansas morarum eins acceperis, religiosum pro eius reditu interventum digneris adhibere, quo tandem patriae restitntns longae peregrinationis iniuriam desiderata quiete commutet. XXXV ante a. 398. SYMMACHVS AMBBOSIO. PVF 25 Ex usu venit, nt opem desiderantes ad snffragia probata confugiant. homm nnus Ensebins est, qui adulescentiae prolapsns errore notatnsqne iudicio exploratissimum remedinm veniae imperialis implorat. sed nt ei celeriter adrideat effectus optati, de- ferri in cnram tuam spem petitionis optavit ; cnius haec summa est, ut iudicati remis- sione famae suae vulnns exclndat. 1 indicU PV 3 aale add, VM 5 om. VM 6 marti&num V 7 manaf tuas P deletas P 1 m. M 8 tyranrici P 1 m. 9 rona^ P 10 horta P annonarum] ego^ annorum PVM 15 om. VM 16 neui P, eui V, aeui F, equi M, ne aeul LectiuB aflfricani V 17 testl- moninm P 1 m, V in eam prouinciam PVM, fort. intra eam prouinciam 18 mataritatem P bonas artet V 19 ligoriam V redundantes P 2 m. V 20 baiolo PV mores V, et mores M 21 interuentium P, intnitum VM 22 uale add. VM 24 om. VF 25 desiderantis PV 27 optatidem ferri (tati fn ra«.) P, optati defero F 28 op- tonit om. F 29 uale add. VF Q. Atbslivs STMMAonva. ]] 82 SYMMACHI EPISTVLAE XXXVI ante a. 398. PVF SYMMACHVS AMBROSIO. Filins mens Gaecilianns vir clarissimns, qni nnnc commnnis patriae gnbernat annonam, certo cognoylt indicio, adyersarinm snnm Piratam nomine vel eins procnra- torem spem tni favoris hansisse. negavi solere te recipere in tnam cnram pecuniarias s actiones. ille tamen, nt est hominum supervacua plernmque trepidatio, consentaneas sanctis moribns tuis de me litteras postulavit. non abnui operam meam facilia et insta poscenti. snmma est igitur inpositi mihi muneris : contra absentem civem simnl- qne districtum publicis curis non sinas quidqnam de iustitia tua sperare praesidinm. snnt leges, sunt tribnnalia, sunt magistratus, qnibus litigator utatnr salva conscientia lo tna. vale. XXXVn ante a. 398. SYMMACHVS AMBROSIO. Dusarms clarissimns vir, qui inter professores medendi snmmatem iure obtinet locnm, adfinem sunm eundemque cognominem tradi patrocinio tuo meo optavit oratn. i5 libens amicissimi viri desiderio satisfeci, nt nna via et te excolerem salnte dicenda et illius nsui commodarem. fac igitur oro, ut commendatnm tuearis anxilio, me ser- mone vicario mnnereris. vale. PVM AD HILARTVM. XXXVm a. 397? 20 SYMMACHVS HILARIO. Gum has ad te litteras darem, lectnlo aeger tenebar iam quidem a periculo vindi- catns sed adhnc inops virinm, quae snbinde incertis febribns deternntur. inter haec tamen mala valetndinis meae amicis negotium dedi, nt pignns commnne consnltn patmm ' viris consnlaribns inngeretnr. habita est ratio meritornm tuorum; nihil enim gratiae 25 meae dico delatnm. acta amplissimi ordinis Datiano honesto viro tradidi, qnae nbi in manns tnas venerint, amicitiae me satisfecisse pronnntia/o. nihil enim malo qnam honesti ofGcii diligens indicari. vale. 2 om. VF syminacus P 3 cecilianus P 1 m. VF 4 annonam] eoronam V paratam P 5 pecuniarias actiones] LeetiuSf pecnniariam sanctionis P 1 m. VF^^ pecuniarias sanctionia P2m.^ pecunia- riam sanctionem F 6 illa V plerumque snperuacua F 7 de me enU sanctis eoU. F 8 pe- tenti VF mihi om. V 9 praesidii P 2 m. V 13 om, VF 14 Dusarius] Momm»en, dysanus PVy lysanus F 15 eodem F cognoraine VF 16 liber P et om. F excolorem V salutem P 2m. dioendam P 1 m, 17 me] ne F, et me F 18 remuneres F 19 expHcit ad ambrosiom Incipit ad hilarium P, om. VM 21 om. VM 22 tenebrariam qoi- dem V 23 inobs P 1 m. 24 ualetudines P 1 m,, ualitudines V pigniis P 26 daciano F, dona M 27 pronuntiato] ego^ pronuntiant PV, proounciabt M LIBER III. 83 XXXVira a. 397? SYMMACHVS fflLARIO. PVM Valetudinis meae vigor coepit adsurgere: fas est, ut iam de me scribendi ad- sidoitas exigatur. maneat tantum sanitatis fides, quam plerumque soUicitat hiemis & iniuria. nimis enim tenera atque inbecilla est ratio convalescendi , et ante medicas manus opem caeli clementioris expectat sanitas. ne tibi videor medendi artem morbi fdiutumitatem dedisse. volo enim, ut memoriam malorum ioci venustate frangamus. sed iam aliquid etiam de Repentino optimo iuvene dicendum est, cuius ego adsidui- tatem desideravi; quam milii, ut arbitror, verecundia eius negavit, cum fiducia ex te 10 snmpta praestare debuerit. erit tamen copia melior, qua intellegat, non se debuisse deserere, quem frequenti testimonio tuo de se noverat credidisse. xxxx. SYMMACHVS HILARIO. PVF Recte valeo. hoc enim scribendi debet esse principium, quod maxime expetunt 15 vota lecturi. aeque tibi oblatum vigorem nimis gaudeo; nam me indido tali nuper hilarasti. illud quoque in summam pono laetitiae, quod te memorem mei honorificen- tia proximae scriptionis ostendit. cuius rei gratiam silere non debeo, ut hoc invita- mento ad perseverantiam litterarii muneris provoceris. XXXXI. 20 SYMMACHVS HILARIO. PVM Mentis tuae est pia et iusta mandare. quod ideo praeloquor, ut et implesse me noveris, quae pro filio ^ae&iani viri clarissimi iusseras, et probassc. supervacua igitur fuit postulatio litterarum tuarum; moneri enim me de hoc oportuit non rogari. quid quod etiam mihi cum illo summa familiaritas fuit? unde factum est, ut aequttati 25 petitionis favor amicitiae iungeretur. quid multa? venient in manus tuas commentana cnriae nostrae super eius absolutione confecta, quae indicent tuae voluntati et Baebiani reverentiae delatam cupitorum celeritatem. fad huius opere peto litteras crebriores, quarum tibi pro facundiae tuae opibus facilis liberalitas erit, mihi pro cultu mutuo pretiosa perceptio. 2 om. VM 6 uidear P 2 m. M ne tibi uidear boc sentire, medendi artem morbo diutnrnita- tem dedfsse. uolo enim et q. «. Mommaen, ne tibi uideor medendi artem morbi diuturnitate declinaasel in- rideas simpllcitatem meam. uolo enim et q. 8. ego 9 uerecundiam P 1 m. V fldicia V ex te Bumpta] exterum ita P(/V) 11 quem] fldem F, fldem quam M frequentif P 13 om. VF eadem epUtuia alio nomine inaeripta F, i 14 prlncipum P 15 lecturiae quae P2m. V, lectiriae quae P 1 m. 16 mei] me P / m. 18 prouocemus V uale add. VF uquitur in V II, 51 20 om. VM haee epistula sequitur in V poH 11, 61 21 praeloquar P 1 m. V 22 habe- uiani P, habemani V, auiani M 24 aequiUti] M, aequaliUti PV 25 iungeretur ut quid P commentaria] ego, commento PVM 26 bebianl PV, auiani M 27 ad hoius opere] PV, ad haeo opera Jtf, aerihe: sat huius operae! peto et q, $. 28 liberalitatjs P, liberatis V 11* 84 SYMMACHI EPI8TVLAE XXXXII. PVF AD HILARIVM. Denuo obl/go fenore litterarum bonae fidei debitorem. recepta enim salutationis vice, quam mihi proxime reddidisti, nexu istius muneris te vacare non patior. hoe autem mihi solum praestabit iste contractus, ut indicia prosperorum, quae de me & accipies, tuorum bonorum voln/^tate conpenses. PF AD SIBVRIVM. XXXXm a. 376. SYMMACHVS SIBVRIO. I Fortunae tuae gaudia in meo aere duco atque huius sententiae te nobis iudicem lo capio, qui animum meum spectatum habes, cum tuum consulis. debebatur hoc teneris temporum bonis, ut consilio publico vir laudatus accederes. ergo quia res sese ex voto omnium dedit, perage operam iudicio tanti principis congruentem. urguet te ex- pectatio bonis semper onerosa. nam etsi dignos respicit, periculo tamen proxima est, 2 dum sibi amplius poUicetur. habes saeculum virtuti amicum, quo nisi optimus quis- i5 que gloriam parat, hominis est culpa non temporis. vides certe: ut ille ipse, qui Romanis rebus antistat, ad bonum publicum natus est, non tibi adverao nunc amne nitendum est; secundo, ut ita dicam, cursn probae artes et virtutes feruntur. sed 3 haec tibi plenius tuus animus quam stilus noster expediet. ego amici functus officium admonentis potius quam docentis personam recepi et spero actutum fore, ut expecta- 20 tione, quae de te magna est, maior habearis. nec ego istiusmodi scriptum recepissem, nisi apud me liqueret, quod emendato pectori bona verba mandarem. quod restat, memento salute referenda et tuum munus exequi et mei officii diligentiam provocare. xxxxnn. AD SIBVRIVM. 25 Concedo in leges tuas et apxotiofiov scribendi non invitus adfecto. tu tamen fac memineris, illud potias simplex nonnullis videri, quod sequentis aetatis usus recepit. vis, ut epistulis nostris more maiorum nuda nomina praeferantur? si tibi vetustatis tantus est amor, pari studio in verba prisca redeamus, quibns salii cannnt et augures avem consulunt et decemviri tabulas condiderunt. iamdudum his renuntiatum est, ut 30 2 successio temporum placita priora mutavit. an si nobis scribenda sit forensis oratio, 31 Serv. ad Aen. XI 301. 2 om. VF 3 oblego PVF littenram oblego foenore F, litteraniin fenore oblego F 4 nezu istius eorr, ex nexinstius P nexu mnnoris hoins F non om, F 5 iste contractus om, F indicia] F, in iudicio PV 6 accipis P noluptate] luretuSf noluntate VF, noluntatem P com- pensas V, capesaaa F nale add, V sequitur in VF II, 40 7 explicit ad bilarinm incipit ad siburium P, om, F 9 om, F 13 perge P 14 nam etsi] roanet si PF 21 concepissem ego 25 om, F 28 nis om. F 29 tontnm P alU P 7 m. F posi canont wqnitur in V III^ 5i, finis epistulae po^t III, 4Q coU. est 30 nt] et F LIBER III. • 85 lovem deoBque ceteros Catoni» lege praefabimur , ne nobis vitio detur vel neglegentia PF antiquitatis vel inscitia ? atqui praestat Tullium sequi , qui ignorata maioribus usnrpat exordia. sed quid ego de hoc plura, cum sim tibi dicto audiens atque herbara dede- rim voluntati tuae? ut saepe scribas, nequaquam mibi orandus es. efficiet adsiduitas 5 litterarum mearum, ut mutui admonearis officii. xxxxv. SYMMACHVS SIBVRIO. Vera res est, famam esse velocem: sed non ultra adsentior Mantuano, qui eam putat in malis debere numerari. nam quid hac praeclarius, cum laetis nuntiis rigat 10 aures et mentem bonorum? mihi certe oppido grata est, postquam purgationis tuae prima vexit indicium. ruri eram maestus animi ob amissam parentem; eo me secuta fama curis, quas de te gerebamus, absolvit. nec fides defuit. ilico enim credidi verum esse, quod noveram et tuae innocentiae et aequitati temporum convenire. ac- cesserunt etiam litterae tuae tam lepidae ac venustae, ut in re iam cognita novum 15 mihi putarem de te gaudium nuntiari. erat in illis fiducia conscientiae bonae sed cum laude iustitiae publicae. nam et principibus maximis gratias ut absolutus egisti, et de sola fortuna ut innocens questus es. verum quid ultra? quando Romam, quando ad urbanum otium, quando ad legendi et scribendi solacia reverteris? spero velo- citer; siquidem res postulat, ut tibi peregrinationis iniuria desiderium commendet 30 quietis. AD EVTROPIVM. XXXXVI. SYMMACHVS EVTROPIO. Ex sententia mihi cupita succedunt, si quando perfrui datur salutis tuae cogni- 25 tione adloquii munere ego liquere apud te satis habeo conpertum. quid enim mihi amoris inpenderes, si de me incertus esses? atque utinam scripta haec tua, quam sunt honoris plena, tam crebra sint. gravis est enim sitis rerum bonarum, cui sola fruendi adsiduitas medicinam facit. ergo indulgentius abutere munificentia scriptionum. nam quo plus est in litteris tuis, quod gaudeam, hoc magis superest, 30 qnod requiram. vale. XXXXVU a. 378. AD EVTKOPIVM. Noxae vacuus otiare et liberis remissus invigila, quando ita volvenda attulit dies, ut d. n. Gratiani fortissima simul ac felicissima manu nutantia reip. pondera fulciantur. 8 Verg. Aen. nil 174. Fama, malum qua non aliud velocius ullum. 2- atque P 1 m. 3 nerba F 4 orandns es mlbi F 5 mnitui P 7 om. F syburio P 8 non nltra adsentior] ego, adsentior P/^, dissentio F 9 laetos P Dantlns P2m. 12 credebam F[r) 15 putarem poat nnntiari colloc, F 17 conquestus F 21 expUcit ad siburium inc. ad entropiom P, om, F 23 om, F 24 frul F 25 mnnere ego PF, lacunam indieavi 26 inpenderis P 27 bonarom rerum F 28 utere F 86 • SYMMACHI EPISTVLAE P videoroe tibi iravTjYopixcorepov locatas, qaam mos epistalae simt? sie se habet ratio, at res maximae magnos hiatas oris reqairant. sed haee stilo exeqaenda tibi ante alios, cui poUet Minerva, conceth^nias; nos ad familiaria revertamar. dia a me bona valetado dissensit. inhomiisti paalalom, scio. pone sollicitadinem ! iam valemas. nanc refectione opas est, caias mihi copia sermonis tai pabalo, si annaeris istiosmodi & operam, poterit provenire. xxxxvm. PF AD EVTROPIVM. Saperforanei laboris est commendare conspicaos, at si in sole positis facem prae- feras et accensa laminam claritadinem diei gestias adiavare. idcirco inpraesentiaram 10 nihil moratas testis offieiam salatationi taae stili operam dedicavi. ta tamen Postamiar- nam fratrem nostram iavenem de sammatibas roeo qaoqae nomine velim diligas, ut intellegat, istam velati omissionem laadis saae plas honoris habaisse. xxxxvira. AD EVTROPIVM. 15 In gravi dono habeo, qaod amicitiae meae viros edecamatae honestatis adinngis. facis hoc pro cetera erga me diligentia taa , nec amqaam desistis operam, qaod mihi ex asa accidat, consalendi. qaid si tibi etiam fratris mei Sabini nomine gratias agam ? qai a te in bonam partem creditas tantam praerogativae attalit, at si foret omnibas iam probatas. dignas plane talis viri iestimonio, qaod cam illi ad commendationem 20 sai tribaeris, existimaris hoc aliis, qaibas commendatas est, praestitisse. vale. L a. 379? AD EVTROPIVM. Cam ta Romam commodam repetis, ego me in secessa antearbano adseroi lectioni. dia qaippe ab hoc negotio cara obstrepente desedimas. nanc abi ta abes pars anti- 25 qaior amiconim meoram, vicem sermonis tai veterom scripta fungantar. haat oliui tamen arbem rare mataveram, at ae^tas mihi Praenestino Algido frangeretar, et inter- ventas familiaris negotii ropit otiam meam. ergo iam viam lego depositis, qaae lege- bam. si qaid 'praeterea scitu opas est, meas Palladias indicabit, qaem ego non minas doleo abdactam a iaventate Romana, qaam gratalor in spem sai honoris accitom. 30 1 TcaverupixciiTepov P flnlt P, slt (F) 8 om, F 9 superuoranei (F^) pacem P 1 m, 10 praesentianiiD P i iki., in pre«enti F II offlclo F 12 ut inteiligat, hic honori suo aliqoid aceessisse. uale F 16 in grani dono] LeetHu, in grauido non P 24 cum tu Roma comitatum repeteres Swe 25 habes P antiquior] JT, autiqua P 26 baut] Iureiu8y aut P 27 ut P 2 m. in tpatio vaeuo aestas] luretusy aetas P et] eyo, sed P 29 sdtu] luretua, scito PiF) LIBER III. 87 LI. AD EVTROPIVM. PF Ago qnidem studio tuo uberes gratias, qnod mihi familiaritatem probatissimi cnins- qne conciliaB. sed frater mens Hyperechins iamdndam institntione Romauns est. cnr s igitnr mihi bona nostra commendas? cedo alios nsn incognitos emendatione consi- miles! si tamen raritas virtntam admiscrit, nt nnnm ant alternm aeque edecnmatae honestatis invenias. illos ego amicos beneficio tuo adqnisitos putabo, quos nescio; at istnm mihi reddidisti potius qnam dedisti. LII a. 387. 10 AD EVTROPIVM. Mediolani interim dego ad obseqnia anspicii consnlaris d. n. Valentiniani evocatns, ac cito, quam mihi fors dedit, exercendi circa te stili copiam libenter, nt honor ami- citiae postnlabat, amplex,us salntem tibi defero. qnam, si bene contemplor familiarinm religionem, freqnenti nsn Ylcissitudinis repensabis. 15 Lin. AD EVTROPIVM. PF Ansonianns v. c. admirator tnus scripto a suis ex Asia nnper adlato, mntilari agros snos, qni tibi coninngnntnr, accepit. eam rem cnm mihi amicitiae nostrae gnarns familiariter indicasset, principio snasi, ne ad fidem tanti mendacii hominnm snomm 20 levltate traheretur; dehinc poscenti litteras officii hnins operam non negavi sciens, mntnae diligentiae convenire, cum inter nos, qnae ad integritatem famae nostrae at- tinent, conferamus. qnaeso igitnr, ut in bonam partem, quae a me scribnntnr, acci- pias, et ant fallaciam temerati inris alieni celeriter expurges, ant si quid te ignorante tnrbatnm est, inbeas reformari. 25 AD RICOMEREM. Lim ante a. 394. Mens mos est semper adloqni praestantiam tuam. qni tnns? litteris abstinere. facimns, qnod solemns: ego scribo, tn retices. sed scio in amandis amicis maiorem virtntibns tnis inesse constantiam quam in neglegendis epistnlis voluntatem, atqne ideo 30 animi tni secnms cultum tibi debitum mente et sermone non desero, neqnaqnam re- poscens, nt scriptomm mihi vicissitndo respondeat, cum in amore reddatur. 2 om, F 3 tuo (o in rcu.) P 4 ypereduB P^ 5 cedas (/^) 6 et decmnatae F 11 «ediolani P ad fn rat, P 12 quam inBtnd, om, P 16 om, T 17 mosoniaiiiis (F) Dir consolaris P a sais (m, P matalari P 1 m. 19 famUiarlter om. P flnem P l m. 21 integriu^atem P 25 explioit ad eatropiam ino ad rieomerem P, om. F 27 tais F §8 SYMMACHI EPISTVLAE LV a. 382—391. P - SYMMACHVS RICOMERI. In subnrbano praedio fovens otinm snmpsi litteras tnas. cnr enim Romae te dfs- cedente remanerem? ager autem^ qui me interim tenet, Tiberim nostmm inncto aquis latere prospectat. hinc libens video, quid aetemae urbi indies fmgis accedat, quid s Romanis horreis Macedonicus adiciat commeatus. nam paene, nt recordaris, cessante Africa fames in limine erat, quam clementissimus et ad salutem publicam genitus im- 2 perator praevenit indebitis alieni soli copiis. iam portum nostrum — conperi primusl — classis salutat; iam securitate saturamur; iam dicimus nostmm esse, quidquid nbique bono principi nascitur. haec eo scribo, ut et domino orbis effectum beneficii sni nun- to ties et ipse fructum gaudii communis nsnrpes. ego panlo post abire longius paro, ncc tamen dandis ad te litteris abstinebo. erit cura nostris in urbe remanentibns et menm sermonem tibi per idoneos mittere, et mihi pari fide, qnae scripseris, exhibere. LVI ante a. 394. PF AD RICOMEREM. i5 Possem silentinm tuum ferre patienter morem tuum cogitans, nisi me aegritndinis, qua laboras, dudum nuntius perculisset. metuo igitur, ne soUicita magis quam con- sueta cessatio sermonis tui munus impediat, atque ideo qnaeso, ut curas meas fratemo amore susceptas scriptis aut mandatis digneris absolvere. nam cum sim cnpidus lit- terarum , in secundis tamen pono solaciis , nt animus meus pro te anxius , si nondum 20 epistulis, saltem nnntiis erigatur. LVn ante a. 394. AD RICOMEREM. Vltro in me arguo culpam silentii, si qnando usum officii mei qnaelibet dieram intervalla remorantur. nulla enim purgatio subpetit io, cum mnltum famiUaritatis 25 publico actui frcquenter interseras. sed idem, qui peccatum vito desidiae, aeque in scri- bendo longns esse desino. nam licet sciam, animum tuum nequaquam obnoxium esse fastidio, adverto tamen pro condicione curamm tuarum ponendum verbis modum : quia ut desidenti prolixitas grata est, ita displicere non poterit brevitas occupato. LVm a. 382. 30 AD RICOMEREM. Amo et snspicio virtutes tnas; sed accidit, quod tibi etiam amicns invideam. Flaviano meo aliquamdiu solus frueris. accipe planius, quid velim dicere: ad te 3 descendente P 5 qui P 7 dementissimns P 8 primnB] tgOy primaa P 9 quic- quid F^m,y quid P 1 m. 12 curae WingendofT^ 15 om. F 18 iuras P (i in raa.) 23 om. F 24 utro P 1 m. 25 Bubpetit iocum multum P/T, fortoBM : subpetit feriato, cum tu ciiltum et q. 8. 28 aduero P 1 m. conditione P 1 m. 29 desidenti] ego^ desideranti PP 31 om. F 32 etiam] F, ut iam P 33 aliquandiu P fortasse: ad te migrauit, quidquid liomae optimum fuit. accipe planius, quid uelim dicere: Flauiano meo aliquamdiu solus fruerls LIBEB III. 89 migravit, quidquid Romae optimum fuit. et vobis quidem societas vestra dabit mn- PF tuum gaudium: mihi quid Bolacii erit? quem et ille deseruit, et tu minus desiderabis, quia nnus tibi pro utroque sufGciet. LVmi a. 385. 5 AD RICOMEREM. P Alius fortassis existimet semm esse munus, qnod anni superioris consul exoluat: ego sentio me atque alios, qui procul degimus, amicitiae fiducia ad hoc locorum esse dilatos, illis vero continuo satisfactum, quorum tamdiu memor esse non posses. nam qui statim munificus est, ipsis quodammodo magistratus sui fascibus admonetur; qui 10 ex intervallo reddit officia, testatur eos se maluisse differre, quorum oblivionem dies longior non posset obducere. fvideo igitur, an se quispiam credat ordine aliis aut 2 honore postpositum: ego me intellego pura adfectione praelatum. neque enim satis amicus est, cui soUemne aliquid statim redditur; honestior est illa securitas, quae putat sibi deforme non esse, si quid diu familiaribus debeatur. quare velim credas, 15 moram quoque ipsam mihi iucundam fuisse. sic iudico, sic interpretor, quae dudum aliis ex more delata snnt. nobis amore servata. LX ante a. 394. AD RICOMEREM. Optatus adventas fidissimam mihi optulit facultatem officii deferendi. nam dominus 20 et frater mens Eugenius, cnm mihi sni copiam praestitisset, snmendae epistulae bene- ficium rogatus adiecit ; qua tibi honorificentiam salutationis exhibeo et obnixe deprecor, ne me diutius silentio tuo suspensum esse patiaris. LXI a. 385. AD RICOMEREM. PF 25 Dndum responsa tradideram, quae testarentnr, grata mihi fuisse amplissimi con- sulatus tui munera. sed denuo nanctus Eugenii v. c. fratris mei copiam scripta dupli- cavi haud veritus, ne fastidium tuum crearet sermo geminatus. ex meo quippe animo metior, amicitiam non posse sentire officiomm satietatem. sint quamvis illa crebra et continnis similia, semper tamen ut rara et diu desiderata sumuntur. fauic opinioni 30 meae fidem faciet adsiduitas epistulamm tuamm. insitum quippe est bonis mentibus, nt qnae copiosa ex aliis optamus adipisd, ea ipsi largiter deferamus. 1 qaidem] qnippe F 2 desiderabills F 3 sufflciat F 6 exoloat] egoj excolat P 1 m,^ excoluit P 2 m., excolostat JT, exsoluit LeeiUu 7 locaram P t m, 9 mnniflcatas f^ 11 nide AfommMfi, nldero igitnr, an se qnispiam credat, nt ordine aliis, ita et ho- nore postposltum ego 15 incandam] Leetiut^ innandam P bI cni dico P 19 optatns adnentns] F^^ optatni gientus P, optatns enentns Modku 20 snmenda P 1 m, 21 ob- noxae P l m, 24 om. F 25 fiiisBe om, F{r) 26 uiri consularis F 28 sentiri P satietate P slnt qnam P, quamuis sint F 31 copiose P ^ m. ab aliis F Q. Atbslits Stmmachts. ]2 90 SYMMACHI EPISTVLAE LXII ante a. 394. P AD RICOMEREM. Mandatis tuis perfunctus apparitor, ubi ad destinata pervenimus, testimonii nostri vacuus abire non debuit, praecipue ne studinni circa me tuum male locatum putares, fsi gratiam relatus sermo solvisset. bave igitur dico et praemitto iam i>etitionem, 5 nt cum iter in patriam relegere coeperimus, eluctandis difficultatibus adminicula ube- riora decernas. LXIII a. 387. PF AD RICOMEREM. Otium patriae laeta peregrinatione mutavi. nam iussu d. n. Valentiniani cum 10 multis amplissimae curiae proceribus accitus ad vicem quietis domesticae fruor publi- cis gaudiis. quod cum ad te posset fama perferre, dignius visum est me indice nun- tiari. ipse ad respondendum benignitatem tuam moremque servabis; siquidem litteras tuas non minus quam meorum conspectus et verba desidero. LXIIII ante a. 394. n AD RICOMEREM. Quid mihi litterae tuae iucunditatis attulerint, tibi aestimandum relinquo, cui, si bene arbitror, vicissim meus sermo tribuit voluptatem. perge igitur, ut iam facere dignatus es, et amicitiam munerare adfectu religionis et adsiduitate conloquii. ego in referenda vicissitudine par €sse curabo. nam qui ab alio poscit ofGcia , sui quoqne 20 studii frequentem operam pollicetur. LXV ante a. 394. AD RICOMEREM. Scio praestantem animum tuum salutis meae et reversionis indicia cupide, ut ami- citia postulat, opperiri, et ideo expectationi tuae revectus in patriam satisfeci, meque 25 agere ex sententia atque esse memorem tuae circa nos humanitatis insinuo; simulque deprecor, ut adfectionem, quam mihi et praesenti dependere et absenti dignatus es polliceri, litterarum munere, quotien^ usus tulerit, non graveris augere. LXVI a. 382. AD RICOMEREM. 3« Nosse dignaris, quanta sit in d^ m. Flaviano pectoris mei portio. amicitiam ad- ventantis amplectere, ut duos obliges. ambo idem sumus ; nam hoc dici a me patitnr 5 si] Pr 0 fratris positi F 8 ad protadium dmuo incip. VM, inscriptionem om, M 9 ro — tranquillum om. V ora V 10 commodum fuit V martianarum F, martianus M 11 litteras (as in ras,) P percurri (F) 12 literum F, ad fidem foederis: nostra caritas adyto peetomm recondatur. ipsa habitatio cordis in PVM operto est; inde me taa cura respiciat. sed non est meum formam scribendis litteris dare; illud tantum cogites volo, cum sis ad praedicandum liberalissimus, parum mibi videri posse, quod a te laudor, nisi amplius obligor. praeterea scire postulo, cur 2 5 servata in praemissis nominibus nostris vetustas deftierit litterarum contextioni. iuvet alios titulo sublimitatis adtolli, ego magnificentiae appellationem recuso. nisi forte me inprobum putas, quod honori tuo eadem delenimenta non defero. amor fictus in illa verba summittitur; amicitiae cultus ipgenuus est. alba velamina non segraentati amictus fidem vestiant. quo mihi altus reverentiae gradus? amari a fratre malo 10 quam suspid. XXXXm a. 397—398. AD MINERVIVM. Eusebius familiaris est meus ; idem vetus privati miles aerarii diu mprbo obstante obsequio tuo defuit. orandus mihi es, ne inter resides adnotetur. sed impetratio 15 veniae non manebit, nisi illi aliquid beneficii propitiatus adieceris. quaeso igitur, flagi- tandis per Etruriam debitis publicis sollicitudinem navare iubeatur, ut longae absentiae culpam commendatione aliqua laboris amoveat. XXXXim a. 397 i AD MINERVIVM. 20 Semper quidem mihi salutatio a te profecta gaudium creat, sed ea praecipue, quae familiaribus adportanda committitur. adicit enim scriptis digna quaesitu et de te tradit auditui, si quid defuit lectioni. velut nunc Sebastius vester post epistulam tuam redditam quantam mihi, satin ex voto ageres, sciscitanti imaginem praesentiae tuae praestititl idem nunc de otio meo, quae velis nosse, narrabit, nam me in silvis 25 Laurentibus continatus est rurali inhaerentem quieti. quid enim magis adsectandum est mihi, sarcienti nonnumquam valetudinem, declinanti saepe /urbas, litterarum semper innocentiam diligenti? XXXXV a. 396—397. AD MINERVIVM. 30 Fiducia mihi stili atque ingenii mei nulla est, sed tua benignitas ausus meos pro- vocat. misi igitur ad eruditiopem tuam duas oratiunculas nostras, quarum una ad Polybii filium pertinens ex recenti negotio nata est, altera dudum, cum res in senatu agitaretur, a me parata nunc opere largiore aucta processit. huic argumentum est repudiata censura, quam tunc totius senatus fugavit auctoritas. nolo mireris gravis- 35 simum ordinem magisterium respuisse. in oratione nostra non leves causas vitatae huius potestatis invenies. 2 menm est V 8 submitti V ingenaum V . 12 om. VM 13 familiaris est] familiarissimus (r) 19 om. VM 23 tam PV quam tam F, quantnm 0, quam M, quandam Seiopphu 24 ue- lis^noflse P narrauit V 26 curbas PV^ curas Kiesaling 29 om. VM 32 polibii VM exercenti P 33 hinc V 35 respulssem V in pm, VM uitote V, /auiUte P, in toU re M Q. AVKBLITa STMMAOHVt. i5 1 1 4 SYMMACHI EPISTVLAE XXXXVI hiemeH94/5? PVM AD MINERVIVM. Spectatae frugis viros apud te debeo commendare , quia praecipunm munns est, nt tuis amicitiis inserantur. suscipe igitur, quaeso te, ortu et moribus facile summa- tes eosqne in primore congressu penetrali familiaritate dignare. legationem illis 5 Campanonmi provincialium commune mandavit habent oranda. iustitia negotium, personas mea cnra commendat. advertis duas esse causas exercendae in eos benignitatis, pro qnibus publice aequitas petitionura, privatim non gratiosus lauda- tor iutervenit, • xxxxvn. 10 PVF AD Q. S. Vidi Romae Protadium filium nostmm, cuins commendationi nihil ex familiae vestrae ornamentis praeter litteras tuas defuit. quas cum desiderassem , de citeriore Gallia imperatum sibi a socero iter te procul agente respondit. excusationem iuvenis non libenter accepi; cetera morum probavi. satis est hoc auribus patris, cui nolo in 15 me gratiosnm videri testimonium brevis experimenti. simul vereor, ne qnid amori tuo in filium derogem, quem non decet iuvari apud te per suffragium conciliationis alienae. xxxxvin. PVM AD Q. S. 20 Litteras nonnnllis hnmanitate praestamus; has autem domino et fratri meo Basso, qui sororis fortunas tuetur, iusto amore detulimns. petitio ab aeqnitate non discrepat, quin potius iure atqne iustitiae mnnitur auxiliis. nam rebellem servum sibi poscit adduci, ad cuius investigationem nec praecepti caelestis auctoritas nec Africani comitis vigor potnit pervenire; siquidem facti audacis conscius inminentem poenam 25 latebramm vitavit effugio. cum igitur super eius facto atque nequitia ad te vir lauda- bilis Africae comes scriptum publicum dedisse dicatur, erit iustitiae et benignitatis tuae in favorem clarissimi viri divinnm provocare iudicium, ne ulterius innocens domus commentis feralibus vilis mancipii terreatur. XXXXVffll a. 400? s« PVF AD MINERVIVM. Et cum Mediolani degerem, cultum circa te salutationis exercui, et nnnc remenso itinere sedulam operam litterario muneri non negavi. expectas credo , ut gratiam 2 om. VM 3 frnges V 4 ortii V 5 primo VM 6 commanem V, commanis M mandaait habent oranda PVr0, m&nd&uit n^cessitas hornm Af, suppU: in cur&m taam recipe, quae habent oranda vel timUe quid 7 exerendae V 8 pablice] Lectius, pablica PVM 11 ad qi (i. e. ad quem supra) P, om, VF 14 innenis P 1 m. 20 om, VM 21 autem] enim F, om. M 23 iure atque iastitiae PK, iuriB atque iusticiae Af, wppU: nititor vel shniU quid 25 facti facti V 28 fauorem clarissimi uiri] Clasony fauorem cum P. fauorem cn K0, fauorem nostram Af, fauorem F 31 om. VF 33 UtteraUo V negau P LiBER nn. 115 repetam scriptioniB. illam plane mihi non mea efflagitatio sed tua adfectio poUicetar. PVF exigant stili vicem, qui animi non merentar. AD FLORENTINVM. PVMF L a. 395. h Diu super adventu fratris postulatum a me indicium distulisti, credo, ut nos salu- tationis honorificentia praeveniret. agnosco religiosa conludia nec tamen cedo, et ultro in certamen scriptorum familiarium solus duos evoco. otium tibi, inquies, hanc offi- ciorum fiduciam praestat. quid quod te magis quaesturae honor et condendarum sanctionum usus excoluit? cum illo autem mihi privatae vitae condicio communis est. 10 atque utinam boni principis circumspectio ipsius quoque operam sibi vindicet! feren- dam! ambo devotione placeatis, si circa me litteris ambo cessetis. LI a. 395. AD FLORENTINVM. PVF Omnia te facere ad salutem Flaviani viri omatissimi pignoris mei rebus ex-^ 15 perior. hinc mihi spes oritur atque animus adsurgit, posse cetera eius incommoda te medico sanari. adeptus enim divi principis lenitate, quae magna sunt, uno adhuc, ut ila dixerim, nodo infortunii strangulatur, quod homo tenuis et nunc labe patrimonii graviter exhaustus patemi salarii aestimationem iubetur exsolvere. ergo per te ac tui 2 similes amoliri postulat inminentem minam. nec res inpetratione difficilis est. nam 20 quod plerisque sua invidia laborantibus imperialis remisit humanitas, id patris nomine postulatum multo aequior venia relaxabit. proficiet ista concessio etiam temporam gloriae, si quod beneficiis principis deerat, pius successor adiecerit. Ln a. 395. AD FLORENTINVM. PVM 26 Verbis nequeo conplecti, quot gaudia mihi pariter dies unus invexerit. agnoscis credo causam, cuius auctor fuisti. nam geminas fratmm communium litteras in cumu- lum extulit tertius honor scriptomm tuomm. itaque ut rerum bonarum difficilis electio est, paulisper haesi, qtiam primam paginam recenserem; tantum apud me erat desi- derium singulamm. mox omnes arguto legendi transitu percucurri, ne inspectionem 2 30 residends morarer. nec semel legisse suffecit, ut si quid aviditas prima perstrinxerat, inculcaret iteratio. erat in verbis uniuscuiusque varius elocutionum lepos, quo solo 1 rescrlptionis petam F afnagitatio P effectio P l m, V 4 explic ad mineraiam xv inc ad florentinum P, om, VMF 5 iudicium V 6 credo [F) 7 aduoco P 8 honore V concedarum P 10 sibi om, V ferendumj P 1 m, P^^ feren- dam VMF, ferenda P 2 m, 11 oertetis MF 13 om. VF 16 medio P adepU F magna est F 17 ut ita] P(r), ut PV e infortunii modo F 18 ex^oluere P 19 postulat] KF, portabat P 1 m,, portebat P 2 m, 21 re- laxauit PVF 22 si om. P 1 m, quid VF 24 om, VM 25 quod P 1 m, 27 ut rerum tuarum bouarum V, ut bonorum tuorum M 28 haesi quam] Mercer, hac si cum P, hesi cum VM 29 p^cucurri V 30 sufllcit V audi- tas Pi m. praestrinxerat KUssUng 31 quof P 15* 116 SYMBIACHI EPISTVLAE PF3f litterae discrepabant ; nam omnes mens una dictaverat. possem bona fide adicere maiora, sed tuae aures, licet fratrum laudibus gaudeant, communionem tamen gloriosi 3 testimonii per verecundiam non ferunt. restat^ ut tibi reditum meum sub quadam curiae invitatione poscenti pauca respondeam. ad idus Novembres, modo eventus adiuvet destinata^ recurrere m conspectum vestrum paramus. si promissi dies serus 5 videtur, legationem senatus per me nolo differri^ quae dudum viris inlustribus credita 4 et instructa mandatis neque personarum neque petitionum requirit adiectionem. decet igitur stare dispositis, nec fas est exemplo proximae dissensionis per novos tractatus confirmata subverti. baec ante me, ut scribis, etiam ipse vidisti; quo magis placitis inhaerendum est, quae mihi commendat auctoritas tua, tibi noster adsensus. 10 Lin a. 380—382. AD FLORENTINVM. In eum militiae gradum labore venisti, ut Benedicti amici mei fortunam debeas adiuvare, quem nulli obnoxium crimini fortunae iniquitas loco depulit et honore priva- vit. huic ad promerendum favorem tuum non solum ipsius probitas sed etiam com- 15 mendatio mea aditum debet aperire. credo enim tanti apud te litteras meas esse momenti, ut effectum sperare fas fuerit, etiamsi ardua postularem. quod ideo comme- morandum putavi, ut intellegas, vel quid de animo tuo atque amicitia sentiamus, vel quantum prodesse huic debeat vel adesse iustitia. Llin a. 397. 20 PVF AD FLORENTINVM. Purgas, quod hucusque siluisti. communis haec culpa est. nam me quoque ab tali commercio diu infirma valetudo revocavit. inhorruisse te puto, postquam de me cognitu amara legisti. redi in habitum animi laetiorem: diis quippe auctoribus sani- tatem refovi. facilis igitur litterariae cessationis utrique venia sit. ambo nobis in- 25 2 vicem remittamus, quod ambo deliquimus. sed quid mihi insusurras frugis Africanae tenues commeatus? absit, ut praesens annus imitetur fortunam superiorum! inter- cludet, ut spero, providentia tristes casuum vias sacris auribus edocendis et castiga- 3 tione iudicum, quos alimentaria spectat invectio. nec spem dies obstruit; nam mare adhuc iustis cursibus patet et nondum in hiemem praecipitat autumnus. placet tamen 30 inter haec, quod inaestuas et pio metu antevertis necessitatem. remunerabitur curam tuam melior eventus, et laudis tuae fructus efficiet, ut sit tibi postea dulce timuisse. 4 pauca poacenti VM 5 recurrere coDspectuoi PV, reuisere coDBpectum Jlf 9 iadisti P 1 m. 12 om, VM 14 nuUa oboxium V depuUoet bonore P 1 m, 18 inteUegam P 1 m, uel anU quid om. V 21 om, VF 24 cognito V snimi om, F deo quippe suctore VF 25 Utteralime //////// cessttionis V uticem V 26 quod] quia V deUquemus P 1 m. frugis om, (/^) 27 intercludet [tpostr, inra$.) P 28 sacris om. F 29 inuectione spem P 30 praedpitatur F 31 in/aestuaa P 32 ut tibi sit dulce postea (r), ut sit tibi postbaec dulce F LIBERnn. 117 LV a. 398—402. AD FLORENTINVM. PVM Dictam mihi a te salatem pari honore conpenBo. vellem atriqne nostrum saepe altemandi stili usus veniret, sed quia hoc longinqua ^non sinunt cadere pro voto 5 communi^ mpatientiae ratio satisfaciat. debet certe prompta esse inter nos morae mutuae venia. non eadem tamen facilitate purgabis, quod filii nostri Minervii nuptias aliorum potius relatu quam litteris tuis conperi. an veritus es, ne a te nomisma auro cusum desiderarem? potuit iacturam sportulae tacere verecundia mea, negationem gaudii amor nescit ignoscere. et tamen, tU sum placie/o in meos animo, spondeo remissionem 10 tibi huius offensionis, cum de nepote suscepto anteveneris scripto nuntiorum celeritatem. IN COIVIMVNE FRATRIBVS MINERVIO PROTADIO ET PrF FLORENTINO. LVI (LVH) a. 402? Et vestra concordia et mea per hos dies inbecillitas facit, ut vos unius paginae is salutatione coniungam. erit hoc aut probabile pro consortio vestri amoris aut ignos- cendum pro statu mei temporis. aestimabitis autem virium nostrarum fatigationem, cnm vos in subscriptione istius epistulae precaria manus moverit. ad hoc filii nostri Nemesii pia ad larem patremque properatio magis contestationem de me soUemnis officii quam satisfactionem desideravit. res postulat, ut salute praefata florentissimae 2 20 indoli eius testimonium feram, sed vereor, ne ostentare operam meam videar. quae plus iuveni bonarum artium contulisset, nisi fratemus casus fregisset cursum duorum. hoc tamen sincerissima fide dixerim, minutam quidem de altero parentis eius felicita- tem, sed posse istum suorum gaudio pro utroque sufficere. LVn (LViu). 25 SYMMACHVS MINERVIO PROTADIO ET FLORENTINO. Relegite viam dissimulati tiactenus moris me officiorum familiarium praesule, qui prior rupi commune delictum. nec pro numero vestro epistulas peto, quamvis hanc vicissitudinem mihi singulorum amor debeat. magnae indulgentiae res est, ut fenus, quod vobis solus exhibeo, altema remuneratione solvatis. 2 om, VM 3 dictam] Leeiiusy actaiD P, accitam K, adcitam 0j missam M 4 quia hoc] qai enim Vy quod humns M 5 inpatientiae] 8uae, patientiae PVM 7 nomis^ma P, nummisma Jf, Dorma PP 8 potui( P anueiecundia P 9 amore P2 m. noscit V ignoacere] MerctTy agnoacere P 2 m, VAf, ag//8cere P 1 m, et] PjT, om. VM ut sum placido in meos animo] SeioffphUy ut 8ub pladto in meos animo jT, tum (tunc M) sub placito in meos animos PVM 10 celeritate V 11. 12 explic ad florentinum. yi. inc iu oommune fHtrib; mineruio protadio et florent P, explidt ad florentinum: incipit in commune fratribus mineruio protadio et florentino (F), om. VF 14 et uestra in raa, P 15 hoc] enim V 16 mei om, VF temporiB (po in ra$,) P uestrarum F fatigatione V 18 nemesi ipaa ad P, themesii pia kd F patremque] lureUUy fratremque PV, fra- trumque F 21 duorum] PFF, tuorum V0 25 om, VF 29 solus om, F 1 1 8 SYMMACHI EPISTVLAE PVF AD EVPHRASIVM. LVIII (LVini) a. 399. Annaos gaudii fmctaB ex litteris tuis capio; hanc reditam mihi, has opes pendit Hispania. itaqae abi palsa hieme pat^scant naviam viae, paginas taas commendo ventis, qaas mihi iste annas freqaentes qaidem, seras tamen reddidit. nam decedebat 6 antamnas , cam homines tai Tiberina tetigenmt. hinc factam est, at haererent apnd nos defecta navigationis. snadeo igitar, eoram moras pro taa iastitia boni consafas. 2 qnamvis- prias nomine meo venia poscenda sit, qaod de caralibas eqais qaattaor datam mihi a te tas electionis omiserim. velim credas, hanc abstinentiam non faisse fastidii, sed qaia nallam eoram iago alacrem vel dorso mitem probavi, optio meritis non exci- lo tata cessavit frenata. oportanam videtar diligentiam taam precibas ambire, at in praetoriam filii mei fanctionem visa et carsa nobiles praeparentar. gemina ante edi- tionis claritadine in os hominam venimas: satisfaciendam videtar expectationi , qaae 3 crevit exemplis. qaare amori tao laadis nostjrae commendo cansam, qaae paalisper censaram vitae taae gravitatemqae animi ad popalares aaras debet inflectere. domo \h pretiam adportabitar tao arbitrata nobiliam qaadrigaram dominis inferendam; solam de amicitia taa electionis caram reqairo facta facilem, cam sit dives eqaini pecoris Hispania et magnas gregam namenis copiam praestet examini. LVIin (LX) a. 398. AD EVPHRASIVM. 20 Sam qaidem sermonis tui nimius flagitator, sed silentii intervalla non arguo ner suspicor aliquid amicitiae nostrae ex alloquii raritate decedere, qui sciam in pectori- bus esse sedem religionis, levamen desiderii ex ore proficisci. priores igitur litterae meae magis desiderium sermonis tui quam castigationem tacitumitatis habuemnt, et ideo elaborandum tibi non est, ut mihi amoris tui fidem fadat. nam tui animi de 25 meo sumo iudidum; siquidem nullus verior aestimator est amoris alieni, quam qui de 2 suo sumit exemplum. his ita positis, quia in re aperta piget esse prolixum, designa- tum tibi ad urbanam praeturam filium meum nuntio. intellegis, quid sibi hoc indicium velit: quadrigamm curalium nobilitas praeparanda est. nos pretium proxima abhinc aestate mittemus, sed iam necessitatem praecurrat electio. multum enim valet in rebus ^to eiusmodi longior diligentia. quapropter accingere, ut quaestoriam quondam filii mei magnificentiam , cui per te inlustris fama quaesita est, secundus eiusdem superet magistratus. vems quippe et maximus laudis profectus est, quotiens sequentibus priora vincuntur. 1 expUo &d c5muoe frib; ii. inc ad eufhtsium P, std ^i) eupnsium et p. 121, 12 eupraxium, eu- pnxio ^, om, VF 3 capio honoreditum P I m, has^iopes V 5 quis V ft^equeutis P 6 tyberina VF herent P 1 m. 8 nomini F curilibus V quatuor a te datis omiserim F 9 ius] luretuiy eius PV noii esse F 10 quia] qui F, quod F 12 uisu] ausu F ante P, antehac VF 13 in hos P, mos F 14 amari V 15 aures PiF) 20 ad euprasium P, om. VF 21 sed] P/^, am. VF nec] 8u$e, sed PVF 22 aUo- qui P 1 m, 23 sedem esse F 27 exemplum (em m rtu,) P 28 sibi matis P 1 m. VF 8 magna P 1 m. 9 meos F meum] meus VF in gaudio F do- lore P 1 m. 10 tantumj tamen V 13 om. VM neuterio P 19 rip PV infortunio P 22 om. VM 23 praestantiam P 25 praesUntiae P 26 ututj Juretus, et ut PV, ui M 29 nam si te ab ac (hac 2 m.) petitiono dissimulem P, nam si te tali hac (hac om. M) petitioui dissimi- lem VAf, nam nisi te hac petitionc destimulem ego LIBER V. 135 xxxxi (XXX vmi). SYMMACHVS NEOTERIO. PVF Cnm sciam, te animo esse placabili, recepi pro amico operam Yeniae postnlaiidae ; neque enim sic a recto devii sumns, nt te nmqnam moveri temere snspicemnr. v. c. Epi- 5 ctetns cansidicornm more prolapsns, dnm vnlt inpensins placere snscepto, sanctnm Sabi- nnm probatnm bonis omnibns incanto sermone perstrinxit. ea res omninm vestmm, qnibns ille cnrae est, animos creditnr asperasse, nec inmerito. qnerella rectoris etiam praetorianas acuit potestates. qnid mnlta? Epictetns togae forensis honore privatns est plnrimis praeferendus, quj firmo patrocinio protegnntnr. nnnc illa clientinm turba 2 10 unius fortnito insnltat errori; qnod ne din maneat, tna praestabit humanitas. satis datnm est correctioni, nnnc ingeninm tnnm respice. illnd causa mernerit, hoc tribne lenitati. scio inlnstrem virum praefectnm praetorio his qnoqne litteris tuis prompte esse cessnmm. erit tibi Epictetus v. c. etiam emendationis snae debitor, qnem panlo inconsnltum fecerat impnnitas magna peccantinm. 15 xxxxn (xxxx). SYMMACHVS NEOTERIO. PVM Placnisse indicio tuo amicnm menm Drinnacinm satis gaudeo; nam mihi quoqne plurimum honoris accedit , qnotiens sententia nostra concordat. fmetur igitnr uberrimo innocentiae suae frnctu, mihi honestis cams officiis, tibi instis negotiis adprobatns. 20 XXXXin (XXXXI) a. 376? Q. CS. Qui amanti nngas snas et deliramenta committit, non debet formidare iudicium. commendatur enim religione, quidqnid cnlpari posset examine. merito secnrns orati- uncnlam, qnam proxime in senatn habui, ad te misi ; de qua dominum meum fratreni 25 nostmm Carterinm tecum plene arbitror conlocntum , nam petitioni nostrae anditor interfuit. et qnamvis totins ordinis secunda snffragia cepisse videamnr, in te nno ta- men snmmam testimonii conlocamns. facito igitnr me certnm sententiae tnae et simnl, quid remm geras, pande cnpienti, nt quod ex meis actibus voluptatis accipies, tuornm mutna insinuatione conpenses. 2 ad enndem F, om. V 5 snsceptnm F rablnnm F 6 probatis P inrante V 7 cnra P 1 m. rectores P I m. 10 nec diu V 11 dictum V 13 censnrum V 16 om. VM neuterio P 1 m, 17 indicio V drinantinm M 21 q. M. {id e$t: qni [supra] cni supra) P, hane epistulam mm praecedmti eoniungunt VM 23 cul- pare V me//to P 28 ut] et P / m. 1 36 SYMMACHI EPISTVLA xxxxmi (xxxxii). PVF SYMMACHVS NEOTERIO. Dissimulati officii obiurgatione morderis in epistula blandiore, qua tibi gratiam refero sermonis accepti. licet cogitarem, illa potius amica esse conloquia, quae sponte tribuuntur, at in respondendo referri magis necessariam vicem quam deferri sponta- ^ neam scriptionem, cgo tamen ita adfectus sum proximis litteris, ut nescire me fatear, reddideris hoc munus an dederis. verum tu cogita, quid epistulae tuae iucunditatis babiturae sint, quas uon admonitus exhibebis^ cum hae quoque mihi admodum gratae sint, quas rependis ex debito. xxxxv (xxxxni). lo SYMMACHVS NEOTERIO. Facis, ut decet, quod otium meum scriptorum assiduitate solaris. siquidem ex tno amore coniectas, iucundum mihi esse munus, quod ex tuo sanctissimo ac luculento ore profieiscitur. refero igitur vicem magis ad testimonium gratiae quam ad aequiparan- dum officium, quo me agnosco devinctum. sed hoc ipso arbitror digniorem me esse i» conloquio crebriore, quod hanc palmam tibi reddo quasi victus fenore litterarum. XXXXVI (XXXXim) a. 393. SYMMACHVS NEOTERIO. Venturum te ad comraunera patriara faraa proraiserat. sperato gaudio gloriabar. sed ubi dierura processu ruraor iutepuit, aniraadverti mihi hoc genus superesse solacii, 2u quod ad scribeudi usura raoreraque reraearera. fungor igitur salutatione dicenda tuam- que excelleutiara quaeso, ut raihi adveutura tuura pro litteris largiaris. est enim causa votiva, quae te debeat evocare, quaestoriura scilicet raunus filii raei, ad cuius officium te tuosque araor coraraunis invitat. AD FELICEM. 25 XXXXVn (XXXXV) a. 396. SYMMACHVS FELICI. Scribis reverentiara nostri apud oranes vigere. gaudeo huiusraodi testiraonio, sed profiteor, tua opera fieri, ut taliter v/geat existiraatio mea. tu mihi es auctor ruraoris secundi , neque hac tantura gratia vadatura rae esse sentio. nara illud etiara , quod 30 2 ad eundem F^ om. V b Kd P 1 m,, ac V respondente (F) 7 si reddideriB V 2 m. 8 hec V 11 ad eondem F^ om. V 12 at te decet F 13 esse mihi V 14 aequipperandam V 16 tibi palmam (/"), palam tibi F 18 om, VF 19 insperato P 2 m. gaadia gloriabor P 1 m. 20 processa ramor om. V 25 q. anf. symmachi. iic. explicit ad neoteriam incipit eiasdem ad felicem •vini* P, incipit ad feU- oem F, om. V 27 om. VF 28 aigere gaudeo] iage regio V 29 aigeat] /7, argeat V, ur- gneat P, argeatur F auctor] ego, fautor PVF 30 esse om. F LIBER V. 137 te praesule processit ad commodam proximomm meorum, qnamvis iustitiae datam sit, PVF tibi tamen refertur acceptum. cesso longius pergere, quia in remunerandis beneficiis 2 ieiuna est yerborum vicissitudo. simul obstrepunt curae, quas officiis familiaribus te- nuis patriae yictus opponit. ero apud te posthac loquacior, cum refoverit studium 5 meum rei frumentariae instauratfl securitas. xxxxvin pcxxxvi). SYMMACHVS FEUCI. PVM Bene cognitis ac probatis commendatio prompta debetur, ut ad notitiam bonorum sub honesta adstipulatione perveniant. Theodulus sincerae probitatis adulescens mul- 10 torum gratia viget, quibus placere laudabile est; sed fortunae difiicultatem, quae cur- sum vitae eius exasperat, adminiculo tuo sperat posse removeri. quaeso igitur, ut votis eius benignus adrideas, ne aut meum testimonium pro nihilo habitum iudicetur, aut spebus illius exitus inanis inludat. xxxxvrai (xxxxvn) a. 393? 15 SYMMACHVS FELICI. PVF Amo litteras tuas, nam semper mihi aliquidgratulationis adportant; ego autem be- nefactis tuis nuda oratione respondeo. sed ut est praeclara mens tua, perinde has sibi existimat fructuosas, et ideo hanc operam perseveranter advigilo, quam scio apud te pro magno aere censeri. interea domino et principi nostro eiusque in me 2 20 beneficientiae egi per epistulam gratias verbis fortassis exiguas sed adfeetione animi copiosas. quas si eximia unanimitas tua et probata mihi amicitiae fides iucunda atque oportuna insinuaverit lectione, non videbor ingratus, cum probaverit, sicuti opto, in- viCtissimus princeps, beneficia se huiusmodi apud memorem conlocasse. L (XXXXVni). 25 SYMMACHVS FELICI. Relatum in cultores tuos Aurelium familiarem meum gaudeo non illius modo nomine, quem tuendum summatis viri cura suscepit, sed meo maxime, cuius testimo- ninm iudicii instar habuisti. accessit huic muneri auctior ex litteris tuis gratia, quam- quam est in illis, quod amantem possit offendere. brevi enim /ranscursu, cum mihi 30 voluptatem adferant, negant satietatem. et est haec natura rerum bonarum, ut illis frui prolixius velis nec quicquam durius sumas quam placitae orationis citum transitnm. adde igitur epistulis tuis copiam vel, si potes, detrahe suavitatem. ni ita feceris, laesus rependam fastidio tuo verba, quae soleo, et paginas longiores. 1 suorum V sit] sed P, om. (r) 2 officils V 1 om, VM 9 theodolus Af, tbeotolos V 10 gratiae P 13 spe K, spei M in- laudat V 15 ad enndem F, om. V 17 perlnde has PFF, perinde paginas Iwelus 19 domini P 20 grat/// P uerbi8] eis V forUsse VF adfect//ne P 22 ignarus V 23 ge] re V 25 Bymmacus felici P, ad eundem F, om, V 29 transoursu] luretusy erant orsu PVFy erant orsu- que P 3 m, 30 baec est F 31 neqnicqnam P, sed eorr. 1 m. orationis placitae F 32 tuis /////m si [omiaso uel) P ni ita] ///ta P 33 paginis P 1 m. Q. Atbklivs Symmaohvs. \g 138 SYMMACm EPISTVLAE u (xxxxvmi). PVF SYMMACHVS FELICI. Amor quidem tuns suasit, ut scriberem, praeterenntis festinatio, ut panca dicta- rem. quare salntatione contentus, quae etsi non explet officium, tamen contestatnr adfectum, redde invicem, quae legamus, et si necesse est, aemulare brevitatem. nam & cum sim nitidissimi sermonis tui cupidus^ conscientia tamen huius angustae paginae non audeo a te verborum copiam postulare. Ln (L) a. 398 ? PVM SYMMACHVS FELICI. Vectori iudicialium litterarum reddendam tibi paginam dedi, amidtiae deferens lo cnltum salutationis simulque suggerens, ad rem mei pignoris pertinere, quod relatio docebit de tutoris faucibus extrahendnm. nec laboro pro adsertione iustitiae, cnins tibi cura praecipua est, sed hoc tantum audeo postulare, nt quamprimum responsa caelestia robur adferant indicatis. Lin (LI) a. 393? i5 PVF SYMMACHVS FELICI. Fratrem nostrum Helpidium non mlnus desiderium tui quam epistula consnlis evo- cavit. cui etsi amorem tuum prisca inter vos coniunctio pollicetur, nonnihil tamen, ut arbitror, etiam petitio mea commendationis adiciet. extrue igitur, quaeso te, novis erga amicum beneficiis veterem diligentiam , quatenus possint perfecta cumulari , et io hoc mihi munus adtribue, ut merita, quae suis apud te fundavit obsequiis, sentiat meo favore crevisse. Lnn (LH) a. 396—397. PVM . SYMMACHVS FELICI. Quisquis amici negle^t famam, fide lubrica est. hoc mihi ne vitio iure ducatur, 25 etiam in aliorum iniuriis pro tua existimatione sollicitor. qua lege, quo bono publico Eusebit V. c, qui meruisse inter notarios fertur, incertus atque inexploratus procurator elicnit, ut dvilis petitio urbano abstrahat foro possidentem matronam, qua in causa, cum supplicatio privatam teneat actionem, sacros titulos responsa minitantur? quaeso 2 te, cogites, quid de augusto adyto, cuius loqueris oracula, deceat impetrari. fratema 30 tecum soUicitudine loquor: rescriptorum omnium fama te respicit. quid si etiam rei memoria fidem tuam convenit? Ampelium clarae et inlustris recordationis virum parvas 2 ad eondem F, om. V 3 paacca P 5 effectum V 6 conscientia/ P 9 om, VM 10 reddam P l m, 12 docebat V adsertione ad lustitiae P 16 ad eundem F, om, V 17 elpidium (elp 2 m. in ras,) P 18 cui om, F nos F 19 nobis P 1 m. V 24 om, VM 25 qusquiB V ducatnr] Mercer, dicatur PVM 26 ex stimatione P 1 m, 27 Eusebii] Suse, eusebium PAf, om. V 28 qna in] quara V, qua M 29 responsam imitantnr T, om, M 30 adyto] adsto V, om. M LIBER V. 139 aedes, qnas pretioso auxit ornatu, sub clivo Salutis emisse, ut civis, ut collega remi- PVM nisceris. triginta annorum die incanuit aetas possessionis. auctor ei Postuminus ne- pos lovii fuit inter cetera parentis suae Porphyriae bona hanc quoque adeptus domum per successionem. huic Porphyriae nihil umquam negotii cum Theodosio, cuius olim 3 & facnltates Eusebius impetravit. nunc procurator a columna Maenia multis huiusmodi 5UteIis foro cognitus invetera/a iura supplicationibus quatit, degustat iudicia omnium potestatum, coeptarum actionum exitus deserit^ instaurat exordia, Romanum criminatur tribunal, non possessionis antiquitatem , non dignitatis senatoriae praerogativam , non praefecturae existimationem sinit inconcussam manere. his ausibus color fiscalis adli- 4 10 nitur, veluti ob inquisitionem mobilium ex bonis, quae meruit Eusebius, divinae do- mui debitorum. ubi haec diligentia diu iacuit? cuius scrinii conludio publica damna latuerunt? si procurator non admoveret negotio suo publicas faces, etiam nunc tot of- ficia, tot inquisitores fisco quaesita nesdrent, et sane aequum est, ut defensio divinae domus adtentiores oculos praestet iniunctis. quid mobilibus commune cum praedio? 5 15 nullus error sensuum, nulla verborum interpretatio potest nomina ista miscere. dehinc a proscriptis quondam bonis Porphyria et Postuminus alieni sunt ; multo magis aedium emptor Ampelius procul abest a contagione mobilium. quid restat, nisi ut aequitas vestra privatam petitionem nullis sustineri radicibus iudicet, cui sacrae reverentiae umbra praetexitur? haec me in epistulam conferre amor saeculi et amicitia tua. con- 6 20 pulit. eadem viro inlustri fratri nostro Sperchio morum eius securus palam facere curassem, si umquam mihi per litteras obtulisset fiduciam sui; ipse autem principium facere conserendis mutuo scriptis a tali genere non debui. erit itaque optio amplitu- dinis tuae in aures eius perferre, quae scripsimus. dignum quippe est, ut quod existimationi utriusque proficiet, amborum consensus emendet. 25 AD SALLVSTIVM. PVF LV (Lni), SYMMACHVS SALLVSTIO. Nolo ex moribus ceterorum, qui census senatorios tractant, etiam huius ingenium, quem commendo, perpendas. est enim non mediocri loco aut infima sorte progenitus, 30 sed honestatem natalium pudore custodiens. atque ideo nec ego indecorum putavi bene cognitum prosequi testimonio litterarum , nec singularis generositas tua debet de eius amore dubitare, quem videt nobis adstipulantibus adprobari. et haec quidem pro Ammonio satis dicta sunt, ipse autem desiderium sermonis tui silere non debeo, cuius adpetentiam scriptorum tuorum raritas vehementius excitavit. v 2 ei] MereeTy et PV 3 parentes P 1 m, V porfyriae P, porphiriae F, porflriae Af 4 hu- ius (/*) porfyriae P, porphiriae F, porflriae Af 5 acolumnam V, om, M 6 sutelis] lureH^, tatelis PVM inueteraU] M, inuetera PV ira P quatitnr F, quaeritur M 8 po88/////nis P 9 auribus VM adimitur VM 10 qua P 11 tamdiu KUtsUng scrinio P condusio VM 12 admouerit P publicos fasces F 13 nesdret V 14 moblibus P 1 m. 15 nuluerborum V prodest V mescere P 1 m. 16 porfyriae P, porphiriae V, porphyriae Qusebius M postumius M 18 uestram V sustineri corr, ex sustinere F, /////neri P, sustinendam M //uerentiae P 20 fra- tri meo F, om. M spercino P 21 curas sensuum quam V 22 conferendis F debui erit /taque P, debuerit itaque F, debuerim itaque M 24 existimatione VM 25 «q* auf. symmachi. uo. ex/licit ad felicem incipit eiusdem ad saUustium P, explicit ad felicem incipit ad salustium F, om. V 27 om. VF 28 censos P 1 m. ///atorios P 29 mediocre V inflrma P, inflrma F, informa V 30 nec ego] non F 33 Ammonia] ammonitione F 34 ad paenitentiam V 18* 1 40 SYMMACHI EPISTVLAE LVI (Lini) a. 401. PVM SYMMACHVS SALLVSTIO. Cumulatius officium mihi, quam poposceram, detulisti. nam cum domesticos meos iuvari a te in conquisitione equorum curulium postulassem , quadrigis quattuor gratui- tis auxisti numerum conparatum. ex illis equos undecim superstites ceteris prosecu- 5 torum cura perduxit, nec longo intervallo pars succubuit traditorum. gratiam tamen religionis tuae fortuna non minuit, quia in muneribus amicorum non sunt damna ca- suum cogitanda; quin immo ea in acceptum summa referenda est, quae ab offerente processit. ad te diptychum candidati et apophoretum librarum argenti duarum per hominem tuum misimus adprobare cupientes, editioni te nostrae re, non animo de- lo fuisse. LVn (LV). PVF SYMMACHVS SALLVSTIO. Vtilitati tuae etiam non commonitus adfuissem, cuius me habuisse rationem do- minus et filius mens Patruinus vir spectabilis non tacebit. hunc tu admonere debebis, i& ut et sui Yoti consuetudine et meae petitionis intuitu desideria tua iuvare dignetur. PVM AD PATERNVM. LVm (LVI) a. 397 ? SYMMACHVS PATERNO. Ego quidem senatui interesse non potui, quo die Thalassi filius dignitatis nostrae 20 muneribus exemptus est, sed spem futurae pro eo actionis non levi apud amicos com- mendatione solidaveram. nec tamen impetrationis gratiam mihi vindico: iustitia po- stulati et interventus tui desiderata promot;it. mea valetudo diu iactata tandem se in tranquillum recepit; qnod eo scribo, ut auctus laetitia salutis meae parem volup- tatem mihi de prosperis tuis referas. 25 LVim (LVII) a. 393. PVF SYMMACHVS PATERNO. Primis petitionibus nostris multum ponderis addit iteratio , et ideo de venatoribus exhibendis repeto postulatum, quo facilius tibi diligentiam geminata scripta sollicitent. dies muneris nostri temporis admovetur; cui largitas candidati sola non suf- 30 2 om, VM 3 cum latias P 1 m, 4 postolassem (a m r(U,) P 5 duodeoim F, «xt* M persecutonim V 9 dyptichum P, dypticum F, dypticum Af et apoforetum P, et a^feritum F, om» M argenti dnarum eorr. ex agenduarum P 1 m, 10 seditioni V re] epo, om, PVM 13 ad Mlustium F, om. V 16 tua in ras, P 17 «q* aur. symmacbi. uc. explic ad sallustium incip eiusdem ad paternum P, om, VM 19 om. VM 20 quo die thalasgi om. VM^ lasai in ra$, P 21 actioni VM 23 promouit] lurctus, promouebit PVM 24 ut cofT. ex ait P uolu//////mibi P 27 ad paternum F, om. V 29 postulat// P 30 nostri temporU PVFj supple: processu vtl $1- mUe quidj temporis del. Mommsen LIBER V. 141 ficit, si lautioribus harenariis deseratur. inepta est enini munificentia, quae praestatur PVF indignis. quapropter quaeso te, ut venatorum potissimos auctoritate iudicis et fratris amore concedas multum rebus omnibus additurus, quas civium voluptati animoso in- pendio praeparamus. 5 LX (LVIII) ante a. 399. SYMMACHVS PATERNO. Omnes, qui aditu tuo cupiunt sublevari, non cassam, quantum arbitror, viam ca- pessnnt ineundae gratiae, cum me adstipulatore nitantur. horum unus vir probabilis Turasius familiaris meus, qui indictae sibi litis iniuriam fortunae imputat, gratiam 10 vero boni reditus de tuo potissimum sperat auxilio. tuere igitur aequa poscentem et humanitatis tuae latius extende famam, quae incrementis maximis cumulabitur, si Turasio per te seounda successerint. LXI (LVnn). SYMMACHVS PATERNO. 15 Religio postulavit, ut scriberem, praesertim cum hortaretur familiaris occasio. nam homo tuus tabellarium se mihi optulit, cui nihil litterarum dare summa piaculi esse perspexi. salvere igitur te opto, me nuntio, et vicissim peto, ut nos sospitatis tuae indiciis munereris. LXn (LX) a. 396—397. 20 SYMMACHVS PATERNO. PFM Quaestores ordinis nostri numquam ferarum suarum portortum contulerunt; grave enim maioribus visum est, ut tolerantibus onera senatoriae dignitatis sumptus inmo- dicus adderetur. haec mihi proxime, cum gladiatorium munus instruerem, magis po- puli Romani quam meo nomine praerogativa delata est. nunc a fratre meo Cynegio 25 qoaestorio candidato quinquagesimae vectigal exigitur , quod solos ursorum nego- tiatores utpote quaestui servientes oportet agnoscere. huius iniuriae adfectio tuum moderamen expectat. resiste, quaeso te, publicanorum cupiditati et damna collega- rum recide. ad geminam tuam gratiam res ista proficiet, si privilegio honoraveris senatum, levamine iuveris candidatos. 1 inempta V 6 ad eundem F^ om, V 7 capeBsant uiam F 8 nitontar VF ulr] /// P 9 qui] /// P inioiia V 11 Utius P 1 m. 12 tusasio P, tuis VF suocenserint eorr. ex succenseria P l m,y suocesaerit V 14 Symmachus Paterno] PF^ om, V 15 occasionem homo V 16 cunihil V dare om, V snmmam F 17 saluare F, ualere F me opto te nnncio V 20 symmacus patemo P, om. VM 21 portiorum P, portionem VM 23 mihi] mixi P gla- diato// P 1 m,j gladiatorum P 2 m, 24 cinegio cu VMy cu. add, P 2 m. ef, p. 142, 27 25 quadra- gesimae Cagnai^ Reuue de pMlol, V p. 61 solus PV ^ursorum P 26 affectatio VM 28 recede P 1 m. V 142 SYMMACHI EPISTVLAE LXin (LXI) a. 396—398. PVM SYMMACHVS PATERNO. Causa amici suasit, ut scriberem; sed fatendum est, maiorem me curam tnae existimationis habuisse. nam Minucianus v. c. exiguo periclitatur argento, Ubi autem non tenuis ad laudem reserabitur via, si falsis, ut audio, syngraphis calumnia excitata 5 2 consederit. piget dicere, quibus strophis adpar/tio Itali grassetur aerarii. ferunt sub publici debiti specie privatorum nominum falsa recitari. invalidos quidem statim vin- cit inpressio, validiores autem, cum munimenta pro se iuris adsciverint, criminosis verborum interpretationibus inplicantur, ut ad damni patientiam sese invidiae timore summittant. sed v. c. Minucianus tui securus et legum relationis minas amoliri optat 10 3 examine. da igitur, oro te, iudices, quos urbanis potestatibus imperialis praefecit electio; neque enim dignum est ad longinquam cogn/tionem vocari debitum tenue et praecipuam dignitatem. longius pergerein, si aequitas vellet multis precibus adiuvari. causae genus relatio publicabit ; quae etsi errorem tuebitur cognitoris, numquam tamen poterit emereri, ut illi a te sine alio disceptatore credatur. 15 Lxnn (Lxn). SYMMACHVS PATERNO. Ostentator mei in te studii esse non debeo; officia quippe ex debito religionis profecta iactationem recusant. quin immo uberis gratiae instar accepi, quod amicitiae meae v. c. Scipio te mystagogo usus accessit. maximum enim lucrum est quaerere 20 familiaritatem bonorum. et sane spero, ipsum quoque in omnibus nostri diligentem futumm, postquam cognoverit suorum relatu, quid negotio eius cura nostra contulerit. LXV (LXni) a. 397—398. PFF SYMMACHVS PATERNO. Quadragesimae portorium [sive vectigal] non recte poscitur a senatoribus candi- 25 datis, quia nostri ordinis functiones onerari geminis incommodis non oportet. hoc tibi etiam pro Cynegio dudum missis litteris indicavi. nunc filii mei Pompeiani cla- rissimi et optimi iuvenis par necessitas depoposcit. ut repeterem postulatum. quaeso igitur, ut humanitatem, quae inter virtutes tuas prima est, nostri ordinis editoribus (tignanter inpertias et ursorum transvectionem cupiditati mancipum subtrahas. perve- 30 niet beneficii istius gratia et ad senatum, qui levatur incommodis, et ad populum, cuius voluptatibus praestatur immunitas. 2 om. VM 4 pericliUntur V tibi] Af, tum P, tua V 5 syngralls P, singrauis V / m., singrafls V 3 m, M 6 pigit P l m, strofls (Hs ^ m. in raa,) P, stroflt V adparatio PF, ap- paratio M 8 pro se iuris] PF, pro se et iuris F, pro se et uirea M criminosis nerborum bia V 10 letnm P 11 imperialeis P 12 cognitionem] M, cogitotionem PV 14 publicault P J m. VM 15 utUitate sine V disceptore P 1 m. 11 om. VM 19 perfectam V uberes P 1 m. V 22 cognouerat V quod [r) 24 symmac paterno P, s patemo F, om. V 25 sive Tectlgal dtL luretu» pascitur P 1 m. 26 functionis P l m. V 27 cynegio uc P2m. F, cineo uc F cf. p. Ul^ 24 28 deposcit VF 30 //pidiUtl P 31 gratiae V 32 immanitas P LIBER V. 143 LXVI (LXmi) a. 396—397. SYMMACHVS PATERNO. PVM Ampeli inlustris memoriae viri necessitndines incessnntnr lite privata. non pntes sola parentis reeordatione curam pro illis nostram moveri; extemos qnoqne et memo- 5 rati yiri nescios causae nrit indignitas. cnins breviter, nt possnm, fastigia et capita contingam. Ampelins de snmmatibns qnondam senatns. qnem famae celebritate didi- 2 cisti, domnncnlam Romae de Postumino c. v. Porphyriae herede mercatus est. con- tractus istins origo insta, aetas prope saecularis, intemptata possessio est. nnnc nuper veterator qnidam proenratorio nomine extnlit capnt, Eusebii ex notariis c. v. 10 qnassans vetustam petitionem de impetratis olim Theodosii cninsdam bonis, qnibns hoc praedinm mentitnr haesisse. Theodosio et Porphyriae nulla rationum societas 3 fuit, nuUa coniunctio facnltatum. res in iudicio urbano et a petitore coepta et ipso fngiente finita est. denno cmeres negotii obreptiva supplicatione refovet in flammam et per diffidentiam insti divinae domus pro se adtrahit actiones, ob in- 15 qnisitionem videlicet mobilium, quibus nihil est commune cnm praedio. pervestiget 4 ista legum ordine privati rector aerarii; aedium dominos relinquat iudici sno. dnplex utiqne causa est, divisa rerum vocabnlis, actione discrepans, origine non cohaerens, s^parata personis. neqne mobile aliquid emit Ampelius, neque domnm fiscns incessit. cnr procnrator alienns invalidam petitionem pnblicis viribns invat? cnm fratre nostro 5 30 Sperchio inlnstri viro quaeso ista communices. est aeqni servantissimns, et qui liben- tins communi iuri cedat qnam potestati snae faveat. scit enim leges honoribns esse potiores. confido cnm snppressa cognoverit, elicitis non defnturam correctionem. si quaeret, cnr ad enm super hoc nihil scripserim, respondeas, qnaeso, nondnm inter nos 6 facta stili consnetndine veritnm esse me, ne qnid a principio viderer arguere. dabit 25 mihi cansae hnins emendatio sermocinandi cnm eo materiam laetiorem; gratiarum actio anspicinm litteris meis faciet. non expectabo nltra, nt adloquii sni fidnciam praestet haerenti; ad omne me officinm institia eins hortabitur. AD OLYBRIVM ET PROBINVM. PVF LXVn (LXV) a. 397? 30 SYMMACHVS OLYBRIO ET PROBINO. luvenalis industriae est excire saltibns feras et liberalia stndia silvestri voluptate distingnere. sic olim Marsus inpiger et fortis Sabellns robnr habuemnt. nostris annis parta proficiant. est huius indulgentiae in quibusdam avibns exemplum, nt nutrimenta senescentibns aetas vicissim prima conportet. sed nondnm convenit yaletndini meae 2 symm paterno V, om, M 3 potes P l m,^ potest P^ m, 4 caram P nostram P 5 urit om, F, moueret M nestigia VM 7 porfyriae P, porflrlae VM 1 1 mentitas P 1 m. VM porfyriae P, porphiriae V 13 cineres] M, cerneres PV 14 iusti (iu m ra»,) P 17 itaque V, ista M coherens (co in ras,) P 1 m, 18 emlttam pelius P 20 Sperchio] Af(r), sperthio PV itte V 1 m, 21 cedat] Wmgcndorp, credat PVM 22 snpBsa V, isU M 23 ad eum in ras, V 2 m., ad ipsum M 28 «q* aur. symmachi uc explic ad patemu. incip eiusdem ad olybriu et probinum P, incipit ad oli- brinm et probinum F, om. V 30 om, VF symmacus P 31 iuuenilis V 32 habuerer P fort. scrib, robnr alnerunt 33 ut] /t P 34 oportet V 144 SYMMACHI EPISTVLAE PVF uti ferinis yisceribas, nec tamen gratiam muneris vestri minuit apnd me necessitas parsimoniae. nam etsi utendi abstinentia sanitati meae consulit, honor tamen maneris animo satisfecit. LXVIII (LXVI). SYMMACHVS OLYBRIO ET PROBINO. 5 Snppetere vobis plenam roboris valetudinem feramm indago testatur. haec igitur mihi prima de vobis gaudii causa est, quod rusticis voluptatibus sanitatem iuvatis: secundus laetitiae meae gradus est venatu capta meruisse. nam ut honori numinum datur comua sacrare cervomm et aprugnos dentes liminibus adfigere, ita amicomm cul- 2 tui dedicantur libamenta silvamm. interea recuso sententiam, quae rem venaticam 10 servile ducit officium. statuerit hoc scriptor stilo tantum probandus — nam momm eius damna non sinunt, ut ab illo agundae vitae petatur auctoritas — ; vos malo cnm Atilio msticari et ludum virium sequi quam bonis verbis deduci ad institut^i desidiae. certe aetatibus vestris hic labor convenit. distinguenda est lectio iuvenum non alveolo aut pila nec trocho Attico et Graecis palaestris sed alacri fatigatione et innocentis auda- 15 3 ciae gaudiis. ad haec etiam meum Symmachum, cum subcreverit, quamquam unicum cohortabor. erit olim tempus, quo renuntiare annis graves hnic operi debeatis. tunc servile mnnus iure habebitur cura venandi. famulatus est enim qnidam, si cedentibns viribus recusemus uti labomm vacatione, quam nobis praestat senectus. LXVmi (LXVII) a. 397/ 20 PVM SYMMACHVS OLYBRIO ET PROBINO. Commendastis mihi vetus iudicium meum, qni ea de litoris Formiani gratia et salubritate sentitis. parce antehac orae illius bona transitus vester degustaverat; ea nunc pensius per moram cognita amari a vobis nsu longiore meruemnt. fero iam. quam^uam vestri cupiens, quod procul degitis, et desiderio in vos meo indico patien- 25 tiam. at si fors votis eficctum secundet, opto in illo sinu agere vobiscum, quod re- stat aestati, ut et locns mihi praestet valetndinem et vos animi volnptatem. LXX (LXVin) . PVF SYMMACHVS OLYBRIO ET PROBINO. Aditum mihi ad scribendnm sero reserastis. vos enim oportuit inchoare libaniina 30 litteramm, quia inveterati moris est, ut qui ad peregrina discedit, alternandis epistulis 10 Sall. Catil. 4, 1. 3 animositas fecit V 5 ad eosdem F, om, V 8 secn//// P uenat/ P nu//nnm P 9 cerno/// P aprinos P ^ m. VM a///gere P 10 dedi/A//// P recuao] re//// P qneram V 11 seru/// P statnerat F probandis V, perblandns F 14 electio F 15 nel grecis F eipost alacri inser. V 16 Bymmenm V cnm] ego, om. PVF si accrenerit F 17 cohorta V /nic P 18 ne- nan/i P, nandi V 19 naca/ione P 21 om, VM /ymmachuB P 22 /ommendaBtis P ea de] AfomtTuen, eadem PVM lit^oris P, litteris VM formiam V, formam M 23 antehoc dare V 1 m.y antehac dore V 2 m., hoc ante con- ferre M bna P l m. 24 cognitam V iam quamqnam] tgo^ iam qnam PV^ grauiter Af 25 indlcjo P 26 at] ac V qno P i m. 27 ae^Uti P, aeteti M praestat V 29 ad eosdem F, om. V olybio P LIBER V. 145 praestet auspicium. ergo absolutus observantiae religione et nunc vobis vicem salu- PVF tationis rependo et in reliquum, 8i fors obtulerit commeantes, adsiduitatem spondeo familiarium paginarum, ut vobis possit liquere, non in mea culpa sed in vestra mora fuisse, quod silui. 5 LXXI (LXVnil). SYMMACHVS OLYBRIO ET PROBINO. Sermonis vestri adsiduitate delector et abunde ex eo munere usurpo laetitiam. quod enim vel vestri animi specimen vel mei desiderii solamen potest esse praeclarius, quam ut apud me in dies singulos meritorum vestrorum cultus augescat? amicitia 10 enim, quae celebratur officiis, numquam certo fine contenta est; atque ideo decet vos in deferendis alloquiis effici promptiores, cum ad solvendam vicissitudinem non probetis immemorem. AD LICINIVM. PVM LXXII (LXX). 15 SYMMACHVS UCINIO. ' Regilianus amici mei filius et ipse suae bonestatis intuitu iam probatus dudum tibi litteras meas, quibus commendaretur , exhibuit, et ideo secundae adstipulationis auxilium utpote iam cognitus non requirit. mei igitur studii ratio et consuetudo ex- egit, ut scriberem. neque enim fas est, quamvis iampridem ipse dissimules, me quo- 20 que huiusmodi officiis abstinere. spero enim, quod sponte amicitiae tribui solet, sal- tem adsiduitati meae esse referendum. Lxxin (Lxxi; . SYMMACHVS LICINIO. ' PVF Cum ad proxima urbe digrederer, scribendis ad te litteris abstinere non debui, 25 ut te observantia prisci moris absolverem. nam vetere instituto hic usus increbruit, ut ingressi iter praelibent primitias scriptionis. quare familiaris officii invitatus au- spicio fratemam religionem, quam mihi semper mente exhibes, adsiduo sermone testare. LXXmi (LXXII) a. 387? SYMMACHVS LIMENIO. PVM 30 Octavo demum die multa^ eluctatus itineris difficultates larem patrium salutavi. continuo, ut amicitia postulabat, convenit me recordatio mandatorum tuorum. nam 2 comeantis P 1 m. 6 i ollbrio et probino F, om, V 7 babondet V 8 clarias F 9 amicitie V t3 «q* aar. symmavbi. uc. explic ad olybrium et probinum •▼• incip etusdem ad licinium P, om. VM; epi' stulae ad LUinium ct ad LimefUum [cf. 29 etp. 146, 7) ita confusae sunt, ut discemi nequeant 15 om. VM 16 religianus VM, RegilUanns Mommaen 17 quibus tibi V 18 auxi//// P me V 23 8. ad licinium F, om. V 24 dum V ad] P i m. PT, ab P 2 m., a V proximam urbem F digrederer] F/T, digrederetur P 29 Symmacbus Limenio (aie)] P, om. VM 30 multas eluctatus] Gruterf multa reluctatus PK, re- luctatus multa M difftcultate^ P, difflcultate VM patrium corr. ex patruum P 31 conuenit] VM{II), periit in P tuorum] VM(IT), periit in P Q. AVABUVS Stmmachvs. 19 146 SYMMACHI EPISTVLAE PVM discedenti negotium lectissimoruni iuvenum Titiani atque Helpidi fida ex- ploratione disquirerem. quorum mihi praeceptor vir prudens et nescius gratificationis adseruit, esse in illis scientiam iuris idoneam nimis in omnes usus iudiciarii et forensis officii. nunc tuum est optimos iuvenes advocare, quorum indolem miiitiae vel hono- ribus iam paratam non debet ulterius procrastinare cunctatio. s LXXV (LXXIII; . PVF SYMMACHVS LIMENIO. Prompte favendum est honesta cupientibus, ut probabiles voluntates alieno etiam iuventur adnisu. quapropter opis indigum esse non patior Felicem sanctissimum in- venem ad electiora tendentem. qui ubi fori urbani dissensiones utpote ingenio mitis lo exhorruit, modestiori causidicinae dare nomen adfectat; quem meus quoque hortatus animavit. spopondi enim bonae indoli et moribus defaecatis nequaquam defore tuae mentis auxilium. ergo exoratus ac facilis non ut transfugam sedis alterius. sed ut adfectatorem fori quietioris amplectere; qui tibi f beneficiisque debebit, quidquid ei ex officio bonae fortunae aut commoditatis accesserit. 15 LXXVI (LXXnil) a. 387. PVM SYMMACHVS LICINIO. Bonoso optimo viro et post militiam palatinam gemina administrationis integritate conspicuo discussionem pontis ac basilicae novae praeceptio augusta maudavit; quod munus summa fide et vigilantia possit implere, si solus istiusmodi examinis ius ha- 20 beret. nam Cyriades v. c. comes et mechanicus, qui dudum impensas operis utrius- que tractavit, in societatem discussionis admissns [est] saepe, nt dicitur, a Bonosi 2 optimi viri investigatione dissentit. hinc fit, ut inquisitio, quae per unum strenue posset agitari, artificio quodam interpositi certaminis diflferatur; atqne ideo metnit vir honestns Bonosus, ne sibi invidiae sit, quod tanti negotii adhuc nntat effectus. qua- 25 propter orat, ut si quis est, qui v. c. C^niadem putat eius operis, quod idem Cyriades ante curavit, etiam discussorem esse debere, sibi haec molestia detrahatnr; si vero ipse huic negotio videtur adcommodus, ad se tantum disquisitionis summa pertineat. 3 ergo amore reipublicae, cuius utilitates inter praecipua et prima conplecteris, clarissimo et inlustri viro praefecto dignare confeiTC, quatenns lacuna tantornm sumptuum 30 remotis contentionibns detegatur. spero enim fore, nt cessantibus novis expensionibus utrinsque operis perfectioni usurpatornm summa sufficiat. 1 descendenti P 1 m., descodenti F negotium lertissimorum P 1 m, V, negotinm iniunxisti ut lec- tissimorum P 2 m., iniunxeras ut n^gotium lectissimorum Af, mppU: negotium dedisti, ut processus lectissi- morum iuuenum vel simile quid ticiani VM eipidi P 2 m//i P 4 quarum V t m.^ quia M 7 Symmachus Limenio] P, s. licinio F, om, V 9 qua prae opis V 1 1 causidico F 12 po- poiidi P 1 m. 14 qui] quid V tibi beneflciii»que] PF^ tibi beneflciis F, foH. scrih, qui tibi beiie- flcii instar usque debebit 17 om, VM 20 minus P posset P 2 m. M{r) 21 nam Gyriadee] Ittreiuiy pam- cyriades PV, panchiriades Af, cum cyriades F operas P 22 est del, lurettM 23 stren- uue V 25 qua pporat V, qua in ro petit M 28 adsentatum V, ad se unum M 30 dignare conferre PVMy aupple: dignare adstruere, eatenus necessarias in aedificationem expensas flscum debere con- ferre, quatenus et q, s. vel Bimile quid 31 contentionibus] Af, intentionibus PV iiobis P l m. V 32 Bequitur in M epist. 98 LIBER V. 147 LXXVn (LXXV). SYMMACHVS LICINIO. PVF Longam siles, sed ego talis exempli imitator esse non debeo. qnare in officia primus erupi teque religiosa admonitione convenio, ut litterarium munus, quod sponte 5 amicitiae nostrae deferre debueras, saltem proYOcatus exsolvas. AD HELPIDIVM. PV^^^F LXXVIII (LXXVIi . SYMMACHVS HELPIDIO. Quaeris, ut valeam, vel quid rerum geram. respondeo percontationi tuae ex amore 10 venienti. agri quiete delector. baec mihi et a^ris praestat salubritatem et pabnlum lectionis. saepe oculos pasco culturis , quas hibema exercet operatio. tibi et valetu- dinem secundare et memoriam nostrae amicitiae superesse amplissime gratulor. silentii vero mei non est iniusta causatio; nihil enim, quod scriberem, suppetebat, simulque occupato tibi auditione causarum verebar obstrepere, ne multis negotiis tuis onus ad- 15 deret loquacitas otiosi. LXXVim (LXXVII). SYMMACHVS HELPIDIO. Praesentiam tuam spero ; neque enim soles promissa deserere. sed frequens fama est, praetorianas litteras obstare dispositis. quare ne haeream diu expectationis in- 20 certus, confirmari scriptis recentioribus volo, ut sciam morae esse pretium, si adfuturus es, aut solvar manendi fastidio, si teneris. LXXX (LXXVni). SYMMACHVS HELPIDIO. Prosequor litteris civem amicumque communem, cuius bona, quia iudicio tuo nota 25 sunt, non requirunt adsertionem. merito mihi de eo apud scientem facilis et brevis sermo est. admoneo tamen, ut in gratiuT/r m^VLm validius diligatur meique apud te curam vigere documento aucti eirca sc amoris intellegat. 2 B licinio F, om, V 3 siles sed ego] sUentio degis F 4 teqne om. V litterariim VF 5 amicitiae nostrae om. F exsoluas (s prius in ra$.) P 6 epUttUae 78 — 97 in V bis aeriptae mnt poH ep. 38 l, II et mo loeOy quae exemplaria notia V^ et V^ distinguo; eonsensum ulriuique indieo littera V q. aur. symmachi. nc. explicit (ad licininm add. 3 m.) inc ad helpidium P, ad elpidium F, om. V 8 om. PVF 10 et om. (r) eris V« prae- sUbitF(r) 11 cnltoris P 1 m. 12 nostrae nostrae Vi 13 niro P i m. 14 occnpatio V obrepere V^ tnis om. F 15 ociomm V^ 17 epist. 79 post 80 eoU. F ad enndem F, om, V 19 dinae expecUtionis P 20 si aut fnturus V^ 21 solnit P 1 m. 23 ad enndem F, om. V 25 reqnirat V' sermo et brenis F 26 gratiam meam] Lypsius^ gratia mea PVF 19* 148 SYMMACHI EPI8TVLAE LXXXI (LXXVmi). PF^W SYMMACHVS HELPIDIO. Cum saepe occasionibus ad scribeDdum utar iucognitis, committi in amicitiam puto, si doraesticis videar abstinere. libens igitur A^rio bonestissimo viro cnltori tuo nuntiam . sospitatis meae paginam dedi, cui honorificentiam salutationis adiungo; quae sola, et ^ cum dicitur, et cum vicissim refertur, munia familiaris explet officii. LXXXII (LXXX) a. 399. SYMMACHVS HELPIDIO. Plenum religionis officium est, quod sponte votum fratris antevenis. proxime igitur familiares nostri ad equorura coemptionem cum pretiis commeabunt, ut ex omnibus i» quadrigis, quas scripsisti esse venales, praestantiores cursu et genere pollentes defloret electio. haec autera tibi cura sumenda est, ut praeteritis editionibus nostris recens ludorum fama respondeat. inprimis igitur hanc de te gratiam peto^ ne magis numerum quam merita perpendas. nam cum de Hispaniis copiam mihi equorum spes certa pro- mittat, hos, quos de proximo polliceris, securior diligentia debet excerpere. is LXXXm (LXXXI) a. 399. SYMMACHVS HELPIDIO. Curam nostram senatoriae functiones ad votiva sollicitant. praeturam quippe filii mei, si fors dictum iuvet, proximus annus expectat, cuius instruenda^ causa amicis nostris negotium dedimns, ut equos ex Hispania lectissiraae nobilitatis edecument. ex- 20 periantur igitur suffraginm tuum, siquid opis et favoris oraverint. decet enim te pro amore mutuo mecum curanda partiri. LXXXIIII (LXXXH) . pri.2F SYMMACHVS HELPIDIO. Silentium meum etiam ipse reprehenderem, si tuas litteras aliquando sumpsissem. 25 itaque arguere in altero non potes, quod a te admissum esse meministi. ego tamen in haec officia primus erupi, ut et te ad scribendi studiura cohortarer et amicum meum testimonii adstipulatione prosequerer. est enim eius industriae atque probitatis, ut favorem tuum iure mereatur. pro quo ego petitor accedo, praesumens apud animum tuum nostras litteras plurimum profnturas. 30 2 om, VM 4 Aerlo] PV2, nerio Vi, n^rio M 6 offlciis V^ 8 om» VM 10 ceptionem F^, Qmptionem M 11 scripsisse P 12 haec enim V^^ huius M 14 hiBpannls V^ 17 om, VM 18 ad uotiua solliciUnt om. V^ uoti P I m. sollicitent V^ 19 cuius om, V^ instniendi PVM 20 edocumento V^ 2m., ut decument V\ ut prouideant M 21 opus P 1 m. V 22 mutuo] meo V^ pirtari P 1 m. 24 ad eundem F, om. V 26 in altero arguere F non om. V ad te P 28 ut ad fauorem V^ LIBER V. 1 49 LXXXV (LXXXni) . SYMMACHVS HELPIDIO. PV^ "^F Quod epistnlas meas condis, amoris est tui, qui describenda nescit eligere; sed me fucuR hic decipit. nam praecipitor ad scribendi fiduciam placendi securitate. et 5 tamen, si quando resipisco, nimis vereor, ne ista simplicitas incidat quandoque in lectorem alterum tibi disparem. quare velim, tibi habeas, quae incogitata proferimus; 2 licet eadem mei quoque librarii servare dicantur, sed illi per examinis ignorantiam, quod te facere non oportet Mercurialis artis peritum. nam mediocribus scriptis ami- corum benignitas scit favere, alienorum invidia nescit ignoscere. quod superest, oro 3 10 iam venias et praesentia tua augeas honorem festorum dierum. nempe Minervae tibi sollemne de scholis notum est, ut fere memores sumus etiam procedente aevo pueri- lium feriarum. ad eum diem tibi convictnm paramus agrestibus holusculis partum, quia luxuries offendit deam sobriam. LXXXVI (LXXXIIII). 15 SYMMACHVS HELPIDIO. PF>.2 Insidiaris infantiae meae, quam tego silentii verecundia. nam ad elicienda responsa venturum, si adnuam, polliceris, cum hoc tibi facere de proximo quam spondere promptius fuerit. mihi vero adipisci gratum , sperare prolixum est. et tamen volun- tati tuae pareo nec vereor, ne temere a me effusa verba in paginas librarii tui re- 20 feras. nam si quid horum, quae apud te incuriosius loquor, cuipiam lectori nauseam moverit, non in scribendo neglegentia mea, qnam tua in describendo diligentia dis- plicebit. vale. LXXXVII (LXXXV). SYMMACHVS HELPIDIO. 25 Nostrorum duritiam ferre non possumus, qni cum reliqua superiora non exsol- verint, etiam pensionem proximi anni ferre detrectant. idcirco quaeso, nt cum homine meo, quem ad exactionem nostrorum misimus, curam communicare digneris. religiosam operam libenter adripias! grave est enim nos quidem pro agris nostris functionibus pnblicis esse munificos, actores autem locorum ne id quidem velle redhibere, quod 30 sciunt per annos singulos esse solvendum. 2 *8* h. F, om. V 4 nam scribendi ad flduciam praecipitor V^ 5 qaando] qnandoqne V^ 6 plectorem V* quarQm V^ qnae] qnod V^ incognita F 7 Ignorantiam examinis F 9 oidia V* 10 honorem augeas F 11 ferre V2 12 conuicturnm F» parcum luretuf 13 luxories P 1 m. ostendit V^ dea^ sobriarum V^ 15 om, V; totam epistulnm om, M 17 abnaam V^ 18 mihi fuerit aero V^ 19 meae pareor V^ paginis P 20 in auream V^, in aarea V^ 21 mouerit (m in ras.) P scri- benda V^ neglegentia — describendo om. V» describenda V^ 24 om. V ; iotnm epistulam om, M 25 fort. avaritiam qni] /ni P 26 pe/8io//m P detracta// P 1 m. 27 fort, ad exactionem nominam 29 antores F autem] enim V^ qaidem nellet exhibere Ki, qnem aellent exhibere V^ 30 scinnt pannoA V^ 150 SYMMACHI EPISTVLAE LXXXVm (LXXXVI). PV^-^M SYMMACHVS HELPIDIO. Nalluin tempus esse patior a meo offieio feriatum. merito properanti tabellario eursim debita verba commisi^ quibus quaeso, ut referendae vieissitudinis curam capessas, licet malim iam reditu tuo quam scriptorum honore laetari. 5 LXXXVira (LXXXVII) . Pr«.2ir SYMMACHVS HELPIDIO. Non ex officii raritate amicorum religio et cura pendenda est. plerumque enim scribendi cupidis defit occasio, nec taraen amicitiae memoria temporali silentio con- senescit. itaque quod hucusque conticui, voluntati meae non debet adscribi. multa 10 enim studium nostrum fortuita impedimenta frenarunt. sed ubi terapestivam conperi facultatem, contuli in has litteras mei circa te propositi atque amoris indicium, con- pensaturus, quod hactenus silui, frequentia litterarum, si me incentivo quodam mutui sermonis animaveris. vale. LXXXX (LXXXVIII). 15 PV^m SYMMACHVR HELPIDIO. Adtemptatam denuo valetudinem tuam meorum cura suggessit. quare sollicitatns incertis emittere ad te scripta non distuli, quibus ut de te laeta respondeant, praesta- bit divina miseratio. erit igitur muneris tui, ut otio meo securitatem tuae sanitatis adicias. vale. 20 LXXXXI (LXXXVHH). PV^'^F SYMMACHVS HELPIDIO. Et rebus et litteris partes religionis exequeris. nam et hominibns meis admini- cula favoris inpendis, et me sermonis tui honore participas. ago igitur atque habeo gratias, daturus operam, ne ofliciis nostris vicissitudo umquam dissimilis iudicetur. vale. 25 LXXXXII (LXXXX) . SYMMACHVS HELPIDIO. Cum ad filium meum scriberes solum, rae stili honore fraudasti. potui te silentii talione mordere, sed amicorum neglegentiae numquam parem repono contemptura. at- 2 om» VM 3 properant lUbeUario P l m.y properanti ita beUario P 2 m, 4 cursum V* 5 re- ditum V» 7 om. VF 9 cupidus V» desit F 10 quod om, V^ 12 proposti V^ indi- cum V* 13 frequentiae P, freqnentiae V sine V2 16 om. VAf 18 respondeas P 2 m, M 22 om. VF 25 uestris V^ 27 symmac tielpidio V^, om, K'F LIBER V. 151 que ntinam redditae filio meo litterae nihil ex conventione fraterni debiti asperitatis PV^-^F habuissent! ego qaoqne mihi nequaquam viderer omissus. nunc duo pariter acciderunt, ut me et honor officii praeteriret et participata cum filio amaritudo percelleret. vale. LXXXXm (LXXXXI). 5 SYMMACHVS HELPIDIO. PF^W Formianum litus accessimus. hinc Puteolos mox petemus. grave est enim sub auribus iudicis Baiarum adpetentiam confiteri. habes ordinem propositi mei. ipse memento promissi, quo te ob causas publicas peregrinationis meae fore solacium spo- pondisti. vale. 10 LXXXXim (LXXXXII) a. 402. SYMMACHVS HELPIDIO. Romam regressus post legationis officium sumpsi litteras tuas^ quibus patriae com- muni largas rei annonariae copias polliceris. itaque gemino adfectus gaudio et quasi civis publica securitate et facti tui gloria quasi frater exulto, teque ad hoc studium i& religiosa exhortatione destimulo, licet bona voluntas, quae ex ingenio venit, non sit agitanda calcaribus. ego lectione sermonis tui civium nostrorum curam levavi; neque enim sileri debuit tam laudabilis et certa promissio. superest, ut proposito religionis tuae melior adspiret eventus et tibi in posterum conpetens decus pro tanto in patriam labore respondeat. vale. 20 LXXXXV (LXXXXIII) a. 402. SYMMACHVS HELPIDIO. Mediolanium sum missus a patribus ad exorandam divini principis opem, quam communis patriae sollicitudo poscebat. celerem mihi reditum praefata dei venia res prosperae pollicentur. sed praesentia laeta cumnlabis, si per litteras mihi cognitio 25 tuae salutis acbesserit. vale. LXXXXVI (LXXXXIIII) a. 402. SYMMACHVS HELPIDIO. PV^^^F « Romam redisse me nuntio. atque utinam sanitatis qnoque meae index esse potuis- sem, quam labefactavit peregrinationis iniuria et hiemalis asperitas. sed otio redditus 30 spero meliora. ipse ut valeas, divina praestabunt. nam ut homines meos solito favore tuearis, postulare non debeo, cum incitamentum spontanea officia non requirant. I reddito V^ mihi lex V^, ex V^ fratrem V^ aliquid anit asperiUtis inur. V^ 2 quoque] qq V^ 5 om, VM Bymmacus P 6 sub om, V^ 7 ad p^nitentiam V, p^nitentiam M 8 pro- misi Vt II sym help V^, om, V^M 14 ///ria P exultoque ad V2 8//dium P 15 ex- ortatione P l m, 16 lectionem V\ lectioni (F) 17 enim om, V^ silere (F) propo- sitio V» 21 8ym help V2, om, V^M 22 mediolinium V^ 23 dei] de V^ 27 sym belp K^, om, V^F 28 iudex V» 29 labe macUuit F2 in//ri* P 30 fa- uore sollto V* 152 SYMMACHI EPISTVLAE LXXXXVII (LXXXXV). PV^m SYMMACHVS HELPIDIO. Maiaerim quidem taum solamen adipisci, ned quia litteris secundus ad gratiam locus est, desiderio tui scriptorum conpensatio satisfecit maximeque iuvit animnm, quod tecum bonam valetudinem redisse in gratiam nuntiasti. ipse Formiis adhuc residere s PV lconstitui, ut mitigatis autumni aestibus ad suburbana concedam. neque enim temporis mei ratio patitur, nt communem patriam maestus ingrediar. vale. LXXXXVin (LXXXXVI) . PVM SYMMACHVS HELPIDIO. Si condicio temporis mei sineret, votis me tuis etiam non rogatus ingererem. qua lo in re certus animi mei adsertionem verborum, sicuti arbitror, non requiris. nunc for- tunae meae qualitas in tantum nos a festivis excusat officiis, ut solacia insuper requi- rat aiiena. ergo quia in manu mea interim non est laetos frequentare conventus, tuae opis est levare maerentem. quorsum istud'? inquies. ut fratrem nostrum Florentinum clarissimum atque omatissimum vimm peregrinationi meae cohaerere patiaris. tantum 15 peto, nt ab eo interpreteris inpendi ex hac commoratione, quam mihi tribuit, quantum ex eius praesentia voluptatis habuisses. vale. LIBER SEXTVS. AD NICOMACHOS FILIOS. I hieme 394/5. SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. 20 De rebus liquidis atque manifestis rectius natura quam fama consulitur. ergo in tenui patriae victu superioris providentiae laudem refotam non ex ore multitudinis sed ex ratione humani ingenii colligamus. necesse est enim seros aestimatores beneficio- 2 rum, cum succedant angustiae copiis, dissimulatam gratiam conlatione sentire. et plebes quidem nostra paucorum studiis antehac in odium tanti civis snbacta testatur 25 pro[)alam paenitendi correctionem ; collegamm vero notissimus pervicax livor noii sinit fatcri, nuod cogit veritas iudicare. quare tacito adficiuntur rubore et convictomm si- 3 miles proferre de vobis nequeunt, quae sentire coguntur. sed haec longius exeqni 2 sym help V2, om, V^M 3 mntQum Mommun sed] inserui; om. PVM litteris se- cundis VI, secundis litteris M 5 nuntiasti plurimnmque sors composita contrahit Af, sequiiur VJl^ 39 formis V residere (reddere V^) plerumque fors disposita etc. sequitur Vll^ 39 in V, pars rtliqua epiatu- lae deeat tn V^, pont Vll, 39 coUocata est in V^ 9 om, VM hanc epi$t, inter 76 et 81 huer. M 10 temporalis P metuisset iam V 16 commemoratione V 18 lib. V. explic. incipit lib. vi. ad nichoffi. fllios P, om. VM 20 cwi. PVM 21 de re- bus in rcM. P ergo] er V 26 libor T, liber P non] eod. Pithoei, om. PVM 27 ro- bore P 1 m. simUis P 1 m. V I LIBER V. VI. 153 non est necesse; snfficit enim redisse ad conciliationem famae vestrae publicnm testi- PVM moninm. viyat modo et in patris celebri memoria solacinm tnum et in tna salnte patema reparatio. yale. n a. 395 / 5 SYMMACHVS NICOMACfflS FILIIS. Hilaratns est mihi dies litteris vestris et festivitatem nataliciam domns nostrae desideratns sermo geminavit. sed decnrsa paginae lectione conrugavit frontem mihi adiecta subscriptio, qnae vos de peculio Petroniae agitari iurgiis indicavit. arbitror tamen, si Marcianae sororis vestrae non sit clauda promissio, successionis ambignnm 10 domestice posse removeri, cnm ad examen menm, qnod ipsa delegit, docnmenta negotii miseritis. qnae autem capita quaestionnm pars adversa commoveat, subdita enumera- tione signavi, ut sancta nnanimitas vestra informata oppositis invicem pro se respon- denda meditetur. vale. m. 15 SYMMACHVS NICOMACHIS FILHS. PVF Praefato opus est, si ardua postulentur; pronis ac facilibns admoveri ambitum non oportet. breviter igitur et strictim, quid frater mens Fulvins de vobis favoris poscat, advertite. sororem Pompeiani olim viro matnram te auspice in manum optat accipere, nec genere minor et re fbrtassis uberior. nam laudabiles vitae eins artes et 20 ex bonorum amicitiis spes secnndas inter sponsalia omamenta non numero ; sibi enim qnisqne habet, quidquid laudi et spei ducitur. mihi autem tanta est perficiendae con- innctionis huius antiqnitas, ut in gravi dono habitums sim, si illius votis cura vestra profuerit. cnm igitnr res incepto honesta, effectu facilis postnletur, qnaeso, nt in pro- movendo negotio, quantum me velle conicitis, adhibeatis industriam. vale. 25 nn. SYMMACHVS NICOMACHIS FILHS. PVM Aegritudinem meam, quam dexterae manus dolore sustineo, nuntiorum acerbitate duplicastis. acrior antem me cnra distringit, quod scio filiae meae cibomm et po- tuum continentiam non posse snaderi. anxius igitnr vulnere animi et corporis morbo 30 nsque ad subscribendi possibilitatem litteras differre non potui, sed dictatione prope- rata magis soUicitudini meae quam consuetudini satisfeci. et primo, ut timorem meum responsis levetis, exoro; dehinc te, domina filia, precor, ut saluti adversa declines et interpellatam totiens valetudinem repares auxilio temperantia^. quia non solum sani- tati commodat, vemm etiam ad testimonium pmdentiae pertinet noxiis abstinere. vale. 2 iuuat V 5 om. VM nichomachis P ei ita deineepa 8 petriniAe P 9 martianae VM 11 co- moue// P subdit^ numeratione P l m. 12 inucem P 1 m, 15 aymmac nichomachis flliis P, om, VF 17 et] ac F 18 ulro maturo maturam V 19 for- taasisuperlor F 21 dicitur P l m. VF 22 dono eorr. tx damno P 8im//8i P 24 /ego- tlo P quantam P2 m. 26 om. VM 27 aceruitate P l m. V 28 destringit P 1 m. V 31 consuetudinine V 33 separes V qua P 1 m. 34 commoda P Q. ▲TEILrTS Stmmachvs. 20 1 54 SYMMACHI EPISTVLAE V. PVM SYMMACHVS NICOMACHIS FILUS. Severianum primorem Literninae urbis a publica interpellatione revocavi, ne sancto amico nostro Severo invidiae aliquid conquestio eius adferret. promisi autem media unanimitate tua, decus nostrum, si quid inter eos concertationis est, posse finiri, at- & que ideo quaeso, ut viro optimo Severo terminandae apud te litis auctor esse digne- ris. vale. VI a. 398? SYMMACHVS NICOMACHIS FILUS. Tamquam adhuc negotiorum vestrorum nescii agendis rebus formulas praefinitis. lo at ego unanimitati vestrae utriusque exitum causae iampridem retexui, et credo in manus vestras per milites vicarianos delata, quae scripseram. merito enarrata et con- perta non repeto; hoc solum etiam nunc notitiae vestrae ostentationis pudore sub- traxeram, misisse me necessarias litteras, quibus amici de tutoris fraudibus instruantur, 2 et puto, si fors inceptum iuvet, decemendum aliquid, quo frangatur obnoxius. quod i^ vero iter ad proxima urbi praedia distulistis, quamquam vestri cupientissimus inpro- bare non possum. allegastis enim piam causam morarum, atque ideo desiderio meo necessitatem religiosae adfectationis antefero. haud scio, an morantibus vobis aliqua invitatio nos potius in Campaniam possit educere. sed hoc relinquatur eventui; nos interim mutua desideria scriptione foveamus. solaciis enim leniendus est animus, quo- 20 tiens protelantur optata. vale. VU a. 397. SYMMACHVS NICOMACHIS FILUS. Tabumius evocatum me esse non siluit, et fortasse miremini, nihil super ea re meis paginis indicatum ; sed quia multis ac necessariis causis domi manere decre- 25 veram, inanis esse operae iudicavi inrita ad vos et dissimulata perferre. credo autem sanctae unanimitati vestrae inconperta non esse, quae me a peregrinandi consilio retraxemnt. ' nam et fractam valetudinem meam nostis, et unici mei solitudinem con- templamini , et emptiones fluminum usque ad metum diluvii conperistis , pontium quo- 2 que ruinas et montium labes apud vos, ut arbitror, fama non tacuit. ex- quo factum 30 est. ut ceteri quoque veniaAi postularent, quos similis accitus exciverat, praeter Ar- centium et Euangelum, quomm alterum vigor adulescentiae , altemm incautus animus obiecit incertis. intellego vos profectione hominis non amici posse terreri; sed ut 2 om, VM 3 literninae (ernin in ras,) P, linterninae Af sancto (an in raa, 2 m,) P 9 symmac nichomachis flliis P, om, VM 10 Tanqnam (Tan in ras,) P 11 at] ad Pi m. unauimitatis P I m, V quia ante credo inser. P 2 m. 12 c5npta P 15 foris V 16 praedia deUt 8u9e 17 alligastis V 18 religiosa ea diffectationis V scio an] LectiuSy scia PVF, scient M 23 symmac nichomachis flliis P, om, VM 24 rabarnius M et] ne V 26 dissimula P 1 m, 28 ac unici VM 29 et] ac V deluuii P I m. 31 quos] q/// P 32 et] ac V 33 U08 corr, 2 m. ex uo P LIBEE VI. 155 hnnc scrupulam reiciatis admoneo. nam et meis litteris multa curata sunt, et profi- PVM ciscentibus datum negotium est, ut aemuli obtrectatio repellatur. quare curarum va- cui agite otium meque, ut facere dignamiui, scriptorum adsiduitate refovete. vale. Vin a. 398 ? 5 SYMMACHVS NICOMACmS FILHS. Redditae sunt nobis litterae vestrae, cum in Ostiensis viae septimo degeremus, et ilico per inlustrem virum vicarium petitu meo actorum processit editio. sed puer vester inconsultis atque ignorantibus nobis urbe discessit, ut est servis familiaris in- probitas. vestra m manu est, utrum hoc inultum esse patiamini. interea filiam meam 10 iactari instaurato ianguore non siluit. cuius nuntii vulnus alte incidit pectori meo, nec abolebitur metus, nisi mutua scriptione fidem sanitatis eius accepero. facite igi- tur, oro vos, ut formidinem meam securitas protinus reportata commutet. vale. vim. SYMMACHVS NICOMACmS FILIIS. P 15 Frater meus Censorinus de confinio Baianorum praetoriorum conquestionem temp- tat iterare, quam didicit inter me et actores filii mei Pompeiani dudum esse finitam. adhibiti namque inspectores muro, qui inter aedes a summo monte descendit, dividi loca nostra dixerunt; quorum iudicium novus possessor credit posse rescindi. quaeso igitur, adhibito Felice amico nostro et Castore veri arbiter esse digneris, et sanctitate 20 tua coram locuta inanis adtemptatio conprimatur. dehinc, cum fratri meo Censorino satisfecerit praeteritae iudicationis adsertio, tunc operi eius et molitionibus novis de- cem tantum pedum ultra aedificia sua permittatur adiectio, ita ut partium fines et placito conprehensus adsensus et constructio interiecta discriminet. vale. X a. 398. 25 SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. Rogatos esse nos audio ad ofGcium consulare. mihi quiescere et domi manere sententia est.post anni superioris laborem; ipse quid statuas, altius cogita et sapien- ter expende. praesumo autero eos, qui dicuntur acciti, auctoritate praecelsi viri ede- cumatos esse et his unanimitatem tuam-consulto esse sociatam, ut ad agendas gratias 30 sub occasione officii consularis excurras. verendum autem est, ne si excusandum pu- taveris, proximi rescripti impetratione videaris offensus; et fortasse, quantum de in- certis sperare fas est, error iste, cum feliciter adfueris, corrigetur. Hispanum roga- tum esse non conperi. considera igitur eventum partis utriusque. ego denuo nuntiabo, si quid super hoc novae cognitionis accesserit. vale. 1 nam e meis V 3x fonete VM 5 om, VM 6 hostiensis PM 7 meo (m in ras,) P 9 in] Af, om, VP maltnm Vlm. 10 UcUri V ///gore P siluit (ni in ra»,) P nnntiis P, nnnciis V in- cedlt P 1 m, V, insedit M 11 igitur] ergo V 12 ut] ad V 1 m. uale om. V, sequitur in V VII, 34 y in M VII, 35 ; rcliquac huiua libri epiitulae in utroque eodice daiderantur 19 et] ut Lcctius 20 coralocuta P 1 m., coram locata P 2 m, adomptatio P I m, 23 et Ofn. P 1 m, 29 Boeiato P 1 m, 20* 156 SYMMACHI EPISTVLAE XI. P SYMMACHVS NICOMACHIS FILHS. Mnlta mihi ad vos scribenti panca respondes, et moleste fero mandatomm vestro- rum calere principia nsque ad sollicitudinem meam, mox antem per silentinm frigere processns. fortasse qnaeratis, quid etiam nnnc referri in no^centiam meam postnlem. 5 2 Capnanae domns pretinm scripseram cnm venditore decisnm: nihil de eins confirmar- tione rescribitis; Samniticae possessionis reformatio et vindicta mandata est: tantnm vacnatos dotibus agros sero docnisti ; adhnc tamen nescio, qnid exhibitio ininncta pro- fecerit, cuius me expectatio rus ire non patitnr. vereor enim, ne, quod saepe factnm est, clandestina aliqnid temptet obreptio. qnare ant instrnite, qnid supersit negotiis 10 3 explicandis, ant si res in vado snnt, viam mihi nsurpandae secessionis aperite. cnm fratre meo Censorino non moleste fero snb qnolibet dispendio nostro de litoralibns spatiis indicatum. restat ut interiectu mnri praetoria dividantnr , ne cessante indicio indicationis mrsns vicinae angnstiae in alios sese terminos nitantnr extendere. vale. XU a. 396. 16 SYMMACHVS NICOMACfflS FILIIS. Amici litteris delectatns snm, qnarum me lectorem esse yoluisti, et velim credas nihil enm de nsnrpanda animi remissione mentitnm. mihi vir inlnstris index prae- torianns ob conlationem senatns et alia remedia nrbis at^gnstae dennntiavit offensas contristatns , ut adserit , cnrione , qno praefectns nrbi ludomm imperialinm die , cum 20 a senatu curio nobis praesentibns posceretnr, oblationem communem populo pnblicavit. 2 haec omnia ad destmendam promissomm snomm gloriam conposita suspicatur et in me solum, qnia hoc referentibus placet, vertit invidiam. respondi, nt potui dignitate servata, eins calori, et quantum legati Orientales adsemnt, qnibns ipse scriptomm meomm fecit indicinm, cnnctis responsa nostra placnerant. sed ne ratione et ancto- 25 ritate victus sileret, molliores postea litteras misit parem qnerimoniam continentes. 3 homm tibi omninm tradetur exemplar, nt noveris, qnibus fluctibns perstrepamnr. in negotio antem sanctae nnanimitatis vestrae, quod praeceptio iterata commovit, consilio trahendae solntionis ntendnm est et pars, quae ad germanum tnnm pertinet, snbicienda anctioni , nt hninsmodi ininria factnm invenis exaggeret ant expleat volnntatem. sed 30 scire desidero, quae potissimum praedia ad ius sancti fratris tui pro partb pertineant, 4 ne per ignorantiam inris tni corpora apparitionis error adtrectet. fratrem vestmm Romae tantisper tenebo, qnoniam snbsidia annonae in dies viginti oblatio prorogavit. moleste igitnr filia mea ferre non debet, si inmenta itineri eius depntata tardavero. 5 cetera filius mens Comazon vel quaerentibns vobis vel sponte narrabit. de legatione 35 mittenda ob angnstias fmmentariae rei nsque ad reditum viri excellentissimi comitis tractatns pnblicns differetnr. consilium sanctitatis tuae salubre mihi visum est; ita- que datis ad homines meos litteris statim iussi ex re nostra Apula ad Campaniam fmmenta deferri. vale. 2 Bymmacus nichomaohis flliis P .3 repondetis: moleste fero 8u8t 5 in noscentiam] /urelKS, innocentiam P 8 docnittiB P 2 m. 11 secessiones P 1 m, 13 indic// P 16 symmacuB nichomaohis flliiB P 18 usnrpanda] Kie$$lingy usurpandi P 19 angust^ P 21 curio] PFy caro luretua 25 sed] (77), //d P 27 quibuB] (i7), q///; P 28 comouit (moui in ras.) P 29 solutionis (utionis m ras,) P 30 iuuenis (is 2 m. in ra$.) P 33 Untis pertinebo P 35 cumazon P 37 salubrem P LIBEK VI. 157 xm. SYMMACHVS NICOMACfflS FILnS. PF AdBiduitas epistularum saperiorum scribenda consnmpsit; sola nunc superest sa- Intationis religiosa generalitas. et sane^ si qua suppeterent paginis persequenda, com- 5 meanti rectius crederentur. tunc enim stilo indulgendum est, cum recipiendis man- datis proficiscentium persona non sufficit; nunc si quid scitu dignum putabitis, sine nostri sermonis excursu plenius a commeante discetis. vale. Xmi (XV) a. 396. SYMMACHVS NICOMACfflS FILIIS. P 10 Dubitare vos video, an Kufini poenam secuta sit etiam publicatio facultatum. fides praesto est imperialibus signata praeceptis; et tamen praedonis annosi merita pendentibus non fuit ambigendum, quod spolia orbis desideraret aerarium. atque 2 utinam tanto gaudio non obstreperet defectus annonae, quem nulla producit novae firugis accessio. praeterea ipsius cibi qualitas gignit horrorem, cormmpit valetudinem i& corpomm, graviorque hominibus talis alimonia quam poena ieiunii. solatur inter haec 3 populum spes frumenti a patribus oblati, et religiosa optimatium voluntas tenet con- cordiam civitatis. nunc votis opus est, ut divina opitulatio invehat commeatus, dum salus civium privata conlatione producitur. XV (XVI) hieme 395/6. 20 SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. In eas angustias communis patriae fortuna deducta est, ut extrema vitanda sint. itaque fratrem vestrum continuo ad vos opto dimittere, cui bastemarios mox praebere dignamini, ut festinatio eius iumentomm adminiculis adiuvetur. ceterum filiam meam vexari itinere, sicuti ante scripseram, non oportet, quoniam post incommodum grave 25 valetudo eius otio et quiete refovenda est. vale. XVI (XVU) a. 397. SYMMACHVS NICOMACfflS FILIIS. Praevidi, quem metum vobis fama aegritudinis meae posset incutere, quae cum soleat supra vemm de absentibus loqui, magnitudinem periculi mei ne fando quidera 30 videtur aequasse. itaque ubi primum mihi formare litteras per valetudinem licuit, non distuli lenire apud vos stilo, quae vulgata credideram, et quamvis modificandae sollicitudini vestrae prior sermo sufficeret, ad fidem tamen securitatis adtestatio se- cunda proficiat. interea de ordinando reditu facite noverim. quid consilii ceperitis. fateor enim molliore me esse adfectione post discrimen salutis nec ulterius posse sua- 35 dere, ut desiderio meo vestrnm otium praeferatis. 11 C. Th. VIIII 42, 14 dat. id. Febr. Constantinopoli, Arcadio IIII et Honorio III AA. coss. 2 symmacus nichomtcus flliis P, om. F 4 proseqaenda F 12 orhis] P 1 m, r, arhis P2m. 15 est anU hominihns inser, P 2 m. 30 aeq/Z/se P 33 proflciet P2m, 158 SYMMACHI EPISTVLAE xvn (X vni) . P SYMMACHVS NICOMACfflS FILnS. Amicitia animis non annis aestimatur; rudis igitnr tibi eorum non videatur aspec- tus, quorum in te cultus annosus est. hoc eo spectat, ut noveris Auxentium et Ma- rianum filios meos pudentissimos iuyenes inter laudatores tuos loco priore censeri, at- 5 que ideo non cognoscendos novo aditu, sed amoris foedere et religione recolendos. nunc illis proficiscendi adtulit causam medicorum coactu imperata curatio. nam Sta- bias ire desiderant, ut reliquias longae aegritudinis armentali lacte depellant: sed maiorem iudicant in tuo congressu esse medicinam. tibi igitur adsignabitur eorum sanitas, si remediis herbarum salubrium fomenta benignitatis adieceris. vale. 10 XVIII (XVffll) hieme 395/6. PF SYMMACHVS NICOMACHIS FILHS. Castori nostro ad Campaniam revertenti largiora mandata de domesticis rebus quam scripta commisimus. plura igitur auribus quam lectione noscetis. horum plera- que ad statum pertinent patriae, quam defectu alimentorum graviter laborantem peri- 15 cuIoBum est inhabitare, impium et crudele deserere. vale. XVIffl (XX) a. 397. P SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. Geimano Tabumi , cui me auxilio esse voluistis , etiam Fialntifi dubinfr adfuissem, si eorum praesentiam fors dedisset, quos ex usu eius oportuit conveniri. satisfaciat 20 igitur unanimitati vestrae animus meus, etiamsi voti efficaciam negavit eventus. ipse adhuc invalidus sed iam praefata 4^ venia convalescendi securus haec scribo, tanto- que magis adsurgo viribus, quanto mihi celeriorem sanctitatis vestrae reditum spes vicina promittit. vale. XX (XXI) a. 395 ? 25 SYMMACHVS NICOMACHIS FILUS. Dudum sanitatem filiae meae integratam esse rescripseras ; mox sequentibus lit- teris sollicitudini nostrae recidivum aculeum subdidisti. conflictor igitur nuntio recen- tiore, quia magis adversa creduntur. expecto anxie, ut si quid boni dies adtulit, in- dicetis. in eo autem, quod vos discessus noster excruciat, habitum meae mentis 30 agnosco; sed adhuc desideriis mutuis praestat suadere patientiam quam paenitendum aliquid per inbecillitatem adfectionis ordiri. mox cum germanus tuus de proximo, ut ais, speratus adfuerit, et felicem vobis et necessarium reditum dividendae inter vos communionis causa praestabit. 3 animis non annis] (i7), animis P, Btd inier lineas quhique fere litterae (nanis?) erasae $unl afTectos P 2 m. 8 /esiderant P aegitndinis P 12 om» F 13 pastori F de domesticis rebns mandata F 15 de facto P I m. 22 secnris P J m. LIBER VI. 159 XXI (XXn) hieme 395/6. SYMMACHVS NICOMACHIS FimS. Fratris mei Entrechii spectabilis viri liberos inpatientia patemi amoris acciyerat, qnibus properandi cansas inopia nrbis adiecit; atqne ideo recnrsnm sine insti tem- 5 poris expectatione moliti sunt. qnapropter dnm navigatio intractabilis est, in oris Campaniae panlisper haerebunt; sed ne peregrinationis amara snstineant, humanitas vestra praestabit. qnare vicem meam snscipe, nt qni nnnc a nobis necessitate divnlsi snnt, animnm se menm in te repperisse laetentur. XXn (XXIII) a. 395. 10 SYMMACHVS NICOMACHIS FILHS. PF Dnra commotio est, qnam gignit iniuria, sed mollire debet dolorem medicina pa- tientiae. nec deest vobis nsns adversa tolerandi, nam crebro ictnm fortnnae ferre di- dicistis. qnod si in secnndis rebus ageretis, iure insolitis malis felicitas laederetnr. haec eo scribo, nt miratnm me scias, qnod constantiam tnam lis privata mutaverit, 15 qnam snb adfininm nomine, nt opinio mea est, Baiani litoris persultator animavit. sed illi alind mercedis erit. cansae antem vestrae propugnacnlnm indiciale non de- 2 fnit; impetratnm est qnippe ab altero cognitomm, ne inpnne sit, qnod dissignavit apparitor, ab altero, nt hereditas tuta praestetnr. ipsam qnoqne dominam qnaestionis, cnm se ex agro receperit, admonebo, nt ant desistat incepto ant noverit, sibi gra- 20 yiora esse referenda. | haec de rebns domesticis satis dicta sint. patriae vero nostrae 3 P inter cetera frumentariae pennriae mala legationis ambitns nequiorem facem snbdidit. nam principio Postnmiannm et Piniannm dnobus anlae summatibus innxit electio snb ea expressione indicU; nt in ipsis solis plena esse legatio diceretnr. interiectis die- bns, cnm mandata ordinis tractatns expenderet, Panlinnm illis stndia privata innxe- 25 mnt. hinc orta certatio nsqne ad nefarias pngnas me absente processit. pndet di- cere, qnae in se optimates senatns crimina et maledicta proiecerint. sed dirimendas 4 partinm qnaestiones meo dicnntur detnlisse indicio. fors viderit, qni finis cansam pn- blicam maneat. interim senatns fama laceratnr, et infortnnatis etiam crimen accessit. si in manns meas venerint monnmenta gestornm, legendo noscetis, qnae verbornm 30 meomm verecnndia nolnit explicare. vale. xxni (xxnii) . SYMMACHVS NICOMACfflS FILIIS. Debni litteris abstinere spectabili viro filio meo Decio commeante, qni de nobis s^nd religionem vestram plnra narrabit, qnam posset paginamm textns amplecti; sed 3 entrecii P 7 praestanit P 1 m, deaulsi P 1 m. 10 om. F 12 crebo P 1 m. 13 secundis eoft. ex fecandis P laedetar P l m, 17 coga/l//l/ P deilgnaDit F 18 apparato/ P 1 m, ut om. F ipsum quoqne do- minum T 19 ox] ab F 20 in referenda deainit F uiro P 1 m. 25 l^orta P 27 quij /ui P 28 senat// P etiam] (771, P^iH in P 29 uen//int P 34 sed om. P 1 m. 160 SYMMACHI EPISTVLAE P iucunditatem , quam vobis tribuet fraterna praesentia , stilo augere non piguit. id- circo unanimitati vestrae honorem salutationis inpertio, ut adventus mei expectatio oris munere mitigetur. vale. xxnn (XXV) . SYMMACHVS NICOMACHIS FILHS. 5 Sapricius vir omatus ac mihi familiaris diligentiam sanctae unanimitatis tuae sine adstipulatore meruisset; sed quia primus aditus sero commendat mcognitos, facilitatem sibi promerendae familiaritatis tuae per me optavit aperiri. dignum est igitur, nt cupidissimum tui obvio amore suscipias et amicitiam postulatam non in longi usus temptamenta procrastines sed statim parili voluntate desiderio adventantis occurras. 10 XXV (XXVI) . SYMMACHVS NICOMACHIS FILHS. Zenodorus filius meus nondum te consuetudine propiore cognovit sed fama con- ciliante iam suspicit. nam cum propere Lucanos ac Brittios petat honore cogente, nihilominus in conspectum tuum flexo itinere gestit excurrere. hunc in amicitiam i& tuam tamquam mystagogus induco atque in me recipio dignum esse, quem diligas. si quid igitur parentis testimonio tribuis, adultam mox apud te religionem primus ad- itus adventantis inveniat eamque continuo experiatur facilitatem pectoris tui, quam scit numquam delatam esse novitati. XXVI (XXVH) a. 396. 20 SYMMACHVS NICOMACHIS FILUS. Diu mecum ipse contendi, ut ad vos pignus commune dimitterem, sed vicit ad- fectio maxime adsurgente specula ^ti/ficientium conditorum. nam viginti dies urbis alimoniis parca interim promittit expensio. praeterea amplissimi ordinis secunda con- latio accessurum securitati aliquid pollicetur. nihilo minus etiam camis oblatio animos 25 2 Romanae plebis erexit. redire igitur ad vos iumenta praecepi agens gratias, quod necessitatem fratris vestri congruis adminiculis iuveritis. legatorum adhuc vacillat « electio. nam Postumiano et Piniano , quos a principio mandatis suis senatus agno- verat, tertius Paulinus adseritur, et divisis in studia partibus adhuc differtur utilitas. quae cum terminum confirmationis acceperit, plana ad te cognitio deferetur. vale. 30 xxvu (XX vni) . SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. Vberius scribendum est, si commendentur incogniti; lustini autem gravissimi at- que honestissimi viri antiqua nobiscum familiaritas conciliationis adminiculum non re- quirit. satis est igitur, si ei amorem solitum deferatis. quae vero ad nos pertinent, 35 et proxime unanimitati vestrae litteris indicata sunt et nunc ipsius ore pandentur. 7 incognitos] LectiuSj cognitos P 13 propriore P 16 recipio] luretut, respicio P 23 snfflcientinm] ego, proflcientium P 27 inueretis P 1 m. 29 certius P 1 m. ad- scitur Mereer 30 plena luretua defertur P 1 m, 36 iiidicaU] (ZZ^), ind///U P LIBER VI. 161 XXVIU (XXVIIII) a. 397. SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. PF Si quid homini tutum est, in spem vitae redisse me nuntio post internorum do- lorem, qui me vobis repente subtraxerat. si quid igitur vobis asperum famae lieentia 5 nuntiavit, antiquet oblivio. praecipue autem de vobis impetratum volo, ne inprovida soUieitudine recurratis; sed quia res versa est ad salutem, iustis itineris dimensioni- bus communi desiderio satisfacere dignemini. XXVmi (XXX) a. 397 1 SYMMACHVS NICOMACHIS FILUS. P 10 Dicendae vobis Falutis occasio et quaerenda est mihi saepe, si desit, et amplec- tenda, si praesto sit, eo maidme tempore, quo de filiae meae sanitate sollicitor, cuius valetudinem credo etiam ieiuniis sauciatam. absolvite igitur metum nostrum nuntio prosperorum. mihi etiam nunc gressus infirmus est, sed si optata de vobis mutuus sermo pertulerit, protinus corporis mei querella sedabitur. non omiserim iungere huic 2 15 paginae, quod Martinianum conventio iudicialis expulerit. cui tantus terror incussus est ob omissam din ad Gallias profectionem , ut ei necesse fnerit praevenire itinere privato exhibitionis iniuriam. de Atellano quid fieri velimus, amico interveniente quae- sivit auditor. respondi post iudicium sacerdotis solam me expectare vindictam con- flatae nuper invidiae. nihilominus in arbitrium tuum statuenda reieci. quaeso igitur, 3 '20 ut inter feriarum moras, quid facto opus sit, digneris aperire, simnlque cogites, con- tra interventum tot antistitum quid possit magis quam quid debeat impetrari. neque enim iustitiae et innocentiae defem plurimum potest, cum illis reverentia religionis opponitur. XXX (XXXI) a. 398. 25 SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. Postquam dimisimus puerum , multus i-umor increbruit, sanctitatem tuam sacris litteris evocandam, ita ut etiam nomen Gratiani cuiusdam, qui huiusmodi scripta per- laturus adseritur, in publico ore versetur. hoc etsi adhuc mihi incertum videtur, ta- cendum tamen esse non credidi. erit summae divinitatis statuere circa vos et con- »0 firmare ordinem prosperorum. XXXI (XXXU). SYMMACHVS NICOMACHIS FILUS. PF V. c. Principius genere et probitate conspicuus commendationem non requirit alienam , cum tui quoque in se amoris atque iudicii testimonio glorietur. cuius bona 2 om. F 3 reddisse P 4 asperu/ P 13 obUta P l m, 14 mel] (/7), //i P 16 praeueniri F 21 qua P I m. 25 Bymmaciis P 32 om, F 33 uir consnlaiis praecipuns F Q. Atkbuvs Stmmaorts. 21 162 8YMMACHI EPISTVLAE PF latius explicarem, nisi esset operac redundantis cunctis nota replicare. hoc unum ad- iecisse sufficiet, quidquid illi honorificentiae tribueris^ ad omnes bonos, qui eum dili- gunt, pervenire. xxxn (xxxiu) . SYMMACHVS NICOMACfflS FILIIS. & In suburbano dego secessu. nam et urbanarum taedet molestiarum et villae autumno commodae iucunda instauratione delector. praeterea frequentiam mihi, quae sola Romae honorabilis iudicatur, amicorum praestat adventus. sed non mediocriter nepticulae meae Gallae infirmitas conturbat otii nostri securitatem; de qua nt matnre votiva et commoda nuntietis, opitulatio divina praestabit. tibi autem) domina^lia, lo quantum in dies singulos refectionis accedat, quaeso curae habeas indicare. erit hoc testimonium religiosi in me animi tui, si et consulueris sanitati et in no^centiam meam placitura pertuleris. XXXIU (XXXnil) a. 401. SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. i* Si qua adhuc de Sicilia speramus, incerta sunt. nam cum litterae Euscii nuntia- verint, dudum circi et scaenae artifices navigasse, etiam nunc de adventu eorum ru- mor in operto est, atque ideo apparitorem placuit postulari, qui peragratis ubique litoribus explorata in aures nostras reportet. crevit autem cura ludorum, postquam frequentibus ludis relationem de amphitheatro promerendo populus postulavit, quae 20 mox iudicis impetravit adsensum. dei nutus efficiet, ut super hoc etiam divini prin- cipis concordet auctoritas. vale. XXXIffl (XXXV) a. 401. SYMMACHVS NICOMACfflS FILIIS. Frater vester diu animi adfectus dolore ob amissum magistrum coepit aurem 2» praebere solantibus, cuius maestitudo me quoque graviter sauciavit praeter cogitatio- nem, quae nos de eligendo praeceptore sollicitat. si igitur placet, communibus litteris ab inlustri viro praefecto Hadriano Gallum rhetorem, quem proxime Eusebius noster ingesserat, postulemus, ne pignorum nostrorum indoles in profectu posita deseratur. me futurae editionis et labor et sumptus exercet. in disponendis enim praemiis, quam- so quam numero vestium satis adfluam, nonnulla adhuc deesse apparatui deprehendo. vale. 1 rednndatis P 1 m, cunctis nota] cuncta F adiecesse P 1 m, 5 symmacus P 6 /n suburbano P 7 hautnmnl P 1 m. 8 nommediocriter P 12 in noscentiam] Juretu8j innocentiam P 1 m., in notitiam P 2 m. 15 symmaous P 18 peragritis ubique»itori P 1 m. 25 admittum P 26 moestitudo (J7), maest///// P pt//////Utionem P 27 preo//tore P 1 m. 31 afluam P l m. LIBER VI. 1 63 XXXV (XXXVI) a. 398. SYMMACHVS NICOMACfflS FILHS. P Qaamdiu iactata ramoribus tempore diffemntTir, caramm vacnas otiare; si qaid aadita dignam fideqae sabnixum recentior sermo pervexerit, neque nuntiandi neque h suadendi partibus abstinebo. unum hoc ante rei necessitatem de meo sume consilio, nulla ratione te posse evocationis honorificentiam deprecari. de fratre autem vestro 2 praeter mandatum nihil etiam nunc opinionis accepimus. ipsi haec de nuptiis Ostien- sibus. ad quas nos viri inlustris Sallustii filius iunior evocavit, contulimus in paginam, sed continuo ob ludoram praeparationem Roma repetenda est. diu enim mihi ista 10 cnranda sunt, quae facile, si adesset sanctitas vestra, communis diligentia posset ab- solvere. vale. XXXVI (XXXVII) a. 398. SYMMACHVS NICOMACfflS FILIIS. Cam mihi sacrae litterae redderentur, quibus ad ofiicium praecelsi viri consulis 15 evocamur, vidi alias aeque ad tuum nomen emissaS; quibus te honorificentia imperia- lis accivit. consulis quoque scripta idem agens in rebus exhibuit. suadeo igitur, ut mature iter instmas, cui non cohaerebit Hispanus. aliud quoque accessit, qnod te possit hortari: nam vir inlustris frater meus Neoterius domni fratris mei admirator ad eandem causam rogatus solacia tibi et adiumenta praestabit. nolo igitur ambigas, 2 20 cam scias, anctoritate praecelsi viri electas amicomm esse personas tibique haec prima post dnbia fortunae divini principis adloquia deferri. in negotio autem tuo, quae per me agi volueras apnd sancturo tribunum, non invitus ingredior. interea ad Formia- num litus iter promove, nt cum ad te delatae litterae fuerint, Romam citius excur- ras. vale. 25 XXXVU (XXXVffl). SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. Dictionem salutis antefero, quae et voto meo supra omnia convenit et litterario debetur exordio. dehinc diligentiae tuae, doroina filia, natalicium fratris tui com- mendo conviviuro; homo 'enim noster allegat fuga nautamm litora destituta; quae 30 res conpulit, ut sanctitati tuae factu minora committam. de publicis scribenda non suppetunt absqne eo, quod in Traiani platea raina unius insulae pressit habitantes; qnod adeo ad fortunam vehiculi publici plebeia vertit invidia. ut iam privato rectore utatar. vale. 2 symmaciis P 7 nihil etiam nunc] [II], ////////%mnunc P ipsl haec] (/7), /////aec P 8 /o8 P salnstii P, corr, 1 m. reuocauit P 13 synimacns P 20 tibique] Merctr^ sibique P 21 dubia (ia {nroJ.) P deferrl] Mercery dlfferri P 26 symmacus P 29 littora P 32 rector utatur Laiinius 21 164 SYMMACHI EPISTVLAE XXXVIII (XXXVUIl) a. 401. P SYMMACHVS NICOMACHIS FILIIS. Amicus noster Severus molestia publica liberatus in patriae otium revertetur, quem mox apud fratrem vestrum vicarium spectabilem virum et sanctitatis tuae pa- gina et veteris inter eos amicitiae iuvit agnitio. mea circa praetorios apparatus cura 5 crebrescit. quod eo scribo, ut intellegat unanimitas vestra adminiculi sui societatem 2 desiderari. nec sum imperiosns exactor, ut qui sciam, necessitates meas post vestrum commodum conlocandas, sed si bene aestimo, satisfacient vobis ad refectionem prae- sentis mensis indutiae. paucis babitum propriae voluntatis exposui; quid facto opus sit, vestro relinquo iudicio, ut sit vobis laudabililo add. VM 1 98 SYMMACHI EPISTVLAE LXXV. PVM SYMMACHVS FRATRIBVS. Scio et desiderari et expectari a vobis litteras meas, qaia moris est, nt munus huiusmodi a proficiscentibus inchoetur. auspicium ergo vobis altemandae inter nos salutationis emitto nequaquam dubitans, tamquam signo dato ad respondendum vos 5 desides non futuros. LXXVI hieme 393/4. SYMMACHVS FRATRIBVS. • Religiosum atque votivum est, ut a quaestoribus candidatis dona sollemnia potis- VM simis atque amicissimis offerantur, | quo in numero iure censemini. offero igitur vo- 10 bis ebumeum diptychum et canistellum argenteum librarum duarum filii mei nomine [quaestorium munus exhibuit] et inpendio precor, ut hanc honorificentiam dignemini gratanter amplecti. vale. LXXVn (LXXVI) a. 397? PVM SYMMACHVS FRATRIBVS. 15 Subesse aliquas silentio meo causas sponte aestimare potuistis ; nam quando omi- sissem religionis munia, si valerem? nunc paulatim dolore cedente officium saluta- tionis differre non potui. vestri erit muneris referre mutuam vicem, quae mihi, si dies optata pertulerit, ad convalescendum fomenta praestabit. LXXVm (LXXVII) a. 397? 20 PFMF FRATRIBVS. Postquam paginam, quae vobis salutationem ferret, emisi, in tempore adfuit, qui mihi vestras litteras exhiberet. quarum principio perceptione laetatus, ubi commune pignus decubuisse cognovi, conturbatus sum repente amaritudine lectionis. sed quia filium nostrum redditum sanitati subiuncta docuerunt, in tranquillum denuo animus 2s remigravit. meae valetudinis statum scriptis superioribus indicavi, cuius denuo me- minisse non opus est, ne vos soUicitae scriptionis conturbet iteratio. 2 //////////ratribus P, om, VM 3 sdo et desiderari et] VM{II), periit kh P litterts meas quia] VM[n), iit///////////// P minus P 1 m. 4 huiuBmodi a proflciscentibus] VAf(/7), hulus ///////////iscentibus P inchoetur] egOy inc^oet// P, inchoetis V, inauspicemur M auspicium ego ($ie) uobis VMr{IT), au8pici///////bis P, ergo Leetiua alternandae inter nos] epo, salntandae inte sinos V, salutanda et inter nos P, saluandae uitae si non Af, om, {F) 5 saluta////// P dubitaris F, du- bitas M signo dato] V(77), ////o dato P, dato signo M 6 non] /// P ua» add, V, ualete add. M 8 om. VA/, totam epittulam om {U) 9 a om. P a potissimis P 3 m. 10 quo in nu- mero uaque ad finem epiftulae om. P apatio 41/2 verauum vaeuo relieto 11 clypticum M, indypticum V 12 qui quaestorium munus exhibuit {F). uncia ineluai 15 om. VM 16 causa P 1 m. amisissem P 1 m, 17 nunc] Af, nostrum PV 18 dif- ferre] VMF, deferre P referrl V 19 uale add. V 2 m. Af 21 om. VMF 23 quorum PV 24 debuisse P / m., deiubuisse V quod FAf 25 red- dit V 27 conturbat V LIBER VII. 199 Lxxvini (Lxxvni). FRATRIBVS. PVM De redita filii nostri Fausti praennntias panlo ante litteras misi, ut adcelerata secnritaB desiderii vestri inpatientiam mitigaret, sed munns salutationis iterare ipso 5 etiam proficiscente non piguit. capite igitur geminam voluptatem primo ex ipsius reditu dehinc ex sermone fratemo, quo vobis redditos sanitati communes filios indi- camus. LXXX (LXXVmi). SYMMACHVS FRATRIBVS. PVMF 10 Superioribus diebus litteras frequentavi, sed nulla adsiduitas animum potest aman- tis explere. puto autem vobis ad cognitionem posse sufficere, quod valere nos scribi- mus, licet commune pignus paucis diebus effusione vexata otii nostri minuerit volup- tatem. quae iam divina ope ad plenam sanitatem coepit emergere. AD MESSALAM. PVM 15 LXXXI (LXXX) a. 399. Fortuna cum civibus nostris revertit in gratiam, postquam te sibi respublica vin- dicavit. adnumerandus est igitur ceteris sperantibus aequitatem lucundus amicissimus meus, quem morbo iam diu gravem praefectnra eminens ad cogoitionem privatae litis exciverat. et illi quidem votivum sub examine tuo respondere propositis, sed valetudo 20 obnititur voluntati, quae effusione sanguinis sauciata itinerum recusat incertum. nec deerit ins adversantis petitioni, si ad vicarium tuum disceptatio transferatur. haec igitur summa est postulati, ut cum causae nihil de loco pereat, salutem homini per- egrinatio remota conciliet. LXXXn (LXXXI) a. 399. 25 ADMESSALAM. Instruenda mihi atque adomanda praetura est, ad cuius nos editionem magnitn- dinis tuae processus animavit; inceptum enim meum viribus fratris utetur. quaeso igitur, ut mecum religiose votiva officia partiaris et familiaribns meis ad Hispaniae longinqua pergentibus ob equorum cumlium coemptionem suffragia promovendi negotii »0 digneris adnuere. longum fiat, si velim litteris praestanda percurrere; capita igitur reram subiecto indiculo strictim notavi. tibi integmm erit adicere beneficia, si qua stilus petentis omisit. 2 om. VM 4 nostri VM 5 Qolunt&tem V 6 indicaui Vy indicanimus M 9 om. VMF 10 litteris V 12 uexato P 1 m., uexatiori M 14 Tiiii. explic ad fratres incipit ad messalam P, om. VM 16 reuenit F, uertitur M re spil (i. t. spiritu) indicauit P 18 praefector aeminens P 1 m. 19 est iUi Mtreer 20 intinerum P, in tenemm V 25 om. VM 27 animani V 29 negotii] VMF, *«*««««*«« P 30 ^restanda P / m., praestaiidi V, res tantas P 2 m. OXFORD 200 SYMMACHI EPISTVLAE LXXXm (LXXXH) a. 399. PVM AD MESSALAM. Si quid pro amico atque unanimo roeo lacnndo priora scripta valuissent, agendis magis gratiis quam renovandae petitioni a me sermo inpenderetur ; sed quia in civili negotio auget eius infirmitatem crebra conventio, non iam pro causa sed pro valetu- s dine familiaris mei instauro sermonem. et certe difficilis impetratio mea esse non debuit, postquam illi divinus adfatus longae peregrinationis gratiam fecit. cuius rei exsecutionem miror esse difficilem, cum lenitas tua soleat talia etiam sine rescripti auctoritate praestare. inpensius igitur quaeso, ut vicarii foro saepe in his iudiciis agitata causa reddatur, quando hoc et sacrae litterae imperant et iudiciorum non re- lo futat humanitas. LXXXIUI (LXXXin). AD MESSALAM< Primam mihi scribendi causam religio fecit, ut amicitia nostra litteris excolatur; secundam suggessit humanitas, ut viro optimo Thalasso familiari meo tua concilietur 15 adfectio. superest, ut et mihi sermonis tui vicissitudo respondeat et commendato ex sententia procedat optatum. LXXXV (LXXVI. LXXVII) . PVMF AD MESSALAM. Numidam familiaritas nostra apud te debet iuvare : quem tuo trado suffragio , ut 20 meritum, quod apud ;ios honestis officiis conlocavit, tua pro me cura conpenset. mo- res hominis ex meo pende iudicio et in omnibus, quae utilitas eius exquirit, votum commendantis imitare. LXXXVI (LXXXrai. LXXXV). PVM AD MESSALAM. 25 Et mei circa te propositi ratio poposcit , ut scriberem , et v. c. atque omatissimo Eusebio adstipulatio mea deesse non debuit; quem probe de optimis viris meritum, quaeso tua benignitas muneretur. nam laudabilis quisque hanc solam merce- dem pudoris atque honestatis exoptat, ut ad intimam familiaritatem bonorum tuique similium pura conciliatione perveniat. 30 2 om. VM 3 qnod V 4 gratus V renonandis petitionibns P ^ m. a me] VM^ innnnm, P quia] quod VM 5 crebra] VM, «««««««•«««««»« P 6 esse] est V 7 huins V 10 inperant Af, impetrant PV 11 humilitas VM 13 om, VM 15 tbalasio M 16 commendatio V 19 ad messalam PF^ om. VM 20 nunidam V^ om. M debeo P 1 m. trado suffragio] VMF^ «««3K»««*«»*« P 21 offlciis] VMFy «♦«««««« P cura] VMF^ «««««««««« P 22 eius] enim V totum P 23 commendandis P 25 om. VM 26 Bcriberem et uiro olarissimo atque Fy scriberem et q c atque P, scribere non me- tuam atque V, scriberem uiro tamen M 27 quem] VM, «««««««« P et meritum P 28 tua «« benignitas P, tna benignitas V, b^nignitas tua M LIBER VII. 201 LXXXVn (LXXXV. LXXXVI) . AD MESSALAM. P^M Omnis commendatio amicis testimonium tribait, suffragium praestat incognitis. Processus igitur vir omatissimus filius meus non est in ea parte numerandus, cui ex 5 beneficio scripta praestantur, sed potius in ea, cui vicissitudo ex amore persolvitnr. puto iam liquere tibi, quae circa illum familiariter tenenda sit a te forma iudicii^ quem sine favore commendo. dignum est igitur, ut quantum apud me meriti con- locavit, tantum apud te benignitatis inveniat. LXXXVm (LXXXVU) a. 399—400? 10 AD MESSALAM, PVMF Amicitiae parentum recte in liberos transfemntur , ut caritas semel inita succes- soribus eoram velut hereditario iure proficiat. quo nomine optimi quondam viri Gre- gorii filium diligendum pariter ac tuendum recepi; fuit enim mihi cum patre eius fidum foedus animorum. sed religiosi debitum tecum opto partiri. qua- 15 propter quaeso, ut curam meam pro eo in ns, quae usus poposcerit, exequaris. inter cetera autem vota iuvenis praecipuum liberalis animi signum est, quod cupit foro tuo non obscurus ortu actor accedere; cui, ut spero, et magisterium splendore dicendi et suffragium mentis bonitate praestabis. LXXXVim (LXXXVIII) a. 399. 20 AD MESSALAM. PVM lamdudum litteras meas in manus tuas credo perlatas , quibus allegavi , quod iudiciis adprobatum est, amicum meum lucundum quamquam tui examinis cupidum per valetudinem non posse proficisci. huius in dies morbus augescit, et ideo repeto postulatum, ne incidat invidiam contumaciae, qui miserationem meretur. et sane ci- 25 vili causae nihil decerpet humanitas , si ad vicarium vestrum transferatis examen. nam pariter et laboranti detrahetur iniuria et negotio finis eveniet. LXXXX (LXXXVim) a. 399. AD MESSALAM. Probavit effectus non inmerito a me sperata, quae praestare dignatus es, magis- 30 que me culpam potuisse contrahere , si apud amantem praetorias pignoris nostri ne- 2 om. VM 3 omnes P I m, 4 processus 2 m. tpatio antea vaetio relicio inscriplum (?) P 6 iUnm (a 2 m. in ras.) P sit a te] si aeUte V 7 oonlocaui P 8 benignitas V 10 om. VMF 11 libros P 1 m, sua efforibus K, sna ex foribus M 12 uelud P 1 m, quendam V 13 recepit V 14 religiosi debitum PVy religlonis debitum FM, scribe: religiosi fenoHs debitum vel aimUe quid 15 his PVMF 17 auctor V, om. M 20 om. VM 23 morbos P 1 m. 24 miserationem — ciuili] VM(IT], periit in P 25 de. cerpet] VAf, dccerpit (11), periii in P humanitas si ad] VM(IT)y periit in P nostrum V trans- feratis examen] VM, transferatur examen (17), tr//////y ///////// P 26 et pari post pariter inser. V la- boranti detrahetur iniuria] VM(n), \A\)OTti///////////////\ur\a^ P eueniot] VAf(/7), eue//// P 28 ad messa/// P, om. VM 29 a me speraU] F3f(77), a/////raU P magisqne] VM(n), ma////// P 30 apu/ P ' Q. AvRKLrva Stmmachvs. 2H 202 SYMMACHI EPISTVLAE PVM cessitates pudore tacuiBseni. oraari ergo nos gaudeo frequentibus amoris tui testi- moniis, et volo speres, quidquid gratiae editio nostra quaesiyerit, ad tua beneficia me cedente referendum. LXXXXI (LXXXX) a. 399. VMn AD MESSALAM. 5 Honores quidem semper vitae ac litterarum splendore praecessisti , sed bonorum nunc omnium gratulatio est, etiam publicum tibi decus esse delatum. opto igitur ex sententia partis fruaris insignibus et provectus in cumulum gloriae magnitndinem iudicii imperialis aequiperes. LXXXXn (LXXXXI). 10 PVMF AD MESSALAM. Officii mei est nuntiare, quod valeam, voti, ut te salvere cognoscam. ego in- dicio prosperorum meorum pai*tes amantis inplevi, tu mihi adhuc debes sanitatis tuae gaudia. quae ut solita fide in notitiam meam veniant et deorum favor et tua scripta praestabunt. 1 & AD LONGINIANVM. LXXXXm (LXXXXII) a. 399. Amico animo gaudia nostra participas et integratum Flaviani filii mei honorem stili gratulatione prosequeris. dignus es, cui laeta semper eveniant. hanc autem dignationis tuae benignitatem scio ex illius instituto venire, qui praestitit. lauda- 20 biliter igitur magisterium sequeris optimae voluntatis. tene quaeso, ut facis, con- stantiam rerum bonarum; illum imitare, nos dilige. Lxxxxnn (Lxxxxnij a. 398—399. AD LONGINLANVM. VMF Honor militiae vestrae dandis beneficiis | enitescit. cum igitur te meritorum ratio 25 summis proximum faciat, famae et gratiae decus benignitate conquire. nec procul PFJfF abest, de quo huiusmodi fructum capessas. iuvan|dum enim tibi filium meum Desi- derium litterae meae ingernnt, virum praeter fortunam cunctis rebus oraatum, quas sibi potest hominum cura praestare. sed illa quoque cum eo in gratiam, si faveris, revertetur. restat , ut velis , quod pro loci ac meriti tui viribus potes : facile inclinar- 30 tum amici nostri negotium depulsa lite sanabis. 5 om. VM 6 litte//rum P praecessistl] ego^ gessisti PVM 9 &equippere8 V 11 in P huius epistulae non supcrsunt nisi haee: 12 . . . qd aaleam . . . cognoscam ego indi 13 . . . meorum partes amantis ... 1 adliuc debes sanitatis 14 . . . ia quae ut Bolita flde in no . . . eam ueniant et deorum faaor et . . . scripta praestabunt 11 ad eundem F, om, VM 16 //plicit ad messalam /nc ad longinianam P, ad longinianum F, om. VM 19 cui] qui V 20 ex om. P laudablliter] lauda/t P 22 dile P 1 m. 24 ad enndem F, om. VM 25 enitescit — 27 capessas iuaan om. P spatio 6 versuum vaeuo re- lieto 26 ergo poit famae inaer, (/*) 29 cura hominnm V sed] et F 36 restet (r) niribus tui meriti F Inclinatam F 31 negotium] Pfr*}, negnm F, statum Af, felicitatem F LIBER VII. 203 LXXXXV (LXXXXim) a. 398. AD LONGDrtANVM. PVM Amplecti amicitias domini et filii mei Flaviani ante dignatuB es, sed nunc tem- pus datur^ ut illi documenta verae familiaritatis exhibeas. sacris enim d. n. Honori 5 augustissimi principis litteris ad officium magnifici consulis evocatus occasionem dabit^ qua et ipsius meritum iudicio tuo pateat et tua in eum clarescat adfectio. interea partes parentis meus interventus exequitur, nec in dubium venit, quid habeat ponderis pignorum commendatio apud eum , qui suos diligit. haec autem summa est desiderii mei, ut in animo tuo reperiat amorem meo similem. 10 LXXXXVI (LXXXXV) a. 399—400. AD LONGINIANVM. In favorem me Dynami cohortaris, cuius tibi amore non cesserim. est enim vir artium bonarum cultus omatu. libens itaque in tuam concedo sententiam dignumque esse praedico, qui nostro ordini copuletur; sed adicienda est ei praerogativa militiae, 15 ut beneficio allectionis utatur. his quippe tantum munia relaxari divalia statuta vo- 2 luerunt, quos honor castrensis inluminat. si igitur et hoc insigne detuleris, quod annonarum et evectionum cumulet adiectio, prono cursu in consulares legetur. quare in tua manu est et illius meritum et meum studium supplementis talibus adiuvare. interea nimis miror, quod in viro inlustri Flaviano domino et filio meo nec gradum 3 20 honoris nec ius amicitiae cogitasti. nam cum praestans auctoritas tua vinarii tituli debita flagitaret, | usque ad officii multam con/emptione progressa est. patienter VMIl admitte, neque praefecturam neque amantissimum tui virum tali contumelia debuisse perstringi. quaeso igitur, ut tantum ei posthac deferre digneris, quantum tibi in- vicem convenit exhiberi. ego certe amborum parens nihil a te patior stridoris emer- 25 gere, quin immo officiis religiosis crescere inter vos causas mutui amoris exopto. LXXXXVII (LXXXXVI) a. 399. AD LONGINIANVM. PVM Cepi ex litteris tuis gaudium, postquam familiares meos ad Hispaniam com- meantes adiutos epistulari commendatione docuisti. quare acceptam gratiam et mente 30 contineo et ore contestor. facit autem verecundia tua, ut de hoc parcius loquar; ad- fectum enim non verba desideras. 15 Cod. Theod. VI 35, 7. 2 om. VM 8 eam quis uos V 11 om, VM 12 fauerem P 1 m, medy namicoortaris P 1 m,y medio amico hortaris K, amici bortariB M 14 nostrae P l m, 16 quo V detnderis V, detur M 19 meo et fllio V 21 indt a voet flagitaret maior conUxtus par$ ptriit in P; suptrsunt hatc: pr/g ... 22 neq. pf . . . uirum tall contume . . . 23 gi quaeso igitur ut tan . . . deferre digneris qoanti ... 24 conuenit — certe . . . pa- rens — patior strid ... 25 gere quin — religio . . . cere — amorl . . . opto 21 multam contemp- tione] tgOy multa condempnatione VF, multam deprauationem Af, condemnationem mnlta {U) 22 prae- fectura V 25 religiosis] (/7), religionis VM 27 om, VM 28 cepi (ce in ra$,) P postquam] VAf(/7), po////// P c6m///te8 P 29 adiutus P / m., adiutor V comendati/// P mente] VAf(i7), ptriit in P 26* 204 SYMMACHl EPISTVLAE LXXXXVIII (LXXXXVU) ante a. 399. PVMF AD LONGINIANVM. lamdudum desiderabam litteras tuas: nunc inmodica animi gratulatione suscepi. VMF debita igitur reverentia et amore respondens adicio postulatum , | ut in reliquum fre- quentare digneris munus optabile, quod sponte tribuisti. sed in hac postulatione non s opus est conmorari. neque enim petitio mea debet elicere, quod tua promittit humanitas. LXXXXVIIU (LXXXXVIU). PVMF AD LONGINIANVM. Cultum amicitiae libenter exerceo. video enim mihi a te talionem curae parilis non negari; magnus autem diiigentiae incentor est amor tuus. quare beneficii loco lo exprobrare non possum, quod ex debito officio defero. ipse enim tibi auctor es offi- ciorum meomm, quae scribendi adsiduitate sollicitas. C (LXXXXVUII) a. 399—400. PVM AD LONGINLANVM. Sentio, quid mihi adfectionis invicem deferre digneris, sed vehementer admiror, i& quod dominum et filium meum Flavianum, qui te parili amore conplectitur, erga ami- citiam tuam esse inparem suspiceris. si igitur aliquid in adsertione mea putas esse gravitatis, guaeso /e, ut huiusmodi persuasionem me adsertore deponas et exclusis aliquo- rum susurris constantiam serves sanctis moribus tuis et amicitiae congruentem. certe si quid in notitiam tuam aemulus sermo pervexit, mecum quaeso participes, ut ama- 20 ritudo, quae ex aliorum msimulatione concepta est, fidis purgationibus diluatur. CI (C). AD LONGINIANVM. Sancto Eusebio arbitror pro summa commendatione sufKcere, quod eum mihi pro- fiteor adprobatum , et ideo verbis pluribus elaborare non debeo , ut ei tuam conciliem 25 2 ad longinianaro om. P 1 m. spat. vae. rtl., add. 2 m., ad eundein F, om. VM 3 littera taa P 1 m. 4 inde a voce postulatum in P non superaunt nisi haec: 5 . . . bnisti sed 6 . . . opus est conmo . . . peti- tio — elieere . . . ttit humanitas 5 opus non est F, non est opus M 6 tua om. (H) 8 ///onginianum P, ad eundem F, om. VM 9 cultum] VMF, periit in P enim] VAfF, periU m P 10 non negari] ////egari P in//ntor P amor] animus F /oco P 11 exprobare P I m. VM deforo V 14 om. VM 16 et] ego, om. PVM parl VM amicitias tuas VM{r) 17 susceperls V, sustines M 18 quaeso te] ego, uestrae V, uolo M^ oro (i^), «**«««4(««« P me] ne P de- ponas] VMy «««««««»«««« P 19 constat P amicitia Pl m., amicitias P 2 m, con- gruentem] VAf, ««««««»««««««« P 20 ^mulus P2m. in spatio vaeuo, e multis V, ex multis M sermo] VAf, ««««»«*««««« P ut amaritudo] FVM^ *»«««»«««« P 21 quae &l P ^2 m. in $pat, vae. insimulatione] Lectiwty simulatione PVM contempta V eet fldis P 2 m, in spat. vae. purga- toribus P 23 om, VM 24 milii eum V 25 tuum V LIBER VII. 205 Yolantatem. praesumptam quippe teneo, as, qui mihi fida obsequia detulerunt, favo- PVM rem tnum minime defuturum. nos ex sententia valemus libenter habituri, si ipse sospitatis tuae litteras non negaris. AD PETRONIVM ET PATRVINVM. 5 CU (CI) a. 398. PVMF Pro eognitis et probatis pauea dicenda sunt; mei enim officii non sui meriti testimonium ferunt. quapropter laborare non debeo, ut praestantiae vestrae domini et filii mei Flaviani merita commendem. siquidem vetus inter ros amicitia revertetur ad usum feliciorem. mei sermonis haec summa est, ut in patriam redux sibi per- 10 petuum amorem vestrum, mihi mutuam reportet salutationem. CIII (Cn) a. 398—399. AD PETRONIVM ET PATRVINVM. PVM Opto ut hanc salutationem vigoris integer et prosperis laetus accipias. tradetur autem per optimum virum Desiderium, cui maximam laudem pura vita conciliat, testis 15 haec officii mei pagina relatura ad me plurimum boni, si te plurimum in amicitiam tradentis adtraxerit. nam ut respondere digneris, enitendum mihi prae tuo amore non arbitror. haec una voti mei cura est, ut tuum favorem commendatus adquirat redeatque laudator beneficiorum tuorum, quorum utilitas ad illius commodum, ad meum sensum gratulatio redundabit. 20 CIIII (Cni) a. 399. AD PETRONIVM ET PATRVINVM. Video Flaviani filii mei honorem propterea hucusque iacuisse, ut ei testis melior leveniret. inciderat in tyranni beneficium iudicio bonorum temporum reservandus, et VMTI praestitit illi amissio praefecturae, quod mutavit auctorem. quae igitur verba tantum 25 mnnns aequabunt? coniungite , oro , vos nobis ad referendas praecelso viro gratias. nam cum sin|guli vincamur rei magnitudine, opus est laudatoribus multis, ut nume- PVM Tosnm munus impleat onus debiti. et sane dominus pectoris mei, a quo profectum 2 est beneficium, non ex alterius verbis sed ex gaudio conscientiae mensuram facti sni 1 hls PVM 2 ualere VM 3 suspitatis V 4 viiii explic ad longinianum inc. ad petroninm et patruinum. P, symmachus petronio F, om. VM sub hac imcriptione eonfusae repertuntur episttUae partim ad Petronium, parthn ad Patruinwn, partim ad utrumque pratrem datae; prima ad utrumque pertinere videtur 6 percognitis VF 8 internos P, inter nos My in nos V^ om, F 9 sibi reduxit F 12 om, VM; epiat. non ad fratrem uirumque^ aed ad unum iantum seripta eat 14 per] pro P 1 m. 17 adquirlt P 1 m, 21 om. VM; ad utrumque fratrem 22 honorS (g in rat.) P protere P / m., om. M inde ab melior non aervata aunt in P nisi haec: 23 flcium iu . . . uandus sed pre . . . 24 fecturae quod mutai . . . igitur — tantum m&n ... 25 ciungite — nobis a . . . das praecelso — gratias n ... 26 guli uincamur usque ad finem 23 et] ego^ sed PVM 24 amisi K, amisso n praefecturaeque mu- tauit V, prefecturae qoae immntauit M 25 munus] man// P 1 m. 26 uincamus V magni- tudinem V, magnitud/// P uumerosnm] eyo, numerum V, //meru P 1 m., //meri P 3 m. (/7), numerus M 27 munus om. VM et] // P pr/fectum P 20G SYMMACHI EPISTVLAE PVM colligit nec ignorat, talia esse, quae praestat, ut vincat spem solutioms. nos tamen gratiae vicem fide amicitiae et observantiae rependemus damusque huins rei animos obsides, quibus satisfaciunt liberi lucis auctoribus. piis enim contractibus amor sufficit. CV a. 399. 5 PVMF AD PATRVmVM. Agendis d. m. comiti excellentissimo viro gratiis par esse non potest mediocritas VMF Iverborum meorum. tibi igitur hoc munus iniungo , ut de impetratis evectionibus in adminiculum praetoriae functionis habitum mentis meae apud eum plenius exequaris simulque digneris eniti, ut in rem missis celer ad Hispanias transitus impetretur. 10 PVMF adpetit enim tempus praetoriae functionis, | metusque est mihi, ne equorum curulium 2 tarda emptio et morosa deductio sollicitis artetur angustiis. de hoc etiam sublimem virum et praecellentissimum comitem securus impetrationis oravi. adieci praeterea commonitionem , cuius suffragator esse dignaberis, ut si molesta petitio non videtur, familiares meos datis ad potissimos Hispanorum litteris prosequatur. satis dictum est. i& si quid aliud tuis auribus amicorum meorum sermo suggesserit, oro, ut in curam sancti et fidissimi pectoris tui recipere non graveris. CVI a. 399. PVM AD PATRVINVM. Amor mutuus facit, ut tibi ex usn meo agenda delegem. cum igitur filii mei 20 praetoria instet editio, quam vir inlustris comes omni virtutum genere sublimissimus evectionibus iuvare dignatus est, coemptioni equorum ex Hispania celeritas admovenda est. quare quaeso te, ut familiares meos ad Hispanias missos nulla tarditas demore- tur, quos iuvari tuis litteris volo, ut illis merita tua Hispanorum mentibus inpressa suffragio sint. 2& 1 ignorat] P ^ m, VM, Ignorai// (ignoramuB?) P 1 m. talia] (77), alia VM, om, P, ubi fortasse in margine additum erat uincant P 2 m. nos tamen] nostrum V 2 fldei V rependemus] (77), repend//// P, rependere Vj repende M 3 satisfaciant V 6 om, VMF; simul eum tpistula aequenti emissa, quae ad Petronium periinet; haee ergo ad Pairuinum I d. m. om. F gratus P 1 m, V inde a mediooritas rum superaunt in P nisi haee : 8 . . . bus 9 . . . functionis ba . . . pud eum plenius ex 10 . . . q. digneris — in rg . . . ad bispanias transitus im II . . . dpetit — praetoriae fun . . . letusque usijue ad finem 9 eum om. V 10 miiis V bi- spaniam F imperetur V 11 //rulium P 12 oontio V^ coemptio M deduotio] de//ico P be /oc P praetulerim: subUmem et praeceUentissimum uirnm comitem 13 pcellenti8//nu P ora// P 14 8uf///gator P dignaueris P 1 m, V, digneris M //titlo P 15 /////quatiir P, prosequati V, prosequatur (quatur {n rcu. ) M 17 fldelissimi F non graueris] digneris F 19 om. VM; eum merita eius^ ad quem epistula aeripta e$t, de provineiia Hiapania eommemorentur , Pe- troniOy qui vicaritu Hiapaniarum fuerat^ adaeribenda eat 20 tum VM 21 praetoriana V uir- tuttum V sublimissimis P 1 m. V, subUmis Af 23 missos] uiros V 24 mentibus eorr, ex tibl P Im. LIBER VII. 207 cvn. AD PATRVINVM. PVMF laliani agentis in rebns modestiam novi, natales probo, doleo fortunam ; fatalibus enim malis diu et graviter exhaustus est. sed credo cum eo omnia in gratiam esse 5 reditura , si tuo patrocinio et humanitate foveatur. plura non dicam , cum praeclaris moribus tuis familiare sit opis indigos sublevare et huic petitioni meae etiam tuae mentis natura consentiat. CVm a. 398—402. AD PATRVINVM. PVM 10 .Post consensum partium, post vinculum pactionis allegataque in iudicio monu- menta placitomm filius meus Caecilianus denuo ad incerta litis adtrahitur. nota est tibi qualitas causae; merito omitto conperta stilo exequi. hoc tantum de sancto animo tuo inpetratum volo, ut /isdem viribus, quibus pro eo luctamina prima sedasti, repe- titae medearis iniuriae, quia iustitiam tuam debet acrius incitare adversum fidem pla- \h citi rupta concordia. CVim a. 398—402. AD PATRVINVM. PVMF Aperta est inprobitas eorum, qui reducunt in quaestionem pactionibus terminata et per inpatientiam quietis finem iurgii secunda lite commutant. aestima igitur filii 20 mei Caeciliani dolorem, cui otium conciliare non potuit damnis patrimonii empta con- cordia. nam reducitur in longinqua iudicia^ quibus facile, si suffragium tuleris, eruetur. est enim in te atque fratre portus omnium, quos fortuita sollicitant. pro- lixus in petendo esse non debeo, cum causae qualitas et tua iustitia plus de te fa- voris quam meus interventus eliciat. 26 CX a. 401. AD PATRVINVM. PVM Duo ad me bona parilis voluptatis recentes nuntii pertulerunt, et vos iustis ho- norum | crevisse processibus, et domino ac filio meo Flaviano fiructum privati otii esse VMTl 2 om. VMF 3 ialiani (iu in raa.) P noai natales om. F fortunam doleo FM 4 diii et] dines V 5 patrocinio tuo F 6 familiares et V 9 om. VM; epistularttm 108 et 109 altera ad Petronium, altera ad Patruinum icripta e$t 11 ce- cUianus PV 13 impetrato V hisdem P, hisdem VM 14 medlaris V quiaj qnod V 17 om. VMF; ef. adn. ad v. 9 18 aperta] VMF{r)y comperta (com m raa.) P 19 aine ininrgii V commutata V 20 cecUianl VMF 22 seruetur F atque in F, et in M 23 esse] est V causa equaUtas P 1 m. , 26 om. VMy ad utrumque fratrem 27 recentis P 1 m. V bonorum V, om. M 28 inde a voee honorum non mpersunt in P niai haec: p. 208, 2 qua . . . uobis ... 3 uro in n . . . diis etiam 11 ... 4 toria edition . . . lata meminist ... 5 iustis ut soUemni ... 6 rescriptum itaq . . . sus oraui ut pe- tit . . . 7 mihi uero iucundas . . . etiam minorum magistr . ^ . 8 exempla — roos . . . lubeat — benefl . . . 9 niri — supra . . . na prestare usque ad finem 208 SYMMACHI EPISTVLAE VMn delatum. sumpta igitur gemina fide vestras litteras super his expectare non debui, quas aestimavi per verecundiam difierendas. quare aestimationem laetitiae meae vo- 2 bis relinquo, quia mensuram eius de vestro in nos amore colligitis. sed his gaudiis etiam iila opto coniungi, quae de praetoria editione filii mei iam pridem postulata meministis. nam vehementer admiror iustis et sollemnibus desideriis nondum adrisisse 5 rescriptum. itaque secundis litteris virum praecellentissimum comitem rursus oravi, ut petitiones nulli graves , mihi vero iucundas , quibus jomnissa pariter etiam minorum magistratuum suffragantur exempla, benigne, ut mos eius est, tradi iubeat eifectui. PVM »ed beneficentiam tanti viri, cui semper voluptas est supra spem mag|na praestare, promptiorem spero reddendam, si ut frequenter poposci, vestris admonitionibus pro- 10 vocetur. CXI. AD PATRVINVM. VMn Fratrem meum Severum multo sermone | prosequerer, si novo aditu amicitiam tuam peteret aut praedicationi eius meum ingenium conveniret. parco igitur copiae tuoque 15 cedo iudicio, ut diligentia eius tuae potius voluntati quam meis litteris adplicetur. vale. CXn a. 397 ? AD PATRVINVM. Cum tibi omnium meorum cura praecipua sit, praesumo filio meo Arcentio spec- tabili viro, quem mihi iungit adfinitas, intimam familiaritatem tuam posse reserari, 20 quam merito illi et vitae decus et familiae conciliat antiquitas. his propriis eius bo- nis etiam meae preces in augmentum commendationis accedunt, ut plane dubitare non possim, cumulatius ei et meum testimonium et tuum iudicium profuturum. vale. CXIII a. 398. PVM AD PATRVINVM. 25 Dominum et filium meum Attalum de summatibus viris ad dominos et principes nostros amplissimus ordo legavit instructum variis de more mandatis. quae spectare 1 gemintui K, germani Af his] (II), boc VM{r) 2 aecnndiam /7 3 qnia] {11), qnod V, qnam M colligitis] VM{r), colUgimns (/7) 5 et] nt P arrississe rescriptnm (IT), //////// //rescriptum P, arrisere scriptum V, nestrnm arridere scriptnm M 6 nirum praeceUentissimum roraitem] ego, om. VM(IT)\ aecuruUu illae Uiterae adkac mpersunt 1111 8 7 permissa] ego, missa VM^H) 8 efTectus P, om, M 9 si beniflcientiam V, siquidem b^nefltium M 10 B^et////dendtim P iir////monitionibn8 P 13 om, VM 14 quae vocem sermone sequuntw, periemnt omnia in P 16 diligentia elns tuae] (77}, diligentiae iusticiae VF, diligentis instici^ tna M uale om, V 18 om. VM; epist, ad Patruinum acripta et»e videtur, eum Petronius eo tempore, qtw Aremtitu Medio- lanium proficiscebatur (p. 154, 31), in Hispania fuerit totius epistulae in P supersurU haee: 19 ... t psn 20 . . . niro quem . . . a famUia 21 . . . qna merito . . . ae conciliat anti 22 . . . nis etiam meae . . . mendationis acce . . . are non possim cn 23 ... estimonium et tnum indi 20 reserari] htretus, reser- nari FA/(/7) 22 debitare V 23 nale om, V 25 om. VM; simul cum sequenti emissa, quae ad Petronium scripta est; ergo ad Patruinum 26 do- minum et fllium menm] VAf (77), ////////////// /eum P uiris ad dominos] FAf(/7), //////////linos P 27 amplissimns ordo] VM{II], am//////////rdo P de more] rAf(7/), /////e P specUre cansa sunt V, spectant et causas et Af LIBER VII. 209 visa sunt bonum publicnm. huic si fautor accesseris, futurum reor, ut illi pro labore PVM fructus accommodet. quaeso igitur, vel legationis merito vel meo nomine in optimum Timm bene consulas, qui satis animi confirmatus est, suifragio tao successuram feli- citatem. CXmi a. 398. AD PATRVINVM. PVMF Beatum te, qui honorum emeritus otiaris; nos in patriae salo vivimus et fortunae fluctibus verberamur. quorsum ista protulerim, dominus et filius meus Attalus elo- quetur, cui spes visendae prudentiae tuae laborem peregrinationis fecit optabilem. 10 CXV. AD PATRVINVM. PVM Duo mihi pariter iucunda delata sunt: primo sermo tuus, qui etiamsi posset esse continuus, fastidium non moveret, dehinc fratris nostri Frumentii exoptatus adventus. quem ego in numerum bonorum esse referendum, priusquam morum ipsius periclum 15 facerem, ex praerogativa tui testimonii iudicavi; | sed ubi propiore congressu probi- PV tatis eius omamenta patuemnt, adverti minus eum, quam ratio postulavit, per vere- cundiam praedicatum, ne ipse laudationem suam mandatam litteris videretur ingerere. pro his ergo muneribus optatum tibi solvo responsum, quo me agere ex sententia et fmi commoda cum meis valetudine recognoscas. huic autem rei nihil adiciendum 20 puto, cum solo nostrae salutis indicio gratulatio fratema possit expleri. CXVI. AD PATRVmVM. Scis pro insita tibi humanitate, quid parvulis et parentum suffragio destitutis benignitatis ac misericordiae debeatur. merito mihi apud te utendum esse non arbi- 25 tror longo ambitu litterarum pro inlustris memoriae viri Severi filiis, qui nisi bono- mm iudicum iuventur auxilio, praedae atque iniuriae subiacebunt. quidquid igitur eomm poscit utilitas, favor tuus non gravetur inpendere, ut publico saltem defen- dantur adiutu, qui familiaribus adminiculis desemntur. 1 bonuDi] VAf(/7), lllllx P 6 om, VMF, ad Petronium scripta^ utpote qui eo tempore vieariatum Hi»paniarum depomerit 7 salo] 4/, solo PVF 8 neraeramar P 1 m, n om, VM 12 dno in nn. P 13 continuum V 14 mori V pericnlnm P 2 m, M 15 in voce iudicaui deainit M propriore P 16 aduerti ininus P 1 m., adnertimus V qua V 17 laudatione sua mandata F 19 commoda] FVj commodo P 20 explere V 22 om, V 23 parunlis et] paruulosi V destitutus V 26 fudicum om, V quld- quic P 1 m. Q. AvRELIVil 8tMMA€UVM. 27 2 1 0 S YMM ACHI EPIST VLAE cxvn. PVF AD PATRVINVM. Exsortem te sermonis mei esse non patior neqne ab scribendi perseverantia si- lentii tui imitatione deducar. scio enim plemmqne non amicitiae neglegentia sed ob- VF strepentibus curis officia retardari. velim | credas et in postemm cnram s capessas integrandi istius muneris, quod ipse iam pridem moraris ero promptior litteris exhibendis, qui ne nunc quidem tempero, cum gratiam mutnam non reporto. cxvm. Vn AD PATRVINVM. io Certum babeo, nihil apud animum tuum amicorum litteris esse iucundius, et ideo promptissime frequento conloquia, quae scio apud eximium virum magni esse momenti. superest, ut ipse, quam benigne litteras meas sumis, tam libenter indicia propriae sospitatis emittas. CXVmi. t5 PVF AD PATRVINVM. Cordi mihi est frequenter adloqui vos, ne videatur apud me officiomm familia- rium cura tepuisse; atque ideo salutem vobis votis opto, litteris dico, petens, ut si quando epistulamm mearum usus intervallo longiore cessaverit, causam silentii non voluntati aut desidiac meae sed occupationibus adplicetis. 20 CXX. AD PATRVINVM. Vn Athanasius v. c. peregrinationis iniuriam iusto dolore suscepit. nam pactae ei et nobis arbitris vinctae obligatione pignorum nuptiae denegantur. exaggerarem facti 2 om, VF 4 deducor P ^ m, 5 finis epUtulae inde a voce credas periU in P aelim credas VF, aupple: iielim tamen me offensum credas vel aimile quid 6 moraris ero VF, mpple: quod si feceris vel simile quid 7 quidem om, (r) 10 om, F, periit in P; reliquae epiatulae aupersunt haec: 11 cer . . . amico ... 12 promp . . . qnae scio a . . . ee momen ... 13 benigne litt . . . indicia proprit . . . 16 ad pat////// P, symmachus patruino F, om. V 17 frequenter adloqul uos] VF, fr////////////////// P offlclorum familiarium] FF, //////////////liarium P 18 tepuisse atque ideo salutem uobisj K, te- puis////////////////// uobis P, tepuisse atque salutem ideo uobis P, tepuisse atque uobis ideo salutem (IT) litteriB dico petens] VF{IT), litter//////////// P 19 mearum usus interuallo] 7(77"), mea/////////teniallo P, mearum om, F cessauerit causam] VP, cessau////////// P 20 desidiae meae] KP, desidi////// P adplicetis om, V 22 ad patruinum P, om, V epi»tula tp«a periit in P praeter littera» ^.* p. 211, 1 . . . pud 2 . . . letur . . . ir auxl 3 . . . ndet et mn . . . t 23 u. c.] (77), uir consularis V 24 abitris V uinctae] VF, iunctae (//) LIBERVn. 211 huius invidiam, nm verba rebus essent minora. ipse apnd te, quod quaesito opns VTI est, plenius eloquetur. orare non debeo, ut tuo iuvetur auxilio. quod illi et amor tuus spondet et munita legibus causa conciliat. CXXI a. 401. 5 AD PATRVINVM. Scio ad indicium amicitiae pertinere, quod religionem tuam participem nostrae necessitatis adsumo. suscipe igitur, quaeso te, proclive mandatum, quod pro mutua diligentia etiam non rogatus curare deberes. ursi quam plurimi ad editionem muneris nostri ex fltalia devehuntur, quos cupi|mus celeriter in usum propinqui muneris ex- PV 10 hiberi. dignare igitur eorum transitum studio et diligentiae vindicare simulque ad- hibere custodiam, ne qua eos fraus avara commutet. maxime autem mmpendae sunt roorae, quia dies proximus functionis cogendo apparatui non relaxat indutias. CXXII a. 400. AD PATRVINVM. 15 Probo modestiam tuam, sed danmo mihi esse non debuit, dum sperata expectat impleri; et certe nunc, postquam rei effectus iinem silentio dedit, dispendium meum frequentior stilus sarciat. est aliud, quo diu neglecta, scripta conpenses: in agendis d. m. consuli pro beneficio suo gratiis nostram sortire. personam eo adfectu, quo ami- corum gaudia tibi vindicas. sed ut scio, lucu^ntioribus verbis et propter ingenii tui 20 magnitudinem et sine adulationis pudore absentis gaudium prosequeris. adde, si pla- 2 cet, quod a me postulatum tenes, ut aliarum Libycarum mihi emptio sacra auctori- tate praestetur. quo impetrato omnium perceptionem donum putabo. de iuvene au- tem meo retexere non laboro, quae sponte meministi. intellego enim remitti mode- stiae meae precandi necessitatem , cum libentius a sublimi et magnificentissimo viro 26 non expetita praestentur. CXXIII. AD PATRVINVM. In viro optimo et amicissimo meo Petrucio Romana simplicitas est. taceo, quod illum longa militia et inculpata cohonestat; minora enim cetera facit morum eius in- 1 huius] (77), eiu8 V nUiJ luretus, si VI/ te quodj (//), om, V quesito ex quesio eorr. V 1 m, 2 ille (77) amor tuuaj (77), a roortuia V 3 mnniu] lurttun, minuU /7, munia V 5 om, V ; m P supersunt huiu$ epistulae haec .* 5 . . . um 6 . . . iae j^tinere . . . rticipe nTae ne 7 ... cipe igituT quaeso . . . ta qd pro mutua 8 . . . rogatus curare debe . . . luriroi ad editionero 9 . . . ri ex italia deaehuntar . . . mus celeriter u$que ad finem 8 etiam] et (77) ursij Lectiu$, ut si V(77) quam] 7(1), quidem (77) a deditione V 9 fort, ex Praeualitana muneris] V(77), ////ris P 10 eoruroj ////m P studium V diligentia P 11 neq/a P2m., neque V, neq/e (?) P / m. co« om, V 12 quod dies V, quiad P 1 m. functionl? P apparatu V 14 om. V 17 qao diu neglecta] ego, quod iuncU PVr 18 d. m.J deu V eo] ex V 21 lyblcarum P, lybitarii V 22 perceptionemj egOy perceptionum PV 24 uiro om, V 27 om. V 28 PetrucioJ V, ef. VJJIJ 60, petro P sed add, cio 1 m. 29 longo P I m. cetera] certe V 27» 212 SYMMACHI EPISTVLAE PV gpectio. hunc si ananimitas vestra ante non didicit, iudicium meum secuta suscipiat, si usu aliquo iam probat;//, quaeso, ut illi honor testimonii mei conciliet apud vos amoris augmentum. CXXIIII. AD PATRVINVM. 5 Amicorum liberis usui esse debemus, quod etiamsi ipse nescirem, tuo exemplo et iraitatione didicissem. ad hanc sententiam peiiinet, qui tibi litteras exhibebit. fun- gitur autem militia in scriniis litterarum. cui satis opis et felicitatis eveniet, si ad clientelam splendidissimae domus tuae meruerit pervenire. CXXV. lu PVF AD PATRVINVM. Athanasium bonis artibus clarum securius amare coepi, postquam de eo iudicium VF tuum I conperi. magna enim praerogativa est , placuisse sapienti. quare commenda- tione eius abstineo, ne minora adferam, quam tibi credo sentirt. illa pars mihi pro- nior dictu est, ut ames in eo spem, quam dedisti, addasque inchoato beneficio per- 15 fectionem. quam si aliquis eventus eluserit, effice, oro te, maiora praestando, ut illi prioris voti prosit amissio. CXXVI a. 4U1— 402. Vn AD PATRVINVM. Non novum atque intemptatum ad te refero postulatum , sed quod ingestum tuis 20 auribus recognoscas. inlustris memoriae viri Rufini expraefecti urbi filias patema ad- fectione defendo, quarum solitudinem per vos, quibus reip. cura est, opto tutari, et ideo precator accedo, ut quidquid clarae quidem sed miserabilis domus usus ex- egerit, facili impetratione mereantur. res namque illis est per Apuliam non tam re- ditu ampla quam censu. haec nisi bonorum iudicum fulciatur auxilio, publicis oneri- 2& bus fessa subcumbet. opis igitur tuae levamen expectat, meque tibi gratiae faciet debitorem, si gravi onere inc/matas salutaris defensor erexeris. I si om, P animiUB P 1 m. uestra] uestri P uon didicium nieum V, uon didicit iumdnm [aic) meum r^ cit iudi in apatio anU vacuo relicto suppl. P 1 m, secutae V 2 uisu [r) probaiiit] ego^ probatuni Vy ««««««»««« P 5 om, V 6 amicorum — debemus m raa, P 9 pertinore V II om. VF 12 securus F iudm tum P, eorr, 2 m,; quae sequuntur inUrierunt exeepti$ lil' teris hia: 15 b . . . 16 euen . . . presta . . . 17 sio 14 tibij V, te F sentiri] ego, sentiro VF pras (t. e. praestas) V 15 dictu] SchottuSy dictum VF perfectiunem] Lyp$ius, profectionem VF 16 qui si aliqui V 19 om, V; haec epi$t, revera ad Patruinum $eripta e$ty ulpote qui come$ a. l, fuerit; supernmt in Phaec: 19 ad ... 20 Non nou . . . fero postu ... 21 aurib; reco . . . riae uiri ruf . . . Ifas paterna a ... 22 qua- rum solitudlne p . . . est — et id . . . 23 ut — dare qu . . . bliis — exeger ... 24 petratione merean- tur r . . . est per — reditu amp ... 25 censu — iudicum f u . . . auxilio — subcnmbet 21 iUustris memoriae (/7j, /////////////riae P, i mte (i. e, in mente) V urbi] (ZT), urbis V 23 precatUB V quidem sed] (77)» quid si V 26 fassa V neque (77) 27 incliuatas] egOy ulnctas (77), iuncta V LIBER VII. 213 cxxvn. AD PATRVINVM. Vn Promptiorem me cirea Herennii laudabilis viri defensionem iudicia vestra fecerunt. habet enim plurimum voluptatis electio, et provocant animum sperata praesidia. sed o meum non est scripto ostentare, quid negotio promovendo cura nostra contulerit. narrabit baec vobis ille, quem iuvimus; simul ipsius rei exitus officia nostra testa- bitur. cuncta enim, quae direptio sparserat, investigata patuerunt. itaque in ius Herennii revertetur legibus quidem debita, sed patris sensui acerba successio. nunc vestrae de me existimationi ago atque habeo gratias et spero fiduciam nostri apud 10 optimates viros esse mansuram, cuius documenta cepistis. cxxvm. AD PATRVINVM. PVF Amor in te meus ex summis opibus adnititur, ut in dies singulos bonorum tibi cultus accedat, tantum abest, ut sinam veteres tibi amicos insimulationum inprobitate 15 decerpi. inter quos v. c. Scipio, virtutum tuarura me quoque teste laudator, spolia- tum se amore tuo per aemulos ingemiscit. sed mihi verisimile non videtur, stabili- tatem animi tui falsis rumoribus potuisse mutari, cum bene conscius vitae nihil in se maledicis licere sermonibus debeat aestimare. quare hortor et deprecor, despuas, 2 si qua sunt inculcata mendacia, atque hunc honorem meritis tuis vindices, ut qualis 20 ipse es , talem te ab omnibus intellegas indicari. nemo in te transferat odii sui se- mina. iam dudum enim genus artis est ad alendas vires discordiae suae metum solli- citare potiorum. non ibo longius, cum mihi inpetrationem spondeat sapientia morum tuorum; quam puto eatenus responsuram litteris meis, ut non tam ignovisse te Sci- pioni c. V. quam nihil de eo adseras credidisse. 25 AD SIBIDIVM. cxxvnn. Curam de te meam nolo ex epistula metiaris: pauca fsalutantis verba sunt . . . .... sed vota prolixa. liceat igitur mihi imitari erga te parsimoniam religionum. 2 om, V, perUt tn P, ubi supertuni haee : 3 . . . a ([ur]a i. e. aestra) 4 . . . tis . . . perata 5 . . . ostenta . . . o cura ura 6 . . . obis ille que . . . i exitus offlcia 7 . . . a enim quae direi) . . . igata pa- tuerunt 8 . . . ii reuertetur legib; . . . sed patris sensui acer . . . nc uestrae deme exi^ 9 . . . go atque — et . . . ia nri apud optimates ui 10 ... nansura — coe . . . s 3 defensione V fecerunt] (77), fecerit V 6 haec] (i7), hoc V uiuinns V 8 quidem] (/7), quod V acerua K, aoer// P, asseruata (//] secessio U nunc uestrae] non cura est V 12 om. VF 13 meus in te F ut om, P 1 m, VF in dies enim singulos bonorum cultus tibi accedit F 14 tantum — 15 decerpi om. F tantum] VF, tanti P insimulationum] P 2 m, VF, insimulationem P I m. improbitate P 2 m.j probitate P l m. VF 15 decerpsi V uir con- sularis F laudatur P 1 m. 16 ingemescit P 1 m. uirisimile P 1 m. 17 posse F 18 deueat P l m. respuas P 2 m, 21 est artis F, arti (est om.) V uirtutes F solllci- tare metum F, metum licitare V 22 mihi om. F 24 c. u.] ego, cum P, om, VF adferas P 25 xxTi explic ad petronium et patruinum incipit ad sibidium P, symmachus sibidio F, om. V 27 nolo meam F salutantis] P, salutantium VF(r) sunt «««»««« sed P, sunt sed VF 28 imitare V 214 SYMMACHI EPISTVLAE PVF quibus iure amicitia confertur, et officium pium brevi pagina tamquam parvo ac ore persolvere. neque enim requirit dictio excursum. tibi autem prae- scribo stili terminos: eioint mihi, quae de te scripseris, nimis magna, si laeta sint. cxxx. AD SIBIDIVM. 5 Aeger est animus meus, quamdiu fides certa sit, quod portum sanitatis intraveris. huic expectationi satisfacias volo. non enim mihi honorem fieri obsequio litterario, sed magnae soUicitudinis tribui levamen exopto. CXXXI. PV AD SIBIDIVM. 10 Numquam efficies silendo, ut me ad parem voluntatem ducat imitatio. cogito VI [ enim, non quid temporali causae sed quid perjenni amicitiae debeatur, cumque sim mei officii severus arbiter, curam tuam casu saepius quam fastidio credo cessare. sed ne longa conloquii intercapedo quamvis tui amantem cogat timere neclectum, quaeso constanter munia familiaritatis exerceas. quo enim pacto intellegere possum, grata is esse, quae defero, si negaveris, quae reposco? LIBER OCTAVYS. I. Conpertum habeo, quolibet honorum culmine animum tuum non solere mutari — quidqnid enim bene meritis honestatis accedit, id solutum magis videtur esse quam 20 praestitum — , et ideo mirari me ac stupere confiteor, cur tanta virtute atque huma- nitate praeditus iampridem circa me munere litteramm [causis occupationis] abstineas. quod ego etsi occupatione magis quam voluntate arbitrer accidisse, tamen orare non desino, ut censuram tuam nostri memorem frequens sermo declaret. 1 inrae amicitia P 1 m.^ iura amicitiae P 2 m, confertur] ego^ consertor V, conseritur F, confers P pagina tam«**»««««« art ore P, pagina tamquam paruo ore VFF 2 dictio excursum VFj datio excur- sum P 3 termino erit V mihi] tibi F restitue hoe fert modo: curam de te meam nolo ex epistula metiaris: pauca s^cerdotis litantis verba sunt et toUemmaf sed vota prolixa. lioeat igitur mihi imi- tari erga te parsimoniam religionum , quibus inre amicitia confertur , et offloium pium brevi pagina tamquam parva pree^tione persolvere. neque enim requirit dictio salutii longiorem excursum. tibi autem et q. «. 5 om. VF 8 exopto (opto in raa.) P 10 om. V 11 me adj roea/ V 12 sed quid per claudit paginam in P; rdiqua epiatula irUeriit praeter ha8 litteras : 14 ca . . . tem ... 15 muni . . . enim p . . . ta ee qua ... 16 posco 12 sim] V, sin (77) 14 quamuis] (77), quam V timere] K, temere (77), tem/// P 15 inteUere V 18 q. ////////////// t"8ular: ep/////////// incipit 1//////// P, om. V 19 interipUo deerat eUam in P, rtU- quae epistulae mpersunt haec: comptum (m priui in raa.) habeo . . . culmine animu ti . . . 20 qui^qnid enim be e . . . tatlfl — solut . . . esse — et id . . . 21 aestupere — cur . . . atque — pdltus iai . . . 22 circ* — litterarii . . . occupationis — 24 desino 21 me aestupere P I m. humilitate V 22 oausis occupationis delet Juretw 23 etsi] et// P occupationi P I m.j occupationem V arbiter PV 24 tuam] Umeii (r) LIBERVn. Vm. 215 n. AD ALMACHIVM. m Mihi quidem mnltiplex a te et variam manns exhibitum esse sed ad- verti verecundia factnm, quod tibi in solidnm adsumere noluisti omnem capturae sil- & vestris eventum. nam tua indage captum leporem gloriatus , aprum serviles manus adseris incidisse. an brevitas ferae indigna tibi visa est, quam laudi propriae vindi- cares^ sed haec ioco dicta ridebis. nunc alia, quae de me requiriS) adverte. diebus pauculis etiam nunc morari Gapaae destinavi; dehinc mutationibus vicinorum locorum totum hunc mensem cupio producere, atque ita, si dii iuverint voluntatem, relegere 10 Appiam molestiae accessu hiemis. m. SYMMACHVS FRVCTIANO. PV Sollicitatus iamdudum litteris tnis pendeo animo, quamdiu de te secunda cog- noscam. quid igitur vel medicorum curatio vel abstinentia tua ad salutem promo- 15 verit, opto cognoscere. ipse bonae valetudinis compos revisere patriam fortuna suf- fragante constitui, priusquam labor itinerum processu adultae hiemis augeatur. im. AD LOLLIANVM. PVF Primas litteras sponte tribnisti, secundas mea cura debet elicere. sume igitur 20 salutationem, quam vicissitudine mnnereris. polliceor itidem cum responsis tuis paria me esse factumm. V a. 375—376. AD PRISCILLIANVM. PV Essent mihi gratae litterae tuae, vel si nihil de meis apud Africam meritis ac 25 laudibus continerent; nunc ut mihi decus aliquod, ita tibi pro mutua amicitia gau- 2 om. V pefiii epistula in P praeter haec: 4 . . . ae 5 . . . ge cap . . . liles man® 6 . . . s fer^ in . . . di propriQ 7 . . . ictari debes . . . requiris aduer 8 . . . nunc morari oa . . . c mutationib; nici 9 . . . hnnc mensem capio . . . a si dii iuuerint nolun 10 . . . appiam ***^*****^***^i^ . . . ccessu ********* ****** 3 multa lex Iir ease sed V; est sed (77), supple: gratanter agnosco vel $imiU quid 4 uerecundiae V in solidum] Ff insolidus V, om, (11) 5 aprorum V 6 uindicare V 7 ioco] Vr^ iocl (77) dictari debes 7^, //ctari debes P 1 m. ^ dictare debes V requaeris V 9 uoluntate F relegere] (77), religere VF 10 appiam *********it***** P, appiam pateris V, appiam |K>teris F hiemis] VF^ om. P spatio vacuo relieto; supple: relegere Appiam constitiii, ante- quam itineris crescant molestiae accessu hiemis vel simile quid 12 /////chus fructiano P, om, V 13 sollicitatus] K(77), ////////atus P pendeo animo] K, «««#««4»»«» immo r, *************** P, tandiu angar (77) cognosco menti igitur tibi medicorum V 14 prouenerit eorr, ex promouerit V 3 m. 18 ad lollianum PV, Symmachus luliano F\ om, F2.3 19 tribuistis F2 20 muneris VF itidem om. F me parem F^ 21 uale add. FPi.2 23 ad prisciliannm PV 24 uel om, V 25 nunc] ego^ nam PV mutua] mea V 216 SYMMACHI EPISTVLAE PV dium praestiterunt. hine factum est, ut epistulam laetus emitteres. exultans quippe animus gloriatur et ostentatione sui non potest abstinere. pro tanto igitur in nos amore deorum te benignitas muneretur. etenim eum ipse me non esse solvendo [dignum] arbitrer, ad vicem meae gratiae favorem tibi praesidii eaelestis exopto. VI. . 5 AD SEVERVM. Gratae sunt quidem semper ' litterae tuae ; nunc auteni legentis animum momor- derunt, cum te indicarent morbi diutumitate macerari. quaeso custodes bonorum, P valetudini tuae medicas applicent manus, ne optimi senatoris longa vexatio | fidem faciat, nihil curare caelestes. a qua ego opinione dissentio, teque protinus ope salu- lo tarium potestatam solidae sanitati praesumo reddendam , si modo ipse plenus spei ladis cogitationibus elucteris adversa. VII. AD CAPREOLVM. PV Adventante Euscio speravi | litteras tuas, sed fiduciam casus fefellit; ego tamen is silentii tui imitator esse non potui. quare^ indebitis fungor alloquiis, ut qui praesul huius officii esse debueras, exempli necessitate ad diligentiam provoceris. VIII. AD EVSEBIVM. Fuerit verecundiae tuae, quod nihil hactenus nobis adloquii detulisti. nunc sume 20 fiduciam, quam tibi ad invitamentum familiaritatis ingerimus, et gratas tibi fuisse litteras meas sermonis adsiduitate testare. VIIII. PVF AD MARCIANVM. VF Scriptionis auspicio fiduciam tuam provoco. | quare familiaritatis nostrae aditum 25 securus ingi'edere. vicissitudo officii tui faciet, ut inchoata per me amicitia convalescat. 1 hinc] nnnc V 2 pro] LectiWy om, PV , 4 dignnm uneis inekui arbitrer] Wingendorp^ arbltror PV id innicem V C ad seuemro PV 7 nunc autem legentls] egOj nunc/(legentiB P, nunc legentis V remor- derunt V 8 tum P l m, morbi] P, ♦♦♦•♦*♦*♦» V custodes] P, ♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦ V bo- narum P 1 m. 9 medicos P / m., medicus V applicet PV fldem faciat uBqut ad finem om, V ipaiio vaeuo relicto 10 caelestis P 11 sanita^^ P 1 m. 12 laetis] Juretus, latis P 15 Aduentante Euscio speraui] P, A et spatium vacuum 26 litterarum V tuas prae fldncia V 17 ad] ob V 19 om. V 20 actenus P l m. 22 uale add. V 24 ad marciannm PV, Syromachns Martiano Pi, om. P^*^ 25 sdpionis F^ proaoco daudit cotumnam in P, reliqua perierunt familiaritis V 26 ingredere secnms P*'2 per] pro F>«2 uale add. F».2 LIBER VIII. 217 X. AD IRENAEVM. vn Expectasse te arbitror litteras meas, ut in mutua offieia provocatus erumperes. sume igitur sermonem, cuius sequaris exemplum. ero posthac in scribendo diligentior, 5 si coeptis nostris vicissitudo respondeat. XI. «««*««»«« VF Adfectio in te animi mei non litteris aestimanda est. religio enim fide pectoris continetur: in verborum officiis latet plerumque simulatio. quare si tibi in scribendo 10 rarior videor, nihil aestimes amori esse decerptum. et saepe evenit, ut homines tui nec profectionis suae indicium mihi faciant et mutuas paginas non reposcant. sed de hoc loqui largius non oportet, quia sufficit | amanti brevis et restricta purgatio. ad ea PVF transeo, quae utrique votiva sunt. hilaratus sum sanitatis tuac nuntio et rependo, quo gaudeas. nam mei quoque | corporis vigor post infirmam valetndinem coepit ad- VF 15 surgere. XII. AD PACATVM. Vn Et in deferendis et in rependendis tibi litteris desidem me arbitror non videri. quare etsi memini ad te diebus proximis officia nostra manasse, curavi tamen etiam 20 /wdebito fenore sermonis absolvi. sed si umquam brevi intervallo usus iste cessa- verit, velim cogites amicitiarum non frigere respectum. religio enim magis fide animi metienda est quam ostentatione verborum. 2 Ad Irenenm (77), om, V periit epi$U in P excepti» litteri» Ai«.' 3 ex . . . in n . . . 4 sume . . . emplui . . . tior si coep ... 4 sequeiis (77) 7 vtrsuM vaettus in P, ante VII 105 hane epistiUam eoU, F* 8 aupersunt in P epistulae verha haee: adfectio in te . . . manda est relig ... 9 tinetnr in uerbonim of . . . simulatio qaare si ti . . . iO uideor nihil aestime . . . et saepe eueuit ut hom ... 11 fectionis tuae indiciu m . . . mutuas paginas n reposca ... 12 loqui largins n oportet quia . . . anianti usque ad 14 quoque 8 est estimanda F^ 9 rarior in scribendo F2.3 jo uidear (7^) estimes amori esse V, eadem fuisse in P, spatio compu- tato efficitur^ amori existimes F^, amori estimes F^'^ homines] absentes F^ 11 suae] F^, tnae PVF^-^ mihi indicium faciant F>, indirium faciant mihi F^, mihi om. F^ 12 qnia] quod V anianti P I m. restricta] C. F. W. MueUer^ destricU P, districU VF P^r^//// P 13 snnt periit in P nuntio om. F^ 14 inflmam F^ 15 nale add. Fi*2 17 superiunt huius epistulae in P haee: 19 . . . a 20 . . . d si . . . iste 21 . . . citiarii . . . io eni magis ... 22 qua ostenta 17 Ad paccatum V, Paccato (77) 18 in deferendis et in rependendis] (77), inde«*«««««*«*«« et in repetendis V arbitror] V(77), fort. adnitor non nideri] (77), causari V 20 indebito] «jfo, debito V(77) foenore (77), honore V 21 frigere] (77), frangere V enim] P, om. V 22 metuenda 77 Q. AVKBLIVS Stmmaciivs. 2H 218 SYMMACHI EPISTVLAE XIII a. 400. Vn AD APOLLODORVM. Praevenisse me arbitror famam, quae te absolutum non modo honoris verum etiam curarum fasce vulgavit. si ita est, ero tibi nunc confirmator boni olim desiderati. mea cum filio sanitas ope divinitatis in solido est ; tibi ut salus valida et reditus felix 5 secundet, tam nostra vota quam tua merita praestabunt. Xim a. 400. PV AD CAECILIANVM ET PROBUNVM. Abundo laetitia, postquam valere vos didici nostraeque amicitiae inter negotiorum P dura meminisse. | sed quando fiet, ut solaciis litterarum damna abstinentiae sarciantur? 10 ego autem vos praetoris mei fascibus primos interesse voluissem festisque communibus decus facere; sed feram necesse est anteferri mihi causapi senatus. quare in supe- rioribus verbis desiderii magis contestatio est quara querella discidii. praestabit cae- lestium favor, ut mandatis patriae absoluti iter felix ad ludorum nostrorum sollemne relegatis. t^ XV. AD ALEVIVM. Ex debito venit sermo, qui redditur, ex beneficio, qui sponte defertur. secundae igitur mihi partes relictae sunt, postquam stilus tnus mea scripta praevenit. nunc vice salutationis repensa operam tuam curamque deposco in fis, quae Castor ex usu 20 atque utilitate nostra promovenda suggesserit. XVI. PF AD CARTERIVM. Gratum habeo de testimonio meo non esse dubitatum, receptumque esse in fami- liam tuam Auxentium filium nostrum lectissimum iuvenem in meo aere duco. quo 25 nomine amicitia nostra in artiora fidei iura convenit. praestabit usus longior, ut cum in eo bona plura cognoveris, adstipulationem meam de merito eins infra terminos veritatis stetisse fatearis. 2 supersunt huiiis epistulae in P haee: . . . pollodoru 3 . . . fama quae te ab . . . orfs — cura 4 . . . uit si — ero tibi . . . tor — desidera 5 . . . io — diuinitatis . . . ibi ut — reditns 6 . . . nndet — tna . . . a prestabunt 3 praeuenisse me] ego^ preuenisse V, peruenisse (/7) ^] Py o^' ^ ^ oum fllio] (77), //////io P, dum V est] (/7), sit V 8 ///aecUianum P, ad cecilianum V 10 meminisse. uai deainit V in media pagina ab- sentiae luretus sanciantur P 1 m. ' 14 ut aupplet 2 m. in spatio vacuo P li» religatis P 1 m. 20 his P 23 Symmachus Carterio F*, om, F».» 24 de (d in ras,) P 25 aumentium T, -A. F^ doctissimum P^ meo aere] uota mea F^ 26 nomine] negotio F^ in artiora] maiora F^ et ante praestabit inser, F^-^, etlam inser. F^ 27 plura bona F^ intra terminos Latinus Latinhu 28 fecisse F uidearis F^ 1 m. ipsum autem te malo delinimenta nerborum tuorum (tn/(mm «p. 19) add, F\ ulramque epistulam coniungunt F^'^ LIBER VUI. 219 XVII. AD BVFINVM. P Provinciali actione decursa, quae ad sacri auditorii cognitorem necessaria provo- catione pervenit, delectatuB sum fide ac diligentia tua et fortunam negotii non de- 5 fensoris inscientiae sed voto iudicis inputavi. hortor igitur, ut amicitiae meae fidu- ciam geras et testimonii interim nostri adstipulatione contentus domum nostram. quae multis circumlatratur iniuriis, forensis industriae tuearis officio. nos ut sponte gra- tiam nudo et simplici protestamur adloquio, ita ad referendam vicissitudinem , si fors iuverit, pares esse nitemur. 10 XVIII. AD PATRVINVM. In agro me esse miraris. at ego iustius stupeo ad communem te patriam spreto ruris otio revertisse, nisi quod causam | tibi reditus iterata lis adtulit. alioquin, ut TI est mens tua quietis cupida, mallet negotiis rusticis inmorari. mihi suburbanitas pe- 15 dum aegritudine laboranti magis solacio quam voluptati est. nuUam incunditatem tristis morbo sensus admittit. sed spero , si innocentiam divina respiciunt , et te fo- rensi observatione cariturum et me valetudinis reconciliatione sanandum. gratus et facilis erit aut mihi Komam reditus, aut tibi ad agrum, in quo nunc diversor, ex- cursus. 20 xvim. AD PATRVINVM. F Ipsum te malo quam delenimenta verboi*um; tu contra epistulis absentiae moras redimis. quid si respondisset opimitas segetis aut vindemiae adrisisset ubertas? om- nium temporum vices in otio ruris exigeres, qui patriam fame in agris dominante 25 non respicis. an solo iuvaris aucupio, cuius me parte donasti? sed his quoque gulae inlecebris Romae positus largiter utereris. nam simul tibi et coempta ex foro cupe- dinario et ex suburbano tuo perlata suppeterent. quid quod etiam iactari morbo ma- 2 tronam tuam simuIasV cuius valetudini, si vera praedicas, solitudo non conpetit. plura 3 sacri] P^2m.^ sa**» P 1 m, cognitorem] luretus^ genitorem P 4 defensores P 1 m, 13 vnde a voee causam non supersuni in P nisi hnec : 15 bo . . . ti es . . . 10 bo sen . . . centia . . . 17 si obseru . . . tudinis r . . . gratus et fa . , . 18 reditO aut tibi . . . diuersor excur ... 14 toa] (/"j, tuae (77) 16 morbi (77), ///bo P 18 mihi] Lectius, In (77) 21 om, F huius epistulae non mpersunt m P nisi haee: 22 ipsum te malo qua . . . uerboram tu contra . . . tiae moras redimqu ... 23 disset — segite . . . mie — oberta ... 24 porii — ruris . . . pa- triam — dom . . . 25 ii — iuuaris . . . cuius — sed . . . gul^ . — largiter . . . p. 220, 2 . . . do . . . iugem 3 . . . atione 22 ipsom — contra om. F^, cf. p, 218, 28 ipsum te] P, ipsum autem te F^, ipsom autem de F^ tu contra] P, tuorum F 23 redimqu// P 1 m. quodsi F^ opor- tunitas F^ segite/ P risisset F^ 24 exigeres] 77, ageres F^-S, agens F^ patriam famej PF^, patriae famam F<.2 dominantem F» 25 an] PF3, aut F'.2 ioniaris F^ cuios — 26 otereris om, F^ 1 m. in ante his inser, F^ quoque] quo F3 26 uteris F' simol tibi] simulac F^ cupidenario F^, cupe denario F^ 27 ex om. F^ tua F^ quid quod etiam iactari morbo] 77, quin etiam morbo iactari F^, qoa et morbo lactari F^, qoamquam morbo iac- tari Fi 28 famulas F2 28* 220 SYMMACHI EPISTVLAE F enim Romae salubritatis instrumenta snnt , maiof' medentium numerus. vide igitur, ne aliud genus suspicionis ineurras, si obsessam a morbo coniugem vacuo secessu et intuta ablegatione maceraveris. XX post a. 374. PF #•»***♦«* 5 Prae ceteris temporum vicibus aestate delector: non quod diumas horas longior solis meta producit, VLQque quod res rationesque nostrae nova fruge ditescunt, sed quod pacata navigatione desideratas mihi litteras tuas frequens invehit commeatus. quid enim vel animi voluptate iucundius vel ad officium amicitiae adcommodatius 2 praestari potest, quam ut te mei amantem usu crebri sermonis experiar? ergo dum lo anni tempus invit^t, dum pervium mare est, pabula quaedam et nutrimenta mutuae adfectionis veluti in hiemem congerantur. cum haec scriberem , salus mihi ex sen- tentia suppetebat, tuis videlicet adiuta votis. neqne enim nobis alia de causa arbi- tror optata succedere quam iudicio et amore Carthaginis. XXI a. 399. 15 LVCILLO. Indulgere te otio opinionis falsus putabam ; tu vero animum lectione, labore cor- pus exerces. hoc indicant scripta et munera tua stilo exsculpta et parta venatu.. mihi Flaminia emetienda est ad novos fasces generosi consnlis evocato. o si reditus tuus 2 antecaperet profectionis meae molitiones ! iuvari me amplissinio viatico crederem. sed 20 quia multo itinere discemimur et neque mihi mora neque properatio tibi commoda est, .tyerbis meis pagina nostra fungetur. praefata numinum venia praetorem Sym- machnm menm mox urbanum tribunal accipiet. festa eius frequentari a potissimis amicorum, quibus adnumeraris, exopto. da istam gratiam procul afuturo iisdem die- bus. gratius est, quod defertur absentibus. 25 1 medentam F^ 2 suspicieiis F^ reccssu F^, successu F^ 3 iututa sbligatione II^ diotina ablegatione F^-^^ diutina abnegatione F^ uale add. Fi*2 5 linea vacxia in P 6 prae ceteris temporuuij F, periit in P delector non quod diurnas] F, delector non quia diurnas (//), de/////////////7/7/na8 P 7 solis meU] F, periU m P producit] F».«, producat F^, ptriit m P neque quod] ego^ ne quod P, nec quod F nostrae noua fruge] f, /////////////uge P 8 quod om, F^ placaU nauigatione ^»-2, pa//////////tione P, placida nauiga- tione F3 litteras tuasj F, lit///////// P 9 quid enimj ///////m P, quid enim mibi FU«, quid raihi F3 uel om, F2 l m. uoluntate F».2 iucundius uelj F, //////////fl P accomo- dantius F2, ///////datus P 2 m, 10 ut te mei amantemj F*.3^ ut te me amanteui F^, /// ////mantem P experiarj F, /xp///// P II annum F2, animum F* perhiemale cst F» quadam P 1 m. 12 uelud F2 congregantur Fi, congregentur F^ 13 alia nobis F 14 cartaginia Pl m., karUginis F^, cantatiB F3 uale add. Fi.2 16 LucilloJ P, Symmacbus Lucillo (r), om. F{n) 18 etsculpU P l m., exculU F3 ueaatua F* 19 flaminiae metienda PF^, flamine metienda F^, familie metienda F3 est om. F3 nouas fa- ces F*.2 euocato o si add. P 1 m. in apatio ante vacuo relicto, o si F*, .03. o si F3, quod si F^ 20 antecaperent F2 molitionis P 21 moraj mo«« P 1 m. tibi properatio F^ tibi probatio F3 22 fort, uerbi uices pagina nostraj Fi>2^ ««««*««*«« nfa P, pagina F3 * uenia praetorem] ue- tita precatione F3 syminachum P, simachum F\ siuiaticum F3 23 meum moxjmorum F^ eius] mihi F2 a om. F 24 amicorum om. F^ annumeraueris F^, om. F3 hisdem P, hisdem Pi, isdem F2, hiisdem F3 25 quod] quem F2 / m. diflfertur F2 uale add, F>.2 LIBER Vlll. 221 xxn. AD ANDRONICVM. PF In tuo ore veraat Musa Cecropia, mihi lingua Latiaris est, ne desideraveris ae- qna stili mei munera. litteris vincimur, amore certamus. sed haec merito rescri- 5 berem , si mihi solam epistulam detulisses ; tu vero , ut es diligens amicorum , biblio- thecae nostrae carminum tuorum divitias intulisti. quid tibi pro hoc dignum repen- dam tenuis ipse facundiae et pauper ingenii? tradam publicae admirationi, quae legenda misisti, et quamquam laudator inpar bonum saeculi publicabo. nihil ex hoc 2 derogabitur operis tui gloriae; nam et Homerum novimus a dissimilibus praedicari. 10 careret quippe fama magnorum virorum celebritate, si etiam minoribus testibus con- tenta non esset. sed quid haec longius traho, cum brevitatem verecundia tua postulet? cura, ut valeas, et si quid stilo adieceris, cum mediocri iudice sed non ingrato lec- tore participa. XXni a. 396. 15 AD MARCIANVM. // Deos oro, ut quae mihi interim valetudo est, eadem tibi ac tuis suppetat vi- deor plene hoc anteloquio scribenda conplexus, de tua sanitate votum, de mea gau- dium. sed epistulas breves esse non pateris. quae igitur uTrdOsoK; erit paginae lon- gioris? ubi sim , quid egerim — nam praecipue amicitia rerum talium curiosa est — , 20 Bi placet, prosequar. principium voluptatum de Formiano sinu nascitur, quae civitas 2 quondam Laestrygonum populo fertur habitata. hos ventri et gulae usque ad feri- tatis invidiam legimus obsecutos. plusculos in eo litore dies sed deliciarum parcus exegi tantum caeli salubritate et aquarum frigore suadentibus moram. adfuerunt pig- nora mea, quorum cupiens nostra urbe processeram. nec fuit operae mox ulterius 25 iter adgredi, cum praesto essent desiderati. illorum dehinc arbitratu legi oram, quae 3 Formias et Cumanum litus interiacet. nunc mutuis invitationibus aut in Baulos aut in Nicomachi Gaurana migramus. amicorum subinde mihi adfluentium largiter est. non vereor, ne me lascivire in tanta locorum amoenitate et rerum copia putes. ubi- 2 Ad Andronicumj P, ad Martianum (77), Symmachus Andronico /*, om, F 3 cecropria P 1 m.y c^ropia P*2m.y cycropia F^ latialis Fl, latina F^ nec P '^ m, aequa] umquam F^ 4 muuia F^ litteras P l m. hoc F3 5 dedisses F3 tu mihi ut (ut om, F^ I m.) es amicorum diligens F bibliotaecae P 6 pro boc dignum] P, de hoc dignum F^, de hac dignum F^, dignum pro boc F^ 7 cum caUe tenuis inser, F^ /faoundlae P, facundia F ingenio F 8 et quamquam — 9 nam et om, F publicabo/ P 9 nouimus homerum F^, nouimus hunc emm F^, noui homerum F^ 10 carerent F^ flama bonorum uirorum F2 oelebritates si uon minoribus contestatum esset F3 11 quid om, F^ hoc F^ breuitate P l m, 12 oaro F2«3 ut] autem F^ adiceris F3 integrato FS 13 uale add, F i*2 15 fiofi mperwini Uoc. F^ 27 potesUtem] //, maiesUtem F».^, saniUtem F» tuo] F, tibi Iir prosperumque Fl, prosperorumque F^ 28 uale om. F^ 31 solebas Latiniw foH, postquam autem te 32 et] F^ om, (//) LIBER Vm. 229 miles rorarios aemularis. quid faciam senex garrulas, coi mcDSura sermonis a iu- 11 vene praescribitur? trahit nos vitium senile verbositas, sed occurrit exemplum, et fastidia aurium tuarum de stili brevitate coniecto. non enim violanda est interim mihi paginae tuae formula. expectabo tamen, an copiam de me exigas, si plura re- 5 scripseris. xxxxvmi (xxxxvm) . AD VITALEM. F Diu sanitati pariter ac venustati litterarum tuarum mediocris eloquii conscius re- spondere dubitavi, sed religio rupit timorem. malui enim tibi stilo quam superbia 10 displicere. quidquid igitur hoc est, quod tenet pagina, quaeso, ut boni consulas te- que submittas ad mediocritatem scriptorum meorum, ne retundatur officium meum, dum desperatur imitatio. vale. L (xxxxvmi). AD lOVIVM. n 15 lamdudum datis ad te litteris mutua scripta non merui, et tamen propositum meum servans honorificentiam scriptionis instauro. credo enim, quod negatam primo officio vicem vel nunc impetrare possit iteratio. LI (L). AD MAXIMIUANVM. F 20 Adsiduitatem scriptorum meorum tibi esse fastidio prope adserit raritas tua; es enim praeter solitum parcus eloquii. sed tueor constantiam diligentiae nec a propo- situ argumentatione deducor. erit potestas tua hunc animi mei habitum vel augere silentio vel litteris amovere. vale. LH (LI). 25 Quatenus me absentia tua contristet, intellegis; nam ideo necessitatem 17 tibi a filio meo scribis iniunctam, ut publici negotii excusatione purgeris. alterum igitur religioni tuae ex utroque faciendum est, ut aut cervorum aut aprorum copiam mittas aut in conspectum amici celerius revertaris. nulla enim satisfactio iusta iam suppetit, si et illi venatum et mihi solacium denegaris. 1 miles om, F ror&rios] /*, mrarius [II) 2 uerbositas] lureUu, ubosiUs 27 3 euim] (27), forl. ergo aui igitur 4 si plura rescribserim F^ cui rare scripseris (27) 1 om, F 8 diu] qui F^ suauitati F» 2 m. uetustati F« / m. tuarum om, F^ 9 stilo tlbi F3 10 ut] uel F» teque] et F3 H summitas F», sumas F^ ne] 27F2.3^ noD Fi retundatur F2 12 desperatur] (27), sperattr F uale om. F3 19 om. F 20 assiduitate F^ 21 adloquii (2") dUigentissime & apposito F3 pro- posita (27) 22 argumentationem F^ animum F3 mei babitum uel om. F3 23 ad- monere F3 uale om, F3 25 ideo necessitatem [11)^ supple: ferarum conquirendarum vel ahniU quid 27 tuae] F, meae (/7) et aprorum Sdoppius 28 iusta iam] egOj iustitia (27) r 29 suppetit] F, supplebit (27) 230 SYMMACHI EPISTVLAE Lm (LII). n LEPORIO. Debitum tibi rependo sermonem; dndum enim parem mihi scriptorom tnoram honorificentiam communis amicns exbibuit. cuius verecundia et honestate diligenter inspecta dignum esse, quem diligas, adprobavi. & Lira (Lin) . F MARCIANO. Seras tibi videri arbitror litteras meas; sed si itineris mei dies numeras, ratio moram dilud;. intervenit praeterea ex humore solito dolor corporis officiorum fami- liarium sequestrator. nunc quia labori et valetudini quies reddita est, salutationis lo verba non difl^ero pretium laturus obsequii de remuneratione responsi. vale. LV (Lmi) . n AD MAXIMILUNVM. Si bene in te animum meum nosti, dubitare non potes, adversam valetudinem corporis mei missitandis hucusque litteris obstitisse. hac parte purgatus salutatricem is tibi paginam reddo, quae testabitur, esse me sospitem, postquam sanitas silentii ex- cusationem removit. lva (Lmi). Venturum te ad Campaniam filii mei adsertione cognoveram. hinc factum est, ut scribendis litteris abstinerem. sed dum te aut curae urbanae aut voluptates mo- 20 rantur, paene culpam silentii expectatio nostra contraxit. fungor igitur erga te sa- lute dicenda et tibi eligendum relinquo, utrum mihi adventum praestare malis an responsum persolvere. LVI (LV). AD ROMANVM. 25 Servo observantiam , quam mos priscus instituit, ut domo profecti litteras auspi- centur, et salvere me nuntio. ex debito venit, ul misso a me muneri solvas amica responsa. 7 om. F 8 uera« F'^ 1 m. niei om, (F) 9 moraro om. F^ diluet] Lypaiu^, ' deluit F*, diluit F2.3 ex humore solito post corporis colhc. F2, fort. dolor corporis ex humore, solitus offlciorum familiarium sequestrator familiarium] (/7)F3, om. Fi*2 \q D),nc quia] namque F^ ualitudine F» 11 respondi F^ 1 m., respondondi F^ 2 m. uale om» F^ 15 missitandis] (r), scriptiUndis (77) 19 hane epistulam cum praccedenti coniur^git {IT)y post 16 esse me sospitem novam incipere, suspieatus est luretus, post 17 remouit divisi ego 22 an] F^ aut (i7) 27 ut emissoj luretus, ut te emisso (/7), ut tu emisso (r) ex corUeetura Lectii? LIBER VIII. 231 LVU (LVI) . AD VALERIVM. F Filiam meum Romulum ego accerso, tu retines; ego in eum mihi personam pa- rentis adrogo, tu ius adfinis exerceB; mihi ex voluntaria sponsione praesentiam suam 5 debet, a Yobis spe sociandi itineris retentatur. sed cum mihi etiam /uus promittatur adventus, quaestuosa taxatio est morae, quae mihi pro uno utrumque promittit. cedo igitur voluntati tuae et paucorum dierum patientiam non nego. fratri quoque tuo Ko- mulo nimis gratulor, cuius nobis ambo solacium pio et amico certamine vindicamus. vale. LVIII (LVH). 10 AD MARCIANVM. 11 Filius meus cum bona dei venia periculo caret, sed defectum virium patitur prope usque ad aegritudinem. redire consilium est paulatim mansionibus in spatia minora divisis. ego quoque meorum contagio socius accessi, credo ex vigiliis noctur- nis, quarum in praesentia exiguus fuit sensus, noxa post cruduit. conprimere tamen 15 nitor diligentia et parsimonia ingruens malum. ergo caelestibus advocatis iter para- mus ordiri. vestrae in nos diligentiae grates referrem, si se amor speratus et ex mu- tuo debitus lactari laude pateretur. LVIIII (LVIII). AD ROMANVM. 20 Ad scribendum creber esse voluissem et hoc sperandum esse promiseram, sed valetudo filii mei diu in dubio versata cessationem mihi ab huiusmodi ofRciis impe- ravit. qui ubi primum suflfragio salutarium potestatum coepit emergere, se- cutus est ilico scribendi usus securitatem. accipe igitur libens a me dictam salutem, quam si fors optata iuverit, mox sequemur. 25 LX (LVUII). AD SERVIVM. Opperiris, ut intellego, litteras meas., quasi ipse familiaris officii praesul esse non debeas. fortasse allegatione moris uteris, quoniam plerisque persuasum est, au- spicium salutationis profectis esse capiendum. absolvo te consuetudinis observantia 30 aut lege pigritiae. satis erit mihi ad plenam satisfactionem , si aversatus scribendi occupare principium saltem sequaris exemplum. 2 om, F 3 Romulum] •R» F* accelero F^ ego pont retines om. F^ personam] /7, personas F2.3, om, F^ patris F2, om, F» 5 nobis F^ retentatur] /7, retinetur F etiam] et F^ etiam mihi F^ tuus] Lyp8iu$, mutnus F^, inuitus F^, munus Fi 6 est Uxatio F2, taxatio uel existimatio est F^ mihi] (77), om, F credo F^ 7 tuo om. F2.3 romidolo F^ 8 uale om, F^ 12 ad aegritudinis magnltudinem F rediit eorr. ex rediret F in om. F 13 dluiduae eorr. ex dinisis T 14 sensus] (r), usus (U) 16 gratias (F) 17 debitus] T, om. (IT) ^^'^testatum coepit (/7), auppU: e periculo vel aimile quid 232 SYMMACHI EPISTVLAE LXI (LX). n AMICIS ROMAM. Iter Capuam promovemus. forsitan suspicemini interventuram soliti in vos officii oblivionem per longitudinem viae; vulgati quippe proverbii est, enavigato Maleo ob- limari eorum memoriam, quos domi reliqueris. me, quoquo versum pedem ikulero, s amicorum cura comitatur. sperate igitur bonorem huius mnneris circa vos esse man- surum, si optatis fortuna consenserit. LXII (LXI). AD ROMVLVM. Non sum opinionis ambiguus, expectari litteras meas. nam ego quoque parem lo desiderii inpatientiam de epistulis tui^ patior. una igitur est nostri causa sermonis, ut tuum merear; cuius, ut in potu fontium; ideo maior est sitis, quia sapor dulcior. vale. LXm (LXII) a. 398. n AD LAMPADIVM. 15 Admonueras, cum proxime urbe digrederer, si vellem tibi aditum scriptionis ape- rire, ut prior litteras inchoarem. satisfacio voluntati tuae, quae observantiawi prisci moris amplectitur. absolutus igitur hac religione erumpe in familiaris stili mnnera mecumque communica, quidquid in administranda urbis tutela ex bono publico feceris. nec quidquam vero scribentis detrahat pudor, ne voluptati meae damno sit epistnlae 20 verecundia. LXIIII (LXni) . AD DIONYSIVM. Offenderat nos, quod inmature ante discesseras. dilnit fortuna peccatum suum, quae bonis te pari festinatione restituit. sed quid me iuvat amici reditus absentem? 25 solare hunc litteris frequentibus casum. scribe etiam, quid tibi apud urbem mandata cura permiserit, ut cum mihi spem visendae eximietatis tuae promiserit dies largior, ego quoque vix post urbanas molestias usurpato otio longius fruar. vale. 9 om. F 10 spectari 77 egoqae F^, ego F^ 1] de epistolis tois impatienti&m F^, etiam patientiam de eplis tuis F^ oana F^ igitur est] (77), est enim Fi*2, est ergo F^ no«tri] mei F8 12 nt in] (77) F3, ut om. F^'^ fontibus F^ est anU dulcior inser. F3 13 uale om. F^ 17 obsemantia (77) 23 om. F 24 offendant F2 1 m. nos] F, bonos 77 25 bonis] 77, nobis F{r] te pari] 77F3, de patris F«.2 abscentem F^ 26 etiam] igitur F2 27 cura om, F» per- misit F2 mihi] ipse F^ spem] spes F' largior] 77, longior F 28 uale om. F^ LIBER VIII. 233 LXV (LXini) a. 398. AD LAMPADIVM. ' n iBdicio quietiB urbanae tempus quodammodo usurpandi otii prorogasti. abesse enim longum placiditas me ciyium sinit consiliis tuis parta, quibus plebs redacta est 5 in paenitendi verecundiam. nt^nc ergo post curarum omnium fugam producere mihi ferias, ut ita dicam, pingues licebit. quamvis praecipere animo tuo incerta non de- beam, qui sim mihi conscius tenerae in vos adfectionis et illius desiderii, quo prae cunctis vitae voluptatibus patriam meam diligo. LXVI (LXV). 10 AD HERCVLIVM. Agerem tibi largiter gratias, quoniam me haud dudum a vobis profectum dicenda salute praeveneris, nisi hanc sibi gratulationem meam spes auct/oris beneficii vindi- caret. ipse enim diceris adfuturus, cuius rei nomine vadari me tibi in maioris gra- tiae modum feteor. velim tamen scriptis tuis sperato bono adstrui fidem, ut qui tali 15 opinione delector, multo amplius gaudeam confirmationis securitate. LXVn (LXVI). DYNAjnO. F Litteras meas amore desideras, sed infrequentem me videri communis filius facit, qui rescripta non repetit. hoc tamen strictim dixisse sufficiat, ne illius verecundiae ?o oneri sit nostra purgatio. nunc tibi honorem salutationis inpendo nec exposco, quod sponte facturus es, ut nos mutuis adloquaris, cum mihi hanc vicem et reli- gio animi tui et consuetudo promittat. vale. LXVUI (LXVn). AD TITIANVM. 25 Desideratas quidem litteras tuas libens sumpsi, sed cognitio actuum tuorum, quorum testis atque narrator Euscius fuit, uberiorem mihi adtulit voluptatem. itaque* hortor ac moneo, ut bene coepta non deseras et praemium laudis honestate secteris. sub- iungerem curam meorum, si mihi esset alius adloquendus, sed cum facias ultro, quae meus sermo posset expetere, partes commendationis omitto; quia quidquid ex fiducia 30 amicitiae praesumitur, plus habet gratiae, si sponte praestetur. vale. 5 nunc] luretus, nec (/7) 6 fort. praeripere tuo om, F 7 prae] Modius, om. (11) 12 auctoris (Z7) 15 opinioni [11] 17 Dynanio (77), om. F 18 ex ante amore tiwef. F3 commanis om. F^ apatio vaeuo reticto 19 hec F3 Umen] (i7)F2, iam F», inde F^ stricte F^ 20 oneri] F«, crimen F» honus F» nunc] lurttusj nec F reposco F^ 1 m., te posco F^ 2 m. 21 mutuis alloquaris F*.3^ mitius allo- quaris F^, fupple : epistulis vet $imile quid 22 promitfat] F'^, promittit Fi-3 uala om. Fi.3 24 Ad Ticianum (27), om. F 26 enarrator FM Euwius] (/7), eustius FJ.3, .£• F* nobiliorem F3 27 laudis om. F3 subiungere Fi 29 quia quia F^ 30 amicitiae] i7, om. F uale om. F3 Q. AvBBLivs Stmmaohvs. 30 234 SYMMACHI EPISTVLAE LXVim (LXVUI). n AD VALERIANVM. Rusticari te adseris et dncendis vitibug aut orboribus inserendis crudam senectn- tem fovere. non hoc litterae tnae sapiunt, nisi forte Gallia tua dedux Heliconis. alios sulcos stilo intennoves , alios ordine^ pangis. ego autem , quoniam scire nostra 5 desideras, in domicilio Latiaris facundiae otio et studio torpeo. dii dabunt incre- menta annorum parvulo meo. ipse me praefata Fortunae venia ad studiorum suomm societatem vocabit. interea frequentibus epistulis desidiam meam stimula. onum quippe hoc litterarum genus superest post amaros casus orationum mearum, qnod me ad usum scribendi possit adlicere. 10 LXX (LXVIUI) . F AD ROMANVM. Nnnc demum adflno voluptate, quod te curarum vacuum nuntiasti, nam me hac- tenus rerum tuarum amaritudo mordebat. itaque salutis praesides deos conprecor, ne umquam paginas tuas mens tristis infuscet. interea talibus litteris pretium repen- 15 dendum est; quare vicissim sume, quo de me gaudeas. in bono statn valetudinis Bumus et relegere urbi propinqua meditamur. sinat fortunae benignitas hoc inter nos manere commercium, ut prosperis scriptis responsa consentiant. vale. LXXI (LXX) a. 400. n AD PRAETVRAM MVLTOS INVITAT. 20 Praefato divinitatis favore urbanae praeturae fasces filius meus Symmachus ka- lendis lanuariis sortietur. praesentia tua omari eius officium participata petitione de- poscimus. LXXII (LXXI) a. 400. SIMILIS. 25 Divinitatis honore praemisso filius meus Symmachus kalendis lanuariis praeturae urbanae accipiet magistratum. quaeso, ut praesentia tua festa nostra cohonestet. LXXm (LXXH). F AD MARCL/^M. Silentium mihi duci vitio non oportet; familiarium quippe usus officiorum inter 30 adversa neglegitur. sed quia spes datur Symmacho meo integrandae paulatim bonae 4 non] r, nam (/7) sit post dedux ifuerit F 5 ordines] luretw, ordine (Z7) 8 uo- cauit {U) desidiam me«m] J^, desideria mea (Z7) 12 om, F 13 diffluo F^ 14 ideoque F^ deos praesides F^ 16 quo de me] {£T), quod F3, quo FU« 17 relegere urbi F, aupple: relegere iter in urbi propinqua sinat fortunae] JIF^j uult nanque F\ om. F^ hoc] fortune hoc det F^ 2 m, 18 scripturis F^ conaentiant] II, conueniant F uale om. F^ 29 om, F 30 dici U 31 simacho F^, symaco f 3 LIBER Vni. VIIII. 235 valetadinis, redit animus ad amicitiae mania, ut si qnem tibi taciturnitas mea metum F fecerat, sermonis securitas absolvat. vale. LXXira (LXXIII) . ANTIOCHO. 5 Certum habeo, nihil te litteris meis antiquius aestimare; nam mihi quoque ea- dem de tui iprmoTli'? ^"^""^^*«^^ sententia est. merito amicitiae munus adripui; quod si pari lance reddideris, studium meum incitamento religionis acuetur. vale. LIBER NONVS CONTINENS COMMENDATICIAS. 10 I a. 380—382. AD PALLADIVM. Si amicitiae veteris memoria perseverat nec ulla oblivione tenuata est, credo, quod litteras meas libenter accipias, quas fiducia mutui amoris emisi, multum relaturus gratiae, si officio vicissitudo respondeat. nunc te pro amico meo Benedicto oratum 15 volo, quetn gradu atque honore militiae fortuna magis quam culpa privavit, ut inno- centi fautor adrideas nec eum publicae felicitatis, quae ad universos pari ratione ma- navit, solum exortem esse patiaris. interest enim serenissimorum temporum gloriae, ut sicuti omnibus in hac vita positis ac locatis communis est caeli spiritus, lux diei, ita clementiam maximi principis nostri sentiant vota et fa^ cunctorum. vale. 20 11. AD LA.MBLICHVM. H Plerisque amor est undique gentium pretiosa conquirere: me iuvat studiosos sa- pientiae viros in amicitiae possessionem vocare; quorum te esse summatem iamdiu adtestantur experti, in primis familiaris noster cunctis probatus Eudoxius diligens iu- 25 dex bonorum , qui degustatis propius virtutibus tuis ceteros aeque ad honesta ten- 1 cor redit F3 animus] /7F8, om, FL» si] UF^ om, Fi.2 tibl om. F^ mea om, F^ 2 facerat {II) sermonls secaritas] i7, securitas sermonis F^, sermonis om, Fi*2 uale om, F^ 4 Anthioco {U), om. F 5 certum — aestimare om, F^ antiquo F^ 1 m, 6 sententia] summa F^ est om. F^ 7 uale om. P^ 8 Q. Aurelii Symmachi epistolamm lib. tiiii. oontinens commendatitias (/7), om. F 11 om. F epUtvUu, quat inter 1 et 36 in feUqui$ F codicibw Uffuntur, om. F^ 12 oblatione F* 1 m, r, oblitteratione 8u9e 13 amoris] H, om. F es post relaturus inser. F2 2m. 14 meo om, F^ Bene- dicto] «B. F2 15 fortnna militiae F» 17 temporum] imperatorum F^ 2 m, 18 dei F^ 19 clementia F^F^ 1 m, sentiat F^ fata] Suae, facta F cunctorum igitur consensu F^, Mfttitur p, 236, 2 21 Ad lamblicum (U) 25 quid ego statis brenius F aeqne] ea qnem F 30* 236 SYMMACIII EPISTVLAE n dentes laudare didicit, illis desiderinm doctrinae vitaeqne tribuens, tibi petfectionem. F invitatus | igitur consensu famae et optimorum testium fide amicitiae tuae dexteram porrigo simulque opto, ut mihi epistula a te relata declaret concordiam voluntatis tuae et mutuae in nos diligentiae impetrationem. vale. III a. 398—401 ? 5 n AD ZENODORVM. Repetenda mihi apud te, non inchoanda est Euscii commendatio; nam cum Ro- mae ageres, meo precatu in eius snffragium provocatus libenter partes benevolentiae recepisti. tempus est igitur, ut meas utilitates in Euscio iuves, cuius modestia ita negotiis nostris aderit, ut famae iudicis nihil deroget. vale. lu IIII a. 398—401? AD DIONYSIVM. lamdudum te mihi et morum et medicinae fama commendat. hortatu igitur lau- dis utriusque amicitiae tuae manum porrigo et te sponte ad fidem nostrae familiari- tatis invito. dabit autem tibi iudicii mei non mediocre documentum, quod his, quos 15 erudiendos misimus art^' medicinae, praeceptor adhiberis. repende igitur mihi pignus mutuae voluntatis et suscipe in discipKnam medendi, quos et fidei tuae et honestati Euscio tradente committimus. vale. V a. 398—401 i AD AVXENTIVM. 20 Amicitias inter nos, cum Romae ageres, inchoatas munere scriptionis adcumulo, ut fidem tibi animi mei faciat conlati in absentem pignus officii. tuam circa nos di- ligentiam privatim litterarum vicissitudo, publice forensis pro Euscio cura testabitur. vale. VI a. 398—401. 26 Actores absentium, quibus res longinqua committitur, tamquam soluti legibus vi- vunt, quoniam procul positis nullus dominorum terror incurrit. opus est igitur iudi- ciali vigore, ut locationibus adscripta persolvant. quare quaeso, ut suggestiones no- tarii mei, cui adhibenda nonnulla ad praetoriam functionem et debita ab obnoxiis 30 servis eruenda mandavi, iuvare digneris et vicem sollicitudinis meae in curam tuam recipere non recuses. vale. 1 Ulis] r, lUe {II) perfectionem] T, perfectlonlg (/7) 2 | igitur consensu ineip, F ami- ciae F2 3 te] tu (77) 4 mutoam (77) 13 hortatu] Scioppiui, portatu T, hortator {II) 16 arte] ego, arti (77) adhiberis] {F), ex- hiberis (/7) -. . . 26 inicriplionem om, (/"), Ad Garterium (77), fortasae avpplendum: Ad Vincentium, c/*. p. 237, 2, ut in n idem mendum fuiste sumamua, quod p, 221, 15 27 committitur] /*, remittitur (77) 28 do- mlnorum] Ritter$hu9iu8f damnoram r[II) 30 fort, adquirenda LIBER VIIII. 237 vn. AD CARTERIVM. F Pro filio meo Auxentio parentis religionem, petitoris ambitum, fidem testis in me recepi. si qaid igitur tantarom remm auctoritas apud te ponderis habet, admitte 5 quaeso in familiam tuam iuvenem cunctis vitae bonis et fortunae muneribus excultum. vadem me tibi in omnia spondeo, quae solet parentum soUicitudo trutinare. licet noverim futuros generos moribus aestimari, attamen huic post omamenta naturae etiam census ad honestatem redundat. possem de eo copiosius loqui, sed non vult 2 veritas verbis iuvari. quare si tibi videor non inanis adsertor. perpende hominem de 10 testimonio meo et ei, quem pignoribus meis libenter adnumero, dignare filiae tuae respondere coniugium. credas velim, cum vota processerint, interventui meo non mi- norem te gratiam, qui rogaris, habitumm, quam istum, quem commendo. vale. vm. AD POMPEIANVM. /T 15 Arguere diutnmum silentium meum non potes, qui me in sacro comitatu hactenus fuisse didicisti; unde nuper regressus honorificentiam dicendae salutationis exerceo. vicissitudo testabitur, quod paginam meam libenter acceperis. interea commendo scripta reddentem. mihi enim proficiet, si quid suggestioni eius favoris inpenderis. vale. 20 vnn. AD VINCENTIVM. F Probo homines ad clientelam tuam pertinere cupientes — nam quaedam scintilla sapientiae est, virtutum luminibus adplicari — , et ideo amici mei Zenodori laudabilem volnntatem commendatione non difibro enndemque in domus tuae sacrarium tamquam 26 mystagogus indnco. fac quaeso, ut et meo studio et ipsius voto impetratio prompta respondeat. vale. X. AD LEPORIVM. Fortunae telo graviter sauciatus nunc primum epistulae maesta verba committo; 30 neque enim diu ab ofGcio debui temperare , cum tanti vulneris dolor nnlia temporis diutumitate possit aboleri. salutato igitur te simul amicissimum meum Silvanum 2 Ad Vincentiam (Z7), ef, p. 236, 26, Symmaohus Carterio F, om. F 3 Auxentio] •A* F^ 4 tantorum F^ 1 m» 5 muneris F^ 1 m. exculptum F^ 6 tercimare F^ 7 attamen] ego, et tamen F 8 etiam om, F^ incenso F^ 1 m, 9 uitas F^ 1 m. uerbis] Lypaitu, om. F 11 presserint F2 i m., precesaerint F^ 2 m. minorem] debere F^ 2 m. 12 gratla F^ 1 m. habiturum] (/"), om, F commendo] /7, committo F(r) 21 om. F 23 ampliflcari F^ zenodari Fi, «Z* F^ laudabile F^ 1 m. 24 commen- datione] UF^, commendari F^ fort. non desero 25 mystagogus] Lypaku, mystagogum F^, mixta- gogum F^ impetrato F^, intratio F^ 1 m, 28 om. F 29 caelo F^ 2 m, 30 diu om. F^ cum Unti] cunti F» 31 salu^ato F2, 8oluto Fi igitur] ergo Fi Siluanum] «S* F^ i 238 SYMMACHI EPISTVLAE F diligentiae ttuie promptus commendator insinuo ; qui refovendi patrimonii mei gratia laboriosam peregrinandi necessitatem recepit, eoqne dignior est boni cuiusque suffragio 2 ullis edictis designationem per- sonarum videmus expressali, sed principalibus et tabulariis liberum est, alios a dis- pendio vindicare, aliis indebitum munus inponere. unde quaeso, ut hanc partem et & nostrae utilitatis et tuae landiB consideratione discutias. postulant enim capitulani taxationem tironis ab hominibus meis nulla super hoc publicae valic/itatis monumenta promcntes; unde mihi non miusta suspicio est, quod in excusationem sui aut suorum nostros quoque homines falsa adscriptione subdiderint. et ideo dignum est, ut pro- vincialibus vel edicto vel subscriptione tua instructio plena pandatur, ne tabulariorum lo et curialium vaga et libera exactio quaestum praestet licentiae. * vale. XI. n SYMMACHVS MARCELLO. Cum vicem praesentiae meae et possit et debeat tuus interventus inplere, miror suggestionibus Amazonii occupationes nostras frequenter onerari. exequere igitur, oro is te, partes amicitiae congruentes, ut auxilio tuo tutata possessio et ipsa a molestiis 2 vindicetur et nobis aliquid commoditatis exhibeat. inter reliqua aut6m, quae idem Amazonius intimavit, magnopere deprecatus est, ut Vrsum, quem dudum domui no- strae cum familia sua dicit obnoxium, ab omni publica conventione secemas, quo facilius delata munivit. sed maior ei opitulatio ex tuo, arbitri, favore 2u proveniet, cum causae eius etiam iustitia non desit. circumscriptus enim, quantum res docuit, inprovida cautione, non debet noxam rusticae /ocilitatis incidere. vale. XII a. 399. AD PERPETVVM. Votiva domus meae functio tua adiumenta deposcit; proxime enim, si optata no- 25 stra favor divinitatis adiuverit, filius meus praeturae editione fungetur, cui equorum curulium paranda nobilitas est. si quid igitur apud te valet amicorum absentium cura, quaeso te, ut ex omnibus gregibus, quibus pollet Hispania, lectissimos genere et velocitate praestantes diligenter edecumes, quos amici mei in rem ndssi iusta pretii definitione mercentur. stabit apud me iugiter beneficii tui gratia, si huic negotio stu- 30 dium, quod religio mutua promittit, inpenderis. vale. 1 dilengiae F^ 1 m. tuae] Scioppiua^ om, F 2 eoque] /7F«, eo quod F^r dignior] ur, dignius F cuiusque sufiftagii ullis Ff ouiusque sufftagium uUis (iUis F^ 1 m., cum 2 m.) F, cuius nsus ulUs /7, lacunam indicavit 8cioppiu$ 4 alio F^ 5 uindicate F^ ut] et F^ 6 lau- dis] Lypaius, salutis F postulent F^ 1 m. capitulani] IirF^, capitulam F^ 7 snper hoc] superest F^ 1 m,^ superest cuius F^ 2 m. ualiditatis] egOj utilitatis F, auctoritatis luretu» 8 pro- mentes] Lyp$iu$f promittis F^F^ 1 m., promittentes F^ 2 m. ininsta] LypaiuSj iusta F 9 no- stros] nos F^ subdetur F^ est om. F2 10 scriptione F» pandatur] Z7F«, pendatur F» 11 curalium F^ iicentiae ante uaga eoUoc, {F) 19 quo faoilius **** delaU mnniuit] (F), om. {II) 20 arbitri] ego, arbitrii {H) 22 facUi- Utis] luretus, foelicitatis II 26 diuiniUtisJ T, diuinus (/7) 28 te om, {F) 30 iugiter] Leetim, igitur (/7)r LfflEB Vmr. 239 Xm a. 401. SYMMACHVS VALERIANO. /I Ingeniorum video inter nos esse certamen in eo negotio, qnod ratio amicitia tem- puB abolere debuerat. modum igitur expostula/tonibas mutuis facio, ne amarissimae 5 scriptionum vices sine fine procedant. mnnus totius Liviani operis^ quod spopondi, etiam nunc diligentia emendationis moratur. sed a te praedicti muneris posco vecto- rem, quia meos praetorius apparatus spamm in longinqua egit retinet et ignotos. vale. Xnil a. 399. 10 SYMMACHVS APOLLODORO. Curarum tuarum me esse participem iure praesumis, quas ego animo meo etiam non commonitus pro amicitia vindicarem. pars igitur sollicitudinis tuae filia mea ad- ventante minuenda est, quam proxime Roma suscepit dimissura in conspectum tuum, cum se interposita refectione recreaverit. interea de communis patriae victu celeriter 15 invehendo silere me apud te non sinunt angustiae conditorum. quaeso itaque te, ut vigore, quo praeditus es, annonarios urgueri iubeas apparatus. adiciet enim pluri- mum gloriae tuae Romana securitas. vale. XV a. 400—401. SYMMACHVS GEMINIANO. 20 Consuetudinem meam servo et religiosa in amicos instituta custodio. quare sa- lutationis honore praefato mutuum de te posco responsum, et si memoria viget man- datorum meorum, ut securum me de apparatu praetoriae functionis facere digneris, exhortor. crescit enim per dies singulos cura apud me, quoniam propinquat editio, et nihil de vestibus atque animalibus, quae olim sub aestimatione ac definitione tua 25 per meos coemi debuerunt, miror exhibitum. et quoniam sollicitor tarditatis, nota- 2 rium meum misi, qui tuis praeceptis et monitis obsecutus devehenda cuncta suscipiat actoresque nostros ad pretia, quae statueris hactenus tuum declinasse conspectum. tandem igitur partes religionis exequere, ut exemplo diligentiae tuae in officiorum vidssitudinem provocemur. vale. 30 XVI a. 399-401. SAProiANO. Leontius agens in rebus et honestate vitae et militiae exercitatione bonis quibus- que placitus meum quoque iudicium adsidua diligentia provocavit. inter amicos igitur 4 expostnlatlouibus] luretus^ expostulantibus U 5 flne] /\ flde {U) 7 praetorius] luretuB, praetorios (/7), praeoonos F sparsim in] luretus, pars in {n)r egit retinet et ignotos] F, egit re- liquis omUah (/7), aupple: ludorumque expectatio retinet et ignotos vel simile quid 13 minuenda est] F, »»»«»*»« {II) 16 iuues F apparatus] F, paratus (//) 21 de te posco] {F), deposco (/7) 27 actoresque nostros ad pretia quae statueris «*» actenus tuum declinasse conspectum] F, om, (27), actoresqne nostros ad pretia, quae statueris soluenda inpeUat, ne peouniarum uideantur inopia bactenus tuum declinasse conspectum Scioppiuay vix recte 29 uicissitudine {U) 240 SYMMACHI EPISTVLAE n ac familiares meos iure nuraeratur. hanc tibi in mannm trado petens. nt exemplnm nostrae circa eum adfectionis imiteris; quod te sednlo praesumo facturnm. interea de animalibns ludorum apparatui praeparandis admonitionem frequentare non desino, cnm ineam sponsionem. quod iam me istins curae yacuum reddidisti. mandavi tamen Leontio monitoris officium , cui aurem praebere dignaberis , si quando ipse publica et 5 maiora tractanti hanc quoque petitionem domestica insinuatione suggesserit. vale. xvn. AD VENVSTVM. Integrum mihi situm praetorii mei et picturam quandam fabrilis operis ante ocu- los conlocasti; ita adaperta distributio vel adhuc adsurgentia vel iam absoluta sig- 10 navit. dissimulo igitur meorum tantisper accusare s^gnitiem, qui in iisdem molitio- nibus fabricatione haeserunt, dum suavitate paginae tuae mulceor. volo tamen rele- gendo tione castiges. vicem mei fellis exerceas, ut de tua obiurgatione coniciat, quanta illi pemicies, nisi omissa curaverit, ex mea indignatione metuenda sit. i^ XVm a. 399. SYMMACHVS POMPEIAE. Votiva emersit occasio, quae tibi salutationis adportaret obsequinm. nam cum ob praeturam filii mei familiares nostros ad Hispanias mitteremus, quibus equorum curulium mandavimus emptionem, litterarum cultum tibi par fuit exhiberi simulque 20 adicere postulatum, ut nobilissimos quosque de tuis gregibus equos digneris excer- pere, quos in rem missi sub iusta taxatione mercentur. quaeso igitur, nt si qua apud te memoria domus meae residet, rem tibi factu facilem, mihi vero iucundam atque honoratissimam promptissima beneficentia digneris adnuere. XVnn a. 399. 25 SYMMACHVS FLAVIANO. Votiva me in amicitiam tuam causa deducit, quamvis ob decus generis et morum tuorum familiaritas tua mihi fuerit ambienda. praetura filii mei — fors dictum iu- vet — equis curulibus instruenda est. dudum per meos gregibus tuis pe- coris 30 4 quod iam me istlus] ego^ quam me istius Fy tu me huins (IT) 11 signitiem (II) 12 relegendo *********t\one castiges] Py relegendo ******************* ca- stiges (H), uolo tamen relegendo iter Gapuanum architecti nostri tarditatem seuera oratione oastiges et uicem mei fellis exerceas Scioppius 13 uicem] (17), ut uicem F 17 om. F 18 cum ob] luretut, cum ad (II), ad F 19 roei om, (II) famulares F^ Hispanias] (77), hispaniam F mitteremus] (r), misimus F 20 exhibere (F) 21 adicio F^ exerpere F^ 1 m. 22 ista tracUtione F^ 1 m. 24 uale add, F 26 hanc epist, om. (II), primu$ edidit Scioppius in VerisimiUum l. 111 1 11 LIBER VIIII. 241 XX (XVrni) a. 399. SYMMACHVS BASSO. I Salutationis honore praemisso snbtexo necessarinm postnlatum: filii nostri instat edido; hnic eqnomm cnmlinm paranda nobilitas est. qnapropter ad Hispanias fide- 5 lissimos cnm copiosis snmptibns misimns , nt generosas qnadrigas snb diligentissima lectione mercentnr; sed qnia veremnr, ne eqnomm transitum hiemis interventns ex- cludat, qnaeso te, nt si necessitas postnlaverit, tribus aut qnattnor hibemis mensibus pabnla illis in re tna pro numero iubeas ministrari, ut incipiente temperie sine vexa- tione perveniant. praeterea adiumentum meis oro deceraas ad equoram coemptionem, 2 to si qnos in Arelatensi nrbe cnrsn et genere praestantes meoram cura reppererit. am- plectenda est enim yicinae emptionis occasio, si eximinm aliquid casus obtnlerit. stabit apud me iugis memoria beneficii tui , cum votivae editioni nostrae frateraa , ut spero, cnra profuerit. XXI a. 399. 15 SYMMACHVS VICARIO HISPANIARVM. Senatoriis editionibns convenimnr, quaram necessitas eqnoram cnralium desiderat emptionem. hnins igitnr rei gratia familiarissimos meos ad Hispaniam misi, ut qua- drigas ex omni gregnm nobilitate mercentnr. his ad peragenda mandata tunm posco sufi^raginm snmmoque beneficio profiteor obligandnm, si rem facti/ facilem, sed im- 20 per promoverit. XXII (XX) a. 399. SYMMACHVS AVRELIANO. /T Domum nostram in apparatn esse Indornm. qnos deo invante filii mei praetura deposcit, quantnm credo, didicisti. missnrns igitur ad Hispanias meoram aliqnos, qni 25 curales quadrigas ex omni gregnm nobilitate mercentnr, iam nunc in favorem praeter- euntinm curam tuam provoco, ut illis et velocitas transeundi et evectionum praestetur adiectio. haec interim pro tempore praelibavimns ; sed plnra tribues vel tuo provisa studio vel illoram snggestione conperta. 2 Symmachus Basso] LypaiuSy basso (i7), om. F 3 instat edictio F^F^ 2m.y iiistacedictio F^ 1 m. 4 hinc F2 quod propter (r) 6 lectione] (PjFiy electione F» tranaitus F« 7 a qua- tnor F^ / m., uel quatuor (F) mensibus hibernis F^, hiemis mensibus (JI) 8 teperie F^ / m. 9 ad equorum coemptionem om, F^ 10 araletsi F^, anrelatensi JI cura meorum F^ rep- perit F^ 1 m. 11 enim] (/7), om. F temptationis F 12 tui om. F^ 1 m., tui beneflcii F^ 2 m. 13 uale add. F 15 hane epiatulam om. (77); primus edidit Scioppius Verifim, 1111 11 Symmachus Vicario Hispa- niarum F^ det$t nomen 17 emptionem] Seioppiui, emtation. F 19 factu] Seioppius^ facta F sed imper promouerit F, fort, sed impetratione gratam tua cura promonerit 22 Symmachus Aurelio (F) 25 mercarentur (77) 27 haec] (r), hoc (II) Q. Atrklivs Stmmaciivs. 31 242 SYMMACei EPISTVLAE XXm (XXI) a. 399. n SYMMACHVS MARCELLO. Requirunt te per Hispanias aliae litterae meae; illic enim te degere ob rei fa- miliaris amplitudinem duxeram. postquam te in avitis penatibus otiari constantior fides adtulit, egi huic errori gratias, qui mibi praestitit, ut te rursus adloquerer. et * tamen ista geminatio, quamvis satisfacere animo tuo debeat, nondum meo sufGcit; vellem quippe ita continue honorare amicitiam tuam litteris, ut mente iugiter colere r 2 numquam dissimulaverim. | subiungo postulatum. iampridem commendata sensibus tuis praetoria filii mei, si fors dictum iuvet, instat editio. ea nos admonet, ut qua- drigas nobiles in certamen quae posset ex multorum gregibus edecumare me- lo liores. non obsit securitati meae, quod Hispanias longinqua sede Twu/asti; admotos a me equorum coemptioni tantum litteris iuva. valebit pro nobis, ut spero, apud ami- cos curae tuae delegatio. xxnn (XXH) a. 399. F SYMMACHVS BASSO. is Multam capio animi voluptatem, quotiens sermonis tui munus accipio. est enim in illis litteris et sanitatis tuae et amoris indicium. praeterea laetitiae mihi est, quod brevi te adfore polliceris. quo magis autem venire deproperes, nuntio filinm meum, si favor divinus adriserit, praetorios fasces anno veniente sumpturum. de qua re ad te per familiares meos plenius scripsi, quibus equorum de Hispania mandavimus emp- 20 2 tionem. sed quia suadet occasio, nunc quoque reposco postulatum et quaeso te, ut si forte equorum reditum mtemperies hibema retardaverit, stabulari in agris tuis equos nostros paucis mensibus iubeas atque ad nos inde vemo tempore incipiente proficisci. interea hominum tuomm cura submota est, quos et praesentia mea et iudiciaria tuitio ' defendit. denuntiavi enim litem moventi, quod ad me causa pertineat, nec defutumm 25 eis meae actionis auxilium. quod non dubito extmetSLti& tuae homines indicasse. vale. XXV (XXni) a. 399. n AD VINCENTIVM. Facio officium meum, si quando te cultu salutationis inpertio, nec dissimulo re- ferre grates, quod invicem me frequentet remnneratio scriptoram tuomm. sed haec 30 produci longius non oportet, quia bonae amicitiae iactationes refutant; illud nunc de 4 duxeram] {Pj, didiceram (/7) 8 vox dissimalauerim uUima huiua epistulae tst in (77), quae se- quuntur, primua edidit Scioppixu Verixim. Illl 13 subiunge F 10 certamen ***** q^ae / 11 longinqua sede mutasti] Scioppius^ longinquas edecuraasti F admotos] Suee, admotus F a me] Lectiua, ad me ^l^^^ 15 Symmachus Basso^^Jiiu, om. F 16 multum F2 cui F^ 1 m. 17 tuae om. F^ 18 breul te] JI, in breui F uenire] /7, redire F noncio F^ 2 m.j non scio F^ 1 m. 19 prae- torias F* ueniente] /7, ineunte F 20 te per] inserit Mercer, om. F equarum F* 21 oc- casionem quoque F^ 22 equorum reditum om. F^ intemperies] Lypsiu»^ temperies F 25 de- ciaui F^ litem] ^i, litterae F^ / m., lictori F^ 2 m, nec] TFi, n F2 26 eia meae] T, me eius F eximietatis tuae] Wingendorpj aetatis tuae F^ praestantiae tuae F^, etiam tuos F^ 29 saltationis /7 LIBER vnU. 243 te impetratum volo, ut litteris et apparitore decreto iuvare digneris curam meorum, 11 quibus emendas ex Hispania curules quadrigas in apparatum praetoriae functionis in- iunxi. oro praeterea, ut equorura tractoriis, quas vir inlustris Theodoru» emisit, con- 2 firmationem per epistulam pracstes, ne mutato iudice beneficii lentescat auctoritas. & exambirem super his nimio preeatu gratiam tuam , sed apud verecundas aures tuas simplicitas efficacior est, et libentius pudor adnuit, quod cum fiducia postulatur. ve- lim tamen teneas, nunc quidem in petendo esse me parcum, sed fore in agendis post impetrationem gratiis copiosum. XXVI (XXUII). 10 AVRELIANO. luvat animum meum , quod saepe mihi vitio rortis scribendi ad te neglegentiam. amoris enim tui signum est vicissim desiderare, quae praestas. et tamen dissimu- landi destinatio tua voverat. contristavit me fateor nec tibi conveniens nec mihi sperata iactatio irriti 15 beneficii. ne quid igitur ingenua verecundia tua simile rescriberet, malui premere mutum dolorem; nam inter absentes altema epistularum decertatio plerumque ad odia procedit. nunc redeo in usum simplicis stili gratus magis voluntati tuae quam reus casui ; te oro , ut iam desinas amicitiam meam , quae nihil tibi indixerit oneris, damnosam putare. 20 XXVn (XXV) a. 399—401. ALEXANDRO. Silentium circa te meum nullo iure culpabis, si tuum cogites. et fortasse iustius tibi huius rei subeunda est verecundia, qui ob rem Romam saepe litteras mittens amicitiae circa nos munia praeteristi; meos autem sola ferarum emptio Aqui- 25 leiam conpulit praeterire. nec tantum susce/isionis meretur unius occasionis oblivio, quantum laudabilitas tua inter adsiduos commeatus tuorum ex contemptu mei con- traxit invidiae. sed sU venia utrique nostrum, quamquam inparis neglegentiae. post- hac et ipse omissum munus instaura et nobis rescribendi per eosdem copiam praesta; difficilis est enim mihi hinc pergentium inquisitio. denuo stiii cessabit officium, nisi 30* familiam tui nostra ad te redituri susceperint. vale. 2 mendas /7 3 oro praeterea — 4 auctoritas] f, om. {U) 10 Aureliano] (77), SymmachQs Aureliano Lypthu ^ Symmachus Valeriano (F)^ om, F 11 uor- tis] LyptiuSy duxi fortis F^, duxi sortis F^ 13 poit dissimulandi spaliwn vacwim irium versuum in rn^ dissimulandi destinatione F 14 tua uouerat] F^ oim, F me fateor] F^ quia F est post conueniens tnser. F desperata F^ 15 tua] tgo^ om, F 16 mutum] ego, mntuom F 17 stiU simplicls F« 18 indixerit] HF^, induxerit Fi 19 uale add. F ^^ 21 om. F 23 rem romam FI7, suppU: famUiarem vel aimiU qiUd 24 munia circa F^, nos add. F^ 2m, 25 suscensionis] Lypsiu*, successionis (r)F 27 sit] Lypsius, om, F in partes F^ neglegentiae posthac] F^ negligentiae sumus posthac F^, negligentiae slmus posthac F^ 29 hinc] F, om. F inquisitio] F, conquiri«««» F nisi tui famUiares nostra ad te redituri acce- perint 8eioppiu$, nisi rei famUia nostra ad te reditus acceperit F, nisi ad te redituri susceperint F 31 244 SYMMACHI EPISTVLAE XXVIII (XXVI). MAXIMO. Agitare te venatibus feras et hibernis mensibus Appennini gelida lustrare, vale- tndinis tuae aestimatione putavi ; amicior enim litteris , quam laboribus videbaris. horum alterum de te ignoratum munus silvestre patefecit, alte- s rum bene creditum paginarum tuarum cultus adseruit. quare inter sodales Apollinis ac Dianae sectator utriusque numerabere, etsi te magis, ut scripta testantur, vena- ticae artis gloria iuvat. nam cum te nivosis saltibus inerrasse describeres, supra epistulae temperamentum verbis tripudiasti, nimirum laetus ex arduo et adhuc calens montani operis eventu. interea satis fnerat Appennini spolia misisse; adiecta autem lo de corte plura fastidio esse potuerunt, nisi amor tui removisset satietatem. vale. XXVnn a. 397. n 2 SYMMACHVS VARO. Dum provincialium mederis adversis et salutarem laborantibus manum porrigis, gravior Apulos casus incessit, a quibus ob inanem famam fecunditatis frumenta pos- i5 cuntur et detrahenda provinciae et reip. usui non futura. quando enim in hiemem vergente anno poterit maturari tantae frugis si igitur tibi suppetit, facul- tates xxvmiA. itineris celeriter ad Campaniam promovendi, scire me fa- 2u cito, ut te paulisper opperiar; aut si promissum maior causa mutavit, id ipsum noti- tiae meae protinus pande, ut Symmachus noster diu in Formianis litoribus otiatus propere mecum ad studia revertatur. vale. XXX (XXVII). n SYMMACHVS LEONI. 25 Opto quidem te in tantum copiis pecuniae familiaris adfluere, ut possis opima praedia conparare, sed mallem sine amicornm noxa atque iniuria oculum te ac desi- derium novis emptionibus admovere. nam ego Postumianensem rem iure optimo sine ulla mentione consortii tui ab antiquissimo possessore mercatus nunc primum tua ad- monitione convenior, ut prope iam inveterata possessione decedam , cuius pretium non 30 2 M»ximo] (//), Symmachus Maximo Lypaitu, om, F 4 aestimatione putaui F, aestimatione num- quam putaui Lyp$iu$, plura deesse videntur amicicior IIF^ 7 utrique F^ 8 myosis F^ describeres] //, descripseris F^F^ 2 m., descripsis F^ 1 m, 9 ex arduo] Lypaiua^ exardeo F 10 ope- ris montani F^ 11 decortae F^ decurte F potuerunt esse F^ 13 h€Lee fragmenta om. (//), primus edidit luretus in Symmaehi editione secunda p. 304, hoc loeo eoUo^ cavit Scioppius Symmachus Varro (/*) 15 famem //^ 16 prouindas /*, prouinciis (//)^ 17 frugis si (//)^, lacunam indicavi 18 posl facnltates spatium vacuum trium, versuum tn Fj O^cultas itineris celeriter (/7)^, epittuku divisit Suse LIBER VIllI. 245 eins mediocritatis est, ut emisse delectet. tdeo cnm possim tibi legibus obviare et n desiderio eius, cuius res aguntur, obsistere, copiam tamen facio, ut quod argenti de- dimus venditori, id bomini meo Euscio, cui summa conperta est, digneris expendere: si tamen praeoptas nostra mercari quam tua nexu obligationis absolvere. 5 XXXI (XXVni). AD CARTERIVM. Quod deferendum socero erat, cuius te momordit querella, conpetenter in Epicte- tum conmotus inplesti. caret foro et inconsultae linguae pretium tulit, ac si quid mihi credis, contumeliae talione correctus est. nunc ingenium tuum moresque con- 10 siderans flecte ad veniam placabilem voluntatem. scis causidicorum saepe inprovidos 2 lapsns, et cum omares tribunalia ante defensor, post cognitor iurgiorum tales advo- cationis errores plerumque repmsisti. sed quia nunc aliqui, quorum tuta flagitia sunt, Epicteti amici mei silentio claruerunt, quaeso, ne diu infortunato potius quam nocenti patiaris inludi. faciet vir amplissimus communis frater, quidqnid te velle cognoverit; 3 15 erit etiam ille promptus ad restituendum ei munus orandi, si voluntatis tuae sumat indicium. tu modo benignam mentem litteris meis adplica, et qui togae amicus es, cuius laude supra alios splenduisti, et honesto ordini notam detrahe et homini parum cauto rogatus ignosce. xxxn (xxviiii). 20 AD lANVARIVM. Solebas antehac, cnm tribunalibus praesiderem, fori tirones commendare iudiciis; quod nunc officium versa condicione suscepi, qui magisterio tuo causidicinae insinuo candidatos. qua in re meum necesse est sequaris exemplum, ut qua facilitate ob- latos a te frequenter admisi, eadem religione suscipias meos me adsertore productos. 25 xxxm (XXX). Adsectatores diligo litterarum, non quod mihi cum talibus studiis sit ulla cogna- F tio, sed quia professio bonarum artium quasi pulchritudo, etiam in alieno corpore lo- cata delectat. merito Valentinianum congressu mihi primore conpertum litteris pro- sequi officium meum duxi, ut ei apud te primam ianuam meus sermo reseraret, sua 30 vita atque eruditio conciliaret amicitiam pleniorem. vale. xxxnn (XXXI) . Religiosa cura est, quae amicorum liberis exhibetur, praesertim si familiaritas 17 delata maioribus cumuletur meritis posteriorum. in rem praesentem spectat praefata 1 ideo] Wingendorp, adeo {II) 7 deferendam] Stue, defendendam {II) 11 tales «duocationis enores plerumque repressisti] egOy talis aduocationis errorls plerumque resisti F, talis aduooationis errori restitisti {II) 13 nooenti] 8use, innoceuti {II) 17 parum cauto rogatus] F, paras mea ut arrogatus // 23 sequeris (//) 26 assertatores F^, assectores F^ cognatio] Lypshu, cognitio F 27 profectio Fi etiam in alieno] {F), in alieno etiam Fi, in alieno esset F^ 28 delectati F^ Valentinianum congre^su] //, ualentini congressum F primore compertum 11, primo repertum F 24G SYMMACHI EPISTVLAE n sententia. nam Lampaefium c. m. v. non nBqne ad sepulturam tantum pensi habni, nt solet esse mnltorum cadnca et fragilis adfectio, sed ex eo genitos et in bona pa- tema nitentes propagato amore conplec/or. hos tibi trado ab omni iniuria vindicandos. quaeso, ut vicem meam, si usus tulerit, iustus arbiter exequaris. multum huius bene- ficii impetratio in tuam laudem, in meam gratiam promovebit. 5 XXXV (xxxn). F Multas inter nos officiorum yices scribendi cunctatione perdidimus; non sinam produci longius commune delictum. adsumo igitur mihi religiosi muneris partes prio- res, et si referre verba distuleris, non mutabo propositum. tuae deliberationis erit intercapedo rescripti, modo ut memineris, adceleratum gratiae recursum voluntatis 10 signa praeferre, serum necessitatis. satis mihi videor instaurandis commerdis littera- rum locutus; aliquid sermo noster portanti litteras meas utilitatis debet adferre. est enim mihi familiaris dignusque patrocinio tuo ; quem si placido ore respexeris , for- tunas suas creyisse gaudebit. XXXVI (xxxm). 15 Taceas licet et salutationi respondere dissimules: numquam me a religioso officio demovebis; excudam quandoque, ut hac obstinatione decedas. interea nondum recu- perata fiducia tui audax munus ingredior; commendare enim tibi huius scripti studeo vectorem, iuvenem gravitatis exactae mihique dudum probatum per honesta documenta nec inexpertum, si recte aestimo, iudicio tuo; quia securus vitae et militiae vetus 20 numquam refngit examen superiorum. sed fac mediocriter a te bona homint^ esse perspecta, fas non est, si quid tribuis amicitiae nostrae, ut post testimonium meum tamquam novus andcus tibi accedat. xxxvn (xxxnn) . n Pendeo animo usque ad vale^c{fnis tuae nuntium ; nam infirmis adhuc viribus 25 tuis laborem longi itineris addidisti. nec possum super hoc commeantium sermonibus esse contentus; siquidem maior adfectio falsis accen^et dubia rumorum. expecto igi- tur litteras, quarum fides adportet mihi de te certam securitatem. si quid ipse meo- rum actuum scire postulas, ab epistulae perlatore cognosces. est enim nobis con- ciliatissimus ob vitae integritatem dignusque me teste , qui sedulo domus tuae culto- 30 ribus imeratur. 1 Lampadium] Lecthu, lampium (/7) asque ad sepuUuram tantum pensl] egoy usque ad saepem si Ff usque adpensi II 3 conpiector] luretuSj contemplor (77/^ 9 uerba om, F^ 10 uoluntas semit praeferre signa necessitatis F^ 11 litterarum] F, epi- stularum {1) 12 aliquid sermo — 13 tuo quem] 27, denique probum familiarem tuoque patrocinio dig- num F 14 creuisse] 77, om. F uale add, F 16 salutationem P offlcio] 77, studio F 17 dimouebis 77, remouebls F^ exeudam] 77F, extundam F ut ab hac obtinerotie (s add, supra t 2 m.) discedas F^ mimdum (77) 18 in- gredior] 77, ingrediar F studeo] (7^F, om, 77 21 examen superiorum] 77, Umen superiorem FF mediocritate F^ bona bominis esse perspecta] Lypshu, bona hominem esse perspecta F^, bona hominum esse perspecta F^, bominem esse perspectum (7^ 22 quid] quem F^ 23 uale add, F 25 pendo (77) ualedunls 77 27 accenset] ego, accepit (77), pro falsis accepit Modhu exopto (T^ 29 cognosces] Iuretu$y recognosces (77) 31 inseratur] luretua^ inferatur (77) LIBER VIIII. 247 xxxvni (XXXV). Antistianus vir ordinis nostri olim mihi probitate vitae conplacitus est et honestis /7 carus officiis. quod me ex vero potius quam in gratiam eias adserere, qualitas prae- sentis desiderii ostendit. nam diu patriae snae functus defensionem desiderat tandem 5 poiiiim privatae quietis adipisci , quae res tibi commendabilem facere etiamsi meus non interveniret adfatus. soles enim pro tua virtute diligere cupidos otii et nescios ambiendi. oratus igitur atque exoratus litteris meis dignare concedere optatam requiem vacare cupienti. nec deerit subrogandus, cum facile ex tot optima- tum numero parem fide atque industria virum tua edecumare possit e/ectio. 10 XXXVIin (XXXVI). Desiderium mihi amicitiae tuae frater meus Nicias cum primis philosophorum nu- F merandus incussit , postquam nobis per epistulam fecit indicium , quod ei filiam tuam fida pactione desponderis. quae res testimonio est, sincerum tibi inesse iudiciura et propterea familiaritatem tui ultro omnes bonos debere sectari. adserit enim proba- 15 bilem mentem talis electio. quare optimae voluntati tuae calcar admoveo teque hor- tor, ut quamprimum laudatissimum generum diis iuvantibus sortiaris; cuius accessio tibi et conciliabit gratiam plurimorum et decus adfinitatis adiciet. vale. XXXX (XXXVII). Ratio quidem semper habenda iustitiae est, sed circa nobiles probabilesque per- 20 sonas plus debet esse moderaminis, ut perspiciatur in discretione iudicium. hoc eo proloquor, ut interventum meum generalitate commendem; genus autem petitionis huiusmodi est. agri sororis meae Italicae inlustris feminae culturae vacuati et fessi onere munerum publicorum iudiciaria auctoritate refovendi sunt. hanc ego opem de tui animi aequitate promisi; certa est enim de bonorum mente praesumptio. spon- 25 sioni igitur meae, si tibi cordi sum, fidem praesta, et quidquid rebus atque rationibas matronae absentis adcommodum est, nutu facili tribue meae inputaturus gratiae, quid- quid illi favoris inpenderis. vale. 4 defensione [1) 5 facere etlamsi /7, suppU: deberet vd ainUU quid 7 atqoe exora- toa] Py om, (II) 9 tua edecnmare possit eiectio F^ tu edecnmare possis (II) 11 desiderinm demu) ine, F8 tuae] F3, om. F^.» frater meus om. F^, meus om. F^ Ni- cias] F», -N» F^, om, F^ 12 incussit] /ZF», incutit F«.2 postquam] quandoqnidem F» tuam] meam F3 13 inesse tibi F^ 14 familiarlUtes F^ altra Fi probabUem] pro paginae F^ 15 tuae] (//)Fi.3, om. F« 16 laudacisslmum F» 17 conclUabit] 71, concUiet Fi.«, conciliat F3 uale om. F^ 19 ratio] facio F^ semper babenda iustitiae est] /7, sera babenda iustioiae est F^, sero haben- dum insticie est F^, iusticiae sero babenda est Fi 20 prospiciatur F^ baec ergo F^, nunc eo F^ 21 generaliter F» 22 agri] st g F3 lUlicae] F», ythalice F3, .1. F^ cultore Lyp$iu8 uacuati] II, euacuati Fi.2^ euacuari F3 et fessi] 7T, oppressi F 23 ego] (77), ergo Fi, igitur F«, igitur queso F3 24 certe F» est om. F« 25 concordi 77 praesta fldem F^ et om. F« rebus om. F* 26 mat^ne F3 27 uale om, F3 248 SYMMACHl EPISTVLAE xxxxi (xxxvin) . /7 Silere non debui eo eommeante, qni tnns est. siqnidem nefiMsitndo inter vos futura persnadet, ut utrique yestmm similis a me diligentia deferatnr. qnare saln- tationem litterarum tibi defero et hortor, ut vimm devotissimnm Titiannm mihiqne amicissimum proraissae coniunctionis quamprimum conpotem praestes. 5 XXXXII (XXXVIIII). F Fructus laboris est placere melioribns et pro industria atque animi integritate pal- mam iudicii promereri. quapropter Benignus v. c. filius meus rei frnmentariae nego- tium pervigili animo et pnris manibus executus solam de te mercedem insti amoris expectat. testatur insomnes curas eius inbecillitas corporis. nihil enim de Sardinia 10 reportavit nisi bonam conscientiam et malam valetndinem, horreis antem tantnm fm- 2 gis invexit, qnantum illi provinciae anni fortnna contulerat. nnllns de eo mmor ad- versus, nulla conquestio nisi semper ad argnendum paratae. hornm omninm locnple- tissimum pretinm est, si amicitia tua dignns habeatur. qnod mihi declive ad impe- trationem videtnr; siqnidem necesse est te delectet eornm probitas, qnornm non 15 fefellit electio. XXXXIII (XXXX). Religiosa potius qnam invidiosa quaestio est, qnae fidem pactarnm repetit nnp- tiamm. nolo igitnr existimes, cnlpabiliter ad me esse perlatum, qnod pactas filiae tnae nuptias cum Herculio amicissimo meo haesitatione suspendas; sed ceteris, qnos 20 matrimonii de te impetrati vel adintores scit fuisse vel testes, me qnoqne volnit ad- 2 movere, ut snspensa diu vota novi hortatoris inpnlsus acceleret. maneat igitnr, oro te, stabilitas promissornm nec senatoriam fidem volnntatis mutatio devenustet. prosit etiam pacto foederi meae pro illo petitionis adiectio, cui non sine contnmelia placita denegabis, cum prompte nobis deferre etiam intemptata debneris. certe ea viri mo- 25 destia, ea in foro Romano dignitas est, nt quantnm ei gratiae tribuisti, tantnm oraa- 3 menti ex genero conseqnaris. nberes laudes eins et vitae honestamenta proseqnerer, 3 simUis] (r), om, (77) 4 tidanum (77) 7 melioribas placere F^ atque] et F^ animi om, F^-^ 8 promoueri F* qua- propter] /7, quare F2.3, qua te F» u. c. flUus] IIF^, ut confllius F», confllius F3 negotia F» 9 et om, F^ monibus /7 amoris] /7, laboris F 10 enim om. F^ sordinia /7, sar- dinio Fi, sardino F^, sardonia F^ 12 de ea (T^ 13 nuUa conquestio nisi] F, nuUae conque- stiones F, nuUa oonquaestio {om, nisi) /7 paratae] FF, parata JI 14 inihi] hoe loeo habeni TIF, po8t impetrationem eoU, F^»^, poit decliue F^ declunae F^ impetrationem] IirF^»\ impetran- dum F< 15 siquidem necesse est] FF^*^, si quid necesse est F^, om. II te] r*, ut te F, cum te 77 16 uale add. FI.2 18 pacturam 77 19 esse perlatum] 77(7^, delatum F 20 Herculio] 77(r), herculeo F 4^teros F^ 21 patrimonii F3 impetrari F^ admonere F* 22 impulsus 77, impulsu F igitur] 77, om, F 23 nec] sed F^ mutatio uoluntatis F^ uoluntatis om, F^ prosit] LypsiuSy et prosit F 24 etiam pacto foederi] Fi, in pacto fldei F2.3 meae] (77)F«.3, mea F« cui non om. F3 placida F^ 1 m, 25 deferre] 77, deferta F2.3^ deserU F> etiam] et F* intemptamenta F^ decreueris F3 certa F^ 26 Romano] ratiocinatio F3 ut] in F^ ex genere omamenti F^ 27 genero] Lypsius^ genere F LIBER VIIII. 249 si ta noYum aliquem videreris admittere; at cum tibi eius bona esse conperta, eyi- F denter adstruat dudum recepta condicio, non debeo eius protelare praeconium, quem tibi suscepti foederis pignus indicat iam probatum. vale. xxxxnn (xxxxi). 5 Dtisarius medicinae professor virwm sanctae memoriae atque inlustris patrem tuum H spe et quia ei cohaerere decreverat, rerum suarum in Aquita- nicam nonnulla praemisit. ntvnc contra bonorum omnium votum tanti viri obitu de- stitutus, relegere ad suos iter, ut parens adtestatur eius, exoptat. iuva, quaeso te, piam iuvenis voluntatem, et quae ei pro insita moribus tuis fidelitate reddenda se- 10 dulo spo/)ondisti, iube ocius reportari, ne illi supra vulnus amissae spei iniuria longae peregrinationis addatur. xxxxv (xxxxn). Pervectae sunt ad me litterae tuae, cum in Campanis litoribus otiarer. credo te F fando aut lectione didicisse, quanta sit huius regionis venustas: vicit epistula tua 15 adpositas voluptates. spretis igitur ceteris, quae ingerebat loci gratia, totum animum recensendae paginae usque ad memoriam mancipavi. utinam plura dictasses! mifai tamen saepe repetita instar multorum fuerunt. posthac cave parcius promas, qnod ex abundantia ingenii tui nascitur, ne me quoque. cui stilus pauper est, in artum revocet voluntaria frugalitas tua. quod restat, Aurelium tibi denuo iu manum tradi- 20 mus, non quo inefficax fuerit prior commendatio, sed ut meritum eius nostramque curam testetur etiam iteratio. vale. XXXXVI (XXXXIII) . Quisquis a nobis in commendationem sui litteras petit; praestat gratiam, accipere. antiquior est enim mihi amicitiae cultus, quam illis praesidii impetratio. 25 repende igitur huius pro me operae mercedem scripta reddenti et pro mediocritate fortunae hominem munerare. in tuo iure est, an etiam me tui officii honore digneris; 1 aUqiild F3 nideriB F^ enideat V^ l m. 2 eius om. F^ 3 pignus] 11, 8i genos FF^'^, signum F^ indicat iam probatnm] F^, indicat iam probat FU^, indieat an probat F, indactam coprobauit n nale om, F^ 5 Dusarins] MomvMen, disarius (JI) nimm] Seioppius, uir {II)r tunm Bpe ««»«««««««««♦ et] r, tuum *»«««««««««««« et {II) 7 nunc] Oruter, nec {II) 8 optat {F) 10 spondisti {II) 13 perfectae F^ . campaniis F^ credo te fando aut lectione] n^F), credo antem te- fando lectione F^, credo antem te faudo lectioueque F^, credo autem fando leotione F^ 14 regionis] F^, re- ligioniB Fi*.2 aetusUs F^ 15 spretis — 16 mancipani om, F^ ceteris] F^, litteris Fi quae] H, om, F 16 nsque ad memoriam (meriam F) mancipaui] Ur, om. F 17 saepe repetita] r, saepe petita U, sero petita Fi*3, sero potita F^ mnltarnm F^ posthaec {II) 18 tui om, F^ nascatnr F3 ne] Lypsiw; om. F cui] tui F2 1 m. 19 fragilitas F3 manus F3 20 non] nam F^ quo] TFi, quod F2, om. F^ fuit F8 21 etiam] (/"), om. F uale om. F8 23 parerat F^ 1 m. giatiam ««*«««««««* accipere] {11), gratiam «««cipere F, gratiam accipere F, gratiam, quam se putat accipere Seioppius 24 enim mihi est F8 milii om. F^ iUius F^, ullis F3 interpretatlo F* 25 responde F8 buius om. F8 pro me] {11), promptae F pro mediocritate] {II), pro medioritate F3, pro om. F^*^ 26 an etiam me tui offlcii] F*, an ^ (i. e. esse) me tni offlcii F^, ut etiam me tui offlcii F8, me etiam mutui offlcii luretus Q. AVBBLIYS STMMAOHVB. 32 250 SYMMACHI EPISTVLAE F neque enim verborum fenus exerceo, ut te de solutione conveniam. grave enim est te ad leges debiti redigi, qui me ofiiciis voluntariis saepius onerasti. vale. XXXXVn (XXXXmi) a. 398. nF Bonorum virorum curam tibi esse non ambigo; mores enim tuos necesse est si- railium [virorura] coniunctione gaudere. si quid igitur mihi tribuis, amplectere, quaeso s te, amicitias domini et filii mei Flaviani, quem non solum parentis verum etiam testis fidelitate commendo. reperies in eo mentem dignam amore tuo et meliore fortuna, licet sacri beneficii magnitudo casibus eius occurrerit et ad cumulum lenitatis adiecta sit evocatio. unde aequum est , ut quem respicit imperiale suffragium , familiaritas vestra non deserat. vale. 10 xxxxvin (xxxxv). n Ad posteros amicorum curam transferre debemus, ne fides cum homine interisse videatur. exigit igitur a me memoria Petronii ex consularibus, cui lar apud Ariminum fuit, ut eius filios hereditario amore defendam. horum militaribus habi- tanda decemitur, et ni publica succurrat auctoritas, extremum patietur excidium. si 15 quid igitur interventui meo tribues, datis ad Ariminensium magistratus atque ordines minacibus litteris arceri ab ea hospites iubeatis et restituere penatibus parvulorum priscam securitatem. in iudicis enim iubentur esse tutela, qui a parentibus dese- runtur. vale. xxxxvnn (xxxxvi). 20 nF AD IVSTVM. Voto ac desiderio suo me adiutorem Severus vir honestus adscivit: cuius cum petitionem probabilem iudicassem, totiens flagitatas litteras negare non debui. summa autem petitionis huiusmodi est, ut filio eius coniunctionem filiae tuae spondeas. cuius rei impetrationem facilem fore, personarum promittit aequatio et honestate et possi- 25 bilitate congruitas. expecto igitur, ut responsio tua testimonium meum vires apud te habuisse declaret. vale. 1 fenus uerborom F^, fenus om, F^ te om. F^ desoUtione F^ 1 m, F^ enlm] (II )y om. F{r) 2 debite redigionis F^ uoluntarie F saepius onerasti] i7, saepe superasti F 5 uirorum ttncU indusi, uirtutum luretui te quaeso amicitias F, amicitias quaeso te (77) 6 Fla- uiani] •F* secnndum F^ quem] qm (i. e. quoniam) F^ parentis uernm (/7)F1*3 parentes uerum F^, sttppU: parentis adfectione vel simile quid 7 testes F^ iupra amore add. F^ 1 m. honore amore tuo et om. (II) 8 sacri] sic F^ tui post beneflcii inser, F^ 9 sit] (/7)F3, om. F«.« est equum F2 ut] (/7)F», om. F^-^F) quem] qm F» 10 uestra] (/7), tua F uale om. F» 12 homine] (7*), homiuibus (i7) 14 hornm «««««««««« militaribus] i;II), horum domus uiris mili- taribus luretiu 21 om. F 22 ac] et F^ tuo F3 me adiutorem Seuerns uir honestus aseiuit (17), Seuerus uir honestus me adiutorem adsciuit F^, «S* u (i. e. ubi) honestus me adiutorem assiuit F^, secnrus uir honestus me ad tutorem asciuit F^ 23 toties flagitatas (77), flagitatas totiens F\ totiens om. (/'jF**' 25 personarnm om. F^ promittit fore F^ aequitas F^ nam post aequatio tfis«r. F^ et compassibUiUte F^ 26 congruitas] FU2^ congruitis 77rF3 meum] nostrnm F3 27 declarat F^ uale om, F^ LIBER VUII. 251 L (XXXXVH) . AD CAECILIANVM. n Quantnm domui meae cultum Lucillus quondam pictor adiecerit, cum potissimis amicorum nosse te certum est. huius filium , per naturam quidem et per 5 necessitatem procul positum, bus ininstav sollieitat, orto certamine inter nu- merarium quendam et Opinatorem dudam supradicti possessoris eolonum, qui supe- riorum temporum ratiocinia in Lucilli vertere damna nicum posco, non gratiam , licet interventui meo etiam voti et studii accessio debeatur. et primo loco postulO) ut domus viri pudentissimi longeque degentis per officia publica et ordines 10 tuta praestetur, dehinc, ut si quid inter illos decertationis est, tuo fcedatur examini, ne quando alteri iudici servata cognitio recidivam Lucilli filio gignat iniuriam. LI (XXXXVni) a. 399—400. ^POLLODORO. Quintus et Felix Hipponensium curiales has de me litteras summatibus yiris 15 intervenientibus impetrarunt: debui enim probitatem hominum de testibus aestimare. interest igitur amicitiae nostrae, ne spes eorum, qui me ad impetrationem validum crediderunt, decepta videatur. quare si quid eorum poscet utilitas, benignitatem adde iustitiae. credo enim talia esse poscenda, quae nec intervenientis petitionem nec praestantis iudicium decolorent. 10 Ln (xxxxvini). MAXIMILIANO. Me ex sententia valere significo, tibi secunda opto suppetere. post haec de te postulo, quod spontanea benignitate fecisses, ut conductorem rei meae Siciliensis ad provinciam revertentem celeri transcursu ad destinata dimittas 25 Lm (L). Adsiduae scriptionis nullum potest esse fastidium. fungor igltur apud te salute UF dicenda simulque hortor et deprecor, ut hominum meorum curam gerere non graveris. quibus non solum tribuenda est fiducia, si quid usus desideret, suggerendi, verum etiam necessitas admovenda. haec est enim natura servomm, ut adire metuant pro- 30 faturos, dum culpam suam metuunt deprehendi. 3 meae] (F)^ tnae (/7) 4 nosse] (r*), nosce (77) quidem et per (//), laeunam indieavi 5 positnm bns ininsta sollicita tortu /*, positum iniusta sollicita certo (//) 6 quendam] F, quondam (//) dudum] (/7), totnm F 7 in Lucilli uertere damna nicum «««*««*«« posco] Fy in Lucilli ********* poaco (II) 9 at] ego, om, (//) pudentissimi] (/^, prudentissimi (//) 10 cedatur examini] (//), caedator examine (/*), cedat examini KieuUng, sedetar examine luretuty credatur examini Ltctius^ decidatur examine eod, Bertinianu» (?) 13 PoHodoro (II) 14 Ippomensium (//) 16 nostrae om. (F) 17 crediderant] [F), cre- diderint (//) 22 sappetere] (F), saperpetere (II) post haec] (F), poBthac (II) 24 reuertentem post transcarsa repetit (F) punetia epi$tulam elaudit (II) 26 assidaa F^ 1 m. 29 admooenda] (//), admonenda F^, amoaenda F^, amouenda est F^ enim] (/7)F3, om. FUS 30 dampna sua F^ uale add. FLS 32* 252 SYMMACHI EPISTVLAE Lim (LI) a. 402? nF AD POEMENIVM. Tacenda snnt damna fortonae, ne sera conso/atio seindat praeteriti cicatricem do- loris. rectias ergo tecnm de filii nostri Nemesii omatissima indole vel potins fecnnda landnm fmge contnlerim. habes viram dignissimnm pro nnmerosa prole censeri. hunc & tibi in manum reddo, quod facere de utroque yoluissem. aestimabis de cultu morum eius ac litteramm, quantum illi studiomm mora potuisset adicere, nisi respectum pa- temi desiderii timor noster habuisset. LV (Lir. n AD EVSEBIVM. lo Communis amici Eusebii merita longo sermone prosequerer, nisi de probitate eius atque militia plura sentires. qui nunc de loco suo anxius, postquam de eo conperit esse dubitatum, allegationes suas properavit adstmere lectione publici scripti, non ad- seitione verbomm. qui in re et fautor liberis. quorum alternm no- bis tna amicitia promisit, fides alterum pollicetur. nam dudum eum ad scholam Gal- 15 licam palatii translatum esse meministi. qnod ideo te credimus ipso absente siluisse, ne existimaretnr gratiosa esse suggestio. nunc maiore fiducia aderis veritati, cnm allegationes praesentis aud/eris. vale. LVI (Lin) . GEMINUNO. 20 Felix cnm et domus tuae cultor esse diceret et humanitatem commendationis meae amicis intervenientibus postularet, desiderio eius familiarem paginam nonnegavi; qua principe loco fungor apud te salnte dicenda, dehinc prosequor receptam petitionero, quae supradicto, si nondum tibi cognitns est, praestet clientelae aditum, si iam notus, augmentum. vale. 36 Lvn (Lim). np QVINTILLANO. Moris mei est bene cognitis adprobatisqne ferre sufifragium nec personas homi- nuni sed vitae merita cogitare. cnm igitur Asellus domesticus noster in urbanis ca- 2 Ad Poemium (//), Symmaohus Poemenio (/*), om, F 3 cousolatio] /tireti», consulutio UF praeteritam F^ cicatridem doloris praeteriti F^ 4 dej FF, om. [II) Nemesii] (/f), om. F honoratissima F^ facnnda F^ 5 nunc F^ 6 iu manu trado uel reddo F^ de utroque placere F^ roeorum F^ 7 eius ac litterarum om. F^ iiisi om. F^ 1 m, 8 uale add. F^»^ 11 de] Pareuay om, [11) 13 non] lureius^ nuuo (//) 14 qua in re Leethu fautor *»««««»«»«« liberis] (i7), fautor «««»»«*«»««beri8 {F) 17 nunc] luretuSf nec (//) 18 audieris] lurelut, adiuueris {II) 23 receptam petitionem] /*, recepta est (//) 27 Quintiliano] (//], otn. F 28 approbatisque (//), et probatisque F3, ac probatis (r)Fi, atque probatis F* 29 Asellus] F^, -a- F^, AsseUus (//), ansellus F^ LIBER Vrai. 253 stris militiae stipendia sine offensione confecerit , quaeso , ut admissus in clientelam IIF tuam et meum sibi patrocinium profuisse et tuum accessisse laetetur. LVni (LV). AD CAECILIANVM. /T & Intervenire pro iustis debitis non recuso; malitiae est euim repudiare locum gra- tiae in his, Formianis ad egestatis levamen certum ex Africa olei modum decrevit antiquitas. poscunt a te morem longa aetate servatum, cui debet adicere celeritatem praestantis bumanitas. LVim (LVI). 10 AD lovrvM. Non novum vel incognitum sed conpertum iam fide et antiquitate militiae Euse- bium amicum meum promptus commendator insinuo; quem ad hoc aevi nulla actuum culpa foedavit, sed absentia, quae plerisque occulit merita, si testimonio praesentium deseratur, locum eius dicitur in ancipitem statum deduxisse fortunae. singularis tamen 15 animi tui aequitas non patietur, ut spero. adversum stipendiorum praerogativam ca- sum valere. et mea igitur hortatio et ipsius fiducia iudicium tuum respicit. quaeso, ut causa cognita veterum eius stipendiorum iusta confirmes, praestaturus et nobis amici securitatem et honestum collegis eius de optimi viri retentione consortium. vale. LX (LVII). 20 AD PROBINVM. Omnibus, qui occasionem scriptionis inpertiunt, et commendationis quandam re- pendo mercedem. nunc optimo viro Petrucio factum volo, quem scio hanc epistulam non tam m sui commendationem quam mei officii gratia postulasse. cuius operam versa vice munerandam putavi: poposcit litteras, ut tibi probaremur inpensius; ego contra 25 ideo scripsisse me fateor, ut tibi ille acceptior redderetur. LXI (LVIU). AD PACATVM. p Vix adducor, ut credam, litteras meas saepe repetitas nihil Leontio remedii con- tulisse; quia si nihil virium frequens interventus noster habuisset, desisteret suflFra- 30 gium meum totiens elusus optare. cum igitur apud me querellae istius fides dubia sit, experiri volo, cui potissimum parti dubitatio mea debeat adplicari. est igitur in 2 sibi patrooinium] (J7), patrociniam gibi F tcoessisse] (//}Fi, accepisse F2.8 uale add, FLS 5 est] (Fjy om, {II) 6 laeunam jmneUs indieat (/Z), quae ipsa postulatl aequitas commendat nip- pUt Scioppiua 8 praestautis] (/*), praesentis (//) 14 fortunae] KiessUng, fortuna (/7) 17 amici] 8u$e, amicis (//) 21 et om, {F) 23 in sui commendationem] ego, sui commendatione (/7) 24 muneraudam putaui poposcerit {F), namerandam »»♦»«« poposcit (//) probaremur] ego, probaretur (//), probarer {f) 27 Ad Pacatum] (//), om. F 28 Leontio — 29 nihil om. F3 29 habuisse anU frequens r«- peUt F3 noster interuentus F^ 30 elusus] F3, elusum F^-^ lides querelae istius F2*3 254 SYMMACHI EPISTVLAE F mann tna , utrnm posthac tenere in scribendo morem meum debeam , an verecnndiae nostrae continua lam tacitnmitate consnlere. LXII (LVIIII). n ROMVLO. Tu quidem patema adfectione pignns commune commendas, sed illi efficacins & studia et amorem bonorum probabilis vita conciliat. habes iuvenem, cuins debeas fruge gaudere, etsi scio, patres avaros esse voti nec uUa iiliornm bona putare esse perfecta desiderio et cupiditate potiore. forte lactari animum tuum indicas dulci po- tius nuntio quam fideli confore, cum tibi eius reditum favor divinus ad- nuerit, ut in illius meritis deprehendas mei testimonii veritatem. lo Lxm. r Observantiam vetus usus induxit, ut domo profecti praestent auspicinm mntnae scriptionis, sed ego longae expectationis inpatiens ordinem servare non potni. prior igitur tibi honorificentiam stili defero; dehinc subicio postulatum, cnius haec forma est, ut Laurentium domesticum meum, quod domus meae poscit utilitas, snfifragio tuo is non dissimtiles adiuvare. LXim (LX). n PACATO. Incitare debueras; sed prolixus in hac conqnestione esse non fpigeo. itaque ad comraendationem^^ri devotissimi Olympii amicissimi mei flecto sermonem teque se- 20 dnlo rogo, ut eum secums testimonii in penetralia familiaritatis admittas. reperies in eo momm bona, qualia iudicii tui eircumspectio consnevit eligere. LXV (LXI). ALEVIO. Vehiculi rotae cuius debeant esse mensurae, linea missa testabitnr. superest , ut 25 omne carpentnm adfabre et firmis conpaginibns explicetnr. si parte pretii ad hoc opus est, quod dandum scripseris, iubebo numerari. humanitas xeniorum tnorum de- bet esse moderatior; religio enim animis potius quam muneribus aestimatur. 2 noBtrae om, F3 continua iaro taciturnitate] tgo^ continua etiam taciturnitate F^, ti idem correxU (/f) ex continua tacituruitate , quod in ediUone Lypsii invenerat, ita ut saltem vox etiam in JI fuisae videa- tur, etiam taciturnitate F2 2 m., et tocitumitate F^ / m., taciturniUte (r)F« uale add. F».2 8 potiorum Kitssling lacUri] T, laetari 77 9 fldeli comfore com F, fldeU cnm fore (J7), suf^ie: Bed scio vei simite quid 10 illius] T, illis (7/) 11 epistulam om. (71), primus edidit Scioppiua in Verisbn, l. JIII 17 14 postulat. r 16 dia- simUeB F 19 non debeo Kiestling^ non pergo LatinHu 22 circumspectio] lureiua^ circuDspectionis II eligere] (r), elicere {II) 24 Leuio (Z7), SymiuacliuB Alleiiio (r) 25 esse debeant F llnea] T, iu ea 77 27 xe- niorum] F, semorum (77) LIBEB Vnn. 255 LXVI. AD SAECVLAREM. iT^ Pretia desertorum confuso errore poscuntur. nam neque iudicia certuB faturi laboris ingtitues. iixum enim ac definitum tenet amplissima praefectura, 5 nullum eius esse meriti, ut sublimitati tuae debeat subrogari. LXVII (LXII) . Et quiete provinciae et vigoris tui delector laude, nec quidquam magisterio meo F vindico. cum omne, quod spectat ad gloriam, tuae potius indoli dejig^tur. macte igi- tur primi honoris auspiciis et ad honorem et gloriam felices tende conatus, ut et tibi 10 ad celsiores gradus ianuam pandas et Romanam nomen claritudine administrationis inlumines. LXVm (LXIII) . Soleo amicitias optimorum primus expetere: nunc fortunae meae inclinatio, ne praevenirem, effecit. tribuenda est igitur venia tarditatis non neglegentiae sed mae- 1 5 stitudini meae et bono omine familiaritas copulanda , cui auspicium fortunatius prae- stitisti. sed licet me ipse officii ordine et dignatione praeverteris, in posterum tamen neqnaquam residem iudicabis, ut animorum nostrorum conciiiatio, quae tuo invitamento sumpsit exordium, meis litteris frequentata cumuletur. vale. Lxvrni (LXmi). 20 Mallem quidem reditum tuum quam litteras impetrare, sed habent etiam solacia iocum, quotiens fraudamur optatis. vereor autem, ne te diu ab urbe protermines, namque hoc nobis minatur tarditatis tuae elaborata defensio. quare velim noveris, nullas morae allegationes desiderantibus iustas videri. quidquid igitur ipse causa- tionis adtuleris, surdis, ut aiunt, auribus ingeretur. haec interim de quarto Latinae 26 viae mox agrum Laurentem petiturus emitto. est enim familiare maerentibus animi curas migratione discutere. vale. 2 epiaUtUim om, {11) , primw edicUt luretm in editione Symmaehi seeunda p. 304 , hoe loco colloeavit 8eioppiu8 7 tni] mei F^ delector laude] (/7), laude delector F 8 potius laudi (laudis 2 m.) debeatur indoU F^ 9 oneris F« et ad] Fi, ad F»^ tende] F«, tarde F^ l m., trade F^ 2 m., ten- deie F3 et tibi om. F^ 11 uale add. FU2 13 me F2 1 m. ne praeuenirem] /Z, ut praeueuiret F*.^, ut praeuenirer F3 14 est om, F^ Igitur] ergo F«^ uenia] HF^'^, noU F* 15 homine F2 16 me ipse] n[r)F^F^ 2 m., uici p F^ 1 m., me nunc ipse F» puerteris F2, praeueneris F» 18 cumulata frequentotur F», freqnentata cnretur /7 uale om. F^ 20 qntdem] qaoqae F», om. F» etiam om. {11) 21 fundamur F> ab urbe] TTF», ad urbem FUi 22 defentio F2 noueris uelim F» 23 Istaa F« 1 m. tgitur] {II), om. F causationis] excusationis F» 24 ingeratur F» de quarto] IIF^^, die quarto F* 25 emitto] IIF^^ omitto F^ 26 nigratlone discurrere F^ 1 m. uale om. F^ 256 SYMMACHI EPISTVLAE LXX (LXV). n Accusarem silentium tuum, Disi te in fratre yidissem. ille et officii tui satis- factionem et pmesentiae tuae imaginem mihi solus exhibuit; nam omnia bona in eo agnovi, quae in te dudum probavi. amo igitur venam familiae vestrae, de qua no- bis, etiam qui adhuc conpeiii non sunt, praerogativa optimi generis laudabiles iam s videntur. superest nunc mihi sollemnis illa efOagitatio litterarum, quam nec omitten- dam penitus existimo, ne remissius cures, qua^ putas non desiderari, nec magnopere perurgendam, ne tibi perpetua conventio spontanei gratiam decerpat ofGcii. LXXI (LXVI) . Quamvis relegere itcr atque ilico parem rure deccf/cre, hoc ipsum tamen breve lo intervallum diei vacuum esse litteris non patiar, primum ut ofGcium scriptorum tuo- rum vicissitudine sermonis aequiparem, dehinc ut expetitas amicitias relatu graliae intellegar munerari, postremo ut indicio adventus mei pauxillum de te, qui mox abire 2 decreveras, residendi tempus obtineam. ob has causas epistulam venturus ipse tam- quam praesulem misi. sed in his praecipua mihi fnit ratio non silendi, quod prior 15 votum sanciendae familiaritatis habuisti; unde curare me decuit, ne culpam fastidii contraherem dissimulando responsa. atqui mallem semper mea opera amicitias in- choari, tantum abest, ut pigre et neglegenter accipiam munus religionis oblatae. ago igitur gratias bonae voluntati tuae et curabo sedulo officiis meis, ut credas potuisse me scribendi ordine praeveniri, diligentia animi non posse. 20 LXXII (LXVII). Alexandrum, sicuti loquuntur historiae, gravis momordit invidia, quod Achilli fortissimo aevi sui Homerum praeconem fortuna tribuisset. at mihi animns gliseit gaudio, quod eventus reip. prosperos parili tuo sermone omasti. unde factum est, ut nostris quoque obtutibus, qui procul agimus, quaedam gestorum facies subderetur. 25 quare et fortunae tuae gratulor, quae spectatorem te secundis rebus adposuit, et fa- cundiae, quae talium negotiorum magnitudini orationis gravitate respondit. caelestis nutus efficiet, ut omatissimo linguae tuae promptuario numquam desit materia talinm nuntiorum. LXXIII (LXVIU). 30 Cura anxius eram, prinsquam litteras tuas sumerem, utmm commode peracto iti- nere ad destinata pervenisses; sed ubi certior factus sum, nihil valetudini tuae ex labore itineris deminutum, animus ad securitatem revertit. praestabit divinus favor, ut sicuti de absentia tua optata cognovimns, ita tuo reditu gaudeamns. 4 uenam] luretus, aeniam IT{r) qua nobis] (r), uobis (JI) 7 quae] hifttuaj qnam {II) 10 decedere] luretus, deducere II 13 qui] ego, si (II) 17 atqni] (r), atque (II) 19 ofll- ciis meis utj luretw, ut offlciis meis (//) 26 quae spectatorem — facundiae] /\ om, (II) 28 ornatissinio] (F), ornatissimae (11) LIBEK Vmi. 257 LXXIIII (LXVmi) a. 398—400? Editionibns nostris amicam operam polliceris. intellego litteris benevolentiue tuae F effectum respondere potuisse, si honoris tui tempus felicitas provinciae prorogasset. sed quamvis depositis reip. habenis nequeas promissis terminum dare, ego tamen fa- 5 teor ita me tibi vadatum gratia, ut si sperata perfeceris. voto enim faventis non exitu rei animus obligatur. interea abundo gaudio, quod tibi omnium rerum fama iioret, et in partem quaesitae a te laudis accedo. vale. LXXV (LXX) . Beasti curiam nostram forumque Romanum, de quo sortiri Sicilia magistratus an- 10 teriorum recordatione metuebat. ades igitur nobis expectatus, illis desiderandus , et praesume tibi accepto ferendum, si provinciae commodaverit posterioris imitatio. auctor est enim bonorum sequentium, qui reliquit exemplum. vale. LXXVI (LXXI). Querebar tacitus ipse mecum de silentio tuo, sed amicam suscensionem recens 15 sermo placavit. ergo in usum veterem revertamur et mutuam diligentiam religiosis salutationibus excolamus. vale. LXXVII (LXXn) . Scripta tua plurimum mihi tribf/unt voluptatis, sed si paululum Romae residere 11 volnisses, multo amplins nobis praesentia tua quam sermo gratiae contulisset. fero 20 tamen aequo animo , quod desiderio nostro amorem patriae />raetulisti , et spero , vi- sendi filii tui gratia, qui nunc liberalibus studiis eruditur, reddendam mihi saepius tui copiam. interea dum absumus, frequentanda tibi est opera scriptionis, ut meus etiam stilus ad vicissitudinem provocetur. LXXVm (LXXIU). 25 Credo miraris, quod adhuc crudo fortunae meae vulnere silentium ruperim. haec F solacia mea, his pascor, his recreor; etsi illa duco maiora, quae mihi ex tuo pectore et sermone redduntur. sed nolo tantisper a me exigas litteras longiores; breves sunt doloris indutiae, et mox in miseras cogitationes recurrunt dissimulata paululum mala. 2 tuae om. F^ 3 bouig tuis F» 5 tibi] (r), om. F si] eod. Pithoei, om, TTrF uote F2 / m. fauens F^ 6 iotegre F^ abundo gaudio] //F^, abunde gaudeo Fi.2 7 iii- quedtae partem F^ a te] 11 F^»^^ ante F* uale om, F^ 9 curam F2 de quo] (72) F3, om. Fi-2 sortito F3 magistratus] F», magistra F«.2 anteriorum] F*, animorum F2.3 10 desiderantibus F8 11 commoda erit // potioris F<* imlUtlo] {r)F, mutatio // 12 auctor est] F«, auctorg F2, om. F^ enimj (//), om. F se- quendus F* reliquerat F2 uale om. F^ 14 querebam tn tacitus F2 mecum] (/7), om. F autiquam F^ successionem F2 16 uale om. F3 18 tribunt (//) 20 praetulisti] luretusy contulisti (//) 26 mea] F*, mera F2, amo F» 27 sed] //, om. F tantisper] //, tamen F Q. AvBKLivs Symmaoiivs. 33 258 SYMMACHI EPISTVLAE » F ergo tna potius redundet oratio, quae et tibi laudein pariat servatae amieitiae et mihi solamen adferat praesentis aerumnae. LXXVmi (LXXIIII) . n Vtinam te melior causa tenuisset: facile absentiae tuae damna ferremus. utrum- qne tamen desiderium tui litterarum solacio mitigasti; quas frequentare s dignaberis, si qua tibi adhuc moram necessitas familiaris indixerit. vale. LXXX (LXXVi. Et sancti animi tui adfectione et sermonis adsiduitate delector; ne illud quidem beneficii minoris existimo, quod ad scribendum mihi idoneas tribuis facultates. spero enim vel has litteras meas tibi posse restitui, quas reposcunt, qui tuo iudicio porti- lo tores huius officii deliguntur. ea vero, quae pro mutua amicitia dignaris iniungere, libenter exequenda suscipio, quotiens desiderant operam meam, quos commendatione prosequeris; sed si quid aut neglegentius aut serius sortitur effectum, eorum dissimu- lationi, quos commonendi cura deserit, oportet adscribi. ceterum tam iusta et honesta sunt, quae ipse plerumque delegas, ut mihi vel ultro adpetenda sit executio proba- is bilium litterarum. LXXXI (LXXVI) a. 398^ Diu litteras tuas desiderasse me fateor, quarum adportatio expectationi meae ple- nissime satisfecit. praecipue autem mihi gaudio fuit, quod te pro voto agere nun- tiasti , dehinc quod adventus tui dedisti obsidem sponsionem ; et quoniam te mutuis 20 de me praesumo gaudere, post ingentia pericula, quae solus in commnnis patriae perturbatione toleravi, in bonum me statum redisse significo. superest, nt ad pleni- tudinem prosperorum laetitia nobis sperata proveniat. quod mihi de tuo reditu spo- pondisti. vale. LXXXII (LXXVII). 25 Pomis tuis abunde honorem scripto facerem, si valerem; nunc obsessus membro- rum omnium doloribus, silvarum tuarum laudem sequestro. faciet frequens humanitas tua, nt saepe alias in Marsos bona Phaeacum translata celebremus. LXXXm (LXXVIII). Ruri cum parentibus otiabar , ut algore Praenestini diversorii flagrantiam torridae 30 aestatis excluderem. eo me loci reppererunt litterae tuae, quas expectatione prospe- rioris indicii principio laetus accepi — namque ad hoc locorum nullo me munere ser- monis hilaraveras — , sed ubi omnes molestias, quas Pado auctore tolerasti, sollicita 1 ergo] quare F^ potius redumdat F2, redundet potius F> pariatj F>, palmae F», seruat F^ 2 affert F2.3 aerumnae] //, uitae ruinae. uale F*, ruinae. uale F2, iniurie F3 4 et poal tenuisset fnset. (F) 5 lamen doBiderium (//), lacunam indicavi 6 quam (/'j 10 has om. F 22 praetulerim: superest ad plenitudinem prosperorum, ut ex te laetitia nobis sperata proueniat 31 eo om. F LIBER VIIII. 259 lectione percensni, accnsato yernnla tno flnmine, cnins tnrbidos meatns et infidnm 11 agmen expertns es, retnli conservationis tnae gratiam diis anctoribns bonaeqne fortn- nae. qnamobrem conplacitnm est mifai sernm exhibiti sermonis ofQcinm, cnins longam 2 cessationem secnndis rebns tnis incnsare potnissem. factnm est enim religione qna 5 debuit, nt prins liberationem tnam qnam pericnlnm discerem. qnare penes sospita- tores tni deos manebit faaec cnra, nt beneficiis snis ingiter inmorentnr teqne ob me- ritnm donent largo aetatis excnrsn, ita nt senectns nihil decoqnat firmitatis. interea 3 qnoniam te grata secessio et qnies dnlcis amplectitnr, qnaeso cnram dignatns adripias nobiscnm saepins ioqnendi. adicies pluscnlnm refectioni corporis, si ant emittendis 10 epistnlis aut vicissim snmendis peregrinationem levaris. Certe nobis nihil antiqnins erit qnam te legere, qnibns blanditias oris tni interim non contingit andire. vale. LXXXUII (LXXVIIII). Qnod ait noster comicns: nnmqnam te adeo, qnin abs te doctior abeam, F id ego de epistnlis tnis iure memoraverim, quae mnltis salibns nonnnraqnam senten- istiamm, plernmqne versunm farciuntnr. velnti nnnc litterae tnae halantes Platonicnm nectar qnantnm mihi mnneris et honoris dedernnt! nam nisi tibi b^^ftmm PftTtMl"^ ">» spectatns essem, numqnam me Atticis Musis inpertiendnm pntasses. qnare hniusmodi operi freqnenter accingere et amicitiae diligentiam sednlo persevera, cum hoc nego- tium tibi nostri ofGcii vicissitndo commendet. vale. 20 LXXXV (LXXX). Amicae voluntatis indicium est, qnod adeptus amplissimnm consulatnm cognitio- /I nem mihi et societatem tanti gandii praestitisti. qnare hnins tibi apnd me mnneris opima lans est, qnando ita secnras es mei, nt tnis rebns prosperis scias nos posse laetari. qnid qnod etiam consnlare negotinm fnit honoris tni nnntinm latins pro- 25 movere? gandia enim, qnibns panci frnnntnr, angnsta snnt: dehinc ipsins aetemi principis beneficinm celebrins atqne oraatius reddidisti, cni snb occasione talinm litte- raram apnd mnltos gratias videris egisse, qnod /am benigne animadvertat oflicia. facito, oro te, nt istam gratiam scribendi adsidnitate continnes. vale. LXXX VI (LXXXI) . 30 Conpotem me optati nnntii praestitisti ; fateor enim verae amicitiae hanc esse rationem , nt commoda nostra mutuo gandeamns. gratulor igitur cnm tibi familiari- tatis nostrae, tum famae temporam, qnam recentis iudicii aequitas in aetemam glo- riam vindicavit. fnnctns es optimi civis ofGcinm multa opera, perpeti sollicitndine ; 13 Terent. Eun. 791. 2 retnlistl r 6 sniB] lufeUu, tuis (77)r 11 andire] T, om, (/7) 13 comicns noster F^2m,^ amiciis noster F^ 1 m. adeo te F^ 14 inre anit de opiRtuli» repetit F^ non nnqaam F^ 15 sarciuntur F^ nunc om. F^ tnae om. F^ ha- lantes] luretus, alantes F3, alentes F^ 1 m. 77, olentes F^F^ 2 m, 16 et honoris om, F» tibi om, F3 partium] T, artium F, patrum /7 17 Atticis] a tuis F» quare et F3 18 dili- gentiam] F, diligentia F 19 uale] (77), om. F, qui epist. 87 cum hnc coniufigunt 24 tni] sui (/^ 27 quod tam] Suse^ quam {/7] animaduertantnr (7^ 31 igitur cnm] (r), ergo (77) 33» 260 SYMMACHI EPISTVLAE /T sed nolo paeniteat: virtus durioribus negotiis enitescit et aspernatur declivem facili- 2 tatem maximoque sudore arduum laudis adnititur. adde huc, quod in ore fortissimi principis agis et publico bono sine satietate defrneriS; quae res non conpensat modo sed etiam commendat laborem. iam illud quale est, quod in causa non tantum tua fortunae eluctatus incertum uuUi nostrum debes victoriae tuae gratiam! plura vellem, sed videor mihi in praesentia satis fecisse verborum. nunc si tibi potestas est, malo, ut iam recurras: si quid morarum est, quaeso respondeas. LXXXVII (LXXXU). F Summa tibi apud me laus et solida gratia est, quando i^« adfectas amicitiae cnl- tum, ut nos litterarum honore digneris. sed pars epistulae tuae, qnae laudem mihi lo adsignavit eloquii , sit licet nimis iucunda , minus tamen est vera. non audeo scri- bere: mentiris et decipis, cum haec de me praedicas, sed illud potius: scio, quod amore fallaris. tu quemquam facundum voces, vir in dicendo summarum partium, cui sit patriciae dignitatis oratio? ergo parce verbis lenocinantibus et fuco oblitis et ad gratiani conparatis. amicitiae nostrae forte conveniat, ut talem videri me ceteris 15 cupias. pudoris tamen mei est, ut minime ipsi talera me esse persuadeas. LXXXVIII (LXXXni). n Olim te mihi fecit optabilem cultu fama litterarum tuarum, sed diu officium scri- bendi per verecundiam distuli, ne in aula positum viderer ambire; cuius morbi ita crebra est adfectatio, ut diligentes existimationis viri pro alienis vitiis erubescant. 20 iam remota est causa haesitantiae , postquam me prior salutatione dignatus es. pa- tentes amicitiae tuae fores benigne accitus intrabo et conpensare meditabor pudentis 2 silentii moras crebrioribus paginis. tu tantum bona venia respice obseqninm lingnae jnopis et paulisper imperialis magistri submitte iudicium. indicasti certe meorum te aliqua legisse : eandem posco patientiam. novus tibi non ero nec inexpertum formi- 25 dabo arbitrum; omnia mea ferre didicisti. accessit etiam nobis familiaritas, quae te mihi aequiorem iudicem faciat. gratiosa quippe est amicitia et a severo examine in 3 blandiores sensus caritate mntatur. quodsi ego deposito ingenii pauperis metu ad- siduas tibi epistulas spondeo, vides, quanto amplius sperem de promptuario largiore. fatendum tibi est amice: Gallicanae facundiae haustus requiro; non quod his septem 30 montibus eloquentia Latiaris excessit ; sed quia praecepta rhetoricae pectori meo senex olim Garumnae alumnus inmulsit, est mibi cum scholis vestiis per doctorem iusta 4 cognatio. quidquid in me est, quod scio quam sit exiguum, caelo tuo debeo. riga nos ergo denuo ex illis CameniS; quae mihi lac bonarum artium primum dederunt, et si te in meis scriptis aliquid offenderit, auditorem quondam popularis tui ant 36 silentio tuere aut tu quoque rursus institue. 2 in orej Oruter^ more (77) 6 In] lurettu^ om, 77 uerboruni] luretus, ubornm 77 9 apad me lans et solida gratia est] (77), laus apnd me et solida est gratia Fi'3, laus apnd me est et soUda gratia F^ iu] Suse^ id F cultum] Suae^ cultu F 11 uera est F^ 12 et de- cipls] (77), sed decipis ^1.3^2 j m., sed deciperis F^ 2 m. sed illud — 14 dignitatis oVatio] 77, om. F 13 falleris (77) 16 mlnime] «yo, mihi F ipsi] (77)F2.3, jpse F^ me] (77^), om, F non persuadeas F^ uale add. F^-^ 20 diligeritis {11) F 32 garundae alumnus (77), garunna calumniis F LIBER VIIII. 261 LXXXVim (LXXXIIII). Accuso litteras tua8, quas male credulus desiderio meo facturas medicinara putavi ; /T at illae decursae oculis admoverunt mibi taedas ferventiores. adfluebant enim multo melle facnndiae, quod avectum tecum dolemus; itaque parvae lectionis sapore com- 5 monitus tristiorem damni nostri sensum recepi. inter haec occurrit mihi altera cogi- tatio, amarius esse, si taceas. quapropter condicio durior vertit me ad optionem prioris. peto igitur scribas, sed fac epistulis tuis temporis intervalla breviora. sae- 2 pius ad me commeent et confabulationem praesentis imitentur. fruamur adsidue ea parte, qua melior es. quod si aliquid prolixioris curae et elaborati a te operis ad- 10 iunxeris, prope erit, ut mihi non solum Romae sed in Athenaeo quoque nostro. qua soles gratia, perorare videaris. LXXXX (LXXX V) . In cnram tnam redisse me gaudeo ; sed huius tam subiti [operis] boni omatissimus invenis Asterius mihi auctor est^ qui parandae commendationis gratia, ut tandem scri- 15 beres, impetravit. et illius quidem familiaritati , licet a nobis olim repertae, ob me- ritum recens adiecimus animi diligentiam, te vero non patiar ultra expectare moni- tores et aliorum potius usui operam navare quam mutnae inter nos adfectioni debitum pium solvere. non invideo poscentibus testimonia vel snffragia tua, sed validior est amicitiae causa quam gratiae. precarias epistulas postpone legitimis: his frequentius 20 caritas studeat, illas nonnnmqnam praestet humanitas. LXXXXI (LXXXVI). Expectare non debui litteras tuas, quibus indicinm mihi faceres honoris accepti. F itaque verecundiam tuam gratulatione praevenio et opto, ut augeat gradum meritis •tuis iure delatum continuata felicitas. restat, ut stili adsiduitate acuas inter nos ami- 25 citiae diligentiam vincasque officii sincerito/e «wccessus tuos. ille enim vere incre- mentis suis maior est, quem sublimitas parti honoris inclinat. vale. LXXXXII (LXXXVII). In cassum dissimulationis et tacitumitatis accusor, cum debitam diligentiam love teste non deseram; sed nequitia meomm arbitror accidisse, ut missa ad te scripta 30 residerent. quaeso igitur, ne ex infrequentia litteramm meus in te animus aestimetur. nam plemmque officiis simnlatur adfectio, amicitiae antem sinceritas pectoris magis fidem postnlat quam delenimenta sermonis. vale. 2 in te posi desiderio imer, {F) 8 fruemnr (77^) 13 operis uneU incluti 14 mihi] (r), om, {JJ) 24 continna F^ 1 m. assudnitate F^y nita 2 m. in ra», 25 offlcii sinceritate snccessus] ego^ offlciis intercessus FFy officiis snccessus Oruter nere] Z7, nenire r*, uenie status F 26 snis] 88 F^ parca honoris inconsinat F^ nale om, F^»^ 28 dUigentiam tnam IIF^ loue] /7, deo F 29 testante F^ 30 igitnr] ergo F^ ex om. F3 31 autem] at F^ 32 postulat fldem F» nale om. F^ 262 SYMMACHI EPISTVLAE LXXXXIII (LXXXVni) . F Pignora nostra coniunximus , atque ideo consentaneum videtur, ut quos coetus participes habuimus, etiam honore sportulae prosequamur. dnos igitur solidos offe- rendos tibi misimus, parvum munusculum, si aestimatur pretio sui, religiosum, si amore pendatur. 5 Lxxxxnn (lxxxviiii). n Romam te venturum certa fama promiserat : spem visendae praestantiae tuae malto gaudio ceperamus; sed inproviso mutatus nuntius indicavit, quod pio accitu domini et principis nostri ad yotiva remeares. ergo officium salutationis , quod coram spera- veram deferendum, stili honore conpenso teque oro, ut ingravatam vicem referas, 10 quae /^ersuadeat, desiderari ex me crebra conloquia, si ostenderit, prima placuisse. LXXXXV (LXXXX). Pro utroque nostrum causam diutumi silentii reddidisti, nam me quoque fateor scribendi ofQcio hactenus temperasse. tua igitur purgatione defensus diluere litteris, quod commune est, non laboro. nunc omnium statu in tranquillum redacto aemulis 15 studiis omissa repetamus. ita enim demum proba&itur temporis fuisse, quod diu inter nos stilus quievit, si nunc reddita facultate mutuam diligentiam frequens sermo repa- raverit. LXXXXVI (LXXXXI) . Etsi tu a litteris temperasti, exempli tui imitator esse non debeo. integro igitur 20 tibi largam salutationem nec diffido, reddenda saltem mihi esse officia, quae a te fuerant inchoanda. Lxxxxvn (Lxxxxn). Solet bonis livor obstrepere; nt nunc speratum praesentiae tuae gaudium mihi subduxit invidia. hactenus vires snas in damna voti communis intenderit: sic ero 25 contentus, quod me adventus tui expectatione fraudavit. ipsum te sospitem manere patiatur et tandem cum ntroque nostrum redeat in gratiam. instar beneficii erit, si mihi contingat de te ex volnptate securitas. 2 ideo] F3, idem T, id F^F^ 2 m., hic F^ 1 m. coetns] Tjypsius, coitns F«.«, cogi T, contra F» 3 fort, habere noluimns etiam] F*'3, et In F^ proseqnamnr] F^, proseqnantnr Fi, conseqnan- tnr F2 4 si] sed F3 estlmetur F^ 5 uale add. F» II persuadeat] epo, snadeat (77) ostenderit] (/'), ostendero (77) 16 probabitur] Merctr^ probatur (77) inter] Leetiu», intra (77) 20 tu] (77), fort. diu ingero Latinius 28 fort, pro nolnptate LIBER Vim. 263 Lxxxxvra (Lxxxxin^ Amo litteras tuas, sed expecto praesentiam ; nam mihi dierum ratio 11 pollicetar. plura me scribere spes adventus tui non sinit, sed quod nunc epistulae [tuae] detrahimus, coram fabulis rependemus. 5 Lxxxxvnn (lxxxxtttt) . Gratum mihi est, quod promptissimum studium rei nostrae dignaris inpendere et quod te nostri memorem scriptorum adsiduitate testaris. hinc fit, ut offlciis tuis etiam cura nostra respondeat. libenter igitur tibi rependo sermonem, et quamvis sponta- neam iuvandis hominibus meis adhibeas voluntatem, hortamentum tamen petitionis 10 adiciOy ut offlcia, quae ultro tribues, cumules provocatus. C (LXXXXVni). Sumpto adventus mei nuntio, de quo non potuit apud te fama reticere^ expec- F tavi, ut prior scriberes, vel quod est amabilius, ut ipse Formias commeares. sed quia utrumque mihi vel dissimulatio tna vel occupatio denegavit, in partes tuas li- 15 benter ipse succedo teque oro, ut mihi aut excursum tuum praestare digneris, aut si obstat aliquid, saltem litteraria salutatione respondeas. CI. Conquestio tua de raritate epistularum mearnm magis religiosa quam iusta est. 772 nam cum ex amore descendat, non habet tamen quievit. 20 nunc tamen emenso itinere promitto praeterita ofGciorum dispendia crebris a me epi- stulis sarcienda. Cn (LXXXXV) . Dum petis beneficium, praestitisti : plus enim mihi ex amicitia tua quam tibi ex jj nostra defensione quaesitum est. nihil igitur adsumam gratiae meae , cum plurimum 25 tuae debeam. potest tamen adhuc istiusmodi munus augeri scribendi adsiduitate , ut cumulet voluntas familiaritatem nostram, quam nunc videtur necessitas inchoasse. cm. Totis viribus adiuvandi sunt communis patriae corporati, praecipue mancipes sa- 772 linarum, qui exercent lavacra lignorum praebitione. his plerique sunt debitores, quos 2 Dam mibi] /^ nam etsi (i7), quam mlhi Seiopphu ratio poUicetur (Z7), supple: uam mibi die- rum ratio soUemolum te confestim adfuturum polUcetur vel shnUe quid; cf, p, 170, 20 4 tuae del. hiretus 10 ultro tribues] (/>, sponte tribuis {II) 12 epiatidam om. [11), primua edidit Seiopptua Veriaim, l. 1111 17 18 epiatulam om, (i7), primu» edidit Iwretua in editione Symmachi aecunda p. 305 j hoc loco collocavii Scioppius 19 tameu quieuit {H)^, laounam indicavi 23 dum] (r), cum (XT) 25 augere {F) 28 epiatulam om, {II) , primus edidit lureius in Symmaehi editione secunda p, 305 , hoe loco coHocavit Scioppiua 264 SYMMACHI EPISTVLAE n^ uisi ad solutioDem vigor iudicialis adstrinxerit , eliciet publicam querellam series in- commodi. quare quaeso, ut inter cetera, quae sibi de studio tuo Roma promittit, hanc quoque partem diligentiae tuae vindices. cira. /' Parva fatemur esse, quae misimus, sed honoriiicentiae prae^entis religione iK)tius & quam modo munen/m aestima^itur. haec ipsa tamen exi/is oblatio plus ad me gratiae poiiiabit, si religio tua usui suo a me delibata susceperit. CV (LXXXXVI). // luvandi sunt mancipes salinarum, qui splendori atque usui patriae communis in- serviunt. dignaberis igitur auditis eorum querellis adeuntibus deferre iustitiam et lo urbi liomae utilem et tuis moribus congruentem. vale. CVI (LXXXXVII). Pro filiis nostris deo iuvante coniunctis in duobus solidis ad te misimus sportu- lam nuptialem, quam cum prompta dignatione susceperis, documentum dabis, omnia amicorum festa esse communia. is cvn (Lxxxxvni). Nuptiis quidem fllii mei te quoque inter amicorum potissimos interesse voluissem ; sed quia longinqua absentia tua desideratum mihi negavit officium, in duobus solidis sportulam misi, ut ingere apud me tnam memoriam votiva oblatione testarer. parvum quidem munusculum est, si aestimatur pretio sui, religiosum, si amore pendatur. 20 cvm (Lxxxxvim) . Omnia, quae sine auctore iactantur, incerta sunt; sed ego in sacrae virginis fa- mam nihil patior licere sermonibus. quare offlcio pontificis, fide senatoris admoneor proferre conperta. diceris ante annos legibus definitos vestali secreto velle decedere. nondum credo rumori, sed adsertionem tuae vocis expecto, quae opinionis dubium 2& aut agnoscat aut respuat. c vmi (C) . Tandem de actibns tuis certum me facere dignatus es: quibus lectis atque de- cursis laetatus sum, vit^ et innocentiae tuae apud iustum ceteris 1 series] (77)2, senius / 3 uindices] (r), uendicet (77)2 5 epistulam om. (U)^ primus ed. Scioppiua a, 1608 praebentis] (\ F. W. MuelUr^ parentis {F) 6 modo munerum aestimantur] C. F, W. MueUer, me de munere aestimatur {F) exilis] Seiopphu^ ex iUis {F) 10 dignaberis] {F), om. {II) deferre] (r), deferto (i7) 18 longlnqua] (r), longa (77) 19 uigere] luretm, ingere /7 20 manusculum {II) 24 uestili Z7 28 actibus] uocibus F 29 iustum ceteris (77), lacuruim indicavit Scioppius LIBER VIIII. 265 in rescribendo diligentiam defaisse. quos tu ad referendam gratiam dignaberis in- 77 citare, ut intellegam vicissitudine provocatus, epistulas meas iisdem fastidio postea nrkn ^n4*nv(ia non futuras. CX (CI) . 5 Aliorum quidem tibi spectanda est sententia, quos decet de paribus iudicare; mei ingenii exilitas etiam parva miratur. quare velim credas, nihil tibi ex meo testi- monio bonoris accedere. nam etsi laudari ab laudato v/ro vetus dictum est, nostri tamen mediocritas non multum famae tuae claritudinem iuvat. sed quia voluntati tuae mos gerendus est, quid e medio unus de orationibns tuis sentiam, iussus expe- 10 diam. prope est, ut te arguere debeam, quod saeculo nostro Tullianum stili (am 2 parcus inv/deas. respondebis, omnem te operam condendae historiae deputasse. ig- nosce avaritiae meae, si utrumque desidero. nam pari nitore atque gravitate sena- torias actiones et Romanae rei monumenta limasti, ut plane Homerica appellatione U8U8 Ttepi6e?iov [id est aequimanum] te esse pronuntiem. perge igitur quaeso et stnde 15 hanc posteris dotem relinquere, ut quae divisa in singulis auctoribus ante placuernnt, eadem nunc in te coniuncta laudeutur. CXI. condicio ac difficultatem djicendae aquae inter labores censere F Herculeos debeamus. nunc me Neapolis mutata sede suscepit, unde post breve inter- 20 vallnm dierum transire Capuam tui desiderii gratia non morabor. CXU (CH) a. 370? Cum iam Decembrium kalendarum tempns adpeteret, redditae sunt mihi litterae, 77 quae te annalem trabeam meruisse loquerentur. creda^ velim, multo ex ea re gaudio mentis meae habitum splenduisse, primo quod ita natura conparatum est, ut omnes 25 sibi delatum decus iudicent, quod dignt/s acceperit, dehinc quia honor iampridem togae et ordini rarus nimisque difRcilis tandem summatem civilium partium virum re- spicit, postremum quod amicitias nostras necdum aliis officiis inchoatas prompta evo- catione iunxisti. videsne quam probabiles laetitiae meae cansae sint? sed vereor, ne 2 his parum credas, cum accitus excusem, quamvis iusta ratio sapientem non possit 30 ofi^endere. quo enim pacto ad prima fascium tuorum vocatus auspicia, pancis diebus Galliarum longinqua penetrarem? exime itineris apparatum, cogita hiemis impedimen- 7 Naeviu» ap. Cic. Tubc. IIII 31, 67; ad fam. V 12, 7; XV 6. 14 Hom. II. XXI 163. 5 paribus] eyo, patribns (Z7) 7 laudato uiro] lwetu»f laudito uro II 9 quid e medio unus de orationibuB] eyo, qui demediorationibus F, quicquid de orationibus (/7), quid quidam e medio de oratio- nibus Seioppius 10 tam] cgo^ fame /7 11 inuideas] /uretiM, inuadas riT 13 homeri**»*««» relatione usus *»»»»» (i7), homerica appeUatione Ttept^^^iov F 14 id est aequimanum unch mclusi pronnneiam (Z7) igitur om, F et stude om, F 15 dotem] totam F quae diuisa in] quod F 16 eadem nunc om, F 18 omisit epistulam (77), primus edidit Seioppius a, 160S censere] Pnreusj ceuBurae (/*) 22 episiiula ad Probum eonaiUem a, 371 scripta esse videtur kl (77) 23 credam (77) 25 dignas 77 26 togato ordini rarum F difflcilltaB F 29 excusem] F, accuaem (/7) posslt] potest 7" 30 pacto] 7*, precio (77) uocatns] 7*, sum uocatus (77) 31 penetrarem exime] F^ pene»»»»»» ex ine (77) hiemis] 7", »»»«** {IT) q. AVRBLIVS SYMMACHr». 34 266 SYMMACHI EPISTVLAE n tum, defectum cursus publici et brumalis lucis angustias: nonne mibi ante kalendas lanuarias futurus erat irritus labor, aut post . inverecundia ventus? haee oro te, aequo animo pronuntiet amicitiae nostrae bonus auctor esse dig- naris. eo animo interpretare , quae iure adstruo, quo rogasti, nec propositum tuum deseras. solus enim benigne creditur advocasse, qui exeusatione non laeditur. 5 CXIII (CIU) a. 380. Multa me gratia nexuisti, et cum prioribus officiis tuis adhuc solvendo non sim, denuo aliud posco, quod debeam. consul me amplissimus auspiciis honoris sui inter- esse praecepit, cuius litteris tua quoque accessit oratio. haec ut venturo honesta est, ita excusanti vehementer onerosa. sed tua aequitas verecundiam meam vana felici- to tate relevabit: ille ut sit placatus adnitere, cui me tristis de fratre casus exeusat. 2 nam mihi turpe atque inpetibile est adtonito animo et fronte maesta laetos adire con- ventus. quid fortunam meam deceat, agnosco, cum qua nimis contumaciter agit, qui eo^cepto vulnere statim miser esse dissimulat. si iusta, si necessaria^ si vera prae- tendimus, facito, oro, ut tam prompta venia ignoscat absentiae meae, quam bona 15 adfectione, ut pergerem, postulavlt. cxuii (cmi). F Recte Caecilius comicus, homo, inquit, homini deus est, si suum officium sciat. hanc ego in te dixerim sententiam convenire, qui fgratia tua in nostris nego- tiis curam vigilem praestitisti. hinc in nostro pectore memoria, laus in ore versatur, 20 nec in praesentia modo floret faeti et studii tui gloria, sed ut mens augurat, aevuni 2 vigebit. prolixior agendis gratiis sermo etiam nunc conpeteret, ni vererer, ne simul totum videar expendisse, quod debeo. inpatiens est accepti beneiicii, qui nexu pro- perat liberari, nec videtur mutuani operam quasi amicus accipere, si erubescit ad moram gratiae. alia mei ingenii ratio est : pecuniae fenus accelero persolvere , offi- 25 ciorum vices diu opto debere. vale. CXV (CV) a. 375—376? n Mones, ut aequo animo feram vel aemulorum facta inproba vel ingratorum foeda decreta. convenit cum studio atque ingenio nostro consilii tui qualitas. nullius quippe tam vehemeus nequitia est, ut motu meo digna sit. an ego istud feram moleste, qui 30 noverim Marcellorum monumenta sublata Verre praetore et Marianis trophaeis nequa- 18 Caecil. frg. v. 264 Ribbeck. 1 kaleudas lanuarias] Oruler, kl. lun. (IT) 2. 3 laeunas indieat (/7j, nec expUl (T^), inuerecun- dior aduentuB htretus 9 hortatio Suse 10 uana] F^ uera (//) 11 adnitere] ScioppiuSf admittere F^ enitere (//) 14 excepto] Scioppiusy et cepto F, accepto (/7) 15 fort, prona adfeotione 18 cecilius F, caecUicus (/") 19 ergo F^ gratia tua in] (//), om. F negotUs] omciis F^ 20 huic Fi pectore nostro F^ nostra F^ pectore om, F^ 21 nec] haec F^ modo] Ji F2 tul] F3, om, F^'^ aeuum] exinde F^ 22 uigebat F^ etiam] quia et F^ 1 m.^ quia etiam F^ 2 m., quod F^ nisi ^'2.3 uerere F^ 23 beneflcil om, F^ 24 fort. qui erubescit 25 alia mei] ale&rum F^ ingenii mei F^ est ratlo F3 26 opto diu F^ uale om, F^ 28 mones — p. 267, 1 pepercisse om, F ingratorum] (/^, gratorum /7 LIBER Vnil. 267 qnam manas invidas pepercisse? | in sola conscientia est fructus et ratio virtutis. F nihil moror statnas et publica falsa titulorum: fhcum faciant provincialium oculis, qui animis occiderunt! quod si mihi ullus honor testimonii publici adfectandus foret, iu- 2 dicio tuo et similium contentus esse deberem, vel fidicinis exemplo, qui indignatus 6 considentium turbam sibi et Musis cantum ciebat, vel secundum Heraclitum physicum, qui summam laudis arbitrabatur placere uni, si esset optimus, qui probaret. quare esto securus patientiae nostrae et gratulare mihi, quod ego solus torqueo corda liven- tium, cum alii, quibus statuae quoquo modo tributae sunt, nihil habeant invidendum. CXVI (CVI) . 10 Valeo, quantum sinit aeger animus. atque utinam leges aeque mecum valerent, U quarum sanitas ab ipsis plerumque corrumpitur, quibus curanda mandatur. non per- gam longius, cum hoc aenigma nostrum frater meus Bulephorus possit aperire, cui ut amicitia mea cara, ita querella conperta est. is ubi te scientem dolor/^ mei fe- cerit, confido tali adiutore leges ad fora nostra redituras. 16 cxvn (cvn) a. 394. Exprobraveras mihi antehac feras, quibus non est usa quaestura filii mei. mor- d^bar commemoratione irriti beneficii, de quo arguere amicum nec conpotem gratiae debuisses; tu vero etiam pretia, ut vir excellentissimus communis frater Protadius allegat, nec speratae nec traditae rei errpostula^ me, si credis, a verecun- 20 dia ad pecuniam trandata conventio ; minus enim grave est debitorem quam ingratum videri. est igitur optio tua quos tempestate dicis amissos, naufragia taxare. habes in manu, quanto aestimare mihi debeas inefficacis voti benignitatem ; tantum maneat amicitia nostra nihilque fortunae in eam liceat. summam pone dispendio, non subducam pecuniam meam navis tuae casibus. 25 CXVin (CVIII). Hospitem tuum Faustinum senatus amplissimus in societatem recepit. tanta apud nos testimonii tui antiquitas fuit, ut differri, quae velis, instar iniuriae sit. tibi igitur acceptum ferat studium totius ordinis; nam ut beneficio sacro debet digni- tatis impetrationem, ita tuo decreti nostri celeritatem. 4 Valer. Max. III 7 ext. 2. 5 Heracl. frg. 113 Bywater. 1 inuidas] luretua^ incudas 77 et om, F^ fort, et gratia uirtutis 2 nihil moror oim, F^ qui amU fucum imer, F faclant] effOj faciunt FF qui] (U^rF^, quae Fi«2 3 occiderunt] Fi.3, acciderunt F^, excidemnt /*, om. (77) ullus honor] /7F3, honor ullus F^, ullus fauor F* 4 fldi- cinis] si demis F^ indignatns] ingratus F^ 5 fort. confldentius aut non audientium tur- bam] 77, cimbam T, turbe et F\ turbae F».3 tantum F2 i m. sclebat F2 eraclitum Fi», eraditum F2 6 arbitratur F3 nni si] Mercer, uni is 77, unid T, uni FI.2, om. F3 si es- set — probaret om. F esset optimus] 77, esse optimnm T^ quare] 77, pro qna re F 7 patien- tlae] patrie F3 ego] (77)F3, om. F».2 torquet F3 niuentium F2 8 alii quibus] (77), aliquibus F quoque modo tributa F2 sunt] F, sint (77) quae nichil F3 uale add. F».2 12 buleforus (77) 13 doloris] luretus, dolorem (77) 18 debuisses] (T^, debui (77), debnisti Qrutet 19 expostulas] ego^ epistola (77), postulas (7*) lacunam punetia indicant (777*), supple: \uu%i vel aimile quid 20 translata] ego, etiam lata (IT), lata (F) 21 laeunam indieant (TTr) 22 mihi] (F), om. (77) 26 hospitem] (F) ex conieetufa Oruteri?, sospitera (77) 27 fnit] (77), est (P) iniuriae sit (77), tieribe: instar ininriae uisum sit vel simile quid 268 SYMMACHI EPISTVLAE CXVIIII (CVIin) a. 394. n Plerique te accitu consulis Mediolanmm venire credidimus, pars in Gallia rese- disse iactabant. inter haec opinionum varia, quonam mittenda essent quaestoria dona, dubitavi. postquam mihi solvendi officii occasionem tribuit adventus tuorum, Clarentio, cuius spectatam iidem noveram, consueta munerum deferenda commisi. 5 non aspemabere, ut aestimo, diptychi et apophoretici oblationem. neque enim grave est verecundiae tuae sollemnia et votiva suscipere. quae cum amicitiae deferantur, pertinet ad caritatis confessionem, ut deberi sibi haec animus sumenti pet*suadeat. CXX (CX). Ariminum saepe praeteriens magisterio tuo didici amicos honorare munusculis. .10 quare tuo institutus exemplo necessaria usui magis rependo quam defero. quae nisi prompta dignatione susceperis, videbere meam facilitatera de acceptis totiens notare muneribus. CXXI (CXI). Promptum mihi atque declive negotium credidisti, in quo nullum nisum tibi ope- 15 rae meae vendito. quippe ubi primum spectabilem virum Faustum tua epistula, mens sermo convenit, ut Epiro mancipium, de quo ambig/tts, in examen accersat, nequa- quam adversatus est postulatis. spero igitur, accitn eius brevi adfore hominem, quem vestrum alteri disceptatio familiaris adiudicet. sed de hoc satis verborum est. te oratum volo, ut nos subinde scriptorum honore locupletes, et quod nunc causa co- 20 gente fecisti, id amicitia hortante non deseras. CXXII (CXII) a. 392—393. Praesumebam quidem iustitiam tuam fratris mei Magnilli sinceris actibus ad- futuram, sed fide cognitionis audita, quam bonis omnibus adventantium sermo pate- fecit , admodum gratulatus suro , quod illi aequum iudicem fortuna praestitit. ago 25 igitur gratias pro amici |tui securitate, cuius innocentissimam vitam sententiae testi- monio conprobasti, et spero contemplatione tua brevi ceteras infortunii eius reliquias submovendas. itaque ut promptius partes ingenitae tibi aequitatis adripias, precator accedo, memor semper futurus beneficii tui, si eum, quem constanter purgare dignatus es, tandem securitas plena respexerit. 30 CXXm (CXIII). ' Plurimum voluptatis ex litteris tuis ante capiebam ; nunc lacrimabili conque.vrione mentem legentis infuscas. ubi illa prudentia, quae te et naturae bono et veterum 2 mediolanum (/7) 5 Ciarentioj (/*), olarentio {17) 8 snmenti persuadeat] epo, sumentls snadeat (77), snmentiB agnoscat {F) 17 de quo ambigitls in] Merctr^ de ambiget sin (77) 24 nobis omnibus Scioppiu»^ prMiulerhn : pronis anribns 25 praestiterit {F) 26 tui] (/7), delft Modius^ nostri Kiessling 27 contemplatione tni Scioppim, rommendatione tua ego 28 prorop- tius] (F), promptus (77) 32 coiiquestione] luretu», ronquisitione 77 33 et] luretus^ om. (77) LIBER VIIII (X). 269 lectione contra omnia fortnnae tela firmavit? dignam viro adsume patientiam, et quae TI mutari nequeunt; desiste lugere. leviora tibi cuncta post inprobum generum debent videri. cur autem torpori atque otio vaces et patrimonii neglegens feriatum pascas dolorem? curae sint tibi reliquiae rerum tuarum^ quas facinorosus invasor exhaustas 5 et laceras reliquit, ne in his reipublicae necessitatibus recuperata sustentare non pos- sis, quae prius amissa contempseras. cxxnii (cxmi). Coactum te licet fatearis, ut scriberes, ego tamen non minus acceptum tibi re- fero, quod me stili honore dignatus es, quam si hoc sponte fecisses. sed videris, 10 qui fuerit auctor muneris tanti; mihi ex illis litteris non honos tantum, sed gaudii fructus evenit. didici enim commeatu annonario convalescere urbis securitatem simul- que res turftidas in tranquillum redire. quae bona, etsi honoris tui necessitas con- iungit, meum tamen animum tamquam duplicata iuverunt. sed ?dt^riora metuentes nondum explet hic nuntius, quamdiu in alteram messem procedat ratio conditorum. 15 facito igitur sciam, quid invehant horreis dies singuli, ut voluptas otii mci cum pa- triae copiis augeatur. CXXV (III). A. d. sextum kal. Novembr. quaestoriae editionis exordiis interesse me praecipis. huius evocationis litteras ante biduum temporis praestituti circa Neapolim sumpsi. 20 purgat, ut vides, absentiam meam longi^s itineris tractus et functionis dies proximus: sed diis iuvantibus /ultis spectaculis vestris conpensabo obsequii mei debitum. nunc veniae dandae facilem quaeso te praebeas: neque enim fas est, ut tanto dispendio meo etiam culpa iungatur. CXXVI (IIII). 25 Propositi atque ingenii mei est eorum famam curare, quos diligo; tibi autem plus me favoris inpendere hortatur adfinitas. quocirca inpatienter fero, apparitorum notoriis senatut nuntiari, quod Romani populi magistratus abesse patiaris, et in tuam referri invidiam, quod patriae functiones ab obnoxiis deseruntur. id e/si falso in aures publicas praesumo perlatum, fungor tamen in admonendo parentis officio et 30 deprecor, ut ceteris administrationis tuae laudibus hunc quoque titulum, de quo labo- ramus, adicias. grave quippe est, ut generosae familiae viro summis per Africam 2 tribunalibus praeside coWegamm nonnulli munia Romana detrectent et annus paene editionibus vacuus proconsulari fastif/io gignat inVidiam. andiant certe, qui deserunt 3 ferlatiim] (r), ferUtus (77) 10 honos] Lectiu», onas (Z7) sed gandii] egOy gandii aed (77) II securitatem ««««««* ro-> dicem oonstitisse (77), Bequitur p. 273, 26; fini» episUdae inde a simnlqiie epistulae 2 libri X inseritu erat {v. p. 277, 28) timulque omniaj quae Mquuntur u$que ad p. 273, 24, in librum X tranflaia. parte» huius epistulae eoniunxit 8u$e, reliqua huie tibro reddidi ego 12 res torbidasj ego, restitnas (77) con- inngit] ego, contigit (77), inngit T 13 nlteriora] ego, altlora (TT) ]4 quamdin] T, quae (77) 20 longus] (r), longius 77 21 fultis] egOy multis (IT) 27 noUriis senatn (77) 28 id etsi] luretus, idem si 77 32 collegarum] Jurttus, colllgflr 77 33 etUtoriboR {P) fastigio] luretw, fastidio 77 270 SYMMACHI EPISTVLAE n functiones, quanta inpendii mediocritate anni superioris praetor Aedesins urbanos fe- cerit ludos, et de exemplo colligant, quid praesentibus magistratibns honoris et leva- minis deferatur. CXXVII (V). Interesse votis tuis animus adfectat, sed valetudo corporis longum recusat ex- 5 cursum. nam ut est morborum ferax otium , denuo me pedum vinxit dolor, dum quieti ruris indulgeo. da igitur, quaeso te, officio meo iustam remissionem, et interim sine nuptialibus me domus vestrae pauUsper abesse pignoribus, ut foederibus sanatus admiscear. CXXVIII (VI). 10 Non solet ab amicis anxie venia postulari; quapropter m pauca cogo sermonewi. ^tianti mibi in agro solitus unius pedis morbus o&repsit. itaque obeundis officiis . . . vacationem desiderati muneris peto. dabunt dii auspices facultatem , ut nup- libus familiae vestrae votis conpos sanitatis intersim. cxxvmi (VII). . 16 Frater meus Rabilianus genere et honore conspicuus iniuriae suae acerbitatem prBata apud me conquestione deflevit. adserit enim procuratorem sunm sine cuius- r qn4n denominatione correptum, et cum vindictam de te impetrare debuerit, | quam cum' Romae degeres , postulavit , auctam domus suae cognovit iniuriam. id ego ob- livione arbitror accidisse; quando enim praecipere^, quod incoram positus inprobasti? 20 quare ut parens moneo, ne augere, quae doluit, genus putes esse conseientiae. certe si adest aequitas iudicatis, familiariter mihi ede rationem fita ut noveris, pro ab- sentibus dominis rectorem suscipere debere partes defensionis. CXXX (VIII). JT^ lucunda mihi fuit perceptio scriptorum tuorum ; amicitia enim mutnis gaudet 25 officiis. sed utinam hominum meorum diligentia fidem tuae pollicitationis inplesset! nam cum scripseris, eos ad solvendam pensionem profectos, exiguam partem redituum pertulerunt, nec illis pudori fuit cumulum debitomm sub tanta anni fecunditate con- trahere. \dignare igitur curam nostrae utilitatis adripere et ad solutionem cogere de- bitores. quid enim iuvat, quod studio tuo et beneficiis adiuvantnr, cum hoc commo- 30 ditas nostra non sentiat? vale. 8 panlisper post pignoribus ut coUoc. [TT)^ transposui; eodem loeo panlo post in»et. [F) ex conieettmi, ut videtur 11 In panca cogo sermonem] luretus, pauca cogo sermone (/7)/' 12 obrepsit] Lee(t'fM, oppressit (TTj offlciis uacationem (/7), $upple: inpar vel simile quid 16 honore] Scioppius^ amore (77) 18 in voce debuerit desinit 11; quae «efmmttir, prinwi» edidit Leetiu» a. 1601 ex F 20 praecipercs] Rittetshusius^ praecipere {F) 21 fort. constantiae 25 epistuUis 130 — 133 primius edidit luretus in editione Symnuwhi secunda p, 303 j inter ep. 129 et 134 coUoc. Scioppiu» 27 soluendaro] {F)^ solnendnm (/7j2 LIBER Vmi (X). 271 •_ • CXXXI (VUII). Salute praefata, qaam litteris anteferre sollemne est, ut seriem familiarium scrip- il^ torum Yota praeveniant, siiere apnd te nequeo, Caietanae formae temptamenta fri- gere, et nisi praesentia tua coeptis calcar admoverit, vereor, ne operi moliendo 5 aestiva oportunitas subtrahatur. quid igitur super hoc agendum sit, in tuo iure con- stituo; mihi satis est in tis, quae ad laudem tuam peiiinent, partes amici monitoris inplesse. vale. CXXXn (X) a. 399—400? Abundantissime gaudeo, tibi esse curae, ut filii mei editio ursis pluribus in- 10 struatur, statimque pretia adnumeranda misissem, nisi hiemalis asperitas inpediret invectionem. sed paulo post, ubi oportunitas veris moUiverit itinerum difficultatem, curabitur ferarum emptio, cui definitionis iustitiam spopondisti. interea tibi ago at- que habeo gratias et provocatum me ad amicitiae incrementa protestor, licet sponte digneris advertere, honesta beneficia apud memores non perire. vale. 15 CXXXin (XI) post a. 384. Per amicum communem Gaudentium propinqui mei Valentini preciculas misi sane ad fidem meam et conscientiam pertinentes. nam frater eins Proserius cum preme- retur extremis et praesentem me et per epistulam summis precibus obsecravit, ut im- petrata sacri auctoritate rescripti filia eius fratris sui filio copuletur; quod multis 20 esse concessum manifesta testantur exempla. quare piae supplicationi adiumentum 2 meum negare non possum, quoniam fidem meam super his nuptiis voluntas propinqui morientis adstrinxit, ut epistula precibus conexa declarat. dignare igitur iuvare effectum pii desiderii eatenus, ut si quis conturbare temptaverit mandatum patemum, comminatione infamiae terreatur. rescripti autem beneficium cum fnerit impetratum, 25 spectatae fidei perlator adportet. vale. cxxxmi (xn. viu) . Meretur auxilium tuum causa communis; nam quidquid ad senatorias pertinet n fnnctiones, participata ope et coniuncta animositate peragendum est. iuva igitur auctoritate, qua dignnm est, partes atque rationes ad amplissimam curiam pertinentes, ao multum ex hoc negotio laudis habiturus , si munia ordinis nostri , quae iamdudum fluctuare manifestum est, solntio ab obnoxiis efflagitata reparaverit. CXXXV (Xm. VUU) a. 399—400. Editioni nostrae fortuna consuluit, quae te regendae Apuliae voluit admovere. F utere igitur occasione praestandi et ad praeturam domus nostrae, ad quam feliciter 6 his (i7)« 13 ad om. r 17 ProserlDs] (F), Prosericius (i7j2 30 landis] (T^, om, {U) 31 reparauerit] /urettM, parauerit [11) 33 hone ep. post ep, 137 eoU. F; iraruposuit [II) regnde F2, rege F^ noluit F^ amo- uere Fi*^, admonere F^ 34 occasionem F^ praetoriam F^ 272 SYMMrACHI EPISTVLAE F de transmarinis locis ursi proxime perferentur , couveuientia deceme praesidia, ut prioribus officiis tuis liuius quoque cumulus adplicetur. vale. cxxxvi (xmi. X) . U Diligcntia tua et iudiciali vigore delector; sed ino|)/a vel potius egestas ordinis J^ormiani etiam curationis inpatiens est. nam sicut adfecta diutumo morbo corpora & saeviorem medicinam ferre non possunt, ita cuiia numero et paupertate tenuata du- 2 ritia inmodicae emendationis extinguitur. libens igitur parentis sume consilium, qui non defendit ordinis culpam sed correctionis modum postulat. habenda est ratio vec- tigalium publicorum et lavacri aestivi instauratio cum reip. viribus conferenda, ut si quid redundat expensis ceteris, in sumptum operis conferatur; dandum quoque est lo 3 instaurationi largius tempus, ne quid deroget fiimitati praecipitata reparatio. nihil r ex hac mora tuae gloriae detrahitur; | ad praesentem enim iwdicem veteris curiae culpa non pervenit. possem plura conectere, sed cum rerum omnium consideratio apud sapientiam tuam vigeat, parco esse prolixior una admonitione contentus, magno- pere bonis esse curandum, ut levamen potius ordinibus aliqnot exhaustis tuus ad- i5 ventus adportet. CXXXVII (XV. XI) a. 399—400. F Si novum beneficium de ursomm conparatione peteremus, longior ambitus esset adhibendus, sed cum promissa repetantur, admoneri potius te quam rogari convenit. haec igitur epistulae meae summa est, ut homines meos, quibus feramm iam manda- 20 vimus emptionem, iuvare adminiculo non graveris, ut editio nostra, quam deo auspice pro filio properabimus, tuis auxiliis, meis sumptibus instmatur. vale. CXXXVIIl (XVI). n'^ Suessa honestorum civium patria est, ita ut merito dixerim, minimae quoque for- tunae homines extra vitia plebeia esse censendos. volo igitur credas, nullum ex illa 25 urbe ad fori strepitum processurum fuisse, nisi acerba coegisset inpressio. de qua meae litterae non loquentur; vehementius enim vox publica suffragabitur eomm do- lori, quam privata potuisset. audientiae tantum per me optant facilitatem mereri; quidquid autem spoliatis atque vexatis properandum est, favor tuus et legum norma praestabit. vale. 30 1 de] sede F^ proxime om, F^ perferentarj i7{r), proferentor Fi.3, deferentur F* uero ceme F^ 2 appUcetor /7F2, amplietur F*«8 uale om, F^ 4 inopina II 7 parentis sume] luretw, parentissime II 12 in detrabitor desinit (/7); reli- qtta primuB edidit Scioppiut a. 1608 iudicem] Scioppius, inuicem (F) 18 notum beneflcii F^ ursorum corr. ex uxorum F^ 3m, babitus F^ 19 babendus F^ repetantur] Juretus^ reputautur F admoneri] (/*), admonere F potius te] ;i")F2, te potius F^, te om. F3 rogari] [1), rogare F 20 iam] (r), om, F 21 iuuare om. F» ut et ditio F^ auspice om. F^ 22 properabimns] ego^ properauimus F^, praeparauimus F^, imperauimus F', praepa- ramus Lyptius aumptionibus F uale om, F3 24 primus edidit Juretus in secunda Symmachi editione p. 304 ; inter ep, 137 et 139 eolloc. Sdoppitu 29 fauorj (r), uigor (/7)2 LIBER Vmi (X). 273 cxxxvmi (XVII. XII). Suessanorum allegationes eommendat tibi publieus magistratus, mihi privata mi- F seratio; atque ideo a te iudiciarii vigoris auxilia, a me verba poseuntur. fungor igi- tur partibus meis, et familiariter te rogo, ut auditis infelieium deplorationibus in eam & partem, quae est iuri et miserationi amica, movearis. vale. CXXXX (XVIII. XIII). Prima mihi seribendi causa est, ut tibi honorificentiam salutationis exhibeam, se- cunda, ut probatam mihi modestiam tuam iusta petitione conveniam. plurimi enim de familia domus meae per fugam ^lapsi in /is locis, quae tibi commissa sunt, deli- 10 teseunt. hos auditis allegationibus procuratoris mei quaeso restituas; convenit enim tuis moribus, et amicitiae nostrae contemplationem gerere et servili neqnitiae negare perfugium. vale. CXXXXI (XVmi. XIIU) a. 400—401 . Postquam de freto Siculo litteras taas sumpsi, ad curam vicissitudinis incitatus 15 salutem mihi. nuntio secundare, tibi opto subpetere; dehinc de apparatu nostrae edi- tionis admoneo, quamvis religiosus animus monitorem alium non requirat. prae ce- teris autem, quae Romana spectacula desiderant, crocodillos functio theatralis effla- gitat. de quibus fidam tuam teneo sponsionem, cui facilis succedet effectus, si pecu- liariter in rem missos suffragii tui nisus adiuverit. vale. 20 CXXXXn (XX) a. 400—401 . Plures de Dalmatia ursos in apparatum domus nostrae proxime esse venturos, fides adserit nuntiorum , quorum subvectionem dispositis Vehiculis etiam privatim de- bemus instruere. huius mihi curae absolutionem diligentia tua usu explorata pro- mittit. quaeso igitur, ut hanc provinciam confestim 25 cxxxxm (cxxmi. cxim). codicem, constitisse rationem. nam cetera, quae post secuta signi- Jl ficas, ipso invito opinor exorta, et sperare debemus. talem fore in reliquis discepta- torem, qualem tibi ostendit prima cognitio. ego tamen ad incitamentum iustitiae, quam meritis tuis arbitror deferendam, familiares litteras misi, quas si ratio popos- 2 saesanoram F^ 4 te familiaTiter F^ audis F^ deplorationibnsj (/^)F3/ael de im- plorationibas F2, implorantibas F^ - 5 airi F^ aale om. F^ 7 scribenda cansa F^, causa acribendi F^ 8 ista F^ 1 m. eiiim om, F^ 9 elapsi] Lypsius^ lapsi F iis] his F comroissa] egOj comina F, commania F^, contigaa F^, aicina F* 10 hos] hiis F8 procaratoris mei] (r), mels F enim] {r]F9, om. Fi.2 12 nale om, F3 15 nostrae] F2.8, meae F» 16 alium] F2.3, alterum F* 17 qai F» cocodrillos F3, cocodrylos F», corcodtaos F^ aefflagitaf theatralis F» 18 fldem F» teneo] F8, om. Fi.2 facilis] saccalis F8 succedet] Lypsiutj snccedit F^, succederet Fi.2 si speculariter F* 19 in rem missis F*, in remissos F8 uale om, F8 21 hanc epist anU llll 56 coU. F», anie VII 102 F2.8^ hoe loco F proxime in apparatum no- stre domns F8 uestrae F* esse] (r)F2.8, om. F* 22 sabuectione F* etiam om. {r) 24 confestim inenndis capitnli /*, confestim ineundam capitali F, sequitttr p, 211 j 28 27 extorta Gmter Q. Atrrlivs Stmmachvs 35 274 SYMMACHI EPISTVLAE n cerit, in manus eius facies pervenire; aliud enim salubritatis genus condicio tempo- rum non permittit adhiberi. volo autem scias — et sponte pro amicitia nostra debes advertere — curam pro te meam non desiderare monitorem, sed non posse amplius fieri, quam ut tibi animum disceptatoris petitio nostra conciliet. CXXXXmi (CXXV. CXV) a. 398—400. s Ludos praetorios praeparamus, quorum omatus peregrina animalia desiderat, ut novo cultu Romana splendescat editio. addaces igitur et pygargos fstudio mihi opto praestari, quorum copiam limes vobis finitimus subministrat. dignare igitur amicitiam nostram votivo pignore foederare; non ero inpar ad vicissitudinem rependendam. si quid etiam tuus usus exegerit. 10 CXXXXV (CXXVI. CXVI). Spem mihi adventus tui de longo tempore pollicebar; tu etiam nunc de me scriptorum vices postulas et diutumam quodammodo minaris absentiam. nam quid sibi vult mutui solacii postulatio, si reditus apparatur? si quid igitur apud te consiliis meis loci est, suadeo urbem revisas, ad quam te et amor civicus vocat et cura quae- t& storia, cuius apparatus, etiamsi copias divitis habet, requirit tamen diligentiam can- didati. vale. cxxxxvi (cxxvn. cxvn). Animum, quem nobis rependis, agnovimus recentium serie litteramm, sed mole- ste ferimus huius muneris raritatem et ideo adhortamur, ut frequenter adripias in- 20 dicium familiaris officii. petitio tua super hereditate c. m. v. A^rii neque mihi ne- que aliis, qui tui curam gemnt, probabilis visa est. nam quae iure ac legibus sunt 2 relicta, alienari impetratione non possunt. quod ita esse Valentinianus communis amicus expertus est, qui magnopere laboravit, ut aliquid, si fieri posset, excu//>eret; sed eum refragante iustitia deseruit laboris effectus. proinde si quid mihi credis, re- 25 move a te huius petitionis invidiam, quod etiam consorti petitionis tuae opto suaderi. malo enim vobis integram esse famam quam inputari huiusmodi petitionem. haec me amice et benigna circa te voluntate suadere, pro mutua in nos diligentia recognosces ; in- tellegis enim, nihil me magis quam existimationem familiarium nostromm debere curare. cxxxxvn (cxxvm. cxvra) . 30 More institutoque maiorum incestum Primigeniae dudum apud Albam Vestalis antistitis collegii nostri disquisitio deprehendit; quod et ipsius, quae contaminavit pndicitiam sacram, et Maximi, cum quo nefandum facinus admisit, confessionibus clamisse, gesta testantur. restat, ut in eos, qui caerimonias publicas abominando scelere polluemnt, legum severitas exeratur, quae tibi aCtio de proximi temporis ex- 35 emplo servata est; et ideo dignaberis, reip. utilitatem legesque considerans facinus cunctis usque ad hunc diem saeculis severissime vindicatum conpetenter ulcisci. vale. 1 temporis (/*) 7 studlo] (/7), tuo stiidio luretus, fort, strnthionesqae 9 fenerare C. F. W. MueUer 14 iam paratur {F) 24 exculperet] ego; cf. rel. 34^ II; 13^ excluderet (77), excuteret (/^) 26 qaod] quam (T^j 28 recognosces] Pareus, recognoscis (77), recognoscit (i^) 35 actio de] (77) qd F, quae tibi quoque proximi temporiA exemplo seruanda est Suse LIBER VIIU. 275 cxxxxviii (cxxvim. cxvuii). Secundam proximae aetatis exempla clarissimo et excellentisBinio viro fmtri no- JI stro praefecto urbi Primigeniae virginis , quae sacra Albana curabat, a collegio nostro vindicta delata est; sed quia litteris eius causae probabiles adseruntur — quod ne- & que muros urbis aetemae tanti criminis ream fas sit intrare, neque ipse ad louginqua possit occurrere, cum facinus, ubi admissum est, debeat expiari — , necesse esse per- speximus, potestatem finitimam convenire et cui provlnciarum iura mandata sunt, ut in Primigeniam , quae purfici /n/minis maculavit arcana , corruptoremque eius Maxi- mum, qui quidem flagitium non negavit, severitas semper bis adbibita criminibus ex- 10 seratur. dignaberis igitur consideratis confessionibus , quae nefandi criminis tragoe- diam prodiderunt, iniuriam castissimi saeculi reorum suppliciis vindicare. CXXXXVira (CXXX. CXX) a. 390. Idoneum tempus est, quo probemus, quid amicitiae nostrae religionis exhibeas. delatus est enim a clementissimis principibus ordinarius consulatus, et ideo curam 15 tuam efflagito in providendis onmibus, quae poscit editio. homines mei specierum pretia ministrabunt ; in hoc tantum studium tuum curamque desidero, ut quamprimum pervehi iustis pretiis conparata praecipias. vale. CL (CXXXI. CXXI) a. 384—385. Apud eos, quibus curae debet esse fama temporum, ea quae sunt iusta, non 20 sileo certus atque securus, nullius studium legibus obfuturum. ob reliqua arcae vi- nariae, quae multis praefectis superiores principes exigenda mandarunt et quae magna ex parte conlata imperiali constat aerario, soceri mei Orfiti olim praefecti et ante annos quindecim sine nlla tituli huius conventione demortui pulsatur hereditas obtentu epistulae, qua divus Constantius, id quod operibus publicis constabat inpen- 2& sum, integrari per eum statuit minatus ipsi atque officio, ut fieri adsolet, sub con- dicione dispendium, si exactioni cura conpetens defuisset. sed neque ipse mandatum 2 sibi munus omisit, et frequentes principes, quae praefectura susciperet, ad posteriores iudices transtulerunt. hoc inclytus Valentinianus omni aetate memorabilis princeps et divus Gratianus sacris litteris censuere, a quorum definitione non decet deviari. de- 30 hinc cum etiam crimina morte soleant terminari , in hac tantum causa contra optimos principis mores ad posteros inopinata damna tenduntur et tamquam integrum desig- natur, quod partim solutum est, partim a rectoribus provinciarum constat cito eruen- dum. super hoc cum divina iussa sumpsissem, fidem veri occultare non debui, cum 3 leges audientiam tribuerent his, qui neque in cognitione constiterant neque sumpserant 35 relationis exemplum. accedebat etiam causa robustior, quod materfamilias mea du- dum emancipata bonorum possessionem patre mortuo non poposcit atque ideo rescripto se adseruit non teneri. misi igitur sub relatione monumenta gestorum sperans, etiam 5 re«mj (r*), reum (/Z) 7 et om. {F) 8 pudlci numinis] Lecthu, publici criminis ITr 15 prouidendis] /*, prodendls {II) 19 ea quae 8unt iuBta] {II), fort, aequa et iusta 21 et quae] {F), atque (Z7) 26 si ex- actloni cura] eod. Pithoei, flexat doni cura II 27 qtiae] {11), quod F ?od. Pithoei susciperet] ego, susceperit (Z7) 31 tenduntur] in 11 additum erat: traduntur 32 constat cito] eyo, coudtituit (77) 34 leges] ego, legis (77) 35» 276 SYMMACHI EPISTVLAE n tuae religionis auxilio novum exemplum posse removeri in ea praesertim eausa, quae 4 nos iure non inplicat. teneantur potius veri huius tituli debitores: extat vetus pro- fessio Campaniae consularis, extant ^acta apud Etruscum confecta rectorem, qnibus docetur exactio promissa reliquorum. parcatur innoxiis, ne in omnes, qui rempublicam curant, inusitata forma procedat. convenit saeculo [tuol ista iustitia, cuius existi- 5 matio vestris consiliis debet omari. vale. CLI (CXXXII. CXXII) a. 398— 40(K SYMMACHVS HONORIO. Meretur de praeclaro animo tuo votiva causa suffragium. f praetoria donum no- vum deo iuvante expectat, in qua me crocodillos et pleraque peregrina civibus ex- 10 hibere et aliorum hortantur exempla et propria conpellit animositas. quare amicum meum Cyriacum benigne in curam tuam dignare suscipere, ut p/acita promoveat. habebis in posterum tantae gratiae non inmemorem debitorem. CLII (CXXXm. CXXIII) a. 398—401. Quod scribis, voluntariae benignitatis est, quod sero, curarum; nos autem reli- 15 gionem meritis tuis debitam et otium nostrum stili adsiduitate testamur. Euscium nostrum circumsessum domesticis negotiis deduci in obsequium tuum praecipe, et quae in meam notitiam pertulisti de instrueuda editione ludorum, ipsi familiariter cu- randa committe. vale. CLIU (CXXXniT. CXXnU) a. 391. 20 Sportulam consulatus mei et amicitiae nostrae et honori tuo debeo. hanc in so- lido uno ad te misi orans, ut benigno animo sollemnia offlcii mei libamenta susci- pias. vale. LIBER DECmVS CONTINENS EPISTVLAS FAMILIARES AD IMPERATORES 25 SENTENTIAS SENATORIAS ET OPVSCVLA. I a. 375—376. F SYMMACHVS THEODOSIO SENIORI. Etsi scio, esse virtuti cognatum pudorem, desideravi tamen in litteris celsitudinis tuae copiam maximarum rerum gloriae congruentem; primo quod amicitia postulabat, 30 ut apud amantem tui naevum iactantiae non timeres, dehinc quod aeque manu et ore 5 tuo uncis ineltui 8 om. {F) 9 praetoria donam nouum] /7, praetura Lectiu8y domum nostram cod. Pithoei 1 1 im- pellit {F) 12 Cyriacum] cod. Pithoei, byriacum (77) placita] ego, inciU 77 24 — 26 Q. Anrelii Symmachi cpistolarum lib. x. continens epistolas famiUares ad Imperatores, sententias Senatorias et opuscula: editus post eius obitnm a Q Flauio Memmio Symmacho VC. (77) 28 Symmacbus Tbeodosio seniori] (77), om, F 29 uirtuti esse F^ 30 quod] quidem F^ 31 nouum /7 iactantcm F^ dehiuc] de me F^ ore] oratione F^ LIBER Vnn. X. 277 promptus fldem gestorum tnomm debueras linguae honore dotare. nnnc me ad famas F reicis et smis aurem de te praebere rumoribus, cum tanti negotii dignitas parem testem requirat; sed qui animi mei securus es, meritum tuum voci publicae credidisti contentus veritate pro laude. ergo Africa revaluit ex morbo sane invictornm prin- 2 5 cipum medente • consilio , quorum remedium tu fuisti. solent enim , qui medicinam callent) cum iam exper^ usu in magisterium provehuntur ac fiunt artis emeriti, proxi- mis imperare et feriata manu curationem iuvare praeceptis. tna igitur palma laus tempomm est; de qua ego plene et indulgentins loquerer, nisi obsequerer singulari verecundiae tuae et mihi oppido praecaverem, ne laudatus proxime ab excellentia 10 tua feneratam gratiam viderer retulisse. hoc est quod aiunt: mutuum scabere mulos. 3 cui proverbio ne videar esse conflnis, praeconia virtutum tuarum presso dente re- stringo praeclarae conscientiae tuae pendendum relinquens, quid vel ipse merearis, cuius ductu provincia mihi amica respirat, vel quid ego tibi debeam, cuius fama sub tali teste numquam succumbet invidiae. vale. 15 II a. 376. GRATIANO AVGVSTO. U Scio amore factum, quo summates viros plemmque dignamini, ut sacrae orationi vestrae lector adhiberer; sed cum intellego, sermonem illum praenitere omnimodo rescriptis aliis, qnaecunque ad hoc locomm senatus audivit, me quoque arbitror pluris 20 habitnm esse qnam ceteros. magnis enim negotiis itidem ut magnis comoediis ede- cumati adponuntur actores: non idem honor in pronuntiandis fabulis Publi/to Pellioni qnt Ambtvio fuit, neqne par Aesopo et Roscio fama processit. quare, optimi prin- 2 cipes, quae in me bene consultatis, ut divinitns oblata conplector. laus tua, domine Gratiane, officium est meum, quoniam ita animatus es, ut cum reip. medicinam facis, 25 operam meae vocis accersas. tu nobis pnblicas turbas in tranquillum redegisti. mi- xAmum re^titit, quin omnes occumberemus, tantum flagitii dissignaverant, qui amplis- simas potestates malis artibus possidebant. ferox ille Maximinns ob res secundas, 3 incubator iudiciomm, difficilis decidendis simultatibus, promptus | ineundis, poena ca- F pitali exitia cunctomm lacrimosque expiavit. nunc interlncet hdmo homini; senatus 1 gestare F^ tnoram] (11), om. F famas] IIF^, famam (r)Fi-3 2 sinis] tgo, solis /7, iubes F de te praebeie nimoribus] /7, romoribns de te praebere Fi*', de te ramoribas praebere F^ 3 qui animi mei] ZT, qui animis an F, quia nimis Fi*^, qui nimis F^ 4 ueritate] uirtute F^ ergo] eo F^ reualuit] D, reuoluitur F ex] pro F^ sane] (i7), cm, F in uictoriam F2, inuicto FS 5 quorum] quo F^ medianam F3 6 experti] tgo, forti /7, forte F usui Fi prouenitur F^ artis emerlti] /7, emeriti offlcii F 7 imperare] Lyptiut, impetrare F seriata Fi, f.racta F2 curatione F*, curata F2 praeceptis] 77, om. F 8 temporum] exemplo F^ plane (T^) nisi obsequerer] (77), om. F 9 et] (77), nisi F praecauerem] F^, praeuaricarem Fi-2 10 tua] Lypshu^ tuae F foeneratam 77, fameratam FF uiderer] 77, uldear FF est] au- tem F3 mutuum] nimium F2 scribere F3 mulos] Lyp$kUf aemulos F 11 afilnis F^ restringo] F, perstringo 77 12 tuae pendendum relinquens] (77), relinquens pendendum F quod Fi uelut F3 mercaris F» 13 ductus F» quod F8 tibi] (^), om. F famae culus F* 14 taU te teste numerus succumberet F^ uale om, F^ 18 praenitere] (T^), praemittere (77), praeminere Afercer 19 reacriptia] eyo, descriptis (77) 21 Pu- blio PoUioni (77), cf, Commmtationea Mommsenianaa p. 800 22 qui Ambiuio] lurtUu, quam bauio 77 et Roseio] QuilidmiM, et ruscio r*, ethrusco 77 24 quoniam] (77), quando (T^ 25 minimum re- stitit] ego, minima res stetit (77), minimo stetit (T^) 28 promptus simulque restituas 77r, aequiiuf p. 269, 11 ' 273, 24 ; alieta epUttdae para deerat in II, in FF epiitulae 142 libri VII II adnexa tet; mem- hra disieeta coniunxit Suse ineundis] (7^, inenndam F> 2 m. F^, in eundem F^, ineunda F^ i m. poena] ego, om. FF capitali] F, capituli F 29 exitia] e^o, exitio F cunctorum lacrimas- que] tgo, cunctorum lacrimisque T^, lacrimisque cunctonim F expiauit] F, exples F homo] Fi*^, hoo F^ 27 b SYMMACHl EPISTVLAE LIBER X. F ius antiqauin obtinet; vivere libet, natnm esse non paenitet, et ad salnteni Bpectant omnia. nnlli a paupertate discrimen est. resp. se in vetastatem recepit et decre- 4 pitos fmutavere animos, postquam vos ad virtutem verba fecistiB. pari vigilia pro- spectum videmus, at res annonaria satietati nrbanae liberalins ingeratnr, flandae monetae nequitiam decoquat larga purgatio, nullo iam provincialis auri incremento 5 trutinam spectator inclinet, mille alia, quae si perseqai velim, vestrae gloriae memor, meae infantiae inmemor deprehendar. nam nemo pnidens hnmanis verbis corrapit 5 oracnla. igitar divina mens tua, iavenis Aoguste, Romani nominis decus, vebatar curru eloquii sui : nos in agendis gratiis hnmile reptamus socco raagis idonei qoam cothumo, postquam facnndia res esse coepit imperii; nam, quod sciam, Musis in pa- 10 latio loca lautia tu dedisti. quae res prospere vortat vobis vestraeque pietati! qaia fastas et otinm fortnnae grandioris vitia nihil moramini. mihi satis salutis est, cam valetis. felicitas voto publico exorata praestabit, at clementiae vestrae, quanta est reddendi volantas, tanta sappetat copia negotiis promovendis. Reliqua desiderantur. 15 Quae praeterea libro decimo adscripta eranty quaere partim in libro nono ep. 42S — i42j partim in Relationibus. 1 ius] Lypaiw^ om. F locam post obtinet inaer. F^ et om. F^ 2 se in uetustateaij (/*), in uetustatem se F reeipit F^ decrepitos mutanere animos] Fj decrepito in placidum mutauere animi /*, de crepero SeioppHUj de trepido Su$e, lacunam a lihrario eodiciB F male suppUiam latere tuapieor; fori. Bcrib. : decrepitos mutauit aetatis nere annos 3 profectum F^ 4 flandae] F^^, firaude F^ 5 decoqnat larga] (T^F^, decoqunt larga F^, decoqueat tam larga F^ auro F 6 spectator] /Ti*3, om. F^ inclinet] T, inclinat F uelim] (r), uellem F2'8, uellent Fi 7 infantie mee F^ deprebendar] (i^, deprehenderer F nam nemo — S mens tua] F, om. F 8 mens] Seioppiiut, maneiis F o iuuenis F decus sed ille uehebatur F^ 9 humile] FF ^, humiles F' humi F^ repetamus F', reputamus F^ 10 tothurno F^ facundiaei F^, facunda Fi*S cupit oel cae- pit Fi quid F» 11 lautia tn] T, laiitiora F dedistls Fl qnod F^ uettat nobis F», uortant nobis F^ 12 fastus] Lypsiua, faustus F*, festus F^, fatnm F^, faatum (/^ gndioriB F^ uitia] (/*), uitia sunt Fi*8, uia suiit F^ moramiiii] (F), memoramini F satia] /*, om. F esse Fi 13 feliciutis r 14 reddi T uoluptas F^ suppetit FS, superat F uale add. Fi.2, om. [1) Q. AVRELII SYMMACHI V. C. PRAEFECn VRBIS RELATIONES. T s= eod, Monaceruis 18787^ oUm TeffemseentiiSy saee. XI. M s= eod. MeUeniia 500, eaee. XI. r =■ ediUo Siffiamundi Oelenii {Baaa. 1549). Stemma codicum: J T M I (XV. XXH) a. 384. D. N. VALENTINIANO SEMPER AVG. SYMMACHVS V. C. PRAEFECTVS VRBIS. TMF Quieto mihi et iam pridem a desideriis honorum remoto praefeeturam multis cu- pitam sponte tribuistis. ago gratias tot bonorum erga me principum voluntati, sed 5 intellego, quanto plus sollicitudinis habeat magistratus, qui ex iudicio, quam qui ex gratia venit. ille enim nt meritis datus spem sui debet aequare, iste ut per bene- ficium quaesitus a periculo 6(rpectationis alienus est, domini imperatores. quis ergo 2 me hnic honori parem fadet? scilicet vestra clementia, cuius interest, ne temere existimer electus; mihi ad conscientiam satis est non adfectasse publicam curam. 10 iam qnalis inveniar, in mann temporum est; bonos enim magistratus favor principum facit semperque de moribus vestris virtutes iudicum fluunt. facite, ut omnes in- 3 tellegant, si forte desit rectoribus integer vigor et iusta conscientia, hominis culpam esse non saeculi. non sum voti inmodicus, cum honorem meum commendo auctoribus snis. quantum est enim, quod ego numini vestro ago gratias? facite, ut vobis etiam 15 res p. pro me grata sit. Inseriptionem om. TM, Epistolaram Symmaohi uiri clarlssimi, praerecti urbis, liber primus F de praefectun sibi delata T, q. aur. symachi u. c. de prefectura sibi delata. et idolatria defendenda M 2 simmachus TM praef T 4 erga {om. me) TM^ circa me F^ ergo Meyer 5 habeant TAf 6 uenit oorr. fn ueniunt M iste] i^, ille TM per om. M 7 expectationis] ego^ specta- tionis TMF domini imperatores] TAf, D. Imperator F; m exemplari ad Augustum miiso aeriptum erat ita: domine imperator Valentiniane inclyte uictor ac triumphator semper Augusto, $ed Symmaehus^ ubi reUUio- nee primum eoUegit et edidit, formulam hane et eiua aimiUa plerumque hreviavit perturbavit omiait; quae ut a aeriptore ipao profeeta corrigenda non duxi S oneri F cuius •?• interest T temere] F, timere TAf 9 electus existimer F 10 principum] popali M 13 sum] solnm M 15 diea ei eonaulea omiaai aunt 280 SYMMACHI RELATIONES n (XVI. XXm) a. 384. TMr D. N. THEODOSIO SEMPER AVG. SYMMACHVS V. C. PRAEFECTVS VRBIS. Olim me, ut res indicat, cogitationes numinis vestri secundo favore respiciunt: neque enim aliter imperatoribus nihil temere praestantibus inter primos aut primus occurrerem. dilatus ergo hactenus mihi cum re p. videor, quae ubi in longinquas ^ imperii partes maiestatis vestrae curam vocavit, repperit apud vos meditata iudicia, 2 ddd. nnn. imperatores. angustum est igitur, ut aetemitati vestrae pro solo honore, quem cepi, gratias agam: praefectos saepe fecistis et inmensa aetate facietis, sed quos adsiduitas et usus ingesserit; me dudum proconsularem virum cedentem iam diu potentium moribus ante capere magistratum quam expectare voluistis. nunc vos lo oro atque obsecro, ut favore perpetuo factum vestrum iuvetis. amabile est praeesse civibus, sed placere difficile. multum enim sibi et inter cognitos semper 3 dura constantia est. quid, quod plerumque evenit, ut aliqui longae po- tentiae usu iam nesciant? honorem menm non deseruerint, qui dederunt; ego enitar. ut potero, ne clementiam vestram fefellisse de me prior fama videatur: vestri numi- is nis erit communem causam tueri. nam in bonis magistratibus maiorem gloriam quae- rit temporum fama quam iudicum. in (Lini. LXI) a. 384. TMA D. N. THEODOSIO SEMPER AVG. SYMMACHVS V. C. P. V. Vbi primnm senatus amplissimus semperque vester subiecta legibus vitia cog- 20 novit et a principibus piis vidit purgari famam temporum proximorum, boni saecnli auctoritatem secutus evomuit diu pressum dolorem atque iterum me querellarum sna- rum iussit esse legatum. cui ideo divi principis denegata est ab inprobis audientia, 2 quia non erat iustitia defutura,^ ddd. nnn. imperatores. gemino igitur functus officio et ut praefectus vester gesta publica prosequor et ut legatus civium mandata com- 26 mendo. nulla est hic dissensio voluntatum, quia iam credere homines desierunt, au- licorum se studio praestare, si discrepent. amari coli diligi maius imperio est. quis 1 de prefectara sibi delata T 2 d. om. M dd. nn. Theodosio et Arcadio semper Augg. Meyer, reete quidem, aed viiiyim Symmaehi non Ubrarii corrigem simmaohas TM u. c. om, TMF prae? M 3 secnndo faaore om, M 4 aut] et Af 5 occnrerem TM ergo] enim M rp T 6 uocabit TM 7 D. Imperator /*, 9crfbe: domini imperatores Theodosi et Arc^di inclyti nictores ac triumphatores semper Angusti angustum] Fy aug TM 9 incesserit TM . 10 ca- pere om. M nunuos T 11 oro om. M perpetuo] primo M iubetis T, iubeatis M 12 sed om. M enim sibi et TM^ enlm et F 13 ut aliqui TMFj aupple: multum enim aibi licen- tiae nsurpant et inter cognitos semper dura constantia est. quid, qnod plerumqae euenit, ut aliis obsequia praestare aiiqni longae potentiae asu iam nesciant? vel aUnile quid longo F 14 nesciunt M dederunt] /^, deerunt TM 15 nominia F 16 commonem M 17 iudicum] M, iudiciam TF A as conseniUB eodieum Amhroaianorum ; A^ «b eod. Vatieanua ^86 «. Vllll — X; A^ e= eod, 8. Oall. 94 a, VI 111 incipit relatio symmachi (simmachi A^) praefecti orbis romae A, de idolatria defen- denda T, om, M 19 otn. A^ d om, Af, ddd. nnn. Valentiniano Theodosio et Arcadio semper Aaggg. Meyer reete^ $ed ef. p. 279, 7 20 senatum A9- 21 et apprlncibns M 22 auotoritate A^ 23 deneganda T, denegandam M 24 qaia non — defutnra om. A^ futura M domini im- peratores ualentiniane theodosi et archadi ineliti (incliyti ^4^) uictores ac triumfatores semper augnsti A reett^ aed ef. p. 279, 7 25 publica] p. M prosequar Af, persequor T 26 nallas A^ uolup- tatnm M homines credere Af, credere hominem Ai, oredere A^ 21 prae^erestrare T nia- nus Mj magis T (EPISTVLARVM LIB. X). 281 ferat obfuisse rei publicae privata certamina! merito illos senatus insequitur, qui po- TMA tentiam suam famae principis praetulenmt : noster autem labor pro clementia vestra ducit excubias. cui enim magis commodat, quod instituta maiorum, quod patriae iura et fata defendimus, quam temporum gloriae? quae tunc maior est, cum vobis 5 contra morem parentum intellegitis nil licere. repetimus igitur religionum statum, 3 qni reip. diu profuit. certe dinumerentur principes utriusque sectae utriusque sen- tentiae : pars eorum prior caerimonias patrum coluit , recentior non removit. si ex- emplum non facit religio veterum, faciat dissimulatio proximorum. quis ita familiaris est barbaris, ut aHim Victoriae non reqnirat! cauti in posterum sumus et aliarum 1« rerum ostenta vitamus. reddatur saltem nomini honor, qui numini denegatus est. mnlta Victoriae debet aeternitas vestra et adhuc plura debebit: aversentur hanc pote- statem, quibus nihil profuit ; vos amicum triumphis patrocinium nolite deserere. cunc- tis potentia ista votiva est; nemo colendam neget, quam profitetur optandam. quodsi 4 hnius ominis non esset iusta vitatio, omamentis saltem curiae decuit abstineri. 15 praestate, oro vos, ut ea quae pueri suscepimus, senes posteris relinquamus. con- snetudinis amor magnus est; merito divi Constantii factum diu non stetit. omnia vobis exempla vitanda sunt, quae mox remota didicistis. aetemitatem curamus fa* mae et nominis vestri, ne quid futura aetas inveniat corrigendum. ubi in leges ve- 5 stras et verba iurabimus? qua religione mens falsa terrebitur, ne in testimoniis men- 20 tiatur? omnia quidem deo plena sunt nec ullus perfidis tutus est locus, sed plurimum valet ad metum delinquendi etiam praesentia numinis urgueri. illa ara concordiam tenet omninm, illa ara fidem convenit singulomm, neque aliud magis auctoritatem facit sententiis nostris, quam quod omnia quasi iuratus ordo decemit. patebit ergo sedes profana periuriis, et hoc inclyti principes mei probabile iudicabunt, qui sacra- 25 mento publieo tuti sunt? sed divus Constantius idem fecisse dicetur. cetera potius 6 illius principis aemulemur, qui nihil tale esset adgressus, si quis ante se alius de- viasset. corrigit enim sequentem lapsus prioris et de reprehensione antecedentis ex- empli nascitur emendatio. fas fuit, ut parens ille clementiae vestrae in re adhuc nova non caveret invidiam : num potest etiam nobis eadem defensio convenire , si :to imitemur, quod meminimus inprobatum? accipiat aetemitas vestra alia eiusdem principis 7 facta, quae in usum dignius trahat. nihil ille decerpsit sacramm virginum privilegiis, replevit nobilibus sacerdotia. Romanis caerimoniis non negavit inpensas, et per om- nes vias aetemae urbis laetum secutus senatum vidit placido ore delubra, legit in- scripta fastigiis deum nomina, percontatus templomm origines est, miratus est con- 36 ditores, cumque alias religiones ipse sequeretur, has servavit imperio. suus enim S cuique mos, suus ritus est: varios custodes urbibus cultus mens divina distribuit; ut 1 re afiXt obfuisse iiMer. A^ rei puplice A^, rp TAf 2 saam (ym. M contalenint M aat T 4 facta A^ to maior est A^, tam maiorem A^ 5 dicere A^ respexlmas TAf 6 rp. T numerentor A 7 pars eoram prior] proximus eoram A recentio Af 8 proxi- moram om. M igitar piBi quis instf, TM 9 barbaris om. TM non reqairat uiotoriae M alianim] taUtim A 10 ostenta aitamus] ostentaoimus M tamen saltim A namini M denegatnr {, onu A^ 28 retenUtur TAf 31 religioue sab A', religiones sub A^ 32 ob- Utio T 33 cupiunt M ligaU A libertis A^, liberqae T, libertati Af 34 exdadnntar A praefjdiis M, praediis A 35 qui A^ pablicae] p. M 36 adpublicare A>, apablioare A^ 37 efflcatia TMA iUne — p. 283, 1 impenditur bn marg, add. T itaque A (EPISTVLABVM UB. X). 283 melior est servitns, qnae homimbns inpenditnr? rem pnblicam laedimns, cni nnmqnam TMA expediit, nt ingrata sit. nemo me pntet tneri solam cansam religionnm: ex hnins- 15 modi facinoribns orta snnt cnncta Romani generis incommoda. honoraverat lex pa- rentnm Yestales virgines ac ministros deomm victn modico instisqne privilegiis; stetit 5 mnneris hnins integritas nsqne ad degeneres trapezitas, qifi ad mercedem vilinm bain- lornm sacra castitatis aUmenta vertemnt: secnta est hoc factnm fames publica et spem provinciaram omninm messis aegra decepit. non snnt haec vitia terramm, nihil 16 inpntemns anstris, nec rabigo segetibns obfiiit, nec avena fmges necavit: sacrilegio annns exarait. necesse enim fnit perire omnibns, qnod religionibns negabatnr. certe 10 si est hnins mali aliqnod exemplnm, inpntemns tantam famem vicibns annoram: gra^ vis hanc sterilitatem cansa contraxit. silvestribns arbnstis vita prodncitnr et rarsns ad Dodonaeas arbores plebis rasticae inopia convolavit. qnid tale provindae per- 17 tnlernnt, | cnm religionnm ministros honor pnblicns pasceret? qnando in nsnm hominnm TMA^ concnssa qnercns, qnando vnlsae snnt herbaram radices, qnaifdo alteraos regionnm 15 defectns deserait fecnnditas mntna, cnm populo et virginibns sacris commnnis esset annona? commendabat enim terraram proventnm victns antistitnm et remedinm magis qnam largitas erat. an dnbinm est, semper prp copia omninm datnm, qnod nnnc inopia omnium vindicavit? dicet aliqnis sumptnm pnblicnm denegatnm alienae reli- IS gionis inpendiis. absit a bonis principibns'ista sententia, nt qnod olim de commnni 20 qnibusdam tributnm est, in inre fisci esse videatnr. nam cnm res pnblica de singnlis "^ constet, qnod ab ea proficiscitnr, fit rarsns proprinm singnlornm. omnia regitis, sed snnm cniqne servatis, plnsque apnd vos institia qnam Ucentia valet. consnlite certe mnnificentiam vestram, an adhnc pnbUca veUt existimari, qnae in alios transtuUstis. semel honori nrbis delata conpendia desinunt esse tribnentinm, et qnod a principio 25 beneficinm fnit, nsn atqne aetate fit debitnm. inanem igitnr metnm divino animo 19 vestro temptat incntere, si qnis adserit, conscientiam vos habere praebentinm, nisi detrahentinm snbieritis invidiam. faveant clementiae vestrae sectaram omninm ar- cana praesidia et haec maxime, qnae maiores vestros aUqnando inverant. vos de- fendant, a nobis colantnr. enm religipnnm statnm petimns, qni divo parenti nnminis 30 vestri servavit imperinm , qni fortnnato principi legitimos snffecit heredes. spectat 20 senior ille divns ex arce siderea lacrimas sacerdotnm et se cnlpatnm pntat more vio- lato, quem Ubenter ipse servavit. praestate etiam divo fratri vestro alieni consilii correctionem ; tegite factnm, qnod senatni dispUcnisse nescivit. siqnidem constat ideo exclnsam legationem, ne ad enm indicinm pnblicnm perveniret. pro existimatione 35 est temporam snperioram, nt non dnbitetis abolere, qnod probandnm est, principis non fnisse. 1 melior est] meliorem M imped)tor A^ rp. TM 2 expedit A me pudet T, putet me M tueri post religionam eoUoe, A 3 honerauerat T 4 uictum modico A^, modioo uictu M 5 degeneru A^ trapezetas M 6 sacrae A famis A^ 7 prouintiarum om- nium AT, omnium prouinciarum Af .' 8 inputamus astris A^ austris imputemus M abena T negauit A 9 bominibus luretut 10 maU huius M tanta A^ famam A* 11 stere- Utatem A^ aura A constrinxit A^ arbutis Em, Hofnumn 12 addoneaa A^, adidoneas TM conualuit T, contulit M prouintiae TMA^ pertulerunt explic A^ 16 prouentus A^ 18 aligenae T, alienigene M 19 olim eiA^ A^ 20 flaci lure M rp. TAf 21 flt] sit A^ 22 ualet om. M 23 adhuc] haec A^ 25 mecum T 26 praesentium A^ 27 trahen- tium TM archana TMA^ 29 nominis Af, culminis A^ 30 seruabit TM heredes] ho- nores Af 31 more uiolato putat M 32 seruabit T preetat^ Af 33 correptionem M 34 pro] per T 35 non om, A^ est om, M 36 fuisae. explicit relatio symmachi uiri cla- rissimi prcti urbis A^ 36 284 SYMMACHl KELATIONES nn (XVn. XXim) a. 384—385. TMr D. N. THEODOSIO SEMPER AVG. SYMMACHVS V. C. P. V. Quod apnd germanum clementiae vestrae divum principem non sileremns, si eo res Romana frueretur, custodibus famae eius insinuo ea devotione, qna praefectum vestrum decet fidem praeferre blanditiis, domini imperatores. falso creditum est, 5 quod urbanae fastigium potestatis peregrini ac superbi vehiculi usus adtolleret; haec ratio sola novum statutum benigno tunc persuasit ingenio, ut veterem magistra- 2 tum dives pompa gestaret. recusat istius modi decus honor sobrius , quem num- quam paenitet sui; cui si quid patimur accedere, fatemur hactenus defuisse. itaque oculi quaerunt civitatis privati vehiculi nobilem modum et degenerem praefecturam 10 populus Bomanus existimat, quae posteriora traxit exempla. absit ut moderator nrbis liberae atque ideo devotae tamquam Salmoneus Elius invehatur. nihil moramur ex- 3 tema miracula. inritamentum superbiae Roma vestra non patitur memor scilicet bo- norum parentum, quos Tarquinius fastus et ipsius Camilli currus offendit. nam tanto illi viro albentes quadrigae exilium triste pepererunt. at contra Publicolae decus tri- 15 bnit inclinatio potestatis; submisit enim contioni civinm consularem securem et ho- noris sui culmen infregit, ut libertatem civitatis erigeret. ergo moribus potius quam insignibus aestimemur. non culpamiis novum beneficium, sed bona nostra praeferi- mus. submovete vehiculum, cuius cultus insignior est; illud maluimus, cuius usus antiquior. 20 V tXVni. XXV) a. 384—385. D. N. THEODOSIO SEMPER AVG. SYMMACHVS V. C. PRAEF. VRBIS. Inter praecipua negotiorum saepe curatum est, ut erudiendis nobilibns philosophi praeceptores ex Attica poscerentur ; itaque nonnullos etiam auctoritas pnblicia in nsum nostrae urbis accit^it^ domini imperatores. nunc vestri saeculi bonitas ultro optimatem 2& 2 sapientiae Romanis gymnasiis adrogavit. siquidem Celsus ortus Archetimo patre, quem memoria litteratorum Aristoteli subparem fuisse consentit, iuventnti nostrae ma- gisterium bonarum artium pollicetur, nullum quaestum professionis adfectans atqne ideo dignus in amplissimum ordinem cooptari, ut animum vitiis avaritiae liberum de remouenda carnica T 2 d. om. M^ n. om. F et ita deinceps ddd. nnn. Valentiniuio Theodosio et Arcadio semper Auggg. Meyer teeU^ aed cf. p. 279, 7 p urt^ T 4 costodlbus Af 5 decet om, M d. imperator /*, scribe: domini imperatores Valentiniane Theodosi et Arcadi inclyti uic* tores ac triumphatores semper Augusti 6 uehiculi om. T 7 enim ante xatio iruer, F ata- tum M 10 ciuitatis quaerunt F nouilem TM 11 poph «R* M quae — exempla om. T moderator] F, modera TM 12 salmuneus T elyus M, aelyus T, aiius F moramur] /", mira- mur TM 13 superuiae T scUicet memor M 14 Tarquinii F CarnUli F 15 at con- tra — 16 potestatis om. F 16 summisst [sic) Af, summisit Publicola / enim om, F 18 esti- metur M 19 uebiculum — 20 antiquior om. T irh ima pagina malumus F de prebendis annonis celso philosopho T 22 d. om, Af, ddd. nnn. Valentiniano Tbeodosio et Ar- cadio semper Auggg. Meyer rectCj aed cf. p. 279, 7 sym T p u Af 24 nonnuUos etiam] ego, nonnnllo ius et T, nonnuUos ius et MF publia M 25 acoiuit] Meyer^ accipit TM, acceplt F d. Imperator /*, seribe: ddd. imperatores Valentiniane Theodosi et Arcadi indyti uictores ac triumphatores sem- per Augusti bonitas saeculi M oprimatem M 26 Romanis om. M gynasiis T, gym- nasinm Af arcetimo TM 27 literarum F aristotelem M consendit corr. ex contendit T, om. M iuuenti T 28 professionls corr, ex profectionis TAf 29 cooptari] /*, coaptari Tlf (BPISTVLARVM LIB. X). 285 digmtatis praemio maneremnr. snnt hnins rei exempla nobilia, qnae pmdens aemn- TMF letnr imitatio. nam et Cameaden Cyrenaenm et Poennm Clitomachnm Atheniensis cnria societate dignata est, itidem nt nostri Zalencum legnm Locrensinm conditorem civitate donamnt. dignnm est igitur aetemitate nnminis vestri, Celsnm genere em- 3 ft ditione volnntate landabilem adiudicare nobilibus pignore dignitatis, cum praerogativa scilicet consulari , ne snmptum eins magis qnam magisterinm qnaesisse videamnr non sine avaritiae nota, si ab eo mnma pnbliea postulemns, qni spondet gratnita praecepta. VI (XVnn. XXVI) a. 384—385. DD. NN. THEODOSIO ET ARCADIO SEMPER AVGG. 10 Praecipua quidem beneficia nnminis vestri populus Romanns expectat, domini imperatores, sed ea iam quasi debita repetit, qnae aetemitas vestra sponte promisit; non qnod sibi tribnenda diffidat — nnsquam enim maior .^ . . . est qnam in bonomm principum sponsione — , verum ne existimetur oblata fastidiose sperare, nisi instanter exegerit. orat igitur clementiam vestram, ut post illa subsidia, quae victui nostro 2 15 largitas vestra praestavit, etiam cumles ac scaenicas voluptates circo et Pompeianae caveae snggeratis. his enim gandet nrbana laetitia, cuius desiderinm pollicitatione movistis. expectantur cotidie nnntii, qni propinqnare nrbi munera promissa confir- 3 ment; anrigarum et eqnomm fama colligitur; omne vehicnlum omne naviginm scae- nicos artifices advexisse iactatur. et tamen amor perennitatis vestrae acnit desideria 20 plebis, non cnpiditas Indicromm. date igitnr interim, qnae petnntnr, ut sit locus ce- teris, qnae sine fine tribnetis. Vn (XX. XXVH) a. 384. DD. NN. THEODOSIO ET ARCADIO SEMPER AVGG. SYMMACHVS V. C. PRAEFECTVS VRBIS. 25 Kalendas anni auspices, qnibns mensinm recursus aperitur, inpertiendis strenis dicavit antiquitas, domini imperatores Theodosi et Arcadi inclyti victores semper An- gnsti. huius institnti nsnm mnnificentiae festinatione praevertitis , seram putantes liberalitatem , quae statntis temporibns admovetnr. felix me hercule saeculnm, qno principes cohibere diu nescinnt tribuenda devotis, cnm sibi debita cnnctentur exigere! 30 qnid ergo primnm, qnidpotissimnm praedicem? promptamne numinis vestri et cele- 2 rem largitatem an circa absentes memorem diligentiam an qnod sacmm mnnns auxi- 2 cerae aden T, oerneandS M^ carneadem F cyreneum T, cyTencu Af olytomachum F, clytnmachnm T 3 long^om M 7 mnnia publtca munia T de mittendis scenicis ad urbem TM 9 archadio TMF aug M Symmachus praef. urb. add. F 10 pfattiuUTlm: perpetua quidem beneAcia, ef, 20 date igitur interim, quae petuntur, ut sit loouB ceteris, quae sine flne tribuetls poph «R* M DD. F 11 imperat M^ imper T «efibt: domini imperatores Theodosi et Arcadi indyti uietfnes ac triumphatores semper Augg. ef. p. 279, 7 12 maior est TM, maior spes est F, maior fldea Meyer 13 principium M 15 praestauit] Mercenu, praestabit TMF scemicaa M 17 nuntii] nnm eorr, ex nom M 19 perhennitatis Tilf 20 li- dtcrorum M igitur om, M de strenis missis TM 23 archadio TMF aug M symmachns praefectus urbis et u. c. T, symmachus. p. u. et nc. M, u. c. om, P 25 mensuum T 26 dicabit T^f DD. F impt M archadi TMF $eribe: uictores ac triumphatores aug M^ augg. F 28 statis temporibus ammo- netur F forUuse recte 29 deuita Tilf 30 quod potissimum T promptamne] F^ promptam TM 286 SYMMACHI RELATIONES TMV stis honore verborum? dicam, ut res est, curasse cleroentiam veBtram, ut tamquam coram locatus et adloquiis principum fruerer et augusta in ipsis donis ora venerarer. quando mihi eveniet expressa potius et viva gaudia capere de vobis? quantum veri- 3 tatis est bonum, cuius species et imago mirabilis est! ago igitur atque habeo gratias et meam vicem , qui solvendo non sum , caelestibus delego virtutibus. illae clemen- 5 tiam vestram dignis processibus munerentur; nos colimus, nos amamus, quod scitis omnibus rebus esse praestantius . qui ideo salutariter rem publicam regitis, ut haec sola mereamini. Vra (XXI. XXVm) a. 384. DD. NN. THEODOSIO ET ARCADIO SEMPER AVGG. SYMMACHVS V. C. lo PRAEFECTVS VRBIS. Omnium beneficiorum, quae tribuit potior fortuna subiectis, certa sunt tempora, domini imperatores, solae leges, quae in bonum commnneprocedunt, numquam pa- tiuntur occasum. agit igitur divinis sanctionibus vestris gratias ordo reverendus etiam nomine posterorum, qnibus res publica emendata tradetur. nam cum foeda iactatio 15 senatorias functiones gravibus inpendiis obruisset, et moribus et sumptibus nostris sanitatem veterem reddidistis, ne aut inpares facultate collegas tenuis decoloraret 2 editio aut per verecundiam viribus maiora conatos effusio inconsulta demergeret. eius- dem praeterea orationis salubritate vetus dicendarum sententiarum forma reparata est, ne snmmum cuique decemendi locum non ratio munerum sed honorum fortuna prae- 20 staret atque id assensio ceterorum vel invita sequeretur, quod ante onmes felicior censuisset. credimns igitur his remotis ad regnum suum redisse virtutes: in editio- nibns parsimonia, in senatu ordo retinebitur, nec se ostentabit opulentia semper bonis 3 infirma temporibus. superest ut ea, quae serenitas vestra patribus deliberanda le- gavit , cognito senatus consulto lex augusta confirmet. nullo enim dissentiente decre- 25 tum est, quis modus censuum semel aut saepius fungendis mediocritas editionibus adplicetur, quae gladiatorio muneri et quae scaenicis ludis sumptuum tem- peramenta conveniant, quid libertatis habere mereatur praesentis expensio, quid damni 4 absentium contumacia debeat experiri. haec aetemitas vestra venerabilis cum senatni statuenda mandaret, referri ad se protinus imperavit, ut pladta cunctis inmortali lege 30 solidentur. iussis paruimus; expectamus oraculum, quo salutariter, ut vestro numini familiare est, patrum decreta firmetis, adiecta comminatione , si ullus aliquando am- bitus haec vel illa cormperit, quae consilio caelesti pro ordinis dignitate sanxistis. 16 C. Tbeod. XV 9, 1 dat. viu kal. Aug. Heracleae, Richomere et Clearcho coss. i dictam T 2 locatns] T, locatus TM angusU M 3 eueniat TM, contiiiget T 5 par post soluendo inaer, F 6 digniug M 7 rg. p. TM de suBcepta oratione quam dominus theodoaius misit TM 10 dnn M archadio TMF auggt T, aug. M llpuAf 13 1>T>. /• • imperat M scribe: dd. imperatores Theodoai et Arcadi inclyti uictores ac triumphatores semper Augusti, cf, p. 279, 7 14 agi. Igitur TMy agit F reueredus M 15 rp. TM ianctatio M 16 et moiibus] F, et om, TM 18 conatus TM 19 rationis F reputata M 20 munerum] F^ numerum T, numerornm M fortnnam M 21 assentio T feliciorem fuisset M 22 uirtutes redisse M 23 ordo om. M 25 an- gusta M decretum est om. F 26 censnum] Mtyer, censum TAf, censitum F fungendis mediocritas T, fugiendis mediocritas Af, quae fungendis mediocritas Fy suppU: quis modus censuum semel aut saepius fungendis muneribus obnoxius sit, quae instruendis mediocritas editionibns adpUcetur vd aimiU quid 32 ullum M habitus T (EPISTVLARVM LIB. X). 287 Vnil (XXII. XXVIffl) a. 384—385. DD. NN. THEODOSIO ET ARCADIO SEMPER AVGG. SYMMACHVS V. C. TMr PRAEFECTVS VRBIS. Gratias beneficiis vestris agere pro urbe Roma ut officii probabilis ita insolentis 5 andaciae est. nam neqne ingentibns rebns verba conveniunt, et personam popnli Romani nulla inplet oratio, domini imperatores. sed quia in talibus negotiis voti magis qnam ingenii ratio versatur , non metuo inparis famam , dum fugio nomen in- grati. urbem caelo et sideribuB acceptam ! cui bona terrarum omnium congcste prae- 2 stavi^tis atque id praecipue vobis putatis accedere , quod Roma quaesiverit. recepi- 10 mus veteris praerogativae fidem, securitatem. siquidem constat imperantibus vobis populi esse Romani, quidquid ubique generosum vel gignit natura vel informat in- dustria. enimvero etiam posteris egregium dedistis exemplum: scient futuri ita de- mum adfluere publicas voluptateS; si eas palatia non requirant. hoc est specimen animi continentis sibi negare, quod aliis deferatur, et laetitiam ceterorum propriis t& anteferre solaciis; hic usus bonos principes decet. namque aurium et oculomm fruc- tus caducus est, largitatis aetemus. alii triumphis suis haec dona servassent, ut 3 posita laum novis actoribus personarent Pompeiana proscaenia, ut pro captivis tetrar- chis Indicae curmm beluae praevenirent , ut equomm longus ordo instar gentium du- ceretur: vester triumphus Arsacidas post tergum revinctos et gazas victae Babylonis 20 accipiet. in magnos quippe animos non cadit adfectata iactatio. nescitis tribuenda differre; quidquid nationum famulatus obtulerit, statim publicum est. merito vos se- 4 natuB ac popnlus ore celebrat, devotione veneratur, amore conplectitur. mihi credite: arcana omnium pectoram possidetis, illa bonaram necessitudinum loca, quibus libe- rorum, qnibns parentum inmoratnr adfectio. et quia omne praemium. dum beneficiis 25 vestris confertur, angustum est, invenit ordo amplissimus amabilem vicem, qua se gratum probaret. nam familiae vestrae et stirpis auctorem, Africanum quondam et Brittannicum ducem statuis equestribus inter prisca nomina consecravit, qui felici sa/u nnmen in imperium salntare progenuit. sic coluntur, quoram liberi ad bonum publi- cum nati snnt. at vero populus imperialis munificentiae muneribus expletus in amo- 5 30 rem vestram prompta inclinatione concessit. qui ubi conperit meo praefatu, adfore dona publicoram parentum, portis omnibus in longinqua fusus erapit, feliciorem ce- teris iudicans, qui primus bona vestra vidisset. ergo cum expectari munera princi- pum soleant; nunc accita venerunt. praetereo illum diem, quo elefantos regios per conferta agmina equoram nobilium pompa praecessit; malo fremitum Murciae vallis 6 36 exponei^e atque illam quadrigaram distribntionem , in qua sibi cum fortunatior vide- de aequis et elefantis T, de equis et elephantis M 2 dnnn TM et] MFy ae T ar- chadio TMF aug M .u« c. p. u. M, u. c. om. F 5 rebua om, F populi -r. M 6 DD. r impr M aeribe: domini imperatores Theodosi et Arcadi inclyti uictores ac trinmphatores semper Augusti, ef. p. 279, 7 8 erga arUe urbem inaer, F congesu F praestauistis] ego, praestabitia TM, praestatis / 9 recepimus] F^ recipimus TM 10 fldam securitatem Lectius securitate M 11 esse «r* Af 13 requirant] F, requinmt TM 15 usus] rur$\if M 16 dona] F, iona TM 17 lauro T nobis TM 18 currum] Af, cursum TF 19 poater- gum T inuictae M babUonis TM 20 magno T affecU TM 23 possidetis pectorum M 25 augustum M 26 probaret Um Af, probetretam T 27 nomina] TF, numina M felici satu numen in imperium] Meyer, felicis adunum enim imperium TAf, felicissimum sydus et imperio F 28 pergenuit T 29 pignoribus F 31 dona] T, iona TM 32 nostra M 34 Murciae] /u- rehu, urciae TAf, martiae F 288 SYMMACHI RELATIONES TMF retur, cui electionem mox uma tribnebat, par vel potior erat, quem sors fecisset extremum. quotiens seqnenti primns invidit? dnbia est optio, cum de similibus iudicatur. nec putetis istiusmodi voluptatem plebi Martiae parvam videri, cui dele- nimenta circensium finitimornm conubium praestiternnt , cui summus honor visus est, ut ovantes equorum dorsa gestarent, ut triumphantes currus inveheret. quare Vic- 5 7 toria genti Romuleae familiaris clementiam vestram pro voto omnium muneretur. fe- cistis ut urbs cana luxuriet in primam reducta laetitiam et ver illnd qaondam vigentis aetatis. audeo iam sperare potiora: mittetis etiam regiam classem, qnae annonariis copiis augeat devotae plebis alimoniam. hanc vero in Tiberinis ostiis mixtns popnlo senatus excipiet; venerabimur tamquam sacras puppes, quae felicia onera Aegyptiae 10 frugis invexerint. non sunt avara vota, quae saeculi excitavit hnmanitas: de exem- 8 plis venit ista fiducia; magna sumendo maiora praesumimus. nunc legite senatus ac populi fausta suflragia, licet sciam, plus inesse animis. quam vocibus explicari, et quaedam libamina publici in vos amoris accipite. si parva adhuc dicta snnt, mu- nerum vestrorum inputate miraculis; nam magnitudo stuporis locum multis plausibns 15 non reliquit. X (XXni. XXX) a. 384. DD. NN. THEODOSIO ET ARCADIO SEMPER AVGG. SYMMACHVS V. C. PRAEFECTVS VRBIS. Laetamm rerum index esse malueram , domini imperatores , sed ratio ofGcii pu- 20 blici necessitatem mihi nnntii tristis inposuit. Praetextatus vester, Praetextatus bono- rum. antiquae probitatis adsertor, invida-fiorte subtractus est, vir omnium domi foris- qne virtutnm , in cuius locum vestrae quoque aetemitati , quae optimos novit eligere, 2 nimis arduum est similem subrogare. itaqne summum sui in re pnblica desiderium magnumque civibus gratis reliquit dolorem. nam ubi primnm Romae amams de eo 25 mmor increpuit, recusavit populns sollemnes theatri volnptates memoriamqne eins in- lustrem multa adclamatione testatus graviter egit cum livore fortunae, quod sibi in- clytomm principum beneficia sustulisset. et ille quidem functus est lege naturae, nos vero socios animi sui vestrique iudicii tanto dolore confudit, ut otii remedium 3 postulemus. sileo cetera, quae me non sinnnt praefectnram ferre patienter: vel haec 30 una consortis amissio insta est ad impetrandam vacationem. ament alii perpetuas l)otestates: mihi snmmus est fmctus felicitatis, nt coram vestrum numen advenerer, intuear benigna salu^ meae sidera. hoc nnnm pro omnibns, quae praestitistis , ex- opto. simplex petitio est nee viam capessendi honoris adfectat; semel enim clamerit nihil alind esse, qnod cnpiam, cnm supplex refnderim magistratnm. 35 2 eniin anU optio inBer, F 4 oonubia M 5 ouantes onu M qutre] quando / 6 fa- miaris M omniam noto M 8 aadeo] /*, aat eo TM lani T 9 banc aero] M^ ban- aero T^ banc ergo F bostiis TM 10 aenerabuntar F feliciora T bonera aegiptae M 13 animo M 14 sant dicta F 16 relinqait Af de nantio mortis praetextoti T 18 dnnn. T arcbadio TAfr 19 PV* M 20 DD. T impr Af, Bcribe: domini imperatores Tbeodosi et Arcadi inclyti aictores ao triampbatores semper Aagaati, ef. p, 279, 7 pablici offlcii M 21 pretextatus aester bonorum M bonorum F 22 inuidia T morte r 23 quos obtimos M 24 rp. T, re -p* M 26 increbnlt 7" 28 benefldum F 31 una om. M uocationem M 32 fructna est M 33 benigna salutis] ego, benignitatis TMF pTo] prae Af 34 semel] satis F claruerit] egoy claruit TMF 35 refudero M (EPISTVLARVM LIB. X). 289 XI (XXnn. XXXI) a. 384. D. N. VALENTINIANO SEMPER AVG. SYMMACHVS V. C. PRAEFECTVS TMrF VRBIS. Licet arbitrer litteras meas nuntiis aut rumore praeventas — quid enim fama 5 potest ease velocius, domini imperatores? — ego tamen officii publici necessitate co- gente excessum viri inlustris crudo adhuc dolore non sileo. Vettium Praetextatum veteiibus parem virtutum omnium virum fata rapuerunt summo patriae gemitu, cui decus insigne praestabat. cuius ego laudes et insta praeconia animi constematione praetereo; neque enim locus est cuiusquam testimonio, cum vitae eius gloriam cle- 10 mentiae vestrae iudicia testentur, mortem celebrem dolor omnium fecerit. XII (XXV. XXXII) a. 384. DD. NN. THEODOSIO ET ARCADIO SEMPER AVGG. SYMMACHVS V. C. TMV PRAEFECTVS VRBIS. Licet Vettius Praetextatus naturae lege resolutus sit, vivit tamen in memoria et 15 amore cunctorum felicior civium lacrimis quam quisquam gaudiis suis, atque hoc uno punit invidiam, quod tantum ei mors ad gloriam contulit, ut huic quoque fortunae livor debeat invidere, domini imperatores Valentiniane Theodosi et Arcadi inclyti vic- tores ac triumphatores semper Auggg. nam praeter illum populi Romani inusitatum 2 dolorem etiam senatus inpatiens dispendii sui solacium petit de honore virtutis ve- 20 strumque numen precatur, ut virum nostra aetate mirabilem statuarum diutumitas tradat oculis posteroruni, non quod ille praemia terrena desideret, qui gaudia cor- poris, etiam cum hominem ageret, ut caduca calcavit, sed quia ornamentis bonorum incitatur imitatio et virtus aemula alitur exemplo honoris alieni. hinc factum est, ut rusticis adhnc saeculis optimi quique civium manu et arte formati in longam memo- 25 riam mitterentur. atque utinam nihit lnric "decori facilitas adulantium postea dero- gasset! quamvis paria non sint, quae dispari arte quaeruntur. dignum est igitur. ut 3 qui in pectoribus omnium manet, sit in ore populorum: ille semper magistratibus suis celsior; in alios temperatus, in se severus; sine contemptu facilis, sine terrore reverendus; cui si quod commodum successionis evenit, ad testatoris proximos mox F» = edilio Argmioraienais a. 1510, F^ = cod, Paris. 8569 8. XII, F3 = cod. Vai. Rcg, 1575 s. X/II, F = conscnsus codicum florilcyii de iiuncio mortis praetextati T 2 Symmachus Valentiniano seoi- per Augusto F*, om. F2.3 n. om. F u. c. om. F p u Af 4 meas literas iT, lilteras melius TM aut] ac F^ quid enim — 5 imperatores om, F quod T 5 domini impr Af, D. Imperator F, scribc : Domine imperator Valentiniane inclyte uictor ac triumphator semper Auguste , ef. p. 279, 7 6 illustris uiri excessum F^ adhuc om. F^ uecium corr. 2 m. in uetcium T, uectium MF, uetitiuro F*, netitum F2, uicticium eorr. in uictricinm F3 7 cul — 8 praestabat om. F 8 ergo F2 obstinatione F2 ]0 tebtentur indicia F3 uale add. Fi.2 de nuncio mortis praetextati T 12 ddd. nnn. Valentiniano Theodosio et Arcadio semper Auggg. Meyer recie dnnn. T, dnn. M, dd. F archadio TMF aug T u. c. om, F 13 -pu- M 14 uetcius T, uectius MF 15 felicior — gaudiis suis om, F hoc om. M 16 fortunae] sen- tentiae M 17 domini — 18 auggg. [sed archadi incliti TM, augg M) TM, DD. Imperatores F 18 po- puli «r» M 19 doliiri sui dispendii M potit om. T uestrumque] F*, uestrum TM 21 ter- rena praemia M 22 ut caduca] F, ut adcaduca T, et adcaduca M boiiorum om. M 23 aiigeni T, alienigeni M 25 posthaec M 27 in aure populorum A/, in ore plurimorum F*, in ore populi Ro- mani Kiessiing Q. AVKKLITS STMMAGHVe. 37 290 SYMMACHI RELATIONES TMV revertit; qui nallins prosperis fractns est, nnllins risit adversa; indeeorae neseins largitatis ille, quem semper invitum secntus est honor, ......... cnius aeqnitati 4 conterminns qnisque limites suos credidit. plura de eo vellem. plura deberem, sed clementiae vestrae testimonio cuncta servanda snnt; inlnstrior enim lans est de cae- lesti profecta iudicio. ergo ut probitatis patroni bona temporum vestrorum futuris 5 quoque visenda proponite. certe ille est Praetextatus , quem iure consulem feceratis, ut fasti memores celebre nomen extenderent. aliis titulis fatalia damna reparate. abierit cum homine praemium, sed iudicium post hominem perseveret. probate casi- bns adversum gloriam nihil licere. nam quod meruit a civibus, singulare est, illud multis communC; quod perdidit. I. LAVDATIO IN VALENTINIANVM I. 319 ante fortunae monera totias mandi exempla sumpBisti. quare seu in Aethiopas atque Indos contra extemum militem solo calore mnnitos felicia signa contuleris, frustra ad aestuantes recessus || aut torrida astra || confugient — cito enim terrarum talium dominus eris, qui vim siderum non timebis — ; sen in Scythiae regna frigentia Ta- & nainque glacialem fines Ponticos proferre censueris, ibi quoque naturam patriae recog- noscens fugaces incolas per dorsa fluminum consequeris. vicisti experientiam singu- lorum, qui habes omnium. privatae hoc industriae tuae debe^, quod te dignum reddidit principatu: cum tantum munus acceperis, ut nihil tibi possit adici, tantum meriti pro^ulisti, ut nullum praemium tibi debeat inputari. 10 Meruisti quondam, inclute Gratiane, meruisti, ut de te sacra germina pullularent, 3 ut esses seminarium principatus, ut fieres vena regalis: erudisti liberos parentes om- nium mox futnros, in quos tantum irugis bonae institutio privata Gojxgessit, ut fortuna hodie clarior nil requirat. hinc factum est, quod primaevum nepotem castrensia decreta legerunt: cum familiae vestrae natura permitteret, ut cautela patris in puero 15 nil timeret, cur tardaret aetas, quem tot exempla generis adserebant? praeiudicata bona in examen vocare Deest folium unum. aut licentia poetarum dcarum aliquam dixerim d^^strictos 4 vat. p. ii a vitalibus tuis detorsisse mucrones, neque te quadrigis pemicibus diva aurigante 20 simulabo subtractum, nec cavae nubis infusa circa te narrabo velamina: sint haec flgmenta carminum, nos hab^mus exempla factomm. haesit ante te maestior rebellis instinctus, et si mihi credis. Auguste, tibi magis quam sibi timuere dementes, nec ignorabant hoc ipso criroen suum posse cumulari, quod solum principis socemm dignum caede credtderant , iam nec furoris nomine || et defensione || purgandi , qui ab alterius 25 nece consilio temperabant. Credamus historiis minora iactantibus, quae femnt Gaium Marium pressum labe 5 fortunae obiectu quodam prioris evasisse reverentiae. cum secundis, inquiunt, rebus eius in adversa mutatis vimm toto orbe victorem Mintumensis carcer includeret, per- cussoris ictum, qui iussus inmperat, maiestate suspendit, quae ei sola restabat. stetit 30 pro sene vetus gloria, nec valuit camifex inpia manu ferire, quem necesse habebat agnoscere. quae, rogo, sunt maiora miracula, ministmm irascentis inhibere an ipsos, qui irascuntur, obtundere? nnus, cui parcit, ignoscit, multi metuunt, quem tnentur; iuvenem terror excusat, senem miseratio; in illo recolebatur, in te sperabatur im- perium. || non sunt pana exempli | utriiisque momenta : Mario adhuc supererat ful^r occidui si- Yat. p. 12 35 deris, in te iam radiabat flamma nascentis. || I Aethiopas atqoe] Mai, aethiopa|8etqiiae 3 aot] 2 m., nt / m., saribendum erat aui ad aestnanteg recessus, nut ad torrida astra 4 bim timebisen Scythiac] Hnupt, scyjthia rigen- tia Kieasling 5 sibi 6 nicisti] Mai, ntelsti 7 debes qnod te] Heindorf^ debeoqnodie 8 principatum 9 praetulisti] eyo, pertulisti II essent / m. seninarium eorr, in seminarinm / m. fleris li/erosparentis 12 fu- toros tan/um • congessit] Afni, conce//// cort. in conge//// / m. 14 permitteret] ego^ promit- teret 15 tot corr, in non l m. 18 ligentia deearum districtos 19 neqne] 2 m., qne / m. 20 caue inf/sa 21 habemus exempla factornm] Baehrtnsy habeamnsexemplafatorum 22 dementis / m. 23 cu- mnlar/ princlpes / m. 24 credederant furores / m. defensionem scrihefhdum ernt nui furoris nomine aut furoris defensione Kiessling 28 nictoreminturnensis sed corr, 1 m. 33 in prima editione scriptum ernt in illo recolebatnr, in te sperabatur Imperium , tn altern non sunt paria exempli ntriusqne raomenta : Mario adhuc snpererat fulgor occidui sideris, in te iam radiabat flamma nasrentis Kiessling 34 paria] Mni, parta 320 SYMMACHI ORATIONES 6 Ecqnis est motus animorum vel ordo viyendi, qni pro vicissitndine tempomm et mutatione cansarum non aliquando varia iactatione qnatiatnr? Fnerit aliquis in pace iucundus, sed idem rebns trepidis pamm felix; hnnc timnerint factiosi, sed despectni habuere concordes; hnnc yiolandum nemo erede^lit, non tamen etiam snblimandum aliquis aestimavit; illi honorem regium decrevit exercitns, sed idem latuit ante pri- 5 vatus : te unum timent rebelles , eligunt iudicantes , quem nemo andax in fnrore con- tempsit; nemo consultus in honore praeteriit. quid interest, saeviat miles an sapiat? ubi ira est, tu solus evadis ; nbi consilium est, tu solns eligeris. 7 Vrgeor, Auguste venerabilis, nt mihi tamqnam aliquod lumen astrorum post pri- vatas exuvias iam purpuratus in oratione nascaris. sentio divinae Incis adflatum, ut 10 ferme adsolet, cnm inbar emicat et mundi splendor aperitnr. || aut cum solis emergente purpura ruborem ducit aiurora || tandem rogatus exorere sideri novo similis , quod in re- diviva diei erampentis officia perfusum sacris nndis adtollit oceannsl procedat im- vat. p. 5 perii candidatns insigjnis suis armis ante quam publicis , nam semper enituit , qui electioni omnium solns occurrit. galea diademate, sceptris pila mutentur: I| auri prae- 15 mium ferri labore meruisti || haec in te mutari sola potuemnt, nam quod spectat ad mo- res, nnum hoc tibi fortuna addidit, nt plura curares. 8 Excesserat divus lovianus e terris ac se inproviso fine snbtraxerat. maestum omninm repente iustitium, nec ulla, ut adsolet, murmura factionum. cessabat ambitus, quia dignus extabat. ecqnis miratur non ilico in te conversa suffragia? nuUa causa 20 properandi est, nbi non est suspecta dilatio, et saepe minuit boni facti laudem, qnis- quis ei obesse existimat tarditatem. || ergo servatus es iudicio multitudinis, nequis te mussi' taret praeiudicium captasse paucorum. || nihil circa honorem tuum sibi adsnmit eventns : ab ns imperator electus es, qui deliberamnt. agimus gratias consilio longiori: sic de te diu tractatus est habitus, nt palam constet, qnod dignior non sit inventus. 25 9 Et iam concilii dies certus instabat: aderat exercitus ex omni robore Romanae pubis electus. digna plane comitia tanti imperii principatu! decemebant liberi, cni deberent esse snbiecti. tibi habe, vetustas, redemptas saepe centurias et gratiosas Qniritium classes et tribus plemmque venales: negotia mandare nesciunt otiosi; eme- vat. p. ftritum bellis vimm castrensis | senatus adscivit. noti testimonio, ignoti snffragio pro- no vehnntur. nbi hic equinns hinnitus Persici quondam lector imperii et adfectata ad regnum via libidine pecudis concnbitum gestientis! qualis ille dominus fnit, de quo inpmdens animal indicavit! remove hinc prisca miracula et theatralibus praestigiis digna conmenta. armati censeant, cni potissimnm regenda arma credantnr; ars est boni militis ducem nosse deligere. merito nunc quoqne || certatim in omnibns parent || 35 libenter obtemperant; neque enim tantum imperio tno, sed etiam indicio sno militant. 10 Yellem nunc tecum civica expostnlare pietate, cur in medium invitns existi, cur din obluctatus, cur sero mollitus es. an et hoc maiestati tuae debebatur, nt semper invictus in accipiendo tantnm inperio vincereris? periclitati snmus, ne te superiorem faceret excusatio. maiore beneficio praestitisti coactus adsensnm, quam adeptns es 40 4 crededit 6 rebellis 10 horatione 11 laii&r teribmdum erat aut cum iubar emicat et mundi splendor aperitur, aul cum solis emergente purpura rnborem duoit aurora 13 (oceanns 14 ins/glnis 15 scriben- dum erai aut galea diademate sceptrls pila mutentur: haec in te mutari sola potuemnt, nam qaod spectat ad mores, unnm hoc tibi fortnna addidit , nt plura cnrares aut galea diademate , sceptris pila mntentnr : auri praeminm ferri labore memisti 19 ut eorr, ex ui 1 m. 20 hecquis 22 ergo sernatns — 23 paucornm post 25 inuentus m- urendum erat? 22 mussitaret] effOf mutaret 24 his quid 25 tractatn/ 26 adeaderat 30 proueuntur 31 pers/ci 32 libidinem gestientes / m. 35 oerjtatin- omnibus / m. in prima editione scriptum erat libenter obtemperant, m neeunda rertatim in omnibus parent 39 inii,i|perio I. LAVDATIO m VALENTINrANVM I. 321 probatns imperiuin ; || quae res invitaniento omnibus fuit || nam res publica vehementins de- lectatur invitis. nemo plus dignitati tuae adfuit, qnam qui non paruit voluntati. ' stabat ante nobilem candidatum aula viduata || erat quidem verecundiae tuae , ut repug- nares, sed non minus devotionis, ut cederes. prodest nonnumquam militaris inpro- 5 bitas: hodie bo Deest foHum umm, Ambr. p. 452 incredibili providentia utrumque conplexus, ne aut in uno spes staret U imperii aut in duobus esset cansa certandi. Huic accedit, quod cum duo sint in imperio gradus, ilico in germanum et pariter 10 contulisti, quod noveras bis posse praestari. adeo ne gratiam quidem captas, ut* a perfectis beneficiis semper incipias. exigui animi vices munerum partiuntur; tua liberalitas desidcriis nil reliquit maximeque in imperatore faciundo magnitudinem regiae largitatis minui cred/disti, si cum insperata concederes, adhuc speranda differ- res, ergo Augnstum pari iure confirmans curasti, ne umquam tibi suspectus esset, 15 cui non reliquisti, quod ultra optare deberet. j ninc plerique principum, quos secundos creaverant, quasi aemulos mox timebant. urget 12 enim potissimo^ expectatio proximorum, semperque similis invidenti est, cui superest, quod re- quirat || nec istud nimium gratiosa aut populari festinatione fecisti /amdudum cuncta expertus in fratre, quae diu explorantur in Caesare. dubitaretur de iudicio tuo, nisi 20 ab inmodicis inchoasses. statim perspeximus, qualem principem legeres, postquam cognovimus, qnod nihil tibi qnasi sollicitus reservares. 8i qua inter cognatas caelitum potestates huiusmodi esset aequatio , paribus cum 1 3 sole luminibns globns | soror/s arderet, nec radiis fratris obnoxia precarium raperet Ambr. p. Ah\ luna fulgorem ; || tisdem curriculis utrumque sidus emergeret || pari exortu diem germana 25 renovaret, per easdem caeli lineas laberetnr, nec menstruo pigra dfcureu aut in renascendo varias mutaret ecf/gies aut in senescendo parvas pateretur aetates. ecce formam beneficii tui astra nesciunt aemulari ; illis nihil est in mundana luce cousimile, vobis totum est in orbe commune. Nondum adulta rerum a te gestarum profano monumenta et iam cedo primitiis. 14 30 faciam, quod usuren/re nobis in prolixo itinere solet, ubi qui ad destinata properant, non omnes obvios consalutant. ergo in duas curas dividis orbis excubias: invictum fratrem reliquens Orienti, ipse supra inpacati Kheni semibarbaras ripas raptim vexilla constituens et provincias luxu superiorum deditas veteris ignaviae pudore defendens, princeps creatus ad difficilem militiam revertisti. statim itinera, statim proelia et 3 5 primus in acic pnrpuratus; || et regalis aula sub pellibus || somnus sub caelo, potus e fiuvio, tribunal in campo. haec imperio quidem nova sed tibi cognita. docuisti magis fortunam regiam, quid virum facere conveniret, quam didicisti ab ea, quid imperatores | ante fecissent. Ambr. p. m I non quaerens inuitamento omnibas flt Baehrens resp. 3 antemobilem / m. /rat 4 prodes/ II inc/pias 12 im|peratorein 13 crededisti differres] Mai^ d/fTeris 14 ronflrmansj BaehrenSy conflrmas tibi] 2 m., ti / m. IG hinc plerique — 17 qood reqnirat ante 14 ergo Angustum inserendum erat 17 potiasim// 18 feciBtiamdudum 19 caesarem 21 quod/ihil 22 potest/tes 23 /orores praecarium 24 isdem nrribendum erat aut iisdem curri- culis utrumque sidus emergeret aut pari exortu diem germana renouaret 25 decurau] BaehrenSf discurgu 20 ecflgies] BaehrenSy etfegijes 29 et] // 30 ususuuenre prolyxo quiaad distinata / m. 31 cn|/as 32 reni uexillaS 33 luxu 35 acle] Hnupt, aciem et regalis — pellibus po»t 30 tribu- nal incampo in^erendum ernt 30 trib/n/jin ti/i 37 didic/Sti Q. AvRELIVfl SrMMACIIV». 4 I 322 SYMMACHI ORATIONES f 15 An exiguum virtutis et patientiae tnae specimen arbitraris, qnod rernm snmma , fastigia || et Romani noininiB apicem || eonsecutus inter tot provincias partim sitn amoenas partim pace iucnndas ant nrbinm maiestate mirabiles ant populorum copiis rednndantes sedem quodammodo in ea parte posuisti, qua totius rei publicae mina vergebat? tales sibi terras eligunt, qni nt snbyeniant eliguntnr. nondnm degustatis imperii bonis & solas difficnltates de honore sortiris. tamdin te non tenerent Galliae, si placerent. 16 lactet se Punicis Africanus exuviis, sed diu in Sicilia palliatns erravit; Mithro- daticis spoliis Lucullus exultet, sed [diu] in Pontico luxn paene victor elangnit ; Orientis tropaea ostentet Antonius, sed inter Aegyptias taedas regio amore diffluxit. ht sunt illi trinmfales viri, delicatis negotiis frequentibns occnpati, amoena litomm terramm- io qne opima sectantes. vis petam proximae aetatis exempla? ecce Baias sibi Angnstus a continno mari vindicat et molibns Lncrinis snmptus laborat imperii; Tiberins in devorsoriis insulamm natans et navigans adoratur; Pius otia Caietana perseqnitnr; in Lycio et Academia remissior Marcus auditur. tibi nnllae sunt feriae proeliomm, Ambr. p. 54 || maximeque hoc in GalliiB delegisti , quod hic | non licet otiari || tibi nulla^ necessitas re- i s mittit indutias. lustmm inperialium iam condis annomm, nbi caelo et terris horror aeqnalis est, sub crassa nube iugi frigore feroci hoste latissima vastitate. qnietem tibi negas, quam ceteris praestas; inter tot milia lanrearnm nondnm digrederis ad triumfnm , et cum sis maior Angnstis , delegisti tibi provinciam , de qna Gaesares qnerebantur. lo 17 Et tu qnidem bellico intentus operi dndum ferocis Alamanniae terga vertebas, sed parte alia fr^mi inperii liberam pacem rebellis exul inmperat. qnod cnm ad te primnm pemices nnntii et fidae litterae pertnlernnt, quis non congmum iudicavit, ut a caede barbarica in facinns civile arma torqueres? 18 At tu rei publicae plns timebas et inter dnas causas hinc mte^tinam, inde finitimam 25 malebas potentiam tuam interim fmi aemulnm quam longam inpnnitatem vieinnm, nec ita turpe duxisti plures tecum esse principes quam terras imperii breviores. fmstra tnnc tibi perduelles motus optaverat Alamannia, cui tantum miseriae invexit conflictns tnns, qnantnm proeliis debebatnr ambobns. probasti animnm constantissimi duc/s minns tibi consulendo qnam ceteris. tutior aput te fuit tnns quam noster inimicus. 30 Ambr. p. 283 uou uuo igitur bencficio Gal|//a^ obligasti , qnibns pariter a te utmmqne delatnm est, et sui periculi cura et tui neglegentia. 19 Qnin ipsas contiones tuas et humanis sensibns celsiora retexo conloqnial ^huc\ inqui^ , ' fidissimi commilitones , adversnm tmces populos || et Rheni feroces indigenas i| vexilla conferte! hic commnnis hostis est, ille privatus; prima victoriae pnblicae, 35 1 icribendum erat aut rerum snmma fastigia conserutiifi nut Romani nominis apicem consecntus 3 mirabflis corr, in mirabiles 1 m. rennndantes 1 m, 4 reip. 5 decnstatis eorr. in de- gustatis 7 m. 6 Borjtires 1 m. tandin 7 den 1 m. paneatus / m. m1tha|ridatic{s 8 den / m., unci$ inclutit Baehfem orientes / m. 9 trojpea iner / m. hii 10 trilamfalis / m. dilicatis, fort. deliciis quam negotiis frequentins occupati l«t adoratur] forU scrib, demoratur 14 nulle corr. ex nuUl / m. in prima editione seriptum erat tibi nullae sunt feriae proeliorum, tibi nuUas necessitas remittit indutias, in seeunda tibi nullae sunt feriae proeliorum maximeque hoc in Galliis delegisti , quod hic non licet otiari 15 nuUas] Maehly^ nuUa 17 suscrassa / m. feruci / m. 18 n/|gas 23 pernicjes flde / m. 24 cede 25 reip. hinc intestifiam] Mai, hicstentinam 26 potentiamtuam longainpunitateqii 28 tib/ perdnellls optauerat] ego, optauit 29 qnantum] 2 m., tantum / m. duces 30 manuB corr. in minus / m. iniroicos 31 Oallias obligastij Mai^ galjobligasti dilajtum / m. 32 et tui] Afdi, detetua / m., tui 2 m. 33 quin] linehreM, quid hnicinquid 34 fidessimi / m. srrihendum erat aut aduersum truces popu1o<; aut aduersnm Reni feroces indi^enas reni indegenas 35 hostos I. LAVDATIO IN VALENTINIANVM 1. 323 secunda vindictae meae causa est; alio bello petitur nostra dignitas, hoc vestra possessio'. quid plura? contra te suadendo vicisti, tantumque valuit auctoritas tua, ut dissimularetur iniuria. putasses praeceptum tuum parvi habitum, si quis te vindi- casset invitum. quisquamne neglectum sui postulat et devotionem putat, si se nemo 5 defendat? en animus maior imperio, sub quo maiestas neclegitur et eruptio vindicatur ! Quid quod vis ista naturae est, ut ea sint unicuique ad sensum doloris prima, 20 quae propria, nec quisquam se ipso iudice inpune laedatur? tu in casibus tuis clemens, severus in publicis turpe existimas principi motus odii habere privati. merito ergo a nobis amplius amaris, quia pro te minus irasceris. nescis uti regia manu contra 10 domesticas simultates. si erubescis tuas iniurias ultum ire, audi, imperator, quod te acuat : nostri inimici sunt, qui rebellant. ^„^,^ p ^84 I 8ed illius latronis iustus occasus venerandi fratris tui laudibus cum ceteris 21 Orientis ado?eis reservetur; unum tamen hoc praelibasse sufficiet, cum diu anceps bellum fuerit, sic victoriae moderatus est, quasi contra se nemo pugnarit. 15 0 mira inter vos similitudo pietatis! tu nescis civile certamen adripere, ille non 22 potest vindicare. quamquam illa dissimulatio tua non caret honore germani: satis idoneus tibi ad vincendum visus est, cui auxiliuiii noii tulisti. in magna fiducia minor cura est. merito illi captivus rebellis in deditionem datus est, merito usurpator tanti nominis oblatus ad poenam: consilio quippe tui nt/minis factum est, ut imperio iudi- 20 caretur indignissimus, qui ne hoc quidem meruit, ut ei videreris infensus. Inter has belli artes extemosque procinctus et semper de hostibus novas laurus, 23 civilium rerum nulla cessatio. possum dicere, fugato ambitu virtuti redditas digni- tates nec iam ad honorum infulas opibus viam patere sed moribus, castrorum curiae- que parem nunc esse fortunam, cum videas praetorianas cohortes parere nobilibus et 25 ante emeritos duces urbana insignia gestare lictores. togas paludamentis saepe mu- tamus, armatis trabeas frequenter m\duimus Desunt folia sex. n hab. kal. lan. a. 370. LAVDATIO IN VALENTINIANVM SENIOREM AVGVSTVM 30 ALTERA. Desunt pauca. solvitur pro labore. fastidium te forsitan caperet iterati praemii Ambr. p. 2S5 et saepe repetendi, nisi nobis consuleres, ne videamur ingrati. honor tibi summus in viribus est, honor plenus in moribus. tuas veras secures non lictorum umeri 35 sed cervices gentium ferunt, reges decreta custodiunt, castella pro fascibus eriguntur. tu inter obsides victoris iure disceptans viam iubes ire, quos reddis, et redire, quos suscipis. ambiat licet sacros umeros gemmarum cohaerentium velamen opulentum et trabeam consularem discolora serta praetexant : ille tamen omatus insignior est, quem 1 illo bello Maehly 3 te corr. ex ue 1 m. 5 neclegetar 6 nalarae corr. in natarae 1 m. 7 caasitf tuis Baehrenn 12 latrones 1 m. 13 ado|ei8 19 naminisj Maiy nominis 21 noaasnonas 25 emeritas • • • • • 32 te|aperet 35 fecemnt 36 dig|c«ptan$ iubene 37 Suscipis coherentium opitulenjtum / m, 41* 324 SYMMACHI ORATIONES Khenns mernit, qnem limes accepit. || beneficia tua devotionem vicere rei publicae: quae su- niis, annua sunt, quae condis, aeterna || 2 Novimns, invicte moderator, tantis negotiis parem non esse mercedem; idem tibi praeminm plemmque decemitur, cnm a te diversa praestentnr. si non congmit meritis, qnod solutum est, honor vincitur non voluntas. nam qnid tibi adicit consi/Iatus, cum s felices annos imperii tui de aetatibus novarnm nrbium calculemus? alioram tempora fastis nnmerata sunt, vestra victoriis. hoc unnm tamen rite curavimns, ut in oppidis Aiiibr. p. 2su nuper erectis primum discerent consulem conditorem , | inaugnrarentur inclutis trium- falia castra nominibus. fuit evidens causa, qna fasces sumere tertio cogereris : etenim ne magistratus Romanos proxime adinncta terra respneret, ab eo sumptnm est princi- lo 3 pium, qui timetur. nihil ante || priorlbus || gestis, Augnste, decerpimus, si recentia sola repetamus. stnpeo non minns illa sane, quae conperi, sed haec magis diligo, quae probavi. adque ntinam modicum ingenii mei saltem nota conmendend adempta mihi 4 est honesta defensio: quae ipse non videram, venia maiore laudabam. quisquis arcana naturae scmtari postnlat, te sequatnr: non fluminnm meatibus, non obiectu montium, i5 non itinemm errore tardabitnr. omnia adversum barbaros patent, quae sunt munita pro nobis. scit bicomis iste vicinns succumbendum esse rostratiSj ne ei necesse sit viam praebere vestigiis; cui possibile est fluenta contegere, ludus est navigare. nec arduis locomm obicibns inpedimnr: testis est haec ipsa ripa barbariae, cui altitudo nomen inposnit, imis summa cessisse; ascendentem fugere nuper exercitum, qui 20 occurrere per plana consnemnt. et tu quidem bello vincere malnisses, sed gloriosius factnm est, ut ferox natio videret AIamanno| rt/m . . . Deest folium xinum. Ambr. p. 209 5 tenere secretum. itaqne Crassus percontanti filio, quid noctis moveri castra iussisset: 'vereris', inqui/, *ne tnas aures forte non penetret occentf/tio bnci- 25 narum?' nobis satis est cnrare praesentia, futnros exitns tecnm fortuna disponat. nnm ambiguum est, semper barbaros suspicari, qnae saepe perpessi sunt? sed inex- , plorata veritas magis anxios efficit, quam paratos. sciunt, quid cavere. altitudo principis ntmmqne providit, ut et illomm circumspectio falleretur, qui num- qnam mente secnri sunt, et Aos erromm animus integer permuniret, qui ante solliciti ^o non fuerunt. 6 Quid ego in te peritiam bellicae rei, quid nsnm ducendi agminis. quid locomm notitiam tempomm demensiones, laborem sine fpernicie curam sine maerore con- laudem? vidi fidissimos comitum tuorum solito laetiores, cum ad destinata praemissi, qnae videbant prae ceteris se tantum mernisse cognoscere, nditae ciuitatis] «po, cognit/e{////////s 18 at seruiam] e^o, /////ulam sua- dit primuro] ego, pi*//// 19 occur{ritsoli b/nlgnus Indeartifex 20 geminas mole succaedit moeroru'^ / m. 21 margi{nis / m. prestringunt 2 m., perstringunt / m. bracchiis 23 ut] egOj om. cod, opere sufflcienter Maehly distincta] eyo, destricta 24 glandestinis 25 tropeo leues / m. 26 supertexitur] ego^ subtexitur conderis / m. 27 fort. munimenta 28 gigantean / m. turris 29 ter^regenas 30 conucxsfsse 2 m., conuessisse / m. inflrmam 31 flagilitas / m. ronlocatiu8ininlatanomi{num 33 quan{to illa roTr. ex illo / m. 328 SYMMACHI ORATIONES 22 obs/detnr ocnlis subiecta barbaria et intellegit sibi libertatem pro parte sablatam, cui non licet habere secretum. non ego montium speculas aut decisa Aegyptiis rupi- bus procera miracula || vel pyramidum vertices angalosos || fastigiis celsae urbis aequa- Ambr. p. 3r,4 vcrim. reg(?s ipsos si quis interroget, laudabunt | mehercule, quod institui noluissent. ipse in hostibus deprehendi ambigua signa formidinis et stuporis ; ita eonspicuam & moenium dignitatem vario interpretantur adfectu, nt adhuc dnudicare non possint, utrum eam mirari magis debeant an vereri. 23 Dixi, Auguste venerabilis, negotiis tuis auxilio fuisse caelest 2 adflatu] egoj adfectu 5 turmas — amblentes arUe 4 anoeps inserendum erat anbijentes digna tabula saeculis m aUera edUione aeriptum erat^ digna pictura temporibus in altera 7 fauore 1 m. 8 exercit eorr, in exercet 1 m, robor 1 m. spontae pelleum 9 ptolenaeo 1 m. 12 ut] 2 m., et / m. ubidiouis codeXj uuidioris Kiesding, uuidi ocius Baehrens 13 equisaeluiuntaitinscios, supple: ut ait uates vel simile quid 16 ranfnos 17 tropeis 19 nemfe corr, in nempe 1 m, 21 reliquid 22 fllosoforum 23 Cuminisdem novum caput incipit in codiee 24 oblectares adortatione 2 m., adoratione 1 m. 27 me|moriaip 28 inquid 30 regeret 33 marones 1 m, 37 indolis 2 m., indolus / m. 42» 332 SYMMACHI ORATIONES praestitit et adhuc spes plnra promittit! et vere, si fas est praesagio futura conicere^ iamdudum aureum saeculum currunt fusa Parcarum. nec poeticis utar indiciis: ecce iam Klienus non despicit imperia sed intersecat castella Komana; a nostris AlpJhna Ambr. p. 449 iu nostrum exit oceanum. ille libera hucusque cerv/ce repagulis pontium cap|tivu8 urgetur. en noster bicomis, esive aequalem te arbitrere Tiberino, qaod ambo princi- s pum monumenta gestat/s: ille redimitus est, tu subactus. non uno merito pons uter- que censetur : victus accepit necessarium, victor aetemum ; pretiosior honori datus est, vilior servituti. 10 Queri de patema gloria Macedonum rex solebat, quod subactis longe lateque pro- vinciis nihil ad victoriam virtuti reliquisset heredis. absit a meo iuvene ista queri- lo monia! laus omnis ambomm est; filium te exhibes reverentia, virtute collegam. una est utriusque militia et coniuncta felicitas : tu gaudes magisterio patris, ille contubemio iunioris. certa ratione naturae numquam invidet, qui cohaeret. 11 Quodsi fortunam tuam, Gratiane venerabilis, quae prima in ducibus aestimatur, perpensa examinatione libremus, quid felicius principe sub parentibus imperante? te i5 placido sinu cunctus orbis amplectitur, cumque sit res publica patri et patmo tuo quadam specie distributa, tibi uni tamen cum utroque communis est. a cubilibus sur- Ambr. p. 450 geutis aurorac ad metas solis occidui nihil cerjnis alienum. inter cognatos sidemm globos quantum adhuc alterutro minor es, tantum singulis ex utroque cumulatior. 12 audio iampridem fatidicos obmurmurare gentium vates, hactenus nomen stetisse bar- 20 baricum, iam genitum esse, iam crescere, cui necesse sit cum toto orbe servire. in- cusant alii senectutem servatamque in tempora captiva canitiem; alios tenerae taedet aetatis, qui postquam sensum libertatis hausemnt, metu servitutis agitantur. merito undique certatim supplices misere legatos: captivo similis est, qui primus currit ad pacem. credo hostium responsis, credo praesagiis: quantum gloriae consequeris olim 25 patre incolumi ductums exercitum, qui quacumque duceris, iam rogarisl ■» nn a. 376. PKO PATKE. Si quis miratus, cur post patris mei gravissimam orationem ego quoque suscepeiim \ Ambr. p. 439 diccndi munus et gratulationis verba protulerim , secum repute/ , quantos huius bene- 30 ficii habeamus auctores — humanitatem vestram, qui pos/ulastis, clementiam prin- cipum, qui dederunt — desinet profecto mirari, non unum pro consulatu gratias agere, quem tam multos videat detulisse. 2 An si vos, patres conscripti, tantopere curastis, ut optimae voluntatis vobis ratio constaret, ut omnium pro uno testimonium concordiam senatus et pios mores candiV/ati 35 adsereret, nonne ius hominum et deomm est, aliquid laeti negotii praeter ceteros 2 nec] 2 m., ne i m. 3 renus 4 cerace 5 c&ue] Afai, cttio aequA|/em 6 gestates redinii|/us pons] 2 m., post / m. 9 quaeri 10 heredes 1 m. ftbjsit 11 o/|ni8 teexibes 2 m., texibes 1 m. reueren/// una] Mai, Vana 2 m., Vanum / m., incipU novum caput 13 lu|ii/ore8 1 m. 14 quodse 1 m. gratiaipne 17 surguenjtis 2 m.j urguenjtis 1 m, 18 aurore cer|ni8 19 cumulation 1 m., cumulatia 2 m. 23 aetatis hau|//runt merito|//dique 24 ]egatos|captiuo 26 quacum|queduceri8 rogares novemt qui in pagina supersunt versw nune vacui e$se videntutj sed olim interiptionem et tni- tium orationis pro patre rubriea $eripta continebant 30 gratulationis protulerim] ego, per|tulerim reputet] Jlfai, reputem be|nefli 31 uesjtram posttulastis clementium 32 consolatuip 33 multos 34 optime l m. 35 omn/um candidati] ego, cantatis 36 et] // praetorceteroa IIII. PRO PATRE. 333 filium snstinere? quando de benefactis principam dignius, qnando aput vos iustius, quando de patre felicius disseremus? nova sunt, quae adgredimur, sed vestra humanitas auctor est inusitata faciendi. egistis comitia non petentis; consulatum istum bonorum ambitus impetravit: vos recepistis candidati officia, nos designati. 5 Quid quod etiam mearum partium terminos occupastis modo ac plane paulo ante 3 laudes principum totus ordo celebravit? sed omnia mihi non potestm eripere: eadem gratiarum actio debetur et vobis. crevit | igitur et honor imploratus a multis et gratia Ambr. p. 440 soluta per multos. vultis scire, qui petitores pro meo parente fueritis? merito con- petitores esse possetis. hicine noster est consulatus an curiae? quem nos fatemur ab io omnibus praestitum, vos putatis omnibus esse decretum. Ybi sunt, qui falso animis inbtberunt, magis efficacem esse audaciam factionis 4 quam voluntates bonorum? nempe fugit repulsa virtutem et contra ambitus omnis ignavus est. quod honeste poscitur, feliciter impetratur. hoc ius patriciae genti tem- pora reddiderunt: postulatio vestra iudicium est. impetrabilius cuncta nunc petitis, 15 quam aliquando iussistis. Quam raro huic rei publicae, patres conscripti, tales principes contigerunt, qui 5 idem vellent, idem statuerent quod sena^s! nemo olim sibi in illa arce fortunae potens nimium videbatur, nisi diversa sensisset. quantis plerumque oflfuit amor publi- cus ! neque enim pati poterat BoHicitudo domtni, cuiquam deferri, quod ipse non mere- 20 batur. inpatiens est alienae gratiae, qui diffidit sua^. hinc saepe mortalium pessi- mos ad amplissimas potestates fatorum voIa|tus evexit , scilicet hoc uno placendi suf- Ambr. p. 204 fragio, quia omnibus displicebant. genus quoddam erat novi ambitus non amari. hanc inlecebram propositae spei mores publici sequebantur ; ita accidebat, ut boni, quibus adversa omnia erant, aut opprimerentur improborum insidiis aut mutarentur exemplis. 25 At nunc idem principes nostri quod proceres volunt. unum corpus est rei publi- 6 cae adque ideo maxime viget, quia capitis robusta sanitas valdiudinem membrorum tuetur. amor vester praerogativa est consulatus; magistratu* boni capiunt, quia non ab uno tantum sed ab omnibus eliguntur. sciunt enim pareiites generis humani, dili- gentiora iudicia esse multorum || et de proximo mollus spectari cuiusque mentem || et in- 30 fucatum semper esse examen aequalium; quia par dignitas, nisi meritis adquiescat, aemulationi magis opportuna est quam favori. ergo in eum locum venimus, ut iam de vestro studio, patres conscripti, de vestra adfectione possit intellegi, quos dehinc consules ex hoc numero simus habituri. quisquis bonus est, iam designatus est. re- nuntiet ceteris artibus, quae spem plerumque frustrantur; | vitam denique subeat con- Ambr. p. 203 35 sularem. ad mores rediit honor, quem saepius, ut de ambitu taceam, fata praestabant. Sit mihi fas, patres conscripti, in certamen praesentium vetustatem citare. illa 7 tribus evocet libertina ac plebeia faece pollutas, nos patricios; dmsores classis illa, 2 disseiimas 4 Vos — designati cctput proprium constituit in codiee 5 etiam occupastis 6 sedomni/ nonpotestes 2 m., nonpotesses 1 m. erlpere 7 igi/aretho/or/mploratus 8 multo petitojris parentefueretis conjpetitores 9 noste/est 11 falso inbeberunt efflcaces au/aciam 12 fugit contr/ambitus 13 bo- ne/teposci/ur iusp/triciaegenti 14 cuncta 15 iussistis 16 raro reip*{«p'C* contigerun//qaidem, corr, 1 m, 17 senattus olim in 19 soUicitudo domini cuiquam] ego, sollic///do/nicUi|qaam ipse 20 enpatiens corr. in inpatiens 1 m, allenaegratiaeqni binc mortalium* pessimus 21 fatorum 22 ambitus 1 m. 25 at] ad princlpis, sed corr. 1 m. proceris corr. in proceres 1 m. 26 ualitudinem 27 taetor 2 m. magistratus] ego, magistratum 29 scribendum erat aut et de proximo melius spec- tari cuiusque mentem aut et infucatum semper esse examen aequalium 32 'p^o* 33 simas eorr, ex simal 1 m, 34 frustantur 35 bonorem 36 «p^c* 37 plebeiamfaecae diuisores] epo, fauisores 334 SYMMACHI ORATIONES nos principes. tales collega vester suffragatores habuit, quales antiquitas candidatos. intellegamus nostri saeculi bona : abest cera turpis, diribitio corrupta clientelarum cuneis, sitella venahs ; inter senatum et principes comitia transiguntur : eligunt pares. confirmant superiores. idem castris quod curiae placet: quis hoc non putet orbis . terrarum esse 8 iudicium? si haec nimis obsoleta adque arida sunt, sequentem scrutemur aetatem. fasces istos largiri didicerat prisca dominatio, et ne ad aliam munificentiam cogeretur, obtentu honoris tegebat aerarium. aliis mos fuit fastidita diu onera praetextae priva- torum umeris paulisper inponere. renuntiavit his iniuriis consulatus: ipsae dignitates decus suum receperunt; res, quae donum solebat esse, iam praemium est. Deest folium unum? lo Arobr. p. 371 9 talia, quue singuli accipimus, ut in \ cunctos redundent, talia, quae in commune consequimur, ut perveniant ad gratiam singulorum. quantum est, quod boni mores timere iam nesciunt^ || quod iudicio non terretur alieuo, qui fretus est suo || quod totus senatus non refertur in numerum noxiorum, quod sola suspicio reos non facit? in ab- sentes ideo nihil fingitur, quia nihil creditur; nullius divitts crimen optatur. certe is innocentes sumus, necdum liceret hoc dicere, si eosdem adhuc accusatores haberet Koma quo^ iudices. quantum est gratias agere pro nobis ! etiam famam saeculi supe- rioris diligentiores posteri diluefunt. neque enim fas est negari, non alios divum prin- cipem pertulisse hostes existimationis, quam nos salutis. iamne constat, fortunam no- bilitatis consentire temporibus? eadem iustitia purgavit imperium quae senatum. 20 10 Gratulamur tibi, iurenis Auguste, qudd paterni successor factus imperii, tantum malos iudices quasi hereditatis onera repudiasti. non satis tibi idonea bona illa visa sunt cum fministris. at primo consilium tuum deliberatio distulit, dum experiris, an Ambr. p. 372 improbi atque externi mores exem|pIo saeculi vincerentur , vel quod optimo filio con- gruebat, dum palam facere studes, praeterita delicta potestatum fuisse non temporum. 26 sciebas enim, quo spectaret invidia, cui familiare est maximas insimulare fortunas, adque ideo paulisper inpotentiam passus es, ut liqueret, eos publiei doloris auctores. dudum fuisse, qui etiam tum nocendi artem colebant, cum iam noverant non licere. 11 Quid primum igitur admirer, quod circa divum munus pii filii an quod circa nos partes parentis egisti? alienorum simulatiofte criminum Maximinus fidem fecit suorum. 30 vestra aestimatio sit, qualis fuerit in ceteros, quem ipsi rerum domini tyrannum paene estis experti. urgebat enim novo fastu patientiam regiam et praefecturae suae putabat esse dispendium, si quid licuisset imperio. interea nos opperiebamur, ut principatus 12 ultro talia vindicaret, vos exspectabatis, ut senatus argueret. credo tamen, has moras ad suffragium publicae causae parasse fortunam, ut suscepturus, Gratiane venerabilis, 35 Ambr. p. 2oiiudicium doloris nostri, adferres testimonium tui; etsi illud magis confirmare | me con- venit, nostram legationem nostras egisse querimonias, ut videreris tu quoque inter 3 ueuAles 7 mox 1 m, 8 ipse 1 m. 11 redandent in 13 moristimeri in prima editione Bcriptum erat quod boni mores timere iam nesciunt, m secunda quod iudicio non terretur alieno, qui fretus est suo 14 referturinnnmeru/ 15 diuites certe 17 quosj McU, quod superiores 19 existimajtiones corr. m exi8tima|* tionis 1 m. 20 eandem 2 m. iustitiam que / m. 21 iube|nig 23 ministris istis Baehrens, malorum ministris ego at delibera/io 24 sae- /uli optime / m. 29 quid] quod 1 m. 30 parentes 1 m. simulatione] Mai, simulatio 32 faato 1 m. 36 i/dici/md/loris adferris 37 uidereris tu] ego^ om. cod. • - IIII. PRO PATRE. 335 ceteros vindicari. nam priusqnam senatas causa inngeretur tnae, satisfactnm tibi pntabas, qnod insidiator regni exemplo innocentinm potestate decesserat: postqnam ventnm est ad commnnes qnerellas, adhibnisti severitatem, qnalem reliqni principes maiestatis tantnm negotiis exhibebant. actnm erat, clementissime imperator, de ininria 5 tua, nisi nobilitas fnisset offensa. Bene igitur apnt vos locata est tutela rei publicae : pacem innocentiae reddidistis, 1 3 abrogata est extemis moribns vis nocendi. crevit principatas, quia liberis imperatis; tantum potestatibns quantum legibus licet. nnllae iam nuptiae caesa parente inngnn^ tur nec funeri snccedit hymenaens neque flammeo vestis atra mutatur. credetne 10 posteritas, olim talia fuisse iudicia, qnae connbia satellitum suornm sacrarent anspice pugione, spineam facem de rogo damnatae matris incenderent, ulnlatibus adnltarnm carmina fescennina misceren^? qnid loquar crimina necdum delata iam vendita et 14 hnmani sanguinis anctiones , aut em{ditos in mendacinm reos et snbomandi artifices Ambr. p. 202 ianitores, veteres calnmnias novas poenas, crimina sine accnsatore iudicia sine inre 15 sine iure sententias? fortunata esset, optimi principes, ter quaterqne res publica, si adhuc promitteretis, quae iam praestitis^is. rerum versa condicio est: paulo ante soli invidiam felicitatis trahebant, quos mors subripu2Y is^t^ aemmnts, mi^erabiles nunc habentur, qnos vita non servavit his gaudus. Haec est illa Latii veteris aetas aureo celebrata cognomine, qua fertur incola 15 20 fuisse terramm necdum moribus offensa Institia. pie regimur et qnaedam pignora principum sumus, neque alia inter cives qnam inter filios iudicii discretio est: dignus amore praeponitur et tamen, quisq^Mi* displicet, non necatnr ; praemiis virtutis corrigitur ignavia. qnantos iste ad optimam fmgem rapiet consulatus I dum alios honoratis, alios emditis; nam quibus ab natura recti amor defuit, spem sequentur. vellem nnnc 25 truces iudices sciscitari, qnae validior emendatio sit? olim timor agebat, ut bonus quisque trepidaret, nunc honor facit, nt malus quisqne desperet. Honor Desunt folia sex? V hab. d. 9 lan. a. 376. 30 PRO TRYGETIO. .... desiderio ves\tTO , cnm absumus, testimonio, cum venimns. nec formidamus Ambr. p. 2(i7 invidiam: sensit ac experta est, qnid parenti meo adversata profuerit. cesserat qni- dem sponte ille per verecundiam pancomm facilitati, et quo melior ad vos rediret, curarum vacuus animnm litteris excolebat. sed hoc ordo amplissimns din non tulit: 35 statim qnasi ex longo, nt redire vellet, orastis — iussistis malui dicere, nam senatus, cum petit, vehementius praecipit. pamm hoc deferentibus visnm est: adlegantur ad 2 eum cnm primis nobiles viri administri et intemuntii publicae voluntatis. qnanta haec 3 communis 4 maiestates 1 m. 6 T. p. 8 potestatibo/ caesa] 2 m. , causa 1 m. iangantur 9 bymeneus 11 incenderent ululatibus] egOj incendereauttnlulatibus 12 miscerent] Maiy mscire 1 m., miscire 2 m. 13 arteflces 14 sine iure sine iure] egOy sineiure 15 resp. 16 praestitis 17 sub- ripuit istis] egOj subripuisjset aerumnis] Haupty aurum miserabiles] hfai^ mirabilesnise 18 ser- uabit gaudiis] Afai, gaudes 19 latiif 21 discretio corr, ex discritio / m. 22 quisqnis] egOy quis 23 quantns consulates 1 m. 24 deflt Baehrens 25 iudicis 26 faci/ 32 sensitaclexparta 33 paiicomm 36 parum 336 SYMMACHI ORATIONES desiderii yestri pompa est, quae beneficium suum paene ambitum vult yideri! || credo haec yestra opinio erat, ut per fetiales quod^mmodo evocaretur; yerbenae tantum et sagmina de- fuerunt || certum est quidem, patres conscripti, et inexcusabile, quod iubetis, sed ille sic accitus est, tamquam posset negare. 3 Ad te etiam, yenerabilis imperator, laudis istius summa referenda es^ is enim 5 rem publicam liberam tenet, sub quo aliquid inyidendum in potestate senatus. ideo | Ainbr. p. 208 maguus, idco praeclarus es , quia primum te mayis esse quam solum. quidquid adi- piscuntur boni, saeculo tuo proftcit. traxerunt olim plmque suspiria, et quasi amari imperatoribus tantum liceret, priyatorum merita presserunt. mihi autem yere pater patriae yidetur, sub quo laudari yir optimus non timet. est etiam illa securitas 10 temporis tui, quod nemo se apud prihcipem minorem fieri putat, si ipse alterum sibi praeferat. quis enim est invidiae locus, cum omnes a te iusto ordine diligantur? 4 Sed iam satis multa de nobis ! demus aliquid operae, aliquid temporis etiam Try- getio clarissimo et emendato yiro, qu« yos oratos per me adque exoratos cupit, ut eius filium functiont praetoriae destinatum decimus annus accipiat. si yoluntas spec- is tanda est, debetis munificum senatorem probare; si facultates, nihil plus potestis inponere. 5 Me quoque in hoc negotio cogitari decet, qui soleo agere gratias. || qui obliterari benefacta non patior || recte locantur officia secunda, ubi prima yiguerunt. istum noyo debito alligate, me gemino 20 VI a. 376-378. PRO FLAVIO SEVERO. Ambr. p. 211 possct vindicare yirtuti. sed quid opus est apud nobilissimos humani generis de cuiusquam familia gloriari? solis radiis omne lumen obtunditur. || stellarum ign«?s rutilare non sinit candor diei || yos tamen mementote, non diffidentia istud fieri sed 25 reyerentia. ante sacras quodammodo curiae fores omamenta maiorum suorum novus collega deponit, tantum yirtutibus stipatus ingreditur, quae solae etiam genus indicare possunt, quod laudare noluimus. 2 Si posset ullus in tantis rebus ordo retineri , mores yiri prius adsererera , tunc honores; sed intellego utrumque iungendum; fideliter enim de ingeniis singulorum ao potentia iudicat. quanta yerecundia factum putatis, ut tam sero legeretur! olim per- yectus in fastigia summa rei publicae adhuc dnbitat, an senatorem . possit implere. nempe auxit dignitatem nbstram ista cunctatio et superior locus factus est, quem sibi optimus yirorum post honores potissimos reseryatit. fateamur necesse est, patres Arobr. p. 212 conscripti , ideo nobis amplius esse delatum, quia properantibus | aliis ad hunc ordi- 35 nem nil negamus. 1 Credo novwn caput ineipU in eodice 3 «p^c* 5 estest 6 in potestate] ego^ po/estate 2 m., po/estnt / tii. ideo] Mai^ adeo 7 adijpis- oiimtur 8 profecit pliriquesaspiria, supple traxerant olim pleriqne principuro in inuidiamf sl quis- quam absens ciuium moueret saspiria vel aimile quid 14 qaisuos 15 functioni] Maiy functiones 16 facultatis 18 in prima editione scriptum erat qui soleo agere gratias, in $ecunda qui obliterarl benefacta non patior 23 nobilissimas 24 in prhna editione scriptum erat solis radiis omne Inmen obtnnditar, in $eewnda stellarum ignes rutilare non sinit candor diei 25 ignis 26 foris 29 retijneremoris 32 r. p. 34 potissimns 1 m. reseruabitjfateamar «p^c* 35 amjplins VI. PRO FLAVIO SEVERO. 337 Non tenni laude celebranda est votoram mediocritas , in hac praesertim nostrae 3 aetatis facilitate, quae desiderii gradus non habet. quis credat, summatem facundiae diu inter fori omamenta numeratum praesidalem dudum recepisse provinciam multo- que itinere decurso ad honorem paene exiguum nayigasse, cum plerique hominum 5 yiliorum prope a summis potestatibus inchoarent? sed bona conscientia illud ducit eximium, quod ipsa susceperit, eumque ordinem statuit magistratuum , quem fecerint merita rectorum. || nescit publicam curam nominibus aestimare et illud putat esse fastigium, quod acceperit digniorem || Crevit adeo illo tempore praesidatus seseque ad magnitudinem regentis tetendit, 4 10 et cum potissimi yiri gloriam provincia una non caperet, egit fama latior negotium suum, ut Theodosio quondam militarium magistrorum celeberrimo consultor belli per Africam iungeretur. hic iam dissimulare non possum, quid testimonii Vn ante a. 388. 15 PRO SYNESIO. Quod luliani c. v. cum primis amici mei filio precator potius quam testis adsum, Ambr. p. 197 nemo viri diffidentia curatum putet, cum statuerim, patres conscripti, non minore a vobis reverentia memet fidem in omnia poscere quam ceteros. opto iurare et mehercule de- buissem subire partes dicendi testimonii, nisi eius desiderium recepissem, a quo lauda- 20 tores consuetudo vestra magis exigit quam dubitatio mro/ores. nulli igitur suspecta sit 2 ista libertas muneris mei : rogaturus, ut dignitati nostrae novus senator accedat, habeo praesentem poenam, si' iungor indigno, neque eam numero et modo simplicem, si uno facto et meae auctor iniuriae et reus vestrae sim. quare credatis velim, non mea cautela factum sed securitate suscepti, ut hoc potius sortirer officium. dum iuratoribus 25 abundat, dum meriti sui certus est, adhibuit petitorem, quem testem sibi alius reser- vasset : || nec me putetis satis absolntum condicione iurantium || ego vero , cum res amici agitur, etiam ^e nobis arbitror iudicandum. memini, quanta diligentia mihi constet 3 singulorum | familiaritas , neque ita sum prodigus publicae dignitatis , ut de alieno Ambr. p. los Bolvam contractum domesticae gratiae. taceo officiorum nostrorum laudabiles vices: 30 nolo pro meo debito curiam intervenire, quippe utrumque deforme est, et collegam futurum non censeri merito suo et laudatorem eius de communt esse solvendo. quanto honestius dico, non ideo Synesius in senatum legendus est, quia mihi amicitia iungi- tur, sed ideo amicus est mihi, quia dignus est, qui legatur! Pater huic iuveni est iamdiu adscitus senator, quae res de meritis venit; siquidem 4 35 dignitas innata felicitatis est, delata virtutum. ceteri retro maiores illius tunc a vobis probati sunt, cum ipse legeretur. num distat orationis meae fides a testimonio ? iurasse 1 Uudemcelebrftndam 4 plirlque 5 in prhna editione $criptum erat sed bona conscientift illnd ducit eximlum, quod ipsa susceperit, eumque ordinem statuit magistratuum, quem fecerint merita rectorum, in aeeunda sed bona conscientia nescit publicam curam nominibus aestimare et iUud putat esse faatigiom, quod acceperit digniorem 16 praeeator 17 p. c. 18 reuerentia memet fldem in] ego, reuerentiametfldem - 20 du- bitatio iuratores] Momnuen, dubitatiores 22 poena 25 /i|bi 26 Nec novum cajnU incipit in eodice nec me — inrantium anU 24 dum iuratoribus imerendum erat conditione 27 c/nstet 29 laudabilis 30 interuenire] Haupt^ peruenire 31 oommune 32 quia corr. ex qui 1 m. 35 felicius 1 m. 36 fides Q. ATBB1.1TS Stmmaqpts. 43 / 338 SYMMACHI ORATIONES me existimate, quia praedico, quae potestis agnoscere. nec ininria quis dixerit, Syne- sium plos decoris quam genitorem adferre, cui et illnd accessit, quod ex eadem domo iam secnndns admittitur. etenim propago generis, quanto longius recedit a novis, tanto altius tendit ad nobiles. non multum apud ; 5 & Vftt. p. 7 timori. pendet circa illum sollicitae domus pietas, sed ipse de se exigit, quidquid omnium sibi humanitas relaxavit. iam video, luliane. causas consultissimae 6 placiditatis tuae : tali filio magis securus es quam remissus. illud autem non vereor, patres conscripti, ne quis inparem senatoriis muneribus arbitretur unicum filium non pauperis patris. atque utinam fortuna germanum quoque eius incolumem senatui tradi- lo disset! quod nunc alteri superest, satis esset ambobus. Synesius quidem meus omnes sibi opes cum fratre credit ablatas, sed res naturae est, ut divisa, cum in unum redeunt, augeantur. et quantum, dii boni, in dies proficit domus sobria! quippe, ut scitis omnes, saepe inopia vel copia ex moribus venit. nisi forte excongruam putatis istiusmodi laudem: | plane inter facultat^s censenda est parsimonia || nam senator, qui pri- is vato usui minimum vindicat, publico plus reservat. 7 Cetera testibus sedulo addenda servamus : roilii uberms loqui cautio est, ne videar Ui. p. 8 non tam fide actoris multa dicere quam iniurati securitate. | duobus quidem nitimur Euresio adque Avito cc. vv., quorum religionem si omnes aequare possent, nemo iuraret. sed horum priori quamquam facundo possem gratiam facere dicendi: sufficit 20 desiderio nostro ad suffragium, quod avunculus petitoris est. siquidem vir honorum frequentium, multae in re publica vigilantiae, generi suo quaesivit omne, quod meruit. enimvero nec Avitus meus orator de summatibus minore momento causam iuvabit, quia omamentum sic de amicis ut de proximis sumitur; in his dignitas generis, in illis specimen honestatis est; illa pars familiam conmendat, haec vitam. 25 8 Vos nunc, patres conscripti, oro adqae obsecro, ne tamdiu in una domo sinatis esse dispares dignitates. hic omnium parentum summus est labor, ut magis splen- deant, qui sequuntur. dedit natura Synesio bonos mores, pater optimas disciplinas, fortuna commodas facultates: hoc unum ac potissimum novo adhuc iuveni decus superest, cuius vos eritis auctores. 30 vm. PRO VALERIO FORTVNATO. v»t. p. 9 audierat fibrum , ubi periculo ttr|getur , parte corporis , quae in se desideratur, abscisa vitam pacisci. quod mater familias in usum vertit suorum, sed maiore tactura, dum nimis timide consulit aeris a/igustiis, || hoc tamen yerius questa '| ss quo minus eripuit quam refudit. 1 exi8|ti//te agloosceie 2 decoris qiiam genitorem adferre cui] eyo, decoremadferresiii 4 nobiles 6 domos 9 «p* c. 10 fortanam incolomen 15 plane — parsimonia ante 13 qnippe, nt inseren- dum eraJt facultatis parsimonil^ 16 minimii/ plublico 17 addeda uberibos 18 securitato 20 possem] ego^ possent suffecit 22 mnlte 26 patres «c* 27 dignitatis 28 n//ara 30 eretis po«f auctorea M^fiir virgyla finem orationii Mieans 34 abcisa 35 maiore iactura] Baehren3f malo|reflactura augustiis hoc — questa pott p, 339, 3 qaod precator interendum erat quaesta Vin. PRO VALEEIO FOETVNATO. 339 Subicite oculis, patres conscripti, imaginem quamdam subplicantts matronae et 2 ante principnm pedes filii omamenta ponentis. dolet misera et qnod queritur et quod precatur [id est defectum pecuniae et voti deformitatem] . nam certe potuerat conve- nientem censibus suis, ut nunc facimus, petere quaesturam, sed inopiae suae conscia & hoc quoque ut gravissimum timuit , quo minus nibil est. erat censurae vestrae , pa- tres conscripti, Fortunati ostentationem notare, quod nullo postea rei familiaris auctus profectu vel minima fungi optat supra matris confessionem. Sed ut narrandi viam relegam, diu tenuitSLS infelici remedio fuit. postquam illi 3 aetas provenit ad maturitatem, agitur in votum recuperandi, quod genere quaesiverat, 10 inpulsu fortasse boni sanguinis, qui se semper agnoscit; nam, quod sciam, | nullus vat. p. lo illi adventus novi conpendii fiduciam sui fecerat. supplicat contra matris orata — quid dico matris? — adversum se supplicat pro senatu. et /brte eo tempore tamquam vacuum dignitatis Emeritensis ordo pulsabat, ratus saltem mediocritati suae Forfunati conpetere facultat^s. lis procedit ad forum; multa de genere et integrato natalium i& splendore dicuntnr, quae licet essent valida ad victoriam, plus tamen profuit, quod nec illis idoneus visus est. tdeo rennuerunt sterile certamen, adque ita noster hic quaestorius candidatus non magis ut senator obtinuit quam ut pauper evasit. Eligite nunc tempus, quo potuit, si modo umquam debuit, vocari ad tantae edi- 4 tionis inpensas: primis aevi sui annis senator esse desierat, proximis laboravit, ne 20 minori curiae iungeretur. num designari potuit a vobis aut per beneficium primae supplicationis alienus aut sub periculo secutae /itis incertus? Intellego amplitudinem vestram diu ista nescisse, adque ideo ratum esse non de- 5 buit, quod statuit ignoratio earnm 1 «pc* subpUcantls] ego, pnblicantes mttrone 2 quaeritor 3 praejcttur id est — deformitatem uncis ineluH 5 «pc* 6 rel 8 tenuitas] ego, t//a8 9 /ejtas agit|ir{/n 12 porte 13 digiiitatis] Baehrenity dignitates 14 facultatis 16 ideo] Baehrens, adeo 18 tante 19 senator esse de^ierat] epo, senatorigsedesierat 20 niini be|n/flcium 21 autsub bitis 22 i/|ta 23 earum 43* FRAGMENTA. AD THEODOSIVM IMPEBATOREM. 1. Symmachus ad Theodosium imperatorem: beatum iam parvulam meum, ciii pium adrisit .... Arusianus Messius VII p. 4S8 KeiL s, v. Arrisit illi. vocem adrisit in cod. omissam ex lemmate supplevi. s 2. Symmachus ad Theodosium imperatorem: solere principes bona verba largiri. Arusianus Messius VII p. 489 Keil. s. v. Largior hanc rem. DE CENSVRA NON RESTITVENDA. 3. Quae tempestate resecata est. cf. p. 108, 2i. EX LIBRIS mCERTIS. lo 4. Retinetis facundissimi Symmachi eximium dictum: specto feliciter virtatis eius augmenta, qui diflfero laudare principia. Cassiod. var. XI i fin. 5. Sed si pudoris nostri fecisses utcumque rationem. Symmachianum illud te cogi- tare par fuerat: ut vera laus ornat, ita falsa castigat. Apoll. Sid. ep. VIII 4, / (iO, i). Illam sententiam saecularem quidem sed valde utilem cogitemus: ut vera laus 15 omat, ita falsa castigat. Caesarii Arelat. hom. 2S. Margarin de la BignCy Maxima biblioth. vet. patr. Lugduni a. i677. tom. VIII p. 845. Verecundiam ma^is incunHmus illud doctissimi viri ad animum producentes, qui dixit: sicut vera laus omat, sic falsa castigat. Pelag. pap. epist. 8 (9). 0. Symmachus sic : verba dare captivi est, argentum dare satellitis. Sergii explan. 20 in artem Donati^ IV p. 488 Keil. INDICES. I. SYMMACHI SCRIPTA ORDINE CHRONOLOGICO DIGESTA. 864—865. II 44. 865—866. U 27. 869. Orat. 1. 3. 870. Or*t. 2. — IX 112. 870—871. I 14. 875. VIII 5. 6. 7. 8. 9. 10. 20. IX 115. X 1. — I 1. 2. 3. 4. 5. 10. 11. 9. 7. 8. II 38. 875-876. I 6. 876. I 13. _ Orat. 5. I 44. 105. III 7. V 43. — I 52. 96. 78. — lU 43. X 2. Orat. 4. 6? 876—877. I 16. 878. I 18. III 17? — VII 66. — I 49? III 47. — I 85. 22. 20. 19. 878—879. I 15. 26. 879. 121.— 194. III 50. —1104. — IV 53. IX 1. — I 27. — I 25. IV 24. — I 95. lU 18. 879—880. I 31. 32. — I 58. — U 57. 880. UI 45? — I 102? — III 19. I 46. — I 64. 65. 66. 67? 68. 69. 70? 71? 72? 73? 74? — I 101. UI 21. IX 113. I 54. 83. III 6. 880—881. I 100? 881. I 103. 882. m 81. 66. II 8. UI 58. II 17. 23. 19. III 89. IV 2. 882-888. II 33. 66. 87. III 86. V 36. U 18. V 37. U 22. — UI 25? 29? 888. UI 90. II 24. 65. lU 69. — lU 24? 27? — IV 74. II 4. 5. 6. 52. VI 72. I 51. II 7. 884. 155. Rel. 1. 2. — UI28? — Rel. 41. 3. 8. 28. 16. 21. 10. 11. 12. 24. 7. 15. 884—885. Relationeu. 885. U 36. Rel. 33. 13. — III 59. 61. — IV 15. — Rel. 17. 34. IX 150. Rel. 23. — U 47. 48. 55. 26. 885—886. V 55. 886-887. IV 68. 887. III 62? 63. 52. 65? IV 69. 70. V 76. 888-889. VUI 69. 889. ni3. — U30. 31. 28. 32.— V 39. — UI 84. 82. 55. — UI 85. V 38. 34. 890. U 62. V 15. IX 149. II 63. 64. IX 61. 62. 63. 64. 65. — II 20. 891. IX 153. — VUI 41 ? — Fragm. 1. 2. 892—898. V 21. 22. 25. 26. 898. V 59. 49. II 46. 76. V 20. 46. II 77. — U 83. 84. 85. V 53. 894. II 81. VII 76. IX 117. 118. 119. 120. 121. 122. II 78. — VI 74? — IX 10. 77. 78. 79. IV 17. V 98. 97. VI 20. IX 68. 69. 70. 71. 894-895. VI 1. — IV 46? — Ul 34. 895. IV 50. 20. 19. 51. III 33. — IV 30. — V 85. 86. IV 34. 35. 52. VI 22. 2. 4. 55. 65. VU 68. 895—896. VI 18. 21. 15. 896. VI 12. 41. 45. V 47. VI 26. 14. IV 18. 36. 32. 22. — IV 21. V 93. VII 63. VIU 23. 24. 25. 26. V 12. VIII 27. VII 36. 24. 30. V 78. VIII 46. 47. V 33. VUI 48. 49. 50. 51. 52. 53. VU 28. 32. 79? 80? VIII 54. 55. 56. 57. 58. 59. 73. 60. 61. 1. 2. 3. IX 124. 125. 126. 896—897. V 54. 66. — V 62. 63? — VI 71. — lU 36? IX 55? 56? 57? 58? 59? 60? 342 1. SYMMACHI SCRIPTA ORDINE CHRONOLOGICO DIGESTA. 897. IV 23? — VII 35. VI 80. 81. Vll 20. VI 78? 70. 52. 63. 53. 56. 59. 8. V 52. VU 65. VI 6. 73. 28. 16. 19. VU77. 78. III 11. VI 23. V 69. Vn 71? VI 75. 76. VII 73. 74. VI 77. V 67. 68. IX 29. 29 A. 30. IV 54. VI 51. VU 18. VIU 33? 34? 35? 36? 37? 38? VI .50? 7. VU 112. IV 44. VU 15. 26. 27. VI 47. 48. UI 38? 39? VUl 17. 18. IX 127. 128. VI 54. VU 43. VI 29. 67. IV 71? V58? VIII 11? 12? IX 91? 92? VIU 19. IV 5. VII 39. 897—898. VI 64. — IV 29. 45. V 9. VII 58. — IV 43. V 65? 898. VII 54. 113. 114. — VI 58. VU 21. 22? VI 61. 62. VUI 63. 64. 65. 66. 67. 68. VI 66. IX 81. — VII 40. 41. 38. — IV 59. — V 10. 11. VI 30. 10. 35. 36. V 5. VI 60. — V 6. IV 6. 39. VII 47. 95. 102. IX 47. 48. 898—899. IV 37. — IV 38. VII 45. — IV 40. VU 46. 94. 103. 899. VII 91. 81. 89. 83. — IV 4. VII 93. 104. VIU 29. 30. — IV 58. V 82. — IV 7. VII 48. 105. 106. 82. V83. IV 60. IX 11. 12. I 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. - VU 90. 97. — IX 23. 24. 25. 26. 27. 28. — VIU 21. VU 1. 899—400. VI 5. — VII 88. — VU 96. 100. — IX 51. — IX 144. 151. 152. 400. VII 4. 7. 8. IV 31. — IV 49. V 74. IX 7. 8. 9. — IV 63. VIU 44. 45. 13. 14. 15. 16. IX 73. 74. 75. — IV 12. VII 59. 122. — VIU 71. 72. 401. VU 121. IX 131. 132. 133. 134. 135. 136. 137. 138. 139. 140. 141. 142. — IV 8. VU 110. 50. — VI 40. 17. 25. IX 3. 4. 5. 6. VI 42. 33. 34. 38. 43. — V 56. — IV 14. IX 93. 94. 103. 104. 105. 106. 107. 401—402. VII 126. 402. VII 2. 13. 14. IV 9. V 95. — IV 13. V 96. 94. IV 56. IX 54. n. INDEX NOMINVM. Aborioinbs 108, 0. AoAcioB, rhetOT CXXXU. AcciTS 331, 20. ACHABMBNIYS IDOS 110, 32. AoHiLLBS 74, 30 ; 93, 11; 256, 22. . AcHOLivs 311, 6. t6. Acilius y. FaoBtos, SibidiuB. Acinatius y. AlbiouB. AciNDTN\8 1, 13; 2, 14. praefectu.s praetorio Orien- tis a. 338—340, consul a. 340. Aconia y. Paulina. AconiuB y. CatuUinuB. ACVTIANVB 31, 7. Adelphius. Clodius Celsinus Ad., corrector Apuliae et Calabriae, proconsul, praefectus urbi a. 351 XCI. XCV. Abdbsiys 270, 1. Aboyptyb 10, 10; 108, 9; 288, 10; 322, 0; 328, 2. Ablianvs 299, 2. Aemilia v, Aeonia, Dryadia, Hilaria, Maura, Melania. AemiliuB y. Arborius, Patemus, Probus. Abnbadab 2, 14. Aeonia. Aemilia A. LXXV. LXXVl. Aeonius y. Ausonius. Abbits, yir clarittimuB 148, 4; 274, 21. Absopys, poeta 18, 2. ABaopYs, histrio 277, 22. Abthiopbs 319, 1. Abtqlia 12, 30. Afranius y. Syagrius. Afbica 43, 17; 59, 11; 62, 10; 81, 10; 88, 7; 93, 26; 95, 15; 99, 26; 114, 24. 27; 116, 20; 124, 9; 187, 15; 196, 6; 515, 24; 253, 6; 269, 31; 277, 4; 287, 26; 293, 2—4; 297, 12 20. 27. 30; 309, 11; 314, 15; 318, 6; 337, 12. cf. Libya. Afbiganys (Scipio) 12, 81; 106, 15; 322, 7; 331, 20. AF&iCANys, agens in rebus 317, 6. 14. 15. AOOABBA 312, 36. Aooaiys v. Praetextatus. Agrypnius v. Volusianus. Alamanni 322, 21. 28; 324, 22; 325, 5 34; 327, 1. 16; 329, 25. Alba 274, 31; 275, 3. Albinus. Caeionius Uiiflus A., praefertus urbi a. Xib —337, consul a. 335 CLXXV. CLXXVI. CLXXVIII. Albinus, vicarlus Hispaniarum a. 341 , oonsul a. 345 CLXXV. CLXXX. Albinvs VIII 25; [222, 25j. Publilius Caeionins Cae- cina A., consulaiis Numidiae circa a. 365 CLXXV. CLXXVIU. AlbinuB. Caeionius Ruflus A., proconsnl Africae inter a. 381 et 388 (?) , praefectus nrbi a. 389—391 CLXXV. CLXXX. XCVUI. Albinus. Caecina Decius A. v. Decins. Albinus. Caecina Decius Acinatius A., praefertiis urbi II a. 414. 426, praefectus praetorio Galliarum a. 440, Italiae a. 443—448, consul a. 444, patricius CLXXV. CLXXIX. Albvla 110, 15. Albvivs VIU 15; IX 66. Albxandbr (Macedo) 256, 22; 331, 22; [12, 20]. Albxandbb, praeses 42, 12; adn. 520. Albxandbb, tribunus et notarius 134, 14. Albxandbb IX 27; 192, 29. Albxandbia 310, 5. Aloidtb Praenestinus 86, 27. Almachivs VIII 2. Altaripa [324, 19]. Alypivs VII 66—71; 67, 14. Faltonlns -Probus A., vicarius Afrlcae a. 378, praefectus urbi a. 391 X(i. XCVIU. CLXXXV. Amathvsivic 7, 11. Amazonivs 238, 15. 18. Ambivivs, histrio 17, 15; 277, 22. Ambbosivs III 30 — 37. Aurelius A., episcopus Medio* lanensis XVI. XLIX. LIV. LVUI. CII. CXXVIII. Ambbosivs, advocatus 11, 2u. II. INDEX NOMINVM. 343 Anmianys 309, 20. comes rerum privaUnim a. 383 Cod. Theod. XI 30, 41. Ammoniys, ceDSutlis 139, 33. Amniys 3, 26 ; tdn. 420. v. luliaDus, PanliDns. Ampbliys 138, 32; 139, 17; 143, 3. 6. 18. Priscus Ampelins, praeses Cappadociae, magister offlciomm, proconsul Asiae, procoDSul Africae a. 364, praefectus urbi a. 371—372 CLXX; adn. 153. Ampblivs, senator 53, 12. Ampelius, Attali Augusti fllins CLXX. Amtclabi 103, 23. Anastabits 130, 15. Anatolius, procoDSul Acbaiae circa a. 370 XCIX. Anaxaoo&as, philosophus 72, 7. .\ndromachvb 66, 7. ADdromachus, comes rerum privatarum, praefectus urbi a. 395, praefectus praetorio Oalliarum a. 401 LXVII ; adn. 936. Andronicvs, poeU VUI 22; CXCV. Anbpsia [335, 8]. cf. Amm. XXVIII 1, 35. 56. Anioivs. Aniciorum stemma XCI. cf. Boethius, Fau- stus, Symmachus. Anniana 305, 17. Annits 179, 13; 224, 18. ADDins V. Bassus. Antioohia 120, 5. Antiochys, rex Syrlae 331, 8. Antiochvs VIII 41. 74. praefectus annonae a. 391 (?), proconsul Achaiae a. 395 CXCVIII. Antibtianvs, vir olarissimus 247, 2. Antonits, triumvir 322, 0. Antonits I 89 — 93. Claudius Antonius, magister scri- nli, quaestor sacri palatii, praefectus praetorio Gal- liarum a. 376—378, consul a. 382 CVIII. Antonits 43, 16. Autonius V. Volusianus. Anysits 30, 21. Apbllbs, pictor 42, 26; 331, 2. Aph&odisits, tribunus et notarius 300, 21. Apollodobts Vin 13; IX 14. 51. [74]. proconsul Africae a. 399—400 CXCIV. CCVII. Apollodorus, comes rerum privatarum a. 396 CLVI. Appbnnints 122, 20; 244, 3. lo. Appia Tla 8, 9; 43, 12; 61, 3; 187, 14. Appius V. Dexter. Apringius, proconsul Afticae CXCIV. Apronianus. L. Turcius A. Asterlus, praefectus urbi a. 363—364 XLII. Aptlla 53, 18; 156, 38; 212, 24; 244, 16; 271, 33; 310, 15. Aqtilbia 122, 8; 243, 24. Aquilius LXXV. Aquillius v. Titiaaus. Aqtitanica 249, 6. A&ABiANA 60, 20; 170, 19; adn. 117. AnADiTS T. Proculus, Rufluus. Arborius. Caecilius Argicius A. LXXVI. Arborius. Aemilius Magnus A. LXXVI; adn. 352. A&borits [60, 21], Magnus A., comes rerum privaU- rum a. 379, praefectus urbi a. 379 — 380 LXXV. LXXVI. LXXXIX. CXXIII; adn. 656. Arcadivs Augustus, RelatioDes; 99, 36; [104, 24]. Arcbntits 154, 31; 208, 19. Arorbtimtb, philosophus 284, 26. Arohimbdbs Syracnsanns 327, 8. A&BLATB 241, 10. Argidus LXXVI. Aricia 196, 12; 317, 10. Arimintm 250, 13. 16; 268, 10. Aristotblbb, pliilosophus 5, 12; 12, 29; 284, 27. Armbnh 4, 3. Arpinas 2, 13. ArsaOidab 287, 19. Artbmisits 302, 7. Asclbpiadbs, philosophus 132, 3. Asclepiodotus. Oeoumenius Dositheus A. , conBularis CreUe a. 382— 3S4 LXXXIII. ASBLLTS 252, 29. AsLA 50, 5; 87, 17. Asinlus T. lulianus, Quadratus. ASTBRITS 261, 14. Asterius t. Apronianug. Atbllants 161, 17. Athanaricus, Oothorum iudex adn. 651. Athanabits, vir clarissimus 210, 23; 212, 12. Atilits (SerraDUs) 27, 28; 144, 12; 180, 31. Attalvs VII 15—25; 67, 7; 184, 20; 192, 7. 9; 208, 26; 209, 8; [169, 23; 170, 32]. Prlscus At- Ulus, comes sacrarum largitionum a. 409, praefectus urbi a. 409, Augustus a 409, 410, 414 CLXX. XXUI. CLXXIII; adD. 1020. Atticts VII 30—34. NoDius Atticus Maximus, prae- fectus praetorio lUliae a. 384, codsuI a. 397 CLXXIII. LXI; adD. 210. Attusia T. Sabiua, Talisia. AttusiuB T. Talisius. Atchbnits adn. 420, v. Bassus. Atbntits VIII 40; 297, 12; 307, 29; [300, 17; 307, 6. 8; 310, 23]. praefectus nrbi a. 383 CXCYIII; adn. 210. Augustlnus. Aurelins A., episcopus Uipponensi^ CXLI. Atgtstts 322, 11. AvianiuB v. Symmachus. Avitianus LXXVI. Atitts, Tir clarissimuB 338, 19. 23. Atitts, palatinuB sacrarum largitionum 304, 7. Atrbliants IX 22. 26. Atrbliants 47, 3. Atrblitb 129, 29; 130, 6; 137, 26; 194, 24; 249, 19. Aurelius v. Ambrosius, AuguBtinus, Opillus, Symma- chuB, Vlctor. Atsoniants, vir clarissimus 87, 17. Ausonlus. lulius A. , praefectus praetorio honorarius LXXVI; adn. 346. Atsonits I 13-41. 43; [278, 10; 331, 19]. Deci- mns Magnus A. Aeonius, comes, quaestor sacri pa- latii, praefectus praetorio a. 378—379, consul a. 379 LXXV. XLVII. LII. CVIL CIX. CX. CLXXIV; adn. 78. 556. 617. ^ Ausonius, poeUe fllius LXXVI. CLXXIV. Ausonius. Censorius Magnus A., poeUe nepoB LXXV. LXXVI. LXXVII. Atxbntits IX 5; 158, 4; 218, 25; 237, 3. FonteiuB Litorius Aux., praefectuB urbi CCII. CCIII. Atxbnttvs, Tir clarissimuB, comeB et mechanicus 299, 22. 28. 31; 300, 13. 20. 25; 301, 6. AVXBNTITS 94, 1. AxYR 44, 3.' Babtlo 287, 19. Babbiants, vir clariBsimuB 83, 22. 26. Baiab 4, 24; 5, 2 ; 6, 21. 30; 7, 8 ; 24, 7. 20; 48, 5; 50, 18; 151, 7; 155, 15; 159, 15; 172, 29; 181, 9; 183, 27. 29; 322, 11. Bappo, praefectus urbi a. 372 adn. 716. Baraohts, philosophuB 16, 4. 9. BarbaruB t. PompeiaDUB. BasiliDa, luliaoi Augnsti mater CLXXV. CLXXVII. Basilits 307, 26. comes sacrarum largltioDum a. 379 —383, praefectHB urbi a. 395 LXVII; adn. 656. Bassiants, rationalis rei priTaUe 313, 7. BasBus. Annins B., codbuI a. 331 XCI. XCIV. Basstb 297, 9. 11. 20. 21. 24. 29; [306, 12]. Aki oiTS Bassts 307, 29. Atchbnits Bassvs 294, 30; 300, 16. AniciuB Anchenins B., proconsul Campa- niae, praefectus urbi a. 382 XCI. XCUI. CLXXXII. Bassus. Anidus Aucbenius B. , oonBUl a. 408 XCI. XCIV. BasBUB. AnieiuB AucheaiuB B. , oonBnl a. 431 XCI, CIV. 344 II. INDEX NOMINVM. Bassvs, vir Bpectabilis IX 20. 24; 31, 32; 111, 20; 114, 21. Batbachia 310, 17. 27. Bayli 1, 11. 12; 2, 5. 8. 18; 6, 31; 221, 26; L. Bayto IV 15. 16. magister militiim sub Oratiano et Yalentiniano n, consnl a. 385 CXL. Bbnbdictys 116, 13; 235, 14. Bbnbybntvic 4, 26. Bbnignys, Tir clarissimus 248, 8. cf. Cod. Theod. IX 30, 5; XII 1, 162; 6, 26. BiTHYNTS lapis 8, 24. BiziAS 313, 35. BlaeBilla CXXX. BoethiuB. FlaYius Nar. Manlius B., consul a. 487 XL. Boethius. Anicius Manlius SeYerinus B., consul a. 510 XL. Boethlus. FlaYins B., consui a. 522 XL. BoNiFATiYS, palatinus 297, 36. BoNosYS, Yir praesidalis 122, 28; 146, 18. 22. 25. bortsthbnbs 328, 21. Britannia 287, 27; 314, 15. Brittii 56, 22; 13J, 19; 160, 14. ' Bylbfhoryb 267, 12. Byrgyndionbb 326, 2. Cabcilianys VIII 14; IX 50. 58; 82, 3; 112, 23; 164, 27; 207, 11. 20. praefectus annonae a. 396 —397, Yicarius a. 404, praefectus praetorio Italiae a. 409 CXCIV. CCVI. Cabcilianys, Lauientium LaYinatium defensor 31, 24. Cabciliyb, Verris quaestor 318, 17. Caecilius y. Arborius. Caecina y. Albinus, Decius. Caecinia y. Lolliana. Caeionius v. Albinus, Gregorius, lulianus, Yolusianus. Cabliys mons 74, 19; 97, 5; 181, 27; 182, 22. C. Cabsar 104, 7. 8. Cabsarba Mauretaniae 29, 22. Cabsariys 32, 29; 302, 6. 19. CaeBarius y. Claudius. Caesonius y. Faustus, Paulinus. Caibta 271, 3; 322, 13. Calabria 56, 15. Callippio. lulius Call. LXXVI. Callistianys VIII 43; 194, 17. CaroeniuB, Yicarius Africae a. 381 CVI. Camenius y. lulianus. Camillys (M. Furius) 284, 14. Campania 2, 31; 5, 30; 6, 21; 8, 3; 19, 17; 24, 9 50, 20; 52, 33; 105, 10; 114, 6; 154, 19; 156, 38 158, 13; 165, 12. 15; 167, 7; 171, 4; 185, 13 186, 12. 21; 187, 12; 188, 5; 194, 27; 222, 16 230, 19; 244, 20; 249, 13; 276, 3; 311, 29; 312, 22. Campanyb, Yir clarissimus 317, 6. Canopys 328, 13. Caprbolys VIII 7. Capya 7, 27; 16, 23; 17, 22; 50, 19; 156, 6; 215, 8; 223, 18; 232, 3; 265, 20; 312, 13. Carissimys, ex comitibus 45, lo. Carnbadbb, philosophuB 285, 2. Cartbriys Vin 16; IX 7. 31 ; 135, 25. iudex CLIII. OXCIV. ccin. Carthaoo 220, 14; 326, 27. Castor, palatinuB sacrarum largitionum 304, 7. Castor 155, 19; 158, 13; 218, 20. Cataphronia. lulia Cat. LXXVI. CateiYius, comes sacrarum largitionum a. 379 adn. 656. Cato (M. Poicius) 5, 14; 85, 1; 180, 31. Cattianilla 304, 11. 15. 20. CatuUinuB. Aoonius C. Philomatius LXXXV. LXXXVI. Oatylts, Yii clarissimus 316, 14. 23. 31. Cbcropiys 221, 3; 327, 15. Oeionius y. Albinus, Oregorius, lulianus, Volusianus. Oblbints y. Adelphius, Titianus. Cblsys, philosophus 284, 26; 285, 4. Cblsvs 296, 34 ; 297, 5. Vincentius Ragonius Celsus, advocatus a. 385, praefectus annonae circa a. 386 LVI. Cblsys 134, 26. CensoT Y. lulianus. Cbnsorinys Vin 27; 155, 15. 20; 156, 12. Censorius v. Ausonius. Cbrbalis 312, 14. Neratius Cerealis, praefectns an- nonae a. 328, praefectus urbi a. 352 — 353, consul a. 358. Cethegus, vir clarissimus adn. 630. Chrtsocoma VIII 37. CiNBAS, Pyrrhi amicus 13, 1. ClRCB 24, 10. Clarbntitb 268, 5. Claudius. Clodius Uermogenianns Caesarius qui et Clau- dius, pioconsul Africae a. 368—370, praefeotus urbi a. 374—375 XCI. XCVIII; adn. 153. Clatdits 15, 26. ClaudiuB T. Adelphius, Autonius, Contentus, Dexter, Mamertinus, Namatianus, Olybrius. Clbmbns, episcopuB Caesariensis 29, 22. 27. Clementianns LI. Clitomachts, philosophus 285, 2. ClodiuB V. Adelphius, ClaudiuB, Olybrius. Cocceius Y. Flavianus, Paulinus. Coelia v. Concordia. Colchys 182, 19. CoMAzoN 156, 35; 165, 6; 172, 12. CoNCORDiA [54, 18]. Coeila Concordia, virgo vestalis LXXXIV. CoNSTANS Augustus 311, 32. CONSTANTINYS AugUStUS 311, 13. 20. 31. CoNSTANTiYS Augustus 275, 24 ; 281, 16. 25. 30; 307, 2. 19; 312, 1; [307, 14; 321, 16]. Constantius. lulius 0. Caesar CLXXV. CLXXVII. Constantius, proconsul Africae a. 375 XLVIII. CoNSTANTiYS, suarius 306, 4. 8. 17. Contentus. Claudius Cont. LXXVI. Contucius v. Gregorius. CoRA 6, 31; 43, 9; 170, 27. Corinthia v. Maura. Cossinius v. Ruflnus. Cbassys (P. Licinius) 324, 24. Crbsconiys, agens in rebus 62, 9. Crbta 327, 15. CvMAB 43, 20; 110, 9. 31; 221, 26. Cyriys 5, 13. Ctnboiys, qnaestor 141, 24; 142, 27. Ctrbnb 285, 2. Cyriacys 64, 9; 276, 12. Cyriadbs, vir darissimus, comes et mechanicus 146, 21. 26; 299, 19. 24. 26; 300, 3. 14. 18. 30. 31. 36; 301, 2. 4; [122, 3l]. Dabdalys Cretensis 327, 15. Dalmatia 273, 21. Damasys, episcopus Romanus 295, 15. 35; LIV. LVI. Datianys 82, 26. Daynii 53, 18. Dbcbntits, agens in rebus 310, 30. Decimius v. Hilarius. Dbcits Vn 35-41. [42—52; IX 103]; 159, 33. Cae- cina D. Albinus, proconsul Campaniae a. 397 — 398, quaestor sacri palatii a. 398 — 401, praefectus urbi a. 401—402 CLXXIV. CLXXXIU. CLXXXIX. Decius T. Albinus. Dblfhi 110, 10. Demetrias, Petronii Probiani uxor XCI. XCIV. Demetrias, Olybrii fllia XCI. CIV. Dbmosthbnbs, orator 18, 3. Dbsidbrits 112, 15; 189, 25; 202, 27; 205, 14. Dexter. Appius Olaudius Tarronius D. XL. LI. Dexter. Appius Nicomaohus D. XL. LI. CXUI. II. INDEX NOMINVM. 345 D10NY8IV8 VIII 64; IX 4. ' DiBarios v. Dosarius. 0ODONA 110, 10; 283, 12. Domiiiator, yicarias Africae a. 398 adn. 1034. D0MITIY8 65, 12. D0NATT8 316, 21. D0ROTHBV8 80, 29. 31. Dositheas v. AseleplodotuB. Drepanias v. Pacatus. Dbinnaciys 135, 17. Dryadia. Aemilla D. LXXVl; adn. 885. Dryadia. lulia D. LXXVI. Dtsabiys, medicuB 82« 14 ; 249, 5. DYNAmvs VIU 39. 67; 203, 12. Dysarius v. Dusarius. DT8C0Lnrs 65, 3. EgnatiuB y. Ignatius. Elis 284, 12. ElpidiuB V. HelpidiuB. Embbita 339, 13. EndelechiuB, rhetor adn. 803. Ennivs, poeta 12, 30. EnnodiuB adn. 4. 41. Ennoios, pioconBul AfHcae a. 395 CLX. Entbbchiys, yir Bpectabills 159, 3. Epictbtys, archiater 301, 20. EpicTBTys, advocatuB 135, 4. S. 13; 245, 7. 13. Epibys 268, 13; 304, 31. Epivs 327, 14. ErioB V. GeminianuB. ErminuBcius y. RegnlaB. ETBVBia 25, 32; 113, 16; 187, 23; 276, 3; 308, 34. EvANOBLVS 154, 32. cf. Macrob. Sat. I 7, 2. Eocherius, proconBol Africae a. 380 CX; adn. 153. 508. Eadoxia Aogasta CXL. EvDOxivs VIII 31; 235, 24. EvoBirivs AugoBtuB 89, 20. 26(?); [57, 14; 66, 26; 81, 8; 137, 19; 205, 23l; XXUI. LVIIL LIX. EvpHAsnrs, vir clarissimuB 292, 6. EvPHBAsivs IV 58—63; VII. CXLVI. EvPBAxivs IV 64 (?). 65(?); 305, 18. FlaviaB E., ma- giBter memoriae, qoaeBtoi sacri palatii a. 367— -371, piaefectuB uibi a. 374 CVIII. CXLVI. EvBBsrvs, vir darisBimuB 338, 10. EuromiuB. ValeriuB Latinas £., praeses Dalmatiae LXXVI. LXXVU. Evsoivs 162, 16; 165, 11; 172, 13. 15; 216, 15; 233, 26; 236, 7. 0. 18. 23; 245, 3; 276, 16; [236, 29]; CCII. EvsBBivs Ia 55. comes sacrarum largitionum a. 395, praefectas praetorio Italiae a. 395—396 CCVI. EysBBivs, vir clarissimoB 121, 15; 200, 27. EvsBBivs, archiater 48, 16; 133, 18. 25. EvsBBivs, ex notariis 138, 27; 139, 5. 10; 143, 9. EvsBBivs, palatinus rei privatae 113, 13; 316, 14. EvsBBivs VIII 8. 34; 81, 26; 105, 31; 130, 8; 162, 28; 191, 27; 204, 27; 252, 11; 253, 11. EusebiuB v. Symmachus. EvsiONivs IV 66 — 74; [146, 30] ; proconsul Africae a. 383, piaefectus praetorio Italiae a. 386 — 387 CXLVII. CLXXXI. EvTBOPnrs III 46—53. histcricus, magister memoriae a. 369, proconsul Asiae a. 370, coffles rerum priva- tarum a. 379, praefectus praetorio Orientis a. 380 — 381, iterom a. 385, consul a. 387 CXXXII. EutropiuB, eunochas CXXXVII. EVTTCHIA 31, 18. Fabia gens 5, 14. Fabia v. Paulina. Fabios v. Symmachos, Titianos. Faltonia v. Proba. FaltoniuB v. AlypiuB. (^ ▲vaSLIVS SrMMAOBVS. Fanius v. GeminianoB. Fabiana, clarissima femina 303, 6. Fasoania, clarissima femina 32, 16. Favstinvs, vir clarissimus 267, 26. Favstinvs 311, 15. Favstvs, vicarius Macedoniae a. 394 199, 3; 268, 16. FaustuB. M. lunios CaesoniuB Nicomachus AniciuB Fao- Btos Paulinus, consul 11 a. 298, praefectus urbi a. 299 XC. XCI. Faustns. Anidus AcilioB Olabrio F. , praefectus orbi ter, praefectus praetorio Italiae a. 438, consul a. 438 CXC. Faustus v. Flavianus, Paulinus. Fblix V 47—54; 119, 27; 193, 4; [154, 14]. Ra- flos PostumioB F. , quaestor sacri palatii a. 395 — 397, praefectos praetorio Galliarum a. 398 CLIV. CLXXXVI. Fblix, advocatus 146, 9. Fblix, deourio HipponenBis 251, 14. Fblix 92, 17; 123, 33; 155, 19; 165, 15; 252, 21; 297, 26. 2S. 32; 298, 5. 8. 14. 16. 24. Ferreolns. TonantiuB F., vir praefectorius CIX. Fbstvs, agens in reboB 132, 27. FestuB, consolaris Syriae, magister memoriae, pioconsul Asiae a. 371 CXXXUI; adn. 652. Festus y. Hymettlus. Firminos, comes rerum privataram a. 398 CXLIl. FiBMvs, tyrannus Africanus [29, 23; 277, 4; 287, 26; 314, 15; 337, ll]; XLVUL F1BMV8, protector 91, 6. 10. Flaccianus, proconsul Africae a. 393 CLX. Flaocilla AogusU CXXXVII. Flaminia via 50, 3; 220, 19. Flavianus. M. Cocceius Anicius Faustus Fl., patricios, consalaris Numidiae XCI. XCII. Flavianus, pioconsal Afrioae a. 358— 361 XCVII; adn. 449. Flavianvs II 1—91; 88, 33; 90, 31; 91, 20; 95, 3; 96, 20; 181, 13; [94, 24; 97, 24; 104, 20; 115, 20; 133, 15; 138, 17; 153, 2; 163,18; 174,22; 268, 2]. Virius Nicomachus Fl., oonsularis Siciliae a. 365, vicarius Afrieae a. 376—377, qaaestor saori palatii a. 382, praefectus praetorio Italiae a. 383, ite- rum a. 389—394, consul a. 394 CXII. XL. Ll. LIX. CIU; adn. 388. Flaviakvs VI 1—81; 49, 18; 50, 4; 97, 17; 98, 12. 15. 28; 99, 5. 23; 100, 3. 9; 104, 18; 112, 9; 115, 14; 125, 27; 133, 18; 181, 13; 186, 16; 190, 3; 191, 2; 202, 18; 203, 3. 19; 204, 16; 205, 8. 22; 207, 28; 221, 27; 224, 6; 250, 0; [47, 31; 48, 2. 22; 68, 27; 91, 26; 123, 9; 137, 1; 177, 20; 221, 23]; Nicomachvs VI 1—81; 221, 27. Nicomachus Flavianus, con^ularis Campaniae, proconsol ABiae a. 383, praefectus urbi a. 394, ito- rum a. 399 — 401, tertiam ?, praefectus praetorio Italiae a. 431 XL. LI. LIX. LXVI. LXXl. LXXII. CXU. CXVI. CXXI. CLXI. CLXXXIII. CXCIV. Flavianvs IX 19; 305, 18. 22. Flavias v. Boethius, Eopraxlas, Longinianus, Promo- tus, Romulus, Sallostins, Sanctos, SergiuB, SeveruB, Sexio, Stilicho, Syagrius, Symmachus, Theodorus, Theodosios, Timasius, Vincentius. Flobbntinvs IV 50—57; 106, 17; 152, 14; [IX 124; 104, 31; 105,6.16; 107, 14; 108, 31; 110, 19; 111, 8; 156, 20; 166, 23; 167, 33; 169, 3; 170, 8; 171, 21]. notarius (?) a. 379, qaaestor sacri pa- latii a. 395, praefectus arbi a. 395—397 CXLI. CLV. CLXIV. CCVIII. Florus V. PatemaB. Fonteius v. AuxentioB. FoBMiAB 6, 31; 8, 12; 43, 10. 21. 27; 44, 3; 75, 27; 144, 22; 151, 6; 152, 5; 163, 22; 174, 28; 175, 1. 20; 181, 27; 182, 4; 185, 17; 187, 3; 196, 20; 197, 14; 221, 20. 26; 244, 22; 253, 6; 263, 13; 272, 5. 44 346 U. INDEX NOMINVM. FoBTVNATvs. Valbbits F. Orat, 8. Fbvctianvs VIII 3. Fbvmbntivb 209, 13. Fvlobmtivs, tribunuB et notArius 297, 22. 26. 35. 38; 298, 5. 15. 19. 22. FvLvivs Nobiliob 12, 31; 331, 19. FvLvrvs 153, 17. FvNJDi 174 28 Furia, Uilarii fllia, Probi nurus CI. CXXIX. Furius V. Graccbus. Gabinius v. Pompeianus, Probianus. Gabtvlia 318, 19. Gabtvlicvs, agens in rebus 186, 5. Galatia 79, 9. Galla, Symmacbi neptis 162, 9; [102, 17; 164, 29; 176, 19; 262, 2; 263, 13]; XL. LU..LXXII; adn. 242. Galla, Q. Aurelii Memmii Symmacbi consulis a. 485 fllia XL. Gallaecia 79, 9. Gallia Citbbiob 114, 13. cf. Quinque Provinciae. Galliab 104, 6. 9; 111, 23; 161, 16; 162, 28; 234, 4; 252, 15; 260, 30; 265, 31; 268, 2; 322, 6. 15. 31. Ganobs 328, 21. Gabvmna 260, 32. Gavdbntivs, vir elarissimus 112, 3; 189, 16; 271, 16. Gavdbntivs, agens in rebns 297, 35. Gavdbntivs, apparitor 61, 32. Gavdentivs 293, 14. Gavbvs mons 7, 4; 221, 27. Gblasivs, rationalis 30, 12. 17; adn. 495. Gbminianvs IX 15. 56. Erius Fanius G. , proconsul Africae a. 398—399 CCIV. Gbbmania, provincia 326, 6. Gbbtonbs 2, 7. GiLDO 99, 30; [187, 15]. comes et magister militum per Africam VU. LXV. LXVII. LXIX. LXX. Glabrio v. Faustus, Slbidius. GOBOONIVS 21, 4. Graccbus. Furins Maedus Gr., corrector Flaminiae et Piceni, praefeetus urbi a. 376—377 CXXX. Gracobus, consularis Campaniae a. 397 adn. 930. Gbatianvs, comes Africae, Valentiniani Augusti pater 319, 10; [318, 7]; ef. C. L L. VIII 7014. Gbatianvs Augustus X 2; Orat. 3; 9, 6; 85, 34; 275, 29; 308, 5. 19; 312, 13; 329, 36; 334, 35; [12, 28; 13, 2; 23, 34; 25, 32; 29, 23; 38, 20. 27; 39, 3; 84, 13. 16; 85, 16; 121, 26. 29; 280, 23; 283, 32; 284, 3; 290, 20; 303, 31; 307, 26; 312, 35; 319, 13; 333, 6. 16. 25; 334, 1. 21; 336, 5]. Gbatianvs pons [332, 6]; adn. 92. Gbatianvs, agens in rebus 161, 27. Gbboobivs III 17—22; 201, 12. Proculus Gr., prae- fectus annonae a. 377, quaestor sacri palatii a. 378 —379, praefectus praetorio GaUUrum a. 383 CXXVI. Gbboobivs VUl 26. Caeiouios Contudus Gr., coiisu- laris Pioeni a. 399 CLXXV. CLXXX. Haubianvs 162, 28. Rnflus Synesius H. , comes sa- crarum largitionum a. 395, magister offldoruro a. 397 — 399, praefeotus piraetorio Italiae a. 400 — 405, ite- rum a. 413—416 CLXXXVI. Hannibal 24, 8; 282, 9. Hblioo mons 103, 21; 234, 4. Hbliodobvs 313, 35. Hblpidivs V 78—98; 67, 30 ; 68, 18; 138, 17 ; 146, 1. proconsul Africae a. 402 CLIX. Hephabstio V 34—37; 48, 10. 18; CLUL Heraclianus, comes Afrioae CXCIV. Hbbaclitvs, pbyiicus 267, 5. Herasius, proconsul Afrioae a. 381 CLXXXI. Herculanus. Pompoiiius Maximus H. LXXVI. Hbbcvlivs, vir clarlssimus yill 66; 165, 30; 248, 20. Hebennivs 213, 3. 8. Hermogenianus v. Claudius, Olybrius. Herodes, proconsul Africae a. 395 CLX. Hbspbbivs I 75 — 88; 11, 18. Ausouii fliius, procon- sul Africae a. 376, praefectus praetorio a. 377 — 380 LXXV. LXXVL LXXVIU. CVII CXIV. CLXXIV; adn. 8. Hespbbivs 296, 20. comes, vir iulustris a. 385 LXXV. LXXVI. HlBBBI 120, 17. Hibbophantbs V 1—3; CXLVIII. Hilaria. Aemilia H. LXXVI. HiLABiANvs, vir clarissimus 316, 24. Hilarianus v. Hilarius. HiLABivs III 38—42; 66, 17. Decimius Hiiarianus H., proconsul Africae a. 377, praefectus praetorlo a. 396, praefectus urbi a. 408 CXXIX. Hippo 251, 14. H18PANLA.B 68, 18; 100, 16; 118, 4. 18; 119, 13. 30; 148, 14. 20; 190, 12; 199, 28; 203, 28; 206, 10. 15. 22; 238, 28; 240, 19; 241, 4. 17. 24; 242, 3. 11. 20; 243, 2; 310, 5. HisPANvs 155, 32; 163, 17. Honorata. Tyrrenia H. , Anicii Aucbenii Bassi uxor XCI. XCIII. XCIV. HoNOBATVs, vir clarissimus 64, 13. cf. Cod. lust. I 33, 1. . Honoratus v. Servius. HoNOBivs Augustus 99, 7. 29; 100, 25; 101, 11 ; 102, 2; 203, 4; [103, 29; 104, 24; 107, 27. 30; 115, 10. 22; 151, 22; 162, 21; 163, 15. 21; 167,31; 169, 26; 171, 9; 180, 5. 16; 187, 15; 191, 5; 200, 7; 208, 26; 250, 8, 262, 8]. HONOBIVfl IX 151. Honorius v. Orfltus, Paulinus. M. HoBATivs, consul a. 509 ante Cbr. n. 72, 9. HoBTBNsrvs, orator 2, 12. HoBVB, phiiosopbus 55, 14. cf. Macrob. sat. I 7, 3. Htbla 41, 9. Htginvs, vir darissimus 317, 6. Hymettius. lulius Festus H., proconsul AfHcae a. 366 —367 adn. 153. Htmbttvs 41, 9. Hypatius, vicarius urbis a. 363, praefectus praetorio luliae a. 383 CUI. CXCU. Hypbbbchivs 87, 4. Iamblichvs, pbilosopbus IX 2. lANVA&rvs, iudex IX 32. Idalia, lulia Id. LXXVI; adn. 885. lONATIVS 55, 21. Ilivm 325, 10; 328, 37. Illvs 63, 6. Illtbia 318, 10. 19. iNDi 287, 18; 319,. 2; 328, 21. Innocbntivs 19, 27. loHANNEs VIII 35. tribunus et notarius a. 394, ma- gister offlciorum a. 409, praefectus praetorio Italiae a. 412—413 CXCVII. loBANNBs, archiater 301, 17. 23. loviANVB Augustns 320, 18; [319, 24]. lovivs, vir clarissimus 139, 3. lovivs vm 30. 50 ; IX 59. comes a. 399, praefectus praetorio ItaUae a. 408—409 CXCVII. CCVI. IBBNABVS VIU 10. Isocbatbs, orator 18, 2. Italica, clarissima femina 247, 22. Italvm aerarium 142, 6. IvcvNDVS 199, 17; 200, 3; 201, 22. IVQVBTHA 106, 15. IvLiA domus 330, 10. lulia V. Catapbronia, Dryadla, Idalia, Veneria. luliana. Tyrrenia Anicia luliana, Q. Clodii Hermoge- niani Olybrii cos. a. 379 uxor XCI. XCIV. XCVI. n. INDEX NOMINVM. 347 luliana. ADicia lulUna, Anicii Hennogeniinl 01yl>rii coDBQlis a. 395 uxoi XCI. CIY. lYLiAMYs AugQStus 293, 27; 307, 22; 312, 4; 337, 16; 33S, 7; [312, 12; 32i, 16; 322, 19; 337, 34]; CLXXV. CLXXVII. luliaDQs. C. Asinius Nicomachus lulianns, consul suf- fectus, proconsul Asiae XC. XCI. IvLiANTs. Ammiys Aniciys Iylianvs 3, 24; proconsul Africae, codsuI s. 322, praefectus nrbi a. 326—329 XCI. XCII. luliauus, praeses Tarraconensis a. 316 XCII. lulianQs. Caeionius I. Camenius, praefectus praetorio a. 312—316, consul a. 325, praefectus urbi a. 333 — 334, avus luliani Augusti CLXXV. CLXXVU. luUanuB. Publilius Caeionius I., comes Orientis a. 362 CLXXV. CLXXVII. IvLiANVs RvsTicvs IIl 1—9; 337, 16; 338, 7. ma- glster memoriae a. 366, procousul Afrioae a. 371 — 373, praefectus urbi a. 387 CXXV. lulianus. SeveruB Ceusor lulianas LXXV. LXXVI. LXXVU. IvLiANvs, advocatus 22, 15. IvLiANvs, ag6D8 in rebus 207, 3. IvUANVs 18, 21 ; 166, 2. luliaDus V. Symmachus. IvLivs, ageus Id rebuB 193, 10. luliud V. AusouiuB, Callippio, CoDStaDtius, Hymettius, Toxotius. IvNioR, vir clarissimas 305, l. luiiius v. Faustus. IvsTiNiANVs Vm 33. cf. Zosim. V 30. IVSTINVS 160, 33. IvsTvs IX 49. IvTVRNAS lacus 38, 31. Labstryoonbs 221, 21. Laeta, Caeciuae AlbiDi fllia CLXXV. CLXXX. Lampadivs VIII 63. 65; 128, 16; 171, 22. praefec- tus urbi a. 398, praefectus praetorio Italiae a. 409 CC. LXX. CLU; adD. 765. 842. Lampadivs, vir clarissimus 246, 1. Lampadius. Postumius L., consularis Campaniae, prae- fectuB urbi inter annos 403 et 408 CC. Lampadius v. VolusianuB. Latina via 255, 24. Latinius v. Pacatus. Latinns v. Euromius. LAvniciANOBVM grox 120, 13. Lavinivm 184, 14. Lavrbntbs Lavinatbs 31, 24. Lavbbntivs 254, 15. Lavrbntvm 113, 25; 180, 26; 255, 25. Lbo IX 30. Lbo [334, 23]; magister offlciorum a. 375 CXXXI. Lbontivs, agens in rebus 239, 32; 240, 5. Lbontivs 63, 13; 253, 28. Leontius, Novatianonim episcopus LVII. Lbporivs, iudex Vlll 53; IX 10; CXCIX. Libanins, rbetor LXXIX. CXXXV. CLXXI. Libertvb 293, 15. 19. 29. LiBTA 57, 14; 65, 18; 187, 19; 211, 21; 318, 11; 326, 28. Liceria. Veria Liceria, Arborii uxor LXXVI. LiciNivB V 72. 73. 76. 77; 62, 28. vicarius Africae a. 385, eomes Baorarum largitionum (?) a. 387 CLVIII. LlGVRIA 81, 19. Liltbabvm 318, 16. LiMBMivs V 74. 75. comes saerarum Isrgitionum a. 400 —401, praefectus praetorio QaUiarQB a. 408 CLIX. LlTBBKVM 154, 3. LitoriuB V. Auxentitts. Livivs 104, 7 ; annales eius Symmacbi iussu oorrecti 239, 5; adn. 107. 181. 246. LocRi 285, 3. LoLLiANA, clariBBima femina 304, 11. 12. LoUiana. Caecinia L., Volusiani LampadU nxor CLXXV. CLxxvin. LOLUANTS VIII 4. Lollianus, Volusiani Lampadii fllias CLXXIV. CLXXV. CLXXIX. LoNoiNiANvs VII 93—101. Flavlus Macrobius Loiigi- nianus, proximus scrinii memoriae a. 398, comes sa- ciarum largitionum a. 399, praefectus urbi a. 403, praefertus praetorio lUliae a. 406—408 CLXXXVIII. LOTOPHAOI 181, 14. Lucana v. Sabina, Talisia. LvCANi 127, 23; 160, 14. Lucanus v. Sabious, Talisius. LvciANvs, ceDsualis 304, 9. LvciLLiANvs, loviani Augusti socer [319, 24]. LvciLLVS, pictor VIII 21 ; 42, 27 ; 43, 3; 251, 3. 7. 11. Lvo&iNvs 1, 11; 6, 30; 181, 10; 222, 1; 322, 12. LvcvLLvs (L. LiciDius) 61, 14; 173, 27; 186, 28; 322, 8. Lvpvs, coDsularis Campaniae a. 363 312, 4. 24. ef. C. I. L. X 3858. Ltcvrovs Spartanus 74, l. Macbdonia 88, 6; 95, 15; 332, 9. Maobdonivs 309, 19. 22; 314, 22; 315, 1. comes sa- crarum largitionum a. 381, maglster ofiftciornm a. 383 CLXXn. Macbdonivs, vir clarissimus VII 26— 29; 56, 7; CLXXII. Macedonius, comes rerum privatarum a. 410 CLXXII. Macedonius, vicarius Africae a. 414 CLXXII. Macrobius v. Longinianus. Maedus v. Oraccbus. Mabnia columna 139, 5. Maesius v. Titianus. Maonillvs V 17—33; 31, 17; 48, 32; 63, 6; 81, 16; 268, 23; vicarius Africae a. 391—393 CLII. CXXI. CXXIX. CCVIII. Maonvs 31, 17; CLII. Magnus v. ArboriuB, Ausonius. Malbvm promuntorium 232, 4. Mallius V. TheodoruB. Mambrtinvs 312, 10. 24. Claudius M., comes aacra- rum largitionum a. 361, praefectus praetorio IUyrici et Italiae a. 361—365, consul a. 362. Manius v. PauliQus. Manlius v. Boetbius. Mantva 85, 8. Marcbllinvb, Maximi Augusti frater 52, 20. Marcellinus, tribunus et notarius CXCIV. Marcbllorvm monumenta 266, 31. BLiRCBLLVs IX 11. 23; 47, 11. magister Qfflciorum a. 395 CCIV. Marcbllvs 310, 16. 31. Marcbllvb 313, 35. Maroiaka, clarissima femina 153, 9 ; [159, 18]; CLXU. Marciana, clarissima femina 293, 15. 17. 26. 27. Marciana, clarissima femina 293, 14. 34; 294, 8. 9. 13. Marcianvs Vm 9. 23. 54. 58. 73; 81, 6; [222, 61. vicarius Italiae a. 384 , proconsul Africae a. 394, praefectus urbl a. 409 CXCII. CXXIX. CLX. Maroiakvs, protector 312, 35; 313, 30. Marciamvb 105, 19. 22. Marcii, vates llO, 39. BLiBCvs AugUBtM 9, 18; 322, 14. MARLaNVB 158, 4; CCll. Marinianvb IU 23—29, vicarius HiBpaniarum a. 383 CXXVII. Marinus, comes CXCIV. Marivs (Oaius) 266, 31; 319, 26. 34. Marivb, iudex 37, 4 ; CVIll. Marius v. Servius. Mabbi 143, 32; 258, 28. Martinianvs 161, 15. Marttrivs 105, 32; 195, 3. 44» 348 11. INDEX NOMINVM. Maara. Aemilia Corlnthia M. LXXVI. MA.TBBtANiA 29, 24. M. Gabsa&ibnsis 195, 14. Maximianvs, yir clangsimus VIII 24; CXGII. Maximiliants, vir clarissifflnB YIII 48. 51. 55; IX 52 ; GXXVII. GXGIX. Maxiicinys 277, 27; 334, 30. praefectns praetorio Oal- liarom a. 372—376 LXXIX. GXXXI. CCIX. Maximvs AngnstQS [52, 7. 18; 134, 18]; VI. XXIII. LVII. Maximvs 307, 22, praefectus arbi a. 362. Maximvb, agena In rebua 168, 0. Maximvs, philosophus 51, 19. Maximvs IX 28; 171, 7; 274, 33; 275, 8. Maximus. Pomponius M. LXXVI. Maximus v. Atticus, Herculanus. Mbdiolanivm 35, 24; 41, 3; 87, 11; 104, 30; 109, 14; 111, 17; 114, 32; 151, 22; 167, 32; 180,4. 16; 197, 10; 268, 2. Megentira LXXVI. Melania. Aemilia M. LXXVI; adn. 885. Melania, Volusiani neptis GLXXIX. Mblo 10, 10. Memmius v. Orfltns, Symmachus. Mbmobivs 297, ll. 23. 24. 27. Mbmphis 328, 14. Mbnippbvs Varro 5, 8. Mbssala VII 81—92; 167, 12. Ruflus Valerius M., praefectus praetorio a. 399 — 400, praefectus urbi post a. 416 CLXXXVI. Messianus, proconsul Africae a. 385 CLXXXI. Mbtbllvs, conservator religionum 54, 22. Mbteodorvs Scepsius 13, i. MioiPSA 106, 16. MiNBBvrvs [111, 9]; consularis GXLI. MiNBKVivs IV 35 — 49. 56. 57; 104, 11; 108, 16; 109, 2; 193, 4; [IX 91? 107, 14; 110, 19; 115, 26]. eomes rerum privatarum a. 397 — 398, comes sacrarum largitionum a. 398—399 GXLI. CLVI. CLVII. CCVIII. MiNBRvrvs, Florentini flliiis 117, 6. MiNBRVivs [260, 31]. Ti. Victor M. , grammaticus XLIV. MlNTVRNAB 319, 28. MiNvciANvs, vir clarissimus 142, 4. 10. MiTHRiDATBs Pontlcus 13, 1 ; 322, 7. Modestus, consul a. 372 adn. 49. MoLOssi 103, 23. MOSBLLA 10, 8. 11. MvRCiA vallis 287, 34. MvsA 311, 5. 16. Musonlus, Antiochi pater CXCVIII. Mtronis bucuia 16, 6. Naeratius v. Gerealis. Namatianns. Claudius Rntilins N. CLXXX. Namia v. Pndentilla. Navcbllivs, vir clarissimus lll 10—16; GXXVI. Nbapolis 4, 26; 61, 13; 165, 14; 183, 26; 186, 26; 187, 3; 223, 16; 265, 19; 269, 19. Nbctarivs 172, 13. Nbmbsfvs 117, 18; 252, 4. Nbmbtbnsis regio 329, 11. Nbotbrivs V 38—46; 163, 18; [132, 25]; notarius a. 366, praefectus praetorio Orientis a. 380—381, Italiae a. 385 et 390, consul a. 390 CL1II. LVIII. CXLVII. Nbrva Augustus 9, 17. Nbstor 73, 19; 74, 29. NiCAOORAS, consularis Siciliae 55, 29. NiCASivs 31, 10; 47, 20. NiciANVs 134, 26. NioiAs, philosophus 247, 11. NicoMACHvs VI 1 — 81 ; 221, 27. v. DeXter, Flavianus, Faustus, lulianus, Paulinus. NiOBR fluvius 328, 15. 21. NioRiNiANVS, consul a. 350 307, 8. NiLVS 328, 13; cf. Melo. Nonius V. Attious. NvMA 54, 22. NVMANTIA 106, 16. NvMiDA 200, 20. NvMiDiA 31, 10; 106, 20; 131, 6. OOBANVS 130, 31. OctavianuB, proconsul Africae a. 363 XGVII. Oecumenius v. Asclepiodotos. Oltbrivb 302, 8. 16. 20; 303, 2. Q. ClodiuB Her- mogenianus 01. , oonsularis Campaniae , proconsnl Africae a. 361—363, praefectus urbi a. 369—370, praefectus praetorio Italiae a. 376, Orientis a. 378, consul a. 379 XGI. XCVI; adn. 886. Olybrius, consularis Tusciae a. 370 XCI. XGVI; adn. 886. Oltbrivs V 67 — 71. Anidus Hermogenianus 01., con- sul a. 395 XCI. XCVI. CIV. CLVIII; adn. 886. Oltmpivb 254, 20. OLTMPr?B lupiter Phidiae 16, 6. Opillvs, grammaticus 13, 1. Opinator 251, 6. Orchombnvs 182, 30. Orpitvs 2, 15; 275, 22; 307, 27; 308, 12. 27. Mem- mius Vitrasius 0. Honorius, prooonsul Africae circa a. 352, praefectus urbi a. 353 — 355, iterum a. 357 —359 XL. XLIX. LVI. LXXV. Oribns 1, 20; 156, 24; 321, 32; 322, 8. OssA 327, 29. OsTiA 6, 15; 59, 8; 155, 6; 163, 7; 172, 7; 174, 9. Pacatvs VIII 12; IX 61. 64. Latinius Pacatns Dre- panius, proconsul Africae a. 390, comes rerum pri- vaurum a. 393 CXCIU. GCVI. Padvs 258, 83. Pabonivs 56, 30. Palladivs IX 1; 10, 26; 11, 7; 38, 13. 16; 86, 29. comes sacrarum largitionum a. 381, magister offlcio- rum a. 382 CCII. LXXXI. GXI. Pamroachius, proconsul Africae inter a. 380 et 390 CLXXXI. Panabtivs, philosophus 12, 31; 331, 21. Paralivs, vir darissimus 42, 19. Parboorivs 93, 26. Parthbnivs 55, 5. Pastinatvs VIII 44. Pastor, Hesperil fllius LXXVI. GVII. Patavivm 104, 6. Patbrnvb V 58—66, Aemilius Florus P. , proconsnl Africae a. 393 , comes sacramm largitionum a. 396 —398^ CLVII. CLX. Patricivs VII 54 — 65; [154, 14]; magister epistula- rum a. 396—400 CLXXXIII. GLXXXIV. Patricivs 45, 28; 69, U. Patrvinvs VII 102. 103? 104. 105. 107? 109. 110. 111? 112. 113. 115? 116? 117? 118? 119. 120? 121? 122? 123? 124? 425? 126. 127. 128? 140, 16. comes sacrarum largitionum a. 401-^08 CLXXXIX. XXIV; adn. 822. Patrvinvs, vir clarissimus VIII 18. 19; 13, 22. Paula, lulii Toxotii uxor OXXX Paula, Toxotii fllia CLXXV. CLXXX. Pavlina 24, 20. 26. Aconia Fabia PauL, Praetextati uxor LXXXIV. LXXXV. LXXXVI. Pavlinvb, vir clarissimus 159, 24 ; 160, 29. PaulinuB. Sex. Cocoeius Anicius Faustus P., procon^ sul Afrieae XO. XCI. Paulinus. Sex. Anicius PaulinuB, proeonsul Afrieae, consul n a. 325, praefectus urbi a. 331 — 333 XGI. XCU. Paulinus. Amnius Manius Caesonius Nieomachus Ani- cius Paulinus Honorius, proconsul Afliae, praefectus urbi a. 334, cohsnl a. 334 XCI. XGIII. II. INDEX NOMINVM. 349 Paulinus (Pellaeas), comes Mcrarum largltionam a. 414 LXXVI. LXXVII. Paalinus LXXYI. Paulinus v. Faustus. Paylts, palatinus sacrarum largitionum 111, 2S. Paulus. Sancti Pauli basilica [122, 28; 146, 19. 22. 25; 299, 23]; adn. 804. Pblion 327, 29. Pblla 331, 8. Pellio. Pyblilits P., histrio 277, 21. PenUdia, Timaaii uxor GXXXYII. Pb&iolbs Atheniensis 76, 6. Pbbpbtvts IX 12. Pbbsab 312, 12; 320, 31. Pbtbonia 153, 8. Pbtboniants, cornicularius 314, 2. Pbtronits VII 102. 103? 104. 106. 107? 108. 110. 111? 114. 115? 116? 117? 118? 119. 120? 121? 122? 123? 124? 125? 127. 128? vicarius Hispania- rum a. 395^397, magister scrinii, quaestor aacri palatii a. 401 , praefectus praetorio inter a. 403 et 408 CLXXXIX. XXIV. Pbtbonits, ex consularibus 250, 13. Pbtronits 3, 31. T. Probianus, Probinus, Probus. Pbtbtcits 211, 28; 263, 22. Phabacbs 258, 28. Phidiab lupiter Oljrmpius 16, 6. Philippts, Tir clarissimus 70, 28. Philomatius v. Catullinus. Phosphorius v. Symmachus. Phbtoivb 330, 7. PlCBNVM 21, ft. PlBBITS VIII 45. PlNABII 330, 9. PiNiANTS, vir illustris 159, 22 ; 160, 28 ; [103, 29 ; 116, 6; 156, 35]. praefectns nrbi a. 386 — 387 adn. 805. PlBATA 82, 4. Pisidius T. Komuius. PiTS AngLstus 9, 17; 322, 13. Placida 294, 8. 10. 11. 15. Plaoidiants, vir clarlssimus 294, 1. 6. 9. Plato, philosophus 5, 12; 259, 15. Plinii htstoria naturalis 14, 18; Pl. Sbotndi bella Germaniea 104, 10. POBMBNITS IX 54; [117, 18]. PoBNTS 285, 2. POLBMONIANTS 292, 9. PoLTBivs 113, 32; [126, 18]; proconsul Afrtcae inter annos 380 et 390 CLXXXI. VII. PoLTCLiTi oanephorae 16, 7. POMPBIA IX 18. PoMPBiANTs IX 8; 153, 18; 155, 16. Oabinlus Bar- barus Pompeianos, oonsularis Campaniae, proconsul Africae a. 400 — 401, praefectus urbi a. 408 CCIII. PoMPBiANTS, quaestor circa a. 398 142, 27. PoMPBiTS 285, 15; 287, 17; 331, 27. Pomponia t. Vrbica. Pomponins t. Herculanus, Maxlmus. PoNTiciANTs 39, 32; 132, il. PoHTTS 13, 1; 319, 5; 322, 8. Populonius T. Proculns. PoBPHTBiA 139, 3. 4. 16; 143, 7. 11. PosTTMiANTS, Tii illustris 86, 11; 159, 22; 160, 28; 244, 28; 304, 7; [103, 29; 116, 6; 156, 35]. PosTTMiKTS, tIt clarissimus 139, 2. 16; 143, 7. PostomiuB T. Felix, Lampadins. PoTiTTs 12, 14. Tioarius urbis a. 379—381. Pbabnbstb 5, 29; 86, 27; 186, IB ; 258, 30; 302, 18. Pbabtbxtatts 64, 17; 288, 21; 290, 6; 295, 27; 299, 6. AooBiTs Pb. I 44 — 55. Vbtttts Pb. 289, 6. 14. VettiuB Agorius Praetextatus, corrector Tus- clae et Vmbriae, consularis Lusitaniae, prooonsul Achaiae a. 362—364, praefectus urbi a. 367—368, praefectus praetorio lUliae a. 384 LXXXIII. XLIV. LIV. LVI. Sex. Petronius pnefectus prae- Pbabtalitama: 211, 9. Pbimiobnia, Tirgo Vestalis 274, 31; 275, 3. 8. Pbincipits, vir clarissimus 161, 33; 293, 18. Principius, praefeetus urbi a. 373, praefectus praetorio a. 385—386 adn. 219. Pbisca 293, 34. PBisciAxnrs, philosophos 34, 4. PBiscLaNTS 292, 9. Pbiscilliamtb VIII 5. PriscuB T. Ampelius, Attalus. PriTatus, grammaticuB CLXXI. Proba, Adelphii uxor, quae centonem Vergilianum scripsit XCI. XCV. Proba. Anicia Faltonia Pr. , Sex. Petronii Probi uxor XCI. XCIV. XCVII. XCIX. Proba, Q. Aorelii Memmii Symmachi consuliB a. 485 fllia XL. Probatits 125, 3. Probiants. Pbtbo^its Pb. 3, 31. 34. proconsul AfM- cae a. 314—316 (cf. C. I. L. VIII 1277), praefectiis praetorio a. 321, consul a. 322, praefectus urbi a. 329—331 XCI. XCIV. Pbobiants VIII 14. Oabinius Vettius Pr., praefectUB urbi a. 377 CXCIV. Probinus. Petronios Pr., consul a. 341, praefectos urbi a. 345—346 XCI. XCIV. XCV. Pbobints V 67—71; IX 60. [126]. Anicius Probl- nus consul a. 395, prooonsul Africae a. 397, prae- fectuB urbi a. 416 XCL CV. CLVIII. CLX CCVI. CCVIII. Probus. Aemilius Probus adn. 428. Probus, cousol a. 310 XCL XCIV. Pbobts I 56—61; 51, 32 ; [IX 112] Pr., proconsul Africae a. 357 — 35e torio Italiae a. 368—376, Oalliamm a. 380, ~IU- liae a. 383—384 et 387, conBul a. 371 XC. XLVII. CLXXIV. ProbuB. Anicius Petronius Pr. , consul a. 406 , comoB sacrarum largitionum a. 412 — 414 XCI. CV. Probos, praetor a. 424 XCI. XCVllI. ProbuB T. Alypius. Pbocbssts 201, 4. Proclianus, proconsul Africae a. 356 adn. 448. Pbocliants, vir clarissimus 185, 3. vicarius Qulnque Provinciarum a. 399 Cod. Theod. XVI 10, 15. Pbocopitb Angustus [322, 22]. Pboctlts. L. Aradius Valbbits Proctltb Populonius 3, 17. 19. cf. C. l. L. VI 1690—1693. Proculus T. Oregorius. Pboibctts 72, 13. Pbombthbts 110, 11. Pbomotts III 74 — 80; 47, 2f. Flavius Pr. , oomes Africae, magister militum a. 386 — 391, oonsnl a. 389 CXXXVU. CXXXVIII. Pbosdocits 174, 24. Pbosbbitb 271, 17. Pbotabits IV 17—34. 56. 57; 267, 18; [111, 8. 21; 115, 5. 9. 26; 116, 2]; praefeetus praetorlo elrr4i a. 397 CXU. Pbotadits, MinerTii fllius 114, 12. Protimus t. Quadratus. Ptolomabts, rex Aegyptl 331, 9. Ptblicola 3, 20; 284, 15. Publilius V. Albinns, lulianus, Pelllo. Pudentilla. Namia Pud. LXXVl. Ptnicvs 322, 7; 326, 27. Pttboli 6, 30; 50, 18; 151, 6; 172, 18; 311, 28. 31 ; 312, 2. 8. 18. 20. 28. Pybbhts, rex 13, 1. Ptthagoras, philosophus 5, 11. Qaadratus. C. Asinius Protimus Quadratus XC. Qtinqtb Pbotinoiab 108, 30. Qtintiliants VIII 36; IX 57. Qtintts 251, 14. a50 II. INDEX NOMINVM. RABiLiAinrs 270, 16. RagoDins v. CeUus. Rbatb 3, 5. Rboilianys 145, 16. Regulas. EnninusoiaB R. LXXYI. RBPBMTniTS 83, S. Rhbnts 107, 27; 110, 15; 321, 32; 322, 34; 324, 1; 325, 19; 327, 22; 328, 9. 17. 31; 329, 13; 332, 3. Ricombbbs III 54 — 69. comes domesticorum a. 377, msgister mUitum a. 380^94, consul a. 384 CXXXV. LVni; adn. 43. RoeATIAMTS 31, 10. RoMANTs Vm 28. 56. 59. 70; 32, 7; 41, 21; 47, 11 ; 48, 32. comes Aegypti a. 391 CXXI. CLU. CXCIX. RoMANTs, palatinus sacrarnm largitlooum 28, 20. RoMTLTS Vm 38. 62; IX 62; 231, 3. 7. FlaTius Pi- sidius R. , consularis Aemiliae et Liguriae a. 385, comes sacranim largitionum a. 392, praefectus prae- torioGalliarum a. 400, praefectns urbi a. 405 CXCVIU. RoBOiTs, histrio 17, 14 ; 277, 22. Rtfimts. Abadits Rtf. 3, 10. 12. praefeotus urbi a. 312 — 313, praefectus praetorlo a. 319, consul a. 311 ikut 316. Rtfints 212, 21. L. Aradius Ruflnus Sa nus Tit , comes Orientis a. 363, praefectus urbi a. 376. cf. C. I. L. VI 1695. Rnflnns. C. Vettins Cossinius R. , praefectus urbi a. 315, oonsnl a. 323 LXXXVI. Rnflnns. Vnloatius Rnf., praefeotus praetorio Itallae ii a. 365—368 CU. Rtfints III 81—91; 157, 10; [49, 17]. magister of- flciomm a. 382 — 392, consnl a. 392, praefectus prae- torio Orientis a. 392-395 LVIII. CXVI. CXXXVIII. Rtfints, Tir spectabilis 98, 20. Rtfints, adyocatns VUI 17. Rtfints, offlcialis 302, 10. Rnflus y. Albinus, Felix, Hadrianus, Messala, Voln- sianus. Rtfts, pontiflealls arearins 30, 27; 31, 3. Rtsticiana, Symmachi nxor 308, 33 ; [8, 6 ; 59, 30 ; 275, 35]; XL. XLIX. Rusticiana, Boethii consnlis a. 510 nxor XL. Rtstiots 16, 15. 17; 112, 23. Rtsticts 175, 27. Rtstiots t. InUanus. Rttilits (P. R. Rnfns) 13, I. RntiUBa t. Namatianns, Sabbllts 143, 32. Sabina. Attusia Lucana S. LXXVI. Sabiniantb, vir olarissimns 33, 11. Sabintb 86, 18; 135, 6. Sabctlabib, index IX 66. Salbbntm 165, 13. Sallnstins. FlaTius S. , praefectus praetorio Qalliarum a. 361—363, consul a. 363 CLVI. Salltbtitb V 55—57; 80, 15. 21; 163, 8; [59, 32]. praefeotus nrbi a. 385—386 CLVI. CXXIII. Sallustius, qnaestor sacri palatii a. 424 CLVI. Salmonbtb Elius 284, 12. Salvinns, comes remm privatarum a. 400 adn. 996. Saltitb VIII 29, quaestor sacri palatii a. 408 CXCVI. Salttib clivus 139, 1. Samnitm 73, 30; 156, 7. Sanctus. FUvius S. LXXVI. Sapidiantb 1X16. vicadns Africae a. 399— 400 CCIV. SAPBIOiTB 160, 6. Sabdinia 53, 12; 248, 10. Sabmatab 315, 28. Sattbtb 29, 17. Ambrosii episcopi Mediolanensis fra- ter XLIX. CXXVUI. Saxonbb 57f 9. 12. ScABTOLAB (Mucii) 78, 10. SciPio 5, 14; 106, 20; 330, 10; cf. Africanns. SciPio, vir cUrissimus 142, 20; 213, 15. 23. SoiBTiTB, vir perfectissimns 302, 5. 15. 21. 27; 303, 3. 5. 7. 16. 18. 21. Scomci canes 65, 26. SOTTHIA 10, 10; 319, 4; 328, 21. SebaBtianus, magister miiitnm a. 378 LXXXIX. Sbbabtitb 113, 22. Sbctndts V. Plinius. Sbnatob 69, 17 ; praefectns praetorio a. 407 Cod. Tlieod. XVI 5, 40. Sbnonbb 282, 9. Sbptimitb 80, 20. Seranns, proconsnl Africae a. 397 CLX; adn. 484. Sbbapammon, philosophus 61, 25. Sbboitb 307, 7. Flavins Anicius S. , consnl a. 350 XCI. XCU. Sbbtits VI U 60. MariuB S. Honoratus, grammaticna CXCIX. Sbtbbiantb, prlnceps offlcii 96, 28. Sbtbbiantb 154, 3. Sbtbbilla, olarisBima femina 304, 11. 15. 20. Severinus v. Boethius. Sbtbbts VIII 6; 209, 25. Vaierius Severus, vicarius urbis a. 364—365, praefectus nrbi a. 381 — 382 CXCI. Sbtbbts. Flatitb Sbt. Orat. 6. praeses a. 373 CXCU. CCXI. Sbtbbts 154, 4. 6; 164, 3; 167. 8; 208, 14; 250, 22; [IX 131? 136? 138? 139?]; consuUris Campa- niae a. 400—401 CXCII. Sbtbbts, episoopus 191, 13. Sevems v. lolianus. Sbxio 56, 15. 18. Flavius S. , correcter Apuliae et Calabria CXXIII. SiBiDiTB VII 129—131; 167, 19; 169, 20. Aeiltus Glabrlo Sib. Spedius, consuUris CampanUe, vicarins Septem ProvincUrum CXC. Sibtbits III 43 — 45. magister offlciorum a. 376—379, praefeotus praetorio Galliarum a. 379 CXXX. CVU. SiciLiA 11, 29; 51, 27; 52, 3. 7; 56, 1; 123, 11; 162, 16; 169, 15; 172, 12; 180, 30; 227, 6; 251, 23; 257, 9; 273, 14; 318, 17; 322, 7. SicTONiA baca 78, 6. SiLTANTB 130, 22; 237, 31. comes rerum priTatarum a. 405 adn. 996. SiMPLiciTB, agens in rebns 50, 3. SniBNAB 181, 14. SocBATBB, philosophus 57, 6. SoLON, Atheniensis 74, 1. SosiAs 18, 12. Spabtacts 57, 13. Spedius V. Slbidius. Spbbchitb 139, 20; 143, 20. comes lernm privata- rum a. 396—397 CLV. Spolbtitm 25, 7; 74, 19. 31. Stabiab 158, 7. Staoibita 12, 29. Stbmmatitb, vir cUrissimns 92, 22; 121, 24. Stilicho IV 1—14; [107, 27; 109, 14. 17. 19; 155, 28; 156, 36; 163, 20; 177, 25; 178, 19. 28; 160, 7. 17; 190, 16; 193, 12; 202, 20; 205, 25; 206, 7. 13. 21; 208, 6; 211, 18. 24; 220, 10; 224, 5]. Flavins St., magister militum, consul a. 400 et 405 LXIII. LXVIII. LXIX. LXX. LXXU. CXL; adn. 260. Stbatboitb VIII 46, Ticarius AfHcae a. 403 CXCIX. St&bniab iucus 291, 27. Stbbba 272, 24; 273, 2. Syaobitb I 94—107; 77, 2; [77, 14; 266, 8j. Fla- vius Afranius S., notarius a. 370, magUter offlciorum a. 379, praefeetns praetorio Italiae a. 380 — 382, praefectns praetorio itemm et tertium, consul a. 381 CIX. CVI. CXXVI. CXXXI. Syagrius. Flavius S., proconsul AfHcae a. 379, consul a. 382 CIX; adn. 153. 508. Syagrius, Timasii fllius CXXXVII. 11. INDEX NOMINVM. 351 Symmaohas. Aurelias lalianas (ant Tulliaims) S., con- sal a. 330 XL. XU. Stmmaohvs [I 1^12; Orat. 4. 5; 22, 31; 23, 1. 4; 25, 18; 29, 11; 56, 24]. L. Aurelias ATianios S. Phosphoriua, praefectus annonae, vicarias urbis, praefectuB urbi a. 364—365 XL. XLI. LXXIII. cxnr. Stmmjlchys 18, 6; 95, 8. Q. Aureliua S. Eusebius, corrector Lucaniae et BTittiomm a. 365, proeonaul Africae a. 373 — 375, praefectus urbi a. 384 — 385, conBul a. 391 XXXIX. Symmachus. Aureliafl AniciuB S. , praefectos orbl a. 419—420 XL. LIII; adn. 169. STMMAOHYd YII 1—14; 66, 23; 132, 16; 144, 16; 165, 4; 220, 22; 234, 31; 244, 22; [57,25; 58, 4; 104, 35; 105, 3; 125, 18; 150, 28; 154, 28; 156, 32; 157, 22; 160, 22. 27; 162, 25; 163, 28; 167, 25; 170, 25; 183, 6. 21; 199, 6. 12]; quae- stura eiuB [57, 15; 61, 9; 65, 21. 25. 34; 66, 23 ; 118, 12. 31; 119, 9; 129, 20; 130, 6; 136, 23; 140, 30; 198, 11; 267, 16; 268, 3]; praetura [100, 14. 23; 102, 5; 118, 12. 28; 119, 3; 120, 11; 148, 12. 18; 162, 19. 30; 163, 9; 164, 5. 30; 165, 17. 22; 190, 17; 193, 10; 199, 26; 201, 30; 203, 28; 206, 9. 20; 208, 4; 211, 8. 22; 218, 11; 220, 22 ; 234, 21. 26 ; 236, 30 ; 238, 26 ; 239, 7. 22 ; 240, 3. 19. 28; 241, 3. 16. 23; 242, 9. 18; 243, 2. 24; 257, 2; 271, 9. 33; 272, 22; 273, 15. 21; 274, 6; 276, 9. 18]; nuptiae [102, 17; 262, 2; 263, 13. 17]. Q. Fabius Memmius S., quaestor a. 393, prae- tor a. 401 XVII. XXIII. XL. L. LU. LVIII. LXV. LXVIII. LXXI. CLXVI. CLXX. Symmachus, consul a. 446 XL. Symmachus. Q. Aurellus Memmius S., consul a. 485 XL. Symmachns. Flayius Symmachus, consul a. 522 XL. Stnbsiys, luliani fllius Orat. 7; CXXV. Synesius y. Hadrianus. STNTKOPHiyS 311, 5. Stbacysab 327, 8. Stria 331, 8. TABy&MiTs 154, 24; 158, 19. Talisia. Attusia Lucana T. LXXVI. Talisius. Attusius Lucanus T. LXXVI. Talislus. Lucanus T. LXXVI. Tanais 10, 10; 319, 4. Tabbnttm 180, 29. TABPBiys, yir clarissimus 303, 1. TARQyiNiys (Superbus) 284, 14. Tabracina 43, 10; 44, 3; 311, 28; 312, 5. 8. 18. 23. 24. cf. Axyr. Tarronius y. Dexter. TATiANys, yir spectabilis 67, 21. Tatits, lex 291, 26. TBRENTiys (Varro) 3, 4. TBRBNTiyg (Afer) 3, 4. Terracina y. Tarracina. TBRTTLLyB 307, 20; praefectus urbl a. 359 — 361 adn. 87. THALAssiys 14, 26. yioarius Macedoniae a. 376 — 377, proconsul Africae a. 378—379 LXXVI. LXXVII. LXXVin. LXXXII. THALAssys, yir clarissimus 140, 20; 200, 15. THBODORys V 4—14. 16; 167, 31; 243, 3; [VIU 1 ; 163, 14. 16; 203, 5]. Flayius Mallias Th., prae- ses, consularis Macedoniae, magister epistularum, oom^ rerum priyatarom a. 380, praefectus praetorio Oalliaram, praefectus praetorio Italiae a. 397 — 399, consul a. 399 OXLVllI.* LXXI. CLXXXVI. OXCI. CO. THBODORys V 15. piaeses a. 390, proconsul Afrlcae a. 396, praefectus praetorio iterum Itailae a. 408 CLI. CLX. TBBODORys, ex protectoribus 305, 16. THBODosiys X 1; 337, 11; [287, 26; 314, 13]. Fla- yius Theodosios, magister militom, Theodosii Au- gusti pater XLVII. XLVIII. CCXI. THBODOsrys Augustus, Relationes; 46, 16; 49, 15. 30; 52, 9. 17; 62, 3. 21; 94, 32; 128, 9; [44, 34; 45, 4; 81, 11; 88, 7. 10; 95, 15; 99, 5; 104, 10; 115, 16; 121, 26. 29; 155, 26; 163, 14; 235, 19]. THBODOSiys 139, 4; 143, 10. 11. THBODOSiys 306, 5. 7. 15. 19. THBODyLys 137, 9; 192, 22. THBOPHiLys, yir clarissimus 42, 7; 181, 28. 32. THBSBys 302, 7. 13. 17. 22. 27; 303, 2. 4. 6. 8. THBssALys 182, 19. TiBBBis 10, 11; 88, 4; 95, 13; 118, 6; 288, 9; 332, 5. cf. AJbula. TiBBBrys Augustus 322, 12. TiByB 173, 23; 176, 21; 180, 26; 181, 29; 182, 9. 21. 27; 184, 14; 185, 13. TiOBNyM 180, 5. TiMAsiys III 70 — 73. Flavius T. , magister militum, eonsul a. 389 CXXXVII. CXXXVIU. Titiana, Decimii Hilariani HiUrii uxor CXXX. TiTiANTs 23, 33; CBLsiNys TiT. I 62—72; [23, 25. 29; 26, 26; 35, 5; 40, 20. 26; 72, 2; 76, 32; 266, 1 1]. Symmacbi frater, vicarius Afrioae a. 380 OVI. XL. LUI. LXXXIX. TiTiANys VIII 68. 0. Maesius AqaiUios Fabtus Tit, consularis SicUiae a. 398 001. TiTiANys 66, 17; 146, 1; 248, 4. Tonantius v. Ferreolus. Toxotios. loUus Tox. CXXX. Toxotius OLXXV. Tbaiani platea 163, 21. Tbaiants Augustus 9, 17. Tbbvibi 108, 29. Tboia 325, 11; 327, 14; 328, 35. Troinus y. Patroinos. TBTOBTiys Orat. 5; 23, 3; VI. TyBNTiys, yir darissimos 119, 21. 26. TuUianos y. Symmachos. TyBAsiys 141, 9. 12. cf. Cassiod. yar. IV 24. Turcios y. Apronianus. Turrenia y. Honorata, luUana. Tvsci 73, 30. Ttbii 326, 27. Tyrrenia v. Honorata, luliana. Ttbbhbnts 186, 27. Valbns Augustus [321, 9. 32; 322, 22; 323, 12; 332, 16]. Valbntiniants Augastos i. Oiat. 1. 2; 275, 28; [10, 8; 277, 4; 283, 29; 290, 19; 291, 6; 295, 24; 301, 12; 304, 16; 307, 16. 23; 311, 17. 21; 316, 29; 330, 33; 331, 3; 332, 5. 11. 16. 26; 333, 17; 334, 12. 18. 21. 26. 29; 335, 16. 25; 336, 8]. VAUiNTiNiANys Augostas u. Relationes; 87, 11; 90, 10; 134, 17; [59, 11; 96, 6; 121, 28; 124, 10; 132, 6; 134, 5]. Valbntiniants pons XLII. Valbntiniants, vir clarisslmos 274, 23. Valbntiniants, protector 64, 25. VALBNTINIANyS 245, 28. Valbntints 166, 1; 271, 16. Valbbiants VIII 69; IX 13. vicarias Uispaniarum a. 365—366, praefectos urbi a. 381 CCIV. VALBBiANys, vir clarissimus 304, 30; 305, 6. VALBBiys VIII 47. 57. comes, yir iUustris a. 418 oxovin. CXCIX. Valerios v. Euromios, Fortunatus, Messala, Proeolas, Severus. Vabbo 3, 4; 4, 9; 5, 8. Vabvs IX 29; vioarius mrbis a. 397—398 OCV. Vaticants 169, 24; 183, 6. Vbnantits, strator 310, 16. 27. 28. 30. 352 II. INDEX NOMINVM. Venerli. InlU Ven. LXXVI. Venerius Volnsianos adn. 923. YBNysTTs 123, 12. Volasius Ven., correotor Apollae et Calabriae, eonsulariB Siciliae, ^icarius Uispania- mm a. 363 XL. GXIU. Venvstvs IX 17; [47, 31; 48, 2; 68, 27; 156, 29. 31; 158, 32]; Flaviani fllins XL. LI. Veria y. Liceria. Vbrints 4, 1. 2. Vbbbbs, praetor 266, 31. Vettins V. Praetextatns, Probianns, Rnflnns. ViCTOB, Tir spectabilis 63, 7. Sex. Anrelius V., bi- storicns, consularis Pannoniae secundae a. 362, prae- fectns orbi inter a. 379 et 395 Amm. XXI 10, 6; 0. L L. VI 1186. ViCTOB, agens in rebns 297, 35. VlCTOB 21, 12. Victor ▼. Minervins. ViCTOBiAB ara 281, 9; VU. XVI. LUI. LVUI. LXXXIX. Victorianus, Livii emendator adn. 107. 181. Vlctorios, proconsol AiHcae a. 398 CLX. ViNCBNTnrs IX 9. 25. Flavios Vincentiaff praefectos piaetorio GaUiarom a. 395^400, consol a. 401 CCIU. Yinoentios ▼. Celsns. Vindicianus, proconsul Africae post a. 380 CLXXXI. Virins ▼. flavianus. ViTAUANYS, ^ir cladssimos 34, 21. ViTALis VIU 49, praefectos annonae a. 403 CXCIX. Vitrasios ▼. Orfltns. ViTBNTiys 304, 28. qoaestor sacri palatii a. 364, prae- fectos orbi a. 366—367 LXXXVU. CVUI. Volnsianos. C. Caeionius Ruflns Vol., corrector Italiae a. 283 — ^290, proconsul Africae, praefectns urbi a. 310 — 311, iterom a. 313 — 315, praefectus praetorio a. 321, consul a. 311 et 314 CLXXV. CLXXVI. Volosianos. Ruflus Vol. , praefectus praetorio a. 311 CLXXV. CLXXVI. Volosianus. C. Caeionius Ruflus Yol. qui et Lampa- dios, praefectns praetorio Italiae a. 355, praefectos orbl a. 365 CLXXV. CLXXVUI. Volosianos,. ▼icarios urbis a. 355 CLXXV. CLXXX. Volosianos, ▼icarios orbis a. 365 CLXXV. CLXXX. Volosianos, comes remm priTatarum a. 408 CLXXV. CLXXIX. Volosianns. Roflus Antonius Agrypnius Vol., prooonsul Africae, qoaestor sacri palatii, praefectus nrbi ii a. 416 et 420, praefectus praetorio Italiae a. 428 — 429 CLXXV. CLXXXI. Volosios ▼. Venustus. Vrbica. Pomponia Vrb. LXXVI. Vbbicvs VIU 32. Vrsicinus, eomes rerum pri^atarum a. 405 adn. 965. Vbsvs 238, 18. Vulcatios ▼. Roflnos. Xanthvs 238, 36. Zalbvcvs Locrensis 285, 3. Zbno 38, 3. Zbnobivs 64, 3. Zbnodobvs IX 3; 160, 13; 237, 23; corrector Luea- niae et Brittiorom a. 401 CLXVIII. CCII. CCIV. Zbvzis, piotor 42, 26; 331, 1. m. INDEX AVCTORVM QVI AVT A SYMMACHO COMMEMORANTVB AVT IN PRAEFATIONE ILLVSTRANTVB. n »» »» »» Ambros. de offlc. ministr. III 7 adn. 412; CXIX. de obit. Satyri XLIX. de obit. Tlieod. 4 adn» 249. epUt. 17. 18 XVI. LIU. CXX; adn. 212. 41, 27 adn. 686. 57, 2 CXXVUL 57, 3 adn. 709. 57, 4 adu. 325. 60, 8 adn. 814. Ammian. Marc. XXVII 3, 3 adn. 92. XXVIII 1, 8 adn. 153. XXIX 5, 20 adn. 150. XXX 5, 10 adn. 641. ApoU. Sidon. epist. V 5 adn. 532. Apnl. metam. snbscriptio adn. 803. Amsianus Messius s. v. arrisit et laxgior adn. 11. Aogostin. de clv. dei Y 26 adn. 244. 245. >» »» »» »» »» »» »» »» »» »» »» »> »» »» >» ♦ » »» »» »^ >» Aogostin. de dv. dei XVIII 53 adn. 590. confess. V 23 adn. 225. contra litt. Petill. II 184 adn. 828. ,, epist. 87, 7 adn. 556. Aoson. ad lertorem (III) 9 adn. 78. grat. actio (VIII) adn. 371. „ 1, 3 adn. 362. 375. „ 12, 55 adn. 434. „ 15, 71; 16, 72 adn. 362. epiced. in patr. (XI) 2, 45 adn. 354. protrept. (XIII) 2, 36 adn. 349. 2, 43 adn. 350. parent. (XV) 16 LXXVU. profess. Bordigal. (XVI) 2 adn. 106. MoseUa (XVIII) p. 10, 2; LXXXI. „ 405 adn. 716. epist XVI 1, 4 adn. 442. »» >> >> »» >♦ »> »» >» ♦» »» »» >» >> Aoson. epist. XVI 2, 1 adn. 452. „ „ „ 2, 16 adn. 453. ,, „ ,t 2, 21 adn. 456. „ „ 2, 27 XCIU. »♦ »» »» 2, 83 XCV. „ ,, XVIIp. 17, 20; 71,31; XXU. XXXVII; adn. 143. 356. Boeth. comm. in Arist. icepl ipfiT^v. ed. sec. I 1 CLXXVIU. CaecUios frg. 264 p. 266, 18. Caesar. beU. GaUic. p. 104, 8. Carm. cod. Paris. 8084 v. 38 adn. 586. V. 86 adn. 628. Cassiod. var. XI 1 fln. VU. X. Cato orig. I 2 lordan. p. 1, 10. Cioero p. 2, 13; 4, 18; 16, 23; 18, 3; 74, 17; 85, 2; 119, 25; 265, 10. ,, pro Rosc. Amer. 13, 37 p. 19, 10. „ divin. in CaecU. 12, 39 p. 318, 16. »» »» »♦ »> III. INDEX AVCTORVM. 353 >> II >> l> »» II »> »> I) >» »1 1» I» »> >» >» »» »> »> »» »» »» »» Cicero pro Planc. 6, 16 p. 18, 10. ,, ,, 27, 66 p. 1, 10. pro Flacc. 12, 28 p. 119, 15. ,, Tuscul. IV 31, 67 p. 4, 13; 265, 7. Claud. de cons. 01. et Prob. 8. 21 adn. 420. „ „ 29 XCVI. ,, ,, 55 adn. 463. ,, ,, ,, „ 75adn. 479. de cong Theodori CXLVllI. de cons. Stilich. adn. 260. I 306. 315 adn. 313. I 326 adn. 311. de bell. PoUent. CXL. de VI cons. Honor. 361 adn. 838. ,, ,, „ ,, 531 adn. 951. epigr. de Tbeodoro et Ha- driano adn. 744. 941. ,, de rapt. Proserp. II praef. 50 adn. 719. Codex lustinianus*) I 48, 2 adn. 466. I 54, 4 adn. 658. U 7, 2 adn. 515. II 20, 8 adn. 80. IV 61, U adn. 1018. V 4, 20 adu. 767. VII 38, 1 adn. 462. XI 60, 1 CLVIIl. XI 71, 4 adn. 725. Codex Theodosianus I 6, 9 LVI. I 10, 7 adn. 822. 111,2 adn. 724. I 15, 9 xcvm. I 15, 10 adn. 153. 522. I 15, 17 adn. 949. U 2, 1 p. 313, 10. U 4, 1 adn. 80. II 6, 1 p. 311, 13. II 6, 3 p. 305, 26. II 6, 4 p. 305, 24. II 12, 1 p. 293, 27. II 13, 1 adn. 1005. II 15, 1 adn. 80. II 19, 4 adn. 433. U 28, 1; 30,2; 31, 1 ; 32, 1 adn. 1005. m 10, 1 adn. 767. IV 4, 2 p. 46, 19. IV 12, 7 adn. 153. V 1, 3 adn. 634. VI 2, 17 adn. 964. VI 30, 6 adn. 210. VI 30, 20 adn. 1005. VII 4, 10 adn. 91. VU 4, 16 adn. 452. VII 8, 3 adn. 567. VII 8, 9 adn. 1034. VII 8, 10 adn. 1005. VU 13, 12 adn. 313. VII 13, 13. 14 adn. 315. VU 23, 1 adn. 452. VIII 5, 7 adn. 431. VUI 5, 22 adn. 915. VUI 5, 28 adn. 452. Codex Tbeodosianus VIU 5, 43 adn. 466. VUI 8, 10 adn. 1005. VUI 15, 5 adn. 452. IX 38, 3. 4 p. 307, 17. IX 40, 10 adn. 403. IX 40, 12 adn. 515. IX 40, 13 adn. 579. IX 42, 1 XCV. IX 42, 14 p. 157, 11. IX 42, 19 adn. 965. X 1, 14 adn. 798. X 10, 8. 9. 12 p. 313, 7. X 19, 14 adn. 812. X 20, 9 adn. 153. XI 1, 27 adn. 996. XI 2, 1. 2 adn. 91. XI 13, 1 adn. 210. XI 16, 12 CL; adn. 373. XI 17, 3 adn. 964. XI 19, 4 adtt. 724. XI 28, 2 C^VI. XI 28, 3 adn. 936. XI 30, 41 p. 313, 31. XI 30, 44 p. 292, 13; CCX. XI 30, 55 adn. 949. XI 31, 2 p. 311, 18. XI 36, 18 adn. 91. XI 36, 26 p. 292, 13. XII 1, 68 adn. 970. XII 1, 73 adn. 148. XII 1, 89 adn. 530. XU 1, 140. 148 CL. XII 9, 2 adn. 1017. XIU 1, 11 adn. 368. Xm 3, 7 adn. 452. XIII 3, 9 p. 301, 15. XIII 5, 9 adn. 433. XIII 6, 7 adn. 153. XIV 2, 1 p. 291, 19. XIV 3, 11 adn. 91. XIV 3, 13 adn. 433. XIV 10, 4 CV. XV 1, 18 adn. 452. XV 1, 32 adn. 1037. XV 9, 1 p. 286, 16. XVI 1, 1 adn. 91. XVI 5, 4 adn. 557. XVI 6, 2 adn. 556. Cornel. Nepos subscriptio adn. 428. Corp. Inscript. Attic. III 1 , 639 XCIX. Corpns Inscriptionam Graecamm 2593 XCIX. 2594 LXXXIII. 2595 CXCI. 2597 XCIII. 5498 XC. Corpus Inscriptionum Latinarnm III 568 adn. 343. m 6159 adn. 141. V 1083* XCIX. V 3344 XCIV. XCV. XCIX. VI 102 LXXXIII. VI 315 XC. VI 498 XCU. VI 499 XCVIII. VI 1140 CLXXVI. VI 1141 XOIII. VI 1159 CLXXVII. VI 1170—1174 CLXXVIU. Corpos Inscriptlonum Latinarum VI 1175 adn. 651. VI 1177 CXLVI. VI 1185 XCVIII. VI 1 188— 1 190 CLXXXVIII. VI 1192 adn. 882. VI 1194 adn. 923. VI 1652 XCU. Vr 1657 XCVL VI 1658 CXCIV. VI 1659 CLXXIX. VI 1661 adn. 923. VI 1669 CCUI. VI 1678 CXC. VI 1679 XCIII; adn. 424. VI 1680—1683 XCU; adn. 100. VI 1693 adn. 99. VI 1698 XLI. VI 1699 XLV; adn. 1. VI 1703 CLXXIX. VI 1706 CLXXX. VI 1707 CLXXVL VI 1708 CLXXVI. CLXXVIII. VI 1709 adn. 630. VI 1712 XOV. VI 1713. 1714 XCVL VI 1719 adn. 195. VI 1729 adn. 802. VI 1731 adn. 1006. VI 1739—1742 adn. 100. VI 1751 XCIX. VI 1752—1756 XCIX. 01; adn. 420. VI 1759. 1760 adn. 100.223. VI 1772 adn. 100. VI 1775 adn. 950. VI 1777—1781 LXXXIV. LXXXV VI 1782 OXII; adn. 186. VI 1783 CXII; adn. 179. 246. 249. VI 1791 XCIU. VI 2145 LXXXV. VI 3791 adn. 916. VI 3864 OXOIV. VI 3866 CLXXVIII. VI 9920 00. VI 535» OLXXVIII. VIII 969 CCIU. VUI 1219 CXXIX. Vm 1412 adn. 812. VIU 1437 XO. VUI 1783 XCIX. VIII 1860 XOVI. VUI 2242. 2388. 4767 OLXXVIII. VIII 5334 XOVI. VIII 5337 adn. 853. VIII 5338 adn. 150. Vm 5347 adn. 149. VIII 5423 adn. 343. VIU 6975 CLXXVUI. VIU 7040 XOII. VUI 7975 OLXXVUI. IX 329 adn. 544. IX 333 adn. 609. IX 1568. 1569 XCIU. IX 1576 XOV. X 1199 CCIU. *) De constitutionibus, quae ex Oodicis Theodosianl partibus superstitibus baostae sunt, vide 8. y. Oodex Theodosianus. Q. AVUBLIYS Stmmaohys. 45 354 m. INDEX AVCTORVM. Corpos iDScripttonam Latinarom X 1479 adn. 182. X 1655 OLXXVI. X 1704. 3860 00. X 5061 adn. 387. X 5651 XOIIL X 6083 XOVI. X 6656 XOIU. X 7345. 7346 001. Demosth. Olynth. III 39 p. 14, 5. Digest. XXII 5, 10 p. 313, 10. ,, XLIXl,21S3p. 306, 22. Ennodios adn. 4. 41. Ephemer. epigr. IV p. 279 adn. 92. „ IV p. 280 OCIII. „ IVp.294adn. 1011. 1012. Eotrop. brev. praef. adn. 651. X 16, 3 adn. 645. »» >» >» Oregor. Nazianz. epist. 137. 138 OXXXII; adn. 657. 659. 660. Qregor. Turon. II 9 adn. 663. Hesiodos p. 26, 18; 182, 32. Hieron. epist. 23, 2—3 adn. 40S. 39, 3 adn. 408. 54, 4 adn. 632. 54, 6 OXXIX. 60, 16 adn. 691. 107, 1 OLXXIX. 107, 2 adn. 631. 123, 18 adn. 444. 130, 3 XOIV; adn. 430. Himerius ap. Phot. cod. 165 adn. 860. Hippocrat. aphor. II 46 p. 166, 7. Homeros p. 221, «; 256, 23. „ II. IX 185 p. 93, 10. ,, „ XXI 163 p. 265, 14. Horat. ars poet. 1 p. 5, 18. »> »» »> »» »» »> »» »» »» »» »» >» »» »» I» »» Liban. Antioch. p. 329 adn. 601. epitaph. p. 524 adn. 893. epist. 75 adn. 992. 208 adn. 861. 891 adn. 680. 923 adn. 88. »» t» »» »» »» »» »» >» Macrob. satum. I 2, 3 OLXXXII. „ I 2, 15 OLXXIX. ,, 12, 16; 24, 19etc. adn. 916. „ 111, 16; 17, 1; 7, 17 adn. 393. III 1 adn. 589. >» »» »» »» »» Naevios frg. p. 4, 13; 265, 7. Olympiod. ap. Phot. cod. 80 p. 63 A. adn. 2. 136. 436. Orellf, Inscr. lat. sel. 105 XOIII. „ 3172 adn. 630. „ 3327 adn. »» »» >» I» »» »» Oros. VII 33, 7 OOXI. 616. Paulin. Yit. Ambros. 26 adn. 29. 31. Paulim Nolan. natal. VIII 103. 113 adn. 951. Paulin. PellaeoB eochar. 24 sqq. ado. 351. »» »» »» 232 adn. 352. Phllostorg. XII 3 adn. 865. Philostrat. Apollon. Tyanensis OXV. Plaot. Capt. 80 p. 18, 26. Probae centonis VergiLiani subscrip- tio XOV. Prosper de promiss. dei III 38, 2 adn. 10. 236. Prodent. contra Symmach. adn. 37. 337. 548 adn.' 420. 430. 474. 558 XOIV. I 562 adn. 631. I 595 adn. 99. »» »» »» I I »» Rotil. Namat. I 167 adn. 924. I 267 OLXXXVII; adn. 945. *I 419 adn. 923. I 466 adn. 905. »» »» »» >» »» »» SaUost. OatU. 51, 38 p. 73, 30. ,, logurth. 9 p. 14, 29; 106, \ 15. Script. hist. Aogust. Tit. Albin. 4, 1; 13, 5 adn. 883. 894. Serv. ad Aeneid. VI 107 p. 2, 6. „ „ „ VII 662 p. 2, 6. „ ,, ,, XI 301 p. 84, 31. Socrat. V 14 adn. 3. 228. Sulpic. Sev. chron. II 49, 3 OXXVII. Symmachus inscriptio XXIII. 1, 11 L. 8 adn. 144. 7 adn. 143. 356. 31 adn. 95. 8 adn. 98. 14 adn. 394. 18 adn. 55. 11 XXXVIH. .16 adn. 627. 21 adn. 8. 19 adn. 23 adn. 10 18 22 26 26 26 28 29 33 36 36 39 40 42 43 46 47 49 52 52 56 57 58 62 63 66 72 76 76 86 86 96 97 98 99 99 99 509. 517. 12 adn. 532. 27 adn. 102. 12 adn. 520. 9 XXXVIU. 16 VI 31 adn. 571. 14 adn. 569. 11 adn. 228. 20 VI. 22 adn. 554. 13 adn. 43. 2 adn. 45. 10 adn. 149. 555. 6 adn. 770. 26 adn. 43. 22 XXXVUI. 4. 25 adn. 536. 32 adn. 493. 2 OXXXII. 29 adn. 1023. 20 adn. 565. 17 adn. 571. 30 adn. 246. 4 adn. 245. 31 adn. 311. 35 VU. 100, 6 adn. 245. 325. Symmachus 103 104 104 106 108 110 111 115 116 116 123 125 128 132 137 138 149 149 149 152 153 156 156 157 158 158 159 159 160 160 162 166 167 187 197 201 202 202 205 211 220 243 260 271 280 280 285 286 286 286 288 290 295 295 300 307 308 314 318 319 320 320 320 321 322 322 326 326 327 328 329 332 335 335 27 adn. 300. 22 adn. 245. 24 XXXVIU. 8 adn. 736. 30 adn. 732. 28 adn. 44. 11 adn. 720. 16 adn. 245. 3 adn. 294. 13 adn. 727. 11 adn. 547. 27 adn. 325. 18 adn. 1016. 26 adn. 701. 19 adn. 43. 29 adn. 790. 3 adn. 44. 7 adn. 46. 18 adn. 44. 21 Lxvn. 2 adn. 595. 18 adn. 299. 27 adn. 794. 15 adn. 299. 15 adn. 295. 32 adn. 599. 3 adn. 296. 21 adn. 294. 23 adn. 299. 27 adn. 294. 6 adn. 259. 21 adn. 259. 732. 31 adn. 745. 14 adn. 323. 14. 20 XXXVUL 17 adn. 947. 18 adn. 246. 25 adn. 954. 23 adn. 246. 9 adn. 71. 18 adn. 331. 3 adn. 330. 30 adn. 106. 19 adn. 187. 9 adn. 149. 24 XVU. 30 XXI. 3 adn. 220. 16 XXI. 26 adn. 112. 28 adn. 220. 6 adu. 101. 5 LV. 24 adn. 149. 19 adn. 36. 30 XXII. . 32 adn. 161. 7 XXI. 7 XV. 3. 34 XI. 11 XL 22 XV. 35 X. 16 XIU. 16 adn. 140. 25 VIU. 29 XIII. 33 XII. 13 XIV. 3 XH. 34 adn. 146. 5 adn. 92. 17 VIII. 31 adn. 94. 95. l I ( 336, 18 XI. 337, 10 COXI. 337, 34 adn. 613. 338, 15 XIII. 340, 3. 6 adn. 11. 340, 9. 11 VII. TerentiuB p. 3, 4. j » Andria 43 p. 18, 12. >> Heryra 848 p. 33, 23 III. INDEX AVCTORVM. Terentius Adelpbi 532 p. 14, 12. ,, Kunuch. 791 p. 259, 13. Themistius adn. 395. ,. p. 203 D adn. 508. 222 A adn. 601. 347 A adn. 994. - j> >> Valer. Maxim. III 7 ext. 2 p. 267, 4. „ VIII 2, 4 p. 196, 12. Vergilius p. 10, 18; 18, 4. Eclog. I 29 p. 103, 24. >> 355 Vergillus Eclog. IV p. 331, 33. „ IX 36 p. 2, 2. Oeorg. II 75 p. 331, 11. II 519 p. 78, 6. III 189 p. 331, 13. m 204 p. 331, 13. Aeii. IV 174 p. 85, 8. VI 688 p. 7, 21. >> >> >> >> >> >> >> >> >> » >> Zosim. IV 16 adn. 150. V 32 adn. 965. >> Typis expressernnt Breiikopf et Haertel LipBienspn. y